تاریخ نظریه: 1398/06/12
شماره نظریه: 7/98/627
شماره پرونده: 98-66-627 ع
استعلام:
احتراما همان طور که مستحضرید برابر نقشه های طرح جامع و تفصیلی کاربری های مختلف درحوزه هر شهر پیش بینی گردیده و از جمله کاربری هایی که تعیین تکلیف و مجری تملک آن شهرداری میباشد کاربری فضای سبز است که در این خصوص نظر به مراجعه مالکین حقیقی مبنی بر تعیین تکلیف زمین اخذ مجوز احداث بنا یا تملک زمین توسط این مرجع و پرداخت خسارت عمدتا مدیریت شهری به دلیل ارزش ریالی و از طرفی محدودیت شدید منابع مالی خود با مشکل مواجه بوده و قادر به تملک زمین به جهت حفظ کاربری نمیباشد و از طرفی با توجه به سپری شدن دوره 18 ماهه اراضی در طرح به استناد تبصره 1 اصلاحی 1380/1/22 ماده واحده مذکور شهرداری مکلف به صدور مجوز یا اجرای ماده واحده میباشد حالیه با عنایت به مراتب فوق ارائه طریق فرمائید که شهرداری می بایست چه شیوه ای را در چنین حالتی پیش روی خود قرار دهد که البته شایان ذکر است بعضا اراضی با کاربری فوق الاشاره با متراژهای بالا وارزش مالی چند میلیارد تومانی میباشد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- با عنایت به قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها مصوب 1367/8/29 با اصلاحات 1380/1/22، در طول هجده ماه از تاریخ تصویب طرح، مالک حق هیچ گونه اعمال حقوق مالکانه ندارد و دستگاه مجری طرح در این مدت میتواند مانع هرگونه اعمال حقوق مالکانه توسط اشخاص در املاک واقع در طرح گردد. اما مالک پس از هجده ماه از تاریخ تصویب طرح میتواند اعمال حقوق مالکانه نماید و در صورتی که دستگاه مجری طرح خود را پیش از پنج سال از تاریخ تصویب به اجرا بگذارد، خسارتی به مالک پرداخت نمیکند؛ به عبارت دیگر دستگاه مجری طرح، در صورتی که در فرجه قانونی (بین هجده ماه و پنج سال) اقدام به اجرای طرح نماید، هیچ خسارتی در خصوص هزینههای مربوط به احداث و تجدید بنا به مالک پرداخت نمیکند. پس از اتمام مهلت هجده ماه و پنج سال، مالک دارای تمام حقوق مالکانه میگردد و شهرداری مکلف به صدور پروانه یا پایان کار با کاربری پیش از طرح است؛ اما صدور چنین پایان کاری مانع اجرای طرح مصوب توسط دستگاه مجری طرح با پرداخت کلیه حقوق اشخاص نمیگردد؛ به عبارت دیگر پس از انقضای مهلت پنج سال، چنان چه دستگاههای اجرایی اقدامی در راستای تملک و اجرای طرح نکرده باشند، در این صورت مالک از کلیه حقوق مالکانه برخوردار میگردد و دستگاه مجری طرح باید خسارت مربوط به احداث و تجدید بنا را به مالک پرداخت نماید.
2- دستگاه های اجرایی و شهرداری ها تا زمانی که اقدام به تملک اراضی یا املاک ننمایند، حسب مورد ملزم به پرداخت قیمت عادله و قیمت روز اراضی و املاک و خسارت نمیباشند. بدیهی است در این گونه موارد، قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها مصوب 1367/8/29 با اصلاحات 1380/1/22 حقوق اشخاص را در موارد عدم اجرای طرح تعیین نموده است.