مقدمه
نظر به اهمیت ارتقای کیفیت سیما و منظر شهری تهران به عنوان پایتخت نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و لزوم ساماندهی وضعیت نورپردازی سطح شهر و جلوگیری از آلودگی های نوری و بصری و در اجرای مصوبه «الزام شهرداری تهران به تهیه و ارائه طرح جامع روشنایی و نورپردازی فضاهای شهر تهران» - ابلاغی به شماره 16639 /1197 /160 به تاریخ 1387/10/12 و همچنین بندهای (ج) و (چ) ذیل ماده 94 «برنامه عملیاتی پنج ساله دوم شهرداری تهران 1397 - 1393» - ابلاغی به شماره 4938 /1882 /160 به تاریخ 1393/2/31 شورای اسلامی شهر تهران، شهرداری تهران مکلف است ضمن یکپارچه سازی ضوابط و دستورالعمل های مربوط به نورپردازی نمای بیرونی اماکن و ابنیه شهری اعم از عمومی و خصوصی، در خصوص طرح ها و پروژه های نورپردازی شهری بر اساس مقررات این مصوبه اقدام نماید.
ماده یکم (1) - تعاریف:
عبارت های به کار رفته در این مصوبه در معانی مشروح ذیل استفاده میشود:
1 - روشنایی: تامین نور فضا و محل جهت رویت، خوانایی و هدایت میباشد، که با نصب منابع نوری در معابر عمومی شهر کمک به سهولت تردد شهروندان (سواره و پیاده) در شهر کمک می نماید.
2 - نورپردازی: استفاده از قابلیت نور به منظور تزئین فضاهای عمومی شهری و عناصر الحاقی به آن از قبیل مبلمان شهری، نقاشی دیواری، نماها، جداره و احجام هنری که مشتمل بر دو بخش نورپردازی مناسبتی یا موقت که در اعیاد و مناسبت ها مورد استفاده قرار میگیرد و نورپردازی دائم که با نصب منابع نوری به صورت ثابت فضاهای شهری از نظر زیبایی بصری نورپردازی میشود.
3 - بناهای ارزشمند تاریخی: به کلیه بناها و نمادهای شهری، بناهای تاریخی و واجد ارزش معماری ثبت شده توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور یا تائید شده به عنوان میراث معنوی اطلاق میشود.
4 - فضاهای عمومی شهری: تمام بخش های بافت شهری که عموم مردم به صورت عادی به آن دسترسی فیزیکی دارند و در جهت منافع عمومی تامین و اداره میشوند. از قبیل پارک ها، میادین، و خیابان ها.
5 - بناهای واجد ارزش شهری و شاخص: به کلیه بناها و نمادهای شهری که دارای یکی از ویژگی های زیر باشد اطلاق میشود:
- به لحاظ عملکردی تا ساعاتی از شب مورد استفاده شهروندان قرار میگیرد.
- به عنوان یک اثر هنری و معماری دارای سبک خاص است.
- به لحاظ موقعیت به عنوان نشانه شهری و محلی به کار می رود.
- تمامی بناها و ساختانهای ساخته شده و یا در حال احداث دارای 9 طبقه و بیشتر
ماده دوم (2) - مدیریت، نظارت و هماهنگی:
به منظور ایجاد مدیریت متمرکز و تدوین ضوابط مربوط به «نورپردازی و روشنایی شهری» و تعیین و تبیین امور راهبردی و ارائه راهکارهای مناسب و متناسب با ویژگیهای شهر تهران و با لحاظ نمودن اهداف پیش بینی شده در قوانین و مقررات و سیاست ها و طرح های جامع شهری، سازمان زیباسازی شهر تهران به عنوان مرجع مدیریت، هماهنگی و نظارت بر امر نورپردازی شهر تهران تعیین میشود. هرچند تامین روشنایی و نورپردازی مکمل یکدیگر میباشند، لیکن ماموریت سازمان زیباسازی متوجه نورپردازی شهری است.
طرح های مربوط به حوزه روشنایی با همکاری و هماهنگی سازمان برق منطقه ای و سازمان زیباسازی شهر تهران در تهیه نقشه و برنامه جامع عملیاتی منظر شبانه شهر تهران اعمال میشود.
ماده سوم (3) - چشم انداز، اهداف و ماموریت ها:
چشم انداز: تهران جهان شهری است برخوردار از معماری شبانه و نورپردازی سرآمد در سطح منطقه مبتنی بر هویت اصیل ایرانی و اسلامی، زیبا، و هماهنگ با اصول بهره وری در مصرف انرژی.
اهداف و ماموریت ها: کلیه اقدامات و فعالیت های مربوط به مدیریت نورپردازی شهری، در راستای تحقق اهداف ذیل خواهد بود:
الف: ارتقاء کیفیت فضاهای عمومی شهری
ب: زیبایی، آرامش، شادابی، طراوت، احیاء و پویایی شبانه شهر و افزایش بازدهی عملکردی و فعالیت شهر.
ج: بازنمایی هویت فضاهای شهری
د: تامین امنیت شهروندان
ه-: هماهنگی در نورپردازی شهری و ممانعت از آلودگی نوری
و: مهندسی بهینه منابع برق، اصلاح الگوی مصرف انرژی و طراحی نورپردازی انرژی کارا
ماده چهارم (4) - وظایف و اختیارات:
سازمان زیبا سازی شهر تهران مکلف است با همکاری نهادهای مربوط «طرح جامع نورپردازی شهر تهران» را تهیه و در جهت نیل به اهداف پیش بینی شده در ماده (3) و تحقق اجرای آن، اقدامات ذیل را معمول دارد.
الف: تهیه «نقشه جامع نورپردازی شهرتهران» به همراه چارچوب ها، ضوابط و معیارهای کلی نورپردازی شهری جهت هماهنگی در اجرای طرح های مختلف در سطح شهر ظرف مدت شش (6) ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این مصوبه.
ب: تهیه «طرح تفصیلی نورپردازی شهر تهران» و شناسایی، طبقه بندی و تعیین الویت ها در میان فضاهای شهری جهت انجام طرح های نورپردازی شهری ظرف مدت شش (6) ماه پس از تهیه و تایید نقشه جامع نورپردازی.
ج: تهیه و ابلاغ دستور العمل های اداری و فنی مربوط به روند و شیوه های اجرایی نورپردازی و روشنایی شامل مراحل مختلف از مطالعات و ارائه طرح تا اجرا، تایید و نظارت بر تامین و نگهداری پروژه ها ظرف مدت دو (2) ماه پس از تهیه اسناد بالادست (طرح جامع) به کمیته های نما و منظر شهری مناطق 22 گانه شهرداری تهران.
د: بررسی و تصویب طرح های نورپردازی شهری (اعم از دائم یا موقت) که توسط سازمان زیبا سازی در سطح شهر تهران اجرا میشود.
ه-: انعقاد قرارداد با اشخاص حقیقی و حقوقی جهت واگذاری جزئی و کلی مطالعات، طراحی، اجرا و تامین و نگهداری پروژه های نورپردازی شهری.
و: بررسی و تصویب طرح های نورپردازی (اعم از دائم یا موقت) در فضاهای عمومی شهری موضوع بند (4) ماده یکم (1) این مصوبه.
تبصره یکم (1):
کلیه طرح های مطالعاتی موضوع بندهای (الف) و (ب) متناسب با اسناد بالادست از جمله برنامه راهبردی طراحی شهری و مدیریت منظر شهری تهران و برنامه عملیاتی جامع منظر شبانه شهر تهران بندهای (پ) و (چ) ذیل ماده (94) برنامه عملیاتی پنج ساله دوم شهرداری تهران صورت می گیرند.
تبصره دوم (2):
شهرداران مناطق 22 گانه (کمیته های نما و منظر شهری) موظفند پس از ابلاغ دستورالعمل ها (موضوع بند (ج)) نسبت به اجرای آن و تدوین و اعمال ضوابط تنبیهی و تشویقی در جهت اجرای بهتر این مصوبه اقدام نمایند
پنجم (5) - کمیته فنی نورپردازی شهری:
با عنایت به ضرورت سیاست گذاری، برنامه ریزی، هدایت و نظارت بر طرح ها و پروژه های نورپردازی «کمیته فنی نورپردازی شهری» با ترکیب ذیل تشکیل میشود:
1 - مدیرعامل سازمان زیباسازی و یا نماینده تام الاختیار ایشان (دبیر کمیته)
2 - شش نفر از متخصصین و صاحب نظران مرتبط با موضوع نورپردازی به ترتیب با تخصص های:
معماری، طراحی شهری، بهداشت محیط، بهداشت روان، برق و سیستم های روشنایی و فلسفه هنر(با مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری)
3 - مدیر کل معماری و ساختمان از معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران
4 - دو نفر کارشناس متخصص به عنوان نمایندگان شورای اسلامی شهر تهران به انتخاب کمیسیون های معماری و شهرسازی (با تخصص در رشته معماری یا طراحی شهری و نورپردازی) و سلامت، محیط زیست و خدمات شهری (با تخصص بهداشت محیط) به تایید شورای اسلامی شهر تهران.
تبصره:
معاونین شهردار تهران و سایر افراد متناسب با موضوع به جلسات کمیته فنی نورپردازی دعوت میشوند «کمیته فنی نورپردازی شهری» موظف است به نمایندگی از شهرداری تهران و شورای اسلامی شهر تهران بر فرآیند سفارش و مراحل اجرای طرح جامع نورپردازی شهر تهران و سایر وظایف و اختیارات مندرج در ماده (4) این مصوبه مبتنی بر اهداف ذکر شده در ماده (3) نظارت نماید.
ماده ششم (6) - مشخصات طرح جامع:
طرح جامع نورپردازی شهر تهران میبایست پاسخگوی چشم انداز، اهداف و ماموریت های مندرج در ماده سوم (3) این مصوبه باشد. همچنین فرایند و مکانیزم صدور مجوز و برنامه اجرایی لازم برای کلیه اشخاص حقیقی یا حقوقی متقاضی ارائه و انجام طرح ها و پروژه های نورپردازی مکان های مندرج در ماده یکم (1) اعم از دائم یا موقت را مشخص نماید.
تبصره:
سازمان زیباسازی شهر تهران موظف است تا تصویب طرح جامع ظرف مدت یک (1) ماه از لازم الاجرا شدن این مصوبه، دستورالعمل اولیه بررسی طرح های نورپردازی را تهیه و به شهرداران مناطق 22 گانه (کمیته های نما و منظر شهری مناطق) ابلاغ نماید.
ماده هفتم (7) - نحوه ارائه طرح ها و انجام پروژه های نورپردازی شهری قبل از تصویب طرح جامع:
تا قبل از تصویب طرح جامع و تفصیلی نورپردازی شهر تهران، کلیه طرح های نورپردازی فضاهای عمومی و ساختمان های واجد ارزش شهری و شاخص، مذکور در ماده یکم (1) توسط «کمیته فنی نورپردازی شهری» مورد بررسی قرار میگیرد. سایر اشخاص حقیقی و حقوقی متقاضی نورپردازی موظفند قبل از هر اقدام تقاضای کتبی خود را به همراه مدارک ذیل به «کمیته های نما و منظر شهری مناطق 22 گانه شهر تهران» ارائه نمایند.
1 - نقشه مسطحاتی مکان با مقیاس مناسب و جانمایی چراغ های پیشنهادی
2 - اعمال مشخصات فنی چراغ ها و منابع نوری
3 - نقشه نمای مورد نظر و تصاویر مدل نورپردازی
4 - در صورتی که محل مورد تقاضا واجد ارزش تاریخی باشد، اخذ موافقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران نیز ضروری میباشد.
تبصره:
کمیته فنی نورپردازی شهری و کمیته های نما و منظر شهری مناطق موظفند حداکثر ظرف مدت دو (2) هفته نسبت به بررسی و اعلام نظر مبتنی بر دستورالعمل اجرایی جهت صدور مجوز اقدام نمایند.
ماده هشتم (8) - صدور مجوز بهره برداری:
مناطق 22 گانه شهرداری (کمیته های نما و منظر شهری) پس از اجرای طرح توسط متقاضی نسبت به تطبیق آن با طرح مصوب اقدام و در صورت عدم مغایرت و رعایت ضوابط و دستورالعمل های مربوط، حداکثر ظرف مدت یک هفته نسبت به صدور مجوز بهره برداری اقدام خواهند نمود. در خصوص طرح هایی که توسط سازمان زیباسازی بررسی و تایید میشود پس از تایید اجرای صحیح آن بر اساس طرح مصوب توسط سازمان زیباسازی، صدور مجوز بهره برداری بر عهده منطقه میباشد.
تبصره:
برای کلیه ساختمان های مشمول طرح های جامع و تفصیلی نورپردازی شهر تهران صدور گواهی پایان کار نهایی ساختمان منوط به اخذ مجوز بهره برداری و تاییدیه اتمام پروژه نورپردازی آن ساختمان میباشد. شهرداری تهران مکلف است نسبت به شناسایی ساختمان های ساخته شده که بدون صدور مجوز از سوی مناطق اقدام به نورپردازی می نمایند، اقدام و ضوابط تنبیهی را اعمال نماید.
ماده نهم (9):
از تاریخ لازم الاجرا شدن این مصوبه، کلیه مصوبات و دستورالعمل های مغایر با آن لغو و بلا اثر میشود.