دستورالعمل ارزیابی ایمنی ساختمان

دستورالعمل ارزیابی ایمنی ساختمان Buildings Safety Assessment Instruction شماره: 1008 - 123727 /60 عنوان: دستورالعمل ارزیابی ایمنی ساختمان شماره دستورالعمل: 1008 - 123727 /60 واحد مسئول: دفتر امور بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست و انرژی واحد همکار: سازمان های تابعه و وابسته تاریخ تصویب: 24 /5 /94 شماره تماس: 81774067 حوزه کاربرد: ایمنی ساختمان ها تصویب کننده: مدیرکل امور بهداشت، ایمنی، محیط زیست و انرژی (HSEE) پیوست: دارد مدت اعتبار دستورالعمل: 3 سال تاریخ تجدید نظر: دستورالعمل مقدمه: ساختمان‌های اداری با توجه تمرکز بالای جمعیت از نقطه‌نظر ایمنی نیازمند توجه ویژه‌ای می‌باشند. در یک نگاه اجمالی ممکن است ساختمان‌های اداری محیط‌های کاری ایمنی به نظر برسند که در آن کارمندان در شرایط دمایی مناسب مشغول به فعالیت می‌باشند، این در حالی است که بر اساس اطلاعات اداره کار ایالات متحده آمریکا (BLS)1 به‌طور متوسط سالانه حدود 800000 ساختمان اداری در این کشور دچار سوانح و جراحات کاری می‌شوند. این آمار تکان‌دهنده نمایانگر بالا بودن سطح مخاطرات در این محیط‌ها می‌باشد. به‌طورمعمول ساختمان‌های اداری از قسمت‌های مختلفی از قبیل پارکینگ، آسانسور، موتورخانه، انبار، سردخانه، سالن غذاخوری و غیره تشکیل‌شده است که بعضا می‌تواند سطح ریسک بالایی داشته باشد و از این رو هرکدام دارای مخاطرات و آیین‌نامه‌های ایمنی مختص به خود بوده و لازم است به‌صورت دوره‌ای مورد بازرسی قرار گیرند. پیرو ردیف 5 تصویب‌نامه هیات محترم وزیران در جلسه 1393/10/14 به شماره نامه 220018 /60 مورخ 1393/10/22 در بخش آتش‌نشانی و امور ایمنی با موضوع رعایت الزامی ضوابط ایمنی در بهره‌برداری از کلیه تجهیزات و تاسیسات تحت مالکیت دستگاه‌های موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری2 و حسب تاکید مقام عالی وزارت در نامه شماره 203245 /60 مورخ 1393/9/29 با موضوع "ضرورت افزایش ضریب ایمنی ساختمان‌های ستادی وزارت"، همچنین با توجه به سوابق حوادث پیش‌آمده در ساختمان‌های اداری کشور و حساسیت‌های موجود در این زمینه، این دستورالعمل باهدف شناسایی به‌موقع مخاطرات و مدیریت آن‌ها تدوین گردیده است. با وجود اینکه نمی‌توان به‌صورت کامل احتمال وقوع حوادث را به صفر رساند، لیکن رعایت بعضی از نکات ایمنی و حفاظتی می‌تواند نقش کاهنده ایفا نماید. در صورتی که ریسک‌های محیط کار به‌موقع شناسایی و برطرف شوند، بسیاری از سوانح و جراحات قابل‌پیشگیری خواهند بود. تعاریف و اصطلاحات وزارت: وزارت صنعت، معدن و تجارت دفتر امور HSEE: دفتر امور بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست و انرژی وزارت صنعت، معدن و تجارت امور HSEE: تشکیلات مرتبط امور بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست و انرژی در سازمان‌های تابعه و وابسته و بخش صنعت، معدن و تجارت بخش صنعت، معدن و تجارت: تمامی واحدهای که در امور مرتبط با صنایع (اعم از کوچک، متوسط و بزرگ)، تولیدکنندگان، معدن کاران، اصناف، اتحادیه‌ها و واحدهای صنفی، تجار، واردکنندگان با مجوز وزارت صنعت، معدن و تجارت و در راستای وظایف وزارتخانه مذکور مشغول به فعالیت می‌باشند. ستاد: کلیه واحدهای ستادی وزارت صنعت، معدن و تجارت شامل مجموعه معاونت‌ها، مراکز، دفاتر و ادارات کل مستقل سازمان وابسته: کلیه سازمان‌ها، شرکت‌ها، موسسات، صندوق‌ها و دستگاه‌های وابسته که به‌موجب قانون یا بر اساس اساسنامه مصوب زیرمجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت محسوب می‌گردند. سازمان تابعه: کلیه سازمان‌های صنعت، معدن و تجارت استان‌ها تذکر: سازمان صنعت، معدن و تجارت جنوب استان کرمان نیز در گروه تابعه قرار می‌گیرد. برنامه جامع مدیریت بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست و انرژی HSEE: راهنمای جامعی است که در آن نحوه همکاری، وظایف و مسئولیت‌های سازمان‌های تابعه و وابسته در جهت هم‌افزایی و کاهش مخاطرات موجود در واحدهای صنعتی و معدنی جهت نیل به اهداف عالی وزارت تدوین‌شده است. (ابلاغ شماره 241457 /60 مورخ 20 /11 /93) ساختمان‌: منظور کلیه ساختمان‌های اداری، مسکونی، انبارها، درمانگاه‌ها، سوییت‌های است که تحت پوشش وزارت می‌باشند. مقررات ملی ساختمان: مجموعه‌ای است از ضوابط فنی، اجرایی و حقوقی لازم الرعایه در طراحی، نظارت و اجرای عملیات ساختمانی اعم از تخریب، نوسازی، توسعه بنا، تعمیر و مرمت اساسی، تغییر کاربری و بهره‌برداری از ساختمان می‌باشد که با هدف تامین ایمنی، بهره‌دهی مناسب، آسایش، بهداشت و صرفه اقتصادی تهیه‌شده است. حادثه: عبارت است از هر رویداد برنامه‌ریزی نشده که منجر به آسیب کارکنان، از دست رفتن منابع و حامل‌های انرژی، صدمه به تجهیزات/ تاسیسات و یا محیط‌زیست گردد. حادثه ناشی از کار: بر اساس ماده60 قانون تامین اجتماعی، حادثه ناشی از کار عبارت است از حادثه‌ای که در حین انجام‌وظیفه و به سبب آن برای بیمه‌شده اتفاق می‌افتد. مقصود از حین انجام‌وظیفه تمامی اوقاتی است که بیمه‌شده در کارگاه، موسسات وابسته، ساختمان‌ها و محوطه آن مشغول کار باشد یا به دستور کارفرما در خارج از محوطه کارگاه مامور به انجام کاری می‌شود. ضمناً تمام اوقات رفت‌وآمد بیمه‌شده از منزل به کارگاه و بالعکس جزو این اوقات محسوب می‌شود. اعمال ناایمن: هرگونه عملی خارج از رویه‌های ایمن انجام کار، که می‌تواند باعث افزایش احتمال بروز حادثه گردد. شرایط ناایمن: هرگونه شرایط محیطی که می‌تواند احتمال بروز حادثه را افزایش دهد مانند حفاظ بندی و سیستم‌های هشدار دهنده نامناسب، شرایط محیطی خطرناک، تجهیزات معیوب و غیره. پیامد حادثه: نتیجه‌ای است که حادثه در پی داشته است. از آن جمله می‌توان به پیامدهای انسانی، هدر رفت منابع و حامل‌های انرژی، آسیب به تجهیزات یا اموال، محیط‌زیست و غیره اشاره نمود. اتاق سرور: مکانی است که برای عملکرد مداوم کامپیوترهای یک سازمان طرحی می‌شود و از این رو معمولاً از لحاظ شرایط دمایی، پاکیزگی و رطوبت می‌باید شرایط کنترل‌شده‌ای داشته باشد. کمیته‌های تخصصی ایمنی: مرجع رسمی برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی، نظارت بر اجرای قوانین و دستورالعمل‌های حوزه ایمنی در سازمان‌های تابعه، وابسته و بخش می‌باشد. پیمانکار: شخص حقیقی یا حقوقی است که یک‌سوی امضا کننده پیمان است (سوی دیگر پیمان، کارفرما است) و اجرای موضوع پیمان را بر اساس اسناد و مدارک پیمان، به عهده گرفته است. نمایندگان و جانشین‌های قانونی پیمانکار، در حکم پیمانکار می‌باشند. کمیته ایمنی ساختمان: گروهی متشکل از ریاست سازمان (یا نماینده تام الختیار وی)، نماینده امور بهداشت، ایمنی، محیط زیست و انرژی (HSEE)، مدیر ساختمان می‌باشد. بالاترین مقام سازمان بر حسب نیاز می‌تواند از پتانسیل‌های سایر واحدها مانند واحد پشتیبانی، تاسیسات، خدمات، حراست و غیره نیز در کمیته استفاده نماید. تیم ارزیاب: مجموعه افرادی هستند که زیر نظر کمیته ایمنی ساختمان مسئولیت ارزیابی وضعیت ایمنی ساختمان، اولویت‌بندی خطرات و ارائه راهکارهای کنترلی پیشنهادی به کمیته را عهده دارا می‌باشند. هدف: هدف از تدوین این دستورالعمل تهیه چارچوبی مدون و نظام مند جهت ارزیابی وضعیت ایمنی، شناسایی مخاطرات و مدیریت آن‌ها در ساختمان‌ها می‌باشد. دامنه شمول: این دستورالعمل در کلیه ساختمان‌های تحت مالکیت وزارت، موضوع ماده 5 قانون خدمات کشوری، شامل ستاد، سازمان‌های تابعه، وابسته لازم‌الاجرا است. شرح وظایف: مسئولیت نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل، اعم از شناسایی مخاطرات، ارزیابی ریسک اولویت‌بندی مخاطرات، ارائه راهکارهای اصلاحی و همچنین برنامه‌ریزی جهت انجام اقدامات اصلاحی و رفع مغایرت‌های موجود در ساختمان‌ها بر عهده بالاترین مقام سازمان می‌باشد. بالاترین مقام سازمان به‌منظور مدیریت مخاطرات ساختمان و شناسایی اقدامات اصلاحی مورد نیاز، لازم است کمیته ایمنی ساختمان و تیم ارزیاب را تشکیل دهد و اجرای مصوبات کمیته ایمنی ساختمان را دنبال نماید. فواصل زمانی برگزاری جلسات کمیته ایمنی ساختمان، بر اساس سطح ریسک ساختمان، با نظر کارشناسان کمیته و تایید بالاترین مقام سازمان تعیین می‌گردد. نظر به اینکه در شناسایی مخاطرات ساختمان‌ها، همکاری تنگاتنگ کمیته ایمنی ساختمان و واحدهای مختلف اجتناب‌ناپذیر می‌باشد، از این رو بالاترین مقام سازمان وظیفه بسترسازی و تسهیل همکاری را عهده‌دار می‌باشد. فرم صورتجلسه اقدامات اصلاحی ایمنی ساختمان توسط مدیر ساختمان، نماینده امور HSEE امضاشده و به تایید بالاترین مقام سازمان می‌رسد و بایگانی می‌گردد. تذکر: ساختار نظارتی- اجرایی این دستورالعمل منطبق با محدوده کاری و شرح وظایف برنامه جامع مدیریت HSEE ابلاغی مقام عالی وزارت در نامه شماره 241457 /60 مورخ 20 /11 /93 با شماره ثبتی 1008 می‌باشد. سازوکار اجرایی و فرآیند انجام کار: اصلاح و بازنگری اصلاح و بازنگری این دستورالعمل بنا به تشخیص اداره کل HSEE وزارت میسر خواهد بود. مستندات آیین‌نامه حفاظت و بهداشت‌کار چک‌لیست تمهیدات ایمنی، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی تهران، معاونت پیشگیری از حریق ماده 60 قانون تامین اجتماعی مصوب مورخ 3 /4 /54. مباحث بیست‌ودو گانه مقررات ملی ساختمان، وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت امور مسکن و ساختمان، ویرایش سال 1392. دستورالعمل حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی کرج، حوزه معاونت آموزش و پیشگیری، سال 1390. دستورالعمل ایمنی و آتش‌نشانی ساختمان‌های تجاری، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی مشهد، حوزه معاونت آموزش و پیشگیری، بهمن‌ماه 1388. دستورالعمل تاسیسات اطفاء و اعلام حریق، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری مشهد، حوزه معاونت آموزش و پیشگیری، تیرماه 1392. دستورالعمل ایمنی ساختمان‌ها در برابر حریق و حوادث، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری مشهد، واحد پیشگیری و حفاظت، 1390. شیوه‌نامه اجرایی نظارت بر طراحی و اجرای استاندارد تاسیسات برق کلیه اماکن بر اساس مباحث مقررات ملّی ساختمان و مقررات اجرایی وزارت نیرو، با همکاری دفتر امور مقررات ملّی ساختمان وزارت مسکن و شهرسازی، سازمان نظام‌مهندسی ساختمان کشور چک‌لیست تمهیدات ایمنی، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی تهران، 1390 ضوابط ملاک عمل ایمنی معماری، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهر تهران، معاونت حفاظت و پیشگیری از حریق، 1393 National fire protection association codes and standards (NFPA Standard), 2009. Stairways and Ladders, A Guide to OSHA Rules, OSHA 3124-12R 2003. Deaths and Injuries Involving. Elevators and Escalators, Michael McCann, PhD, CIH, CPWR - The Center for Construction Research and Training, September 2013. Workplace Inspection Checklist for Office Environments, (www.whscc.nl.ca). OHS Workplace Inspection Checklist Office Areas, The University Of Melbourne, 2015. (Http://www.Pb.Unimelb.Edu.Au/Ehs/) OSHA SelfInspection Checklist Traffic & Parking Safety Checklist, www.safeagritourism.com/Resources A Guide to Office Safety and Health, Occupational Safety and Health Division, North Carolina Department of Labor, 2008. پیشنهاد دهنده تایید کننده تصویب کننده. امیرعباس مفیدی رئیس گروه ایمنی کتایون نعمت پور معاون مدیر کل دفتر امور HSEE رسول یار احمدی مدیر کل دفتر امور HSEE 1- Bureau of Labor Statistics 2 - دستگاه اجرایی: کلیه وزارتخانه‌ها، موسسات دولتی، موسسات یا نهادهای عمومی غیردولتی، شرکتهای دولتی و کلیه دستگاههایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر و یا تصریح نام است از قبیل شرکت ملی نفت ایران، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران،‌بانک مرکزی، بانکها و بیمه‌های دولتی، دستگاه اجرایی نامیده می‌شوند.