آیین‌نامه انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ای شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته

هیات وزیران در جلسه مورخ 1378/4/30 بنا به پیشنهاد شماره 7800 مورخ 28/ 10 /1376 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و به استناد تبصره ماده (24) قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1374 آیین‌نامه انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ای شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته را به شرح زیر تصویب نمودند:

فصل اول : تعاریف، شرح وظایف و تخلفات صنفی و حرفه ای

قسمت اول : تعاریف

ماده 1 - حرفه های وابسته به امور پزشکی موضوع ماده (24) قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران که از این پس به اختصار «قانون» نامیده می‌شود عبارتند از:
فارغ التحصیلان کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد و بالاتر شاغل در رشته های علوم آزمایشگاهی، بیوتکنولوژی، رادیولوژی، بیورادیولوژی، رادیو تراپی، پرستاری، مامایی، اطاق عمل، هوشبری، داروسازی، تغذیه، مبارزه با بیماریها، بهداشت خانواده، بهداشتکار دهان و دندان، فارغ التحصیلان دانشکده بهداشت، رشته های مختلف توانبخشی، فیزیو تراپی، بیو شیمی پزشکی، خدمات اجتماعی و مددکاری و علوم پایه پزشکی، روانپزشکی بالینی، کایرو پراکتیک و روان شناسی بالینی و کودکان استثنایی و ژنتیک پزشکی و نیز سایر حرفه های وابسته به امور پزشکی که فعالیت آنان نیاز به اخذ مجوز از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دارد.

تبصره - شاغلان پزشکی و حرفه های وابسته موضوع این ماده افرادی هستند که در یکی از مراکز تحقیقاتی درمانی، آموزشی و بهداشتی اعم از خصوصی، دولتی و تعاونی پزشکی، وابسته به دولت یا خیریه یا حسب مورد مطب یا دفتر کار اشتغال دارند و از این پس به اختصار «شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته » نامیده می‌شوند.

قسمت دوم : شرح وظایف و تخلفات صنفی و حرفه ای

ماده 2 - شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته مکلفند بدون توجه به ملیت، نژاد، مذهب و موقعیت اجتماعی سیاسی و اقتصادی بیماران حداکثر تلاش ممکن را در حدود وظایف حرفه ای خود به کار ببرند.

ماده 3 - شاغلان حرفه های پزشکی و و ابسته باید طبق موازین علمی، شرعی و قانونی و نظامات دولتی صنفی و حرفه ای انجام وظیفه کرده و از هر گونه سهل انگاری در انجام وظایف قانونی به پرهیزند.

ماده 4 - شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته حق افشای اسرار و نوع بیماری بیمار، مگر به موجب قانون را ندارند.

ماده 5 - پزشکان و دندانپزشکان و متخصصان و دکترها حرفه ای علوم آزمایشگاهی، ماماها و کایرو پراکتورها موظف به پذیرش آن تعداد بیمار هستند که بنا به تشخیص سازمان نظام پزشکی حسب مورد معاینه دقیق و انجام آزمایشهای آنها در یک زمان مناسب مسیر می‌باشد.

ماده 6 - انجام امور خلا ف شوون پزشکی توسط شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته ممنوع است و باید از ارتکاب کارهایی که موجب هتک حرمت جامعه پزشکی می‌شود خود داری کنند.

ماده 7 - تحمیل مخارج غیر ضروری به بیماران ممنوع است.

ماده 8 - ایجاد رعب و هراس در بیمار با تشریح غیر واقعی وخامت بیماری یا وخیم جلوه دادن بیماری ممنوع است و پزشک می‌تواند به نحوه مقتضی بیمار و بستگان را در جریان خطرات، وخامت و عواقب احتمالی بیماری قرار بدهد.

ماده 9 (منسوخ 1403/08/27)- تجویز داروهای روان گردان و مخدر به گونه ای که به حالت اعتیاد در آید ممنوع است مگر در مواردی که بیمار از بیماری روانی یا از دردهای شدید ناشی از بیماریهای غیر قابل علاج رنج ببرد یا ضرورت پزشکی مصرف آنها را ایجاب کند.

ماده 10 - شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته مکلفند تعرفه های خدمات درمانی مصوب ابلاغ شده از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را رعایت کنند.

ماده 11 - شاغلان حرفه های پزشکی و و ابسته مکلفند در مواقعی که به منظور پیشگیری از بیماریهای واگیری یا هنگام بروز بحران و سوانح از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا مراجع تعیین شده از طرف وزارت یادشده به آنان اعلام می‌شود، همکاری ممکن و لازم را معمول دارند.

ماده 12- جذب بیمار از موسسات بهداشتی، درمانی دولتی و وابسته به دولت و خیریه به مطب شخصی یا بخش خصوصی، بیمارستان و درمانگاه خصوصی و بلعکس به منظور استفاده مادی توسط شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته ممنوع است.

ماده 13 - شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته حق دریافت هیچگونه وجه یا مالی از بیماران علاوه بر وجوهی که توسط مسئولان موسسه درمانی ذی ربط طبق مقررات دریافت می‌شود ندارند.

ماده 14 - جذب بیمار به صورتی که مخالف شوون حرفه پزشکی باشد و همچنین هر نوع تبلیغ گمراه کننده از طریق رسانه های گروهی و نصب آگهی دراماکن و معابر، خارج از ضوابط نظام پزشکی ممنوع است تبلیغ تجاری کالاهای پزشکی و دارویی از سوی شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته، همچنین نصب اعلانات تبلیغی که جنبه تجاری دارند، در محل کار آنها مجاز نیست.

ماده 15 - انتشار مقالات و گزارشها ی پزشکی و تشریح مطالب فنی و حرفه ای که جنبه تبلیغاتی گمراه کننده داشته باشند ممنوع است.

ماده 16 - استفاده شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته از عناوین علمی و تخصصی غیر تایید شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ممنوع است.

ماده 17 - تجویز داروهایی که از طرف وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی در فارماکوپه (مجموعه دارویی کشور) اعلام نشده باشد توسط پزشک مگر از مجاری اعلام شده و بر اساس مقررات موجود ممنوع است.

ماده 18 - پزشک معالج مسئول ادامه درمان بیمار خود در حد توانایی و تخصص به استثنای موارد ضروری است، مگر اینکه بیمار یا بستگان او مایل نباشند.

تبصره - موارد اورژانس از این ماده مستثنی است.

ماده 19- در مواردی که مشاور پزشکی لازم باشد انتخاب پزشک مشاور با پزشک معالج است در صورتی که بیمار یا بستگان او پزشکی را لازم بدانند مشاوره پزشکی با نظر پزشک معالج به عمل می‌آید و چنانچه بیمار یا بستگان او بدون اطلاع پزشک معالج از پزشک دیگری برای درمان بیمار دعوت به عمل آورند در این صورت پزشک معالج اول می‌تواند از ادامه درمان بیمار خودداری کند، مگر اینکه این دعوت در مواقع فوری یا ضروری باشد.

ماده 20 - تجویز داروهای مازاد بر نیاز بیمار یا غیر متجانس و خارج از ضوابط علمی و فنی ممنوع است.

ماده 21 - فروش دارو و ابزار پزشکی توسط پزشکان، مگر با مجوز رسمی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ممنوع است.

ماده 22 - مشخصات و طرز استفاده از داروهای تجویز شده به بیمار توسط پزشک با خط خوانا و انشای قابل فهم در نسخه قید شود.

تبصره 1 - صدور نسخه های همسان و متحدالشکل ممنوع است.

تبصره 2 - دکتر داروساز موظف به توضیح چگونگی تجویز دارو طبق نسخه پزشک است.

ماده 23 - مسئولا ن فنی موظفند در تمام ساعات شبانه روز بر امور فنی موسسات پزشکی نظارت کنند.

ماده 24 - اندازه و سایر مشخصات سر نسخه ها، تابلوها و چگونگی درج آگهی در رسانه ها باید طبق نمونه ای باشد که به تصویب شورای عالی نظام پزشکی می‌رسد.

ماده 25 - بکارگیری و استفاده از افراد غیر مجاز در امور پزشکی و حرفه های وابسته در موسسات پزشکی و مطب ممنوع است.

ماده 26 - شاغلان حرفه های پزشکی مکلفند نشانی و تغییر نشانی مطب و موسسات پزشکی خود را به سازمان نظام پزشکی محل اطلاع دهند.

ماده 27 - شاغلان حرفه های پزشکی مکلفند در موارد فوریتهای پزشکی اقدامات مناسب و لازم را برای نجات بیمار بدون فوت وقت انجام دهند.

ماده 28 - مسئولان فنی و موسسات پزشکی اعم از دولتی، وابسته به دولت، خصوصی و خیریه مکلفند علاوه بر قوانین و مقررات موجود در آیین‌نامه های مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، همچنین ضوابط علمی و حرفه ای ذی ربط را رعایت کنند.

فصل دوم : مجازاتهای انتظامی

ماده 29 مجازاتهای موضوع تبصره ماده (24) قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی مصوب 1374 به شرح زیر اعمال می‌شوند:

الف - متخلفان از مواد (2)، (4)، (5)، (8)، (18)، (19)، (22)، (24) و (26) حسب مورد به مجازاتهای مقرر در بندهای«الف» یا «ب» تبصره متخلفان از مواد موضوع این بند به استثنای مواد (2)، (4)، (8) و (24) در صورت تکرار به مجازاتها ی مقرر در بند «ج» و در مورد مواد (2)، (4)، (8) و (24) به مجازاتهای بندهای «ج »یا«د».

ب - متخلفان از مواد (9)، (15)، (16)، (17)، (20)، (21) و (23) حسب مورد به مجازاتهای مقرر در بندهای «ب »یا «ج »یا«د».

پ - متخلفان از مواد (7)، (10)، (11)، (12)، (13)، (14) و (25) حسب مورد به مجازاتهای مقرر در بندهای «ج »یا«د»یا«ه- ».

ت - متخلفان از مواد (27) و (28) حسب مورد به مجازات مقرر در بندهای «ج »یا«د»یا«ه- »یا «و».

ث - متخلفان از مواد (3) و (6) به مجازاتهای مقرر در بندهای «ج »یا«د»یا«ه- »یا «و» یا«ز».

ماده 30 - مفاد آرای قطعی هیاتهای انتظامی نظام پزشکی در مورد بندهای «پ » و«ث» در ماده (29) این آیین‌نامه در نشریات محلی و کثیرالانتشار کشور درج می‌شود.

ماده 31 - در مواردی که رای قطعی به محرومیت از اشتغال به امور پزشکی و حرفه های وابسته صادر می‌شود اشتغال محکوم علیه به حرفه های یادشده در مدت محرومیت در بخشهای خصوصی، عمومی، دولتی و یا خیریه ممنوع است.

تبصره 1 - محرومیت از اشتغال به حرفه پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و علوم آزمایشگاهی کارکنان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران محدود به حرفه های مربوط و خارج از خدمات سازمانی آنان است و ادامه اشتغال به کار آنان در موسسات وابسته به نیروهای مسلح، مربوط به اختیارات و مقررات نیروهای یادشده است.

تبصره 2 - هیاتهای بدوی و عالی انتظامی در اسرع وقت موظف به رسیدگی به شکایات ارجاع شده از سوی مسئولان ذی ربط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌باشند.

فصل سوم : رسیدگی به تخلفات

قسمت اول - مرجع رسیدگی و چگونگی شروع به امر رسیدگی

ماده 32 - مرجع رسیدگی به تخلفات انتظامی شاغلان حرفه های پزشکی در هر شهرستان هیاتهای بدوی انتظامی نظام پزشکی است.

ماده 33 - هیات بدوی انتظامی نظام پزشکی در موارد زیر مکلف به رسیدگی است:
الف - وصول شکایت از طرف شاکی خصوصی اعم از شخص حقیقی یا حقوقی.
ب - اعلام تخلف از طریق مراجع قضایی یا مسئولان ذی ربط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا موسسات و سازمانهای دولتی.
پ - اعلام تخلف از طرف شورای عالی یا هیات عالی انتظامی و رئیس یا هیات مدیره نظام پزشکی شهرستان مربوط.

تبصره 1 - مراجع یادشده در بندهای بالا حداکثر ظرف یک سال از تاریخ وقوع تخلف یا بروز عوارض می‌توانند به هیاتهای بدوی اعلام شکایت کنند. آغاز مرور زمان تخلفات انتظامی شاغلان حرفه های پزشکی تاریخ وقوع تخلف است و در مورد تخلف مستمر تاریخی است که استمرار قطع شده است.

تبصره 2 - در صورتی که پرونده منوط به تعیین تکلیف در دادگستری باشد مرور زمان متوقف می‌شود و مدتی که تعقیب متخلف به علل مذکور معلق می ماند جزو مدت مرور زمان محسوب نمی شود، همچنین جریان مرور زمان با هر اقدام تعقیبی قطع می‌شود و مدت قبلی مرور زمانهایی که قطع شده محاسبه نمی شود.

ماده 34 - شکایت باید با امضا و تاریخ و شامل نام و مشخصات و نشانی کامل شاکی و مشتکی عنه و تاریخ وقوع تخلف و محل وقوع تخلف باشد و به شکایات بدون امضا یا امضای مستعار ترتیب اثر داده نمی شود.

ماده 35 - شکایت و اعلام تخلف از طریق دبیر خانه نظام پزشکی هر شهرستان به هیات بدوی انتظامی مربوط ارسال می‌شود.

ماده 36 - رئیس هیات بدوی انتظامی باید رسیدگی مقدماتی را به یکی از اعضای هیات به عنوان عضو محقق ارجاع کند عضو محقق موظف است حداکثر ظرف یک ماه تحقیقات لازم را با رعایت قوانین و مقررات مربوط انجام دهد و گزارش آن را به هیات ارائه کند، دبیر خانه نظام پزشکی شهرستان موظف است رونوشت شکواییه یا اعلام تخلف و ضمایم را برای مشتکی عنه ارسال کند تا مشتکی عنه ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ، پاسخ کتبی خود را به ضمیمه دلایل و مدارک مورد استناد به دبیرخانه نظام پزشکی شهرستان تسلیم کند.

ماده 37 - دبیر خانه پس از وصول پاسخ یا در صورتی که در مهلت مقرر پاسخی نرسید پرونده را به هیات بدوی ارسال می کند تا در صورت آماده بودن پرونده، هیاات رای مقتضی را صادر کند چنانچه ارائه توضیحی از طرفها یا استماع شهادت شهود و مطلعان لازم باشد هیات باید وقت رسیدگی را معین و شخص یا اشخاص فوق را دعوت کند.

ماده 38 - هرگاه مشتکی عنه یا شهود در حوزه دیگری باشد و به طور کلی نیاز به هر اقدام دیگری در محلی که خارج از حوزه هیات بدوی انتظامی است باشد، رئیس هیات بدوی انتظامی که مشغول رسیدگی است پرونده را ارسال و دستورات لازم را در این مورد به رئیس هیات بدوی انتظامی محلی که باید تحقیقات در آنجا به عمل آید می دهد. رئیس هیات بدوی انتظامی آن محل بعد از انجام تحقیقات آن را امضا نموده نزد رئیس هیات بدوی انتظامی اول ارسال می دارد.

ماده 39 - هیات بدوی با حضور دو سوم اعضا رسمیت می یابد و آرای آن با اکثریت اعضای حاضر معتبر خواهد بود.

ماده 40 - رای هیات بدوی باید موجه و مدلل و مستند به مقررات قانونی باشد.

ماده 41 - رای هیات بدوی توسط رئیس هیات بدوی انتظامی نظام پزشکی محل باید به طرفها ابلاغ شود و رونوشت رای صادر شده برای رئیس نظام پزشکی محل و هیات عالی انتظامی ارسال گردد.

ماده 42 - اعضای هیاتهای بدوی یا هیات عالی انتظامی در موارد زیر در رسیدگی و صدور رای شرکت نمی کنند.
الف - عضو هیات یا زوجه وی با متهم قرابت سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه سوم داشته باشند.
ب - عضو هیات با متهم دعوای حقوقی یا جزایی داشته باشند.
پ - عضو هیات یا زوجه وی در دعوای طرح شده ذینفع باشند.

ماده 43 - موسسات درمانی و بهداشتی و سایر مراجع مربوط، اعم از دولتی یا غیر دولتی، مکلفند اصل کلیه اوراق پرونده پزشکی بیمار یا فتوکیپ ممهور به مهر موسسه درمانی و بهداشتی را که به امضای رئیس آن واحد رسیده است در صورت مطالبه هیاتهای بدوی و عالی و انتظامی ظرف ده روز پس از ابلاغ در خواست، در اختیار هیاتهای یا شده قراردهند.

تبصره - چنانچه در پرونده پزشکی بیمار اسناد طبقه بندی شده وجود داشته باشد و رسیدگی به تخلف منوط به اطلاع هیاتها از آنها باشد دسترسی به این قبیل اسناد با رعایت قوانین و مقررات مربوط امکان پذیر است.

ماده 44 - رسیدگی و اقدامات مراجع قضایی در هر حال مانع رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ای متخلفان در هیاتهای بدوی و عالی انتظامی نیست.

ماده 45 - هرگاه هیاتهای بدوی انتظامی یا هیات عالی انتظامی در جریان رسیدگی به مواردی که جنبه جزایی داشته باشد برخورد نمایند مکلفند موضوع را به مراجع قضایی اعلام کنند.

قسمت دوم : تجدید نظر خواهی

ماده 46 - تجدید خواهی از آرای صادر شده حداکثر ظرف (20) روز از تاریخ ابلاغ رای امکان پذیر است. تجدید نظر خواه باید در مدت یادشده اعتراض خود را به صورت کتبی به دبیر خانه هیات بدوی انتظامی صادر کننده رای یا دبیر خانه هیات عالی انتظامی تسلیم و رسید دریافت کند.

ماده 47 - تجدید نظرخواهی در زمان مقرر موضوع ماده (46) این آیین‌نامه مانع از اجرای رای هیات بدوی می‌شود ودر صورت عدم دریافت در خواست تجدید نظر رای صادره قطعی و از تاریخ انقضای مهلت تعیین شده لازم الاجرا است.

ماده 48 - هیات بدوی مکلف است در صورت تسلیم اعتراضیه ظرف یک ماه هفته لایحه اعتراضی و پرونده مربوط را به هیات عالی انتظامی ارسال کند.

ماده 49 - رئیس هیات عالی انتظامی، پرونده های واصله از هیاتهای بدوی را جهت رسیدگی به یکی از اعضای هیات عالی به عنوان عضو محقق ارجاع می نماید. عضو محقق پس از تحقیقات لازم حداکثر ظرف یک ماه پرونده را جهت صدور رای به هیات عالی تسلیم می‌نماید و چنانچه تحقیقات کافی نباشد و یا نیاز به بررسی بیشتر باشد عضو محقق مهلت یادشده را تصویب هیات عالی تمدید خواهد کرد. هیات عالی در صورتی که پرونده را تکمیل دانست رای مقتضی را صادر می‌نماید ولی چنانچه هیات انجام تحقیقات بیشتر و یا اخذ توضیح دیگری را لازم بداند نسبت به ادامه رسیدگی اقدام و در صورت لزوم با تعیین وقت، طرفها را جهت رسیدگی و اخذ توضیحات دعوت و در نهایت رای صادر خواهد نمود.

ماده 50 - رای هیات عالی انتظامی قطعی و لازم الاجرا است و توسط رئیس هیات عالی انتظامی ابلاغ می‌شود.

فصل چهارم : سایر مقررات

ماده 51 - در مورد تعدد تخلف هرگاه تخلفات ارتکابی مختلف باشد باید برای هر یک از تخلفات مجازات انتظامی جداگانه در نظر گرفته شود و اگر مختلف نباشد فقط یک مجازات انتظامی در نظر گرفته می‌شود و تعدد تخلف از علل تشدید مجازات خواهد بود.

ماده 52 - به تخلفات متعدد متخلف باید تواماً رسیدگی شود.

ماده 53 - هرگاه کسی مرتکب تخلف حرفه ای شود در هیات بدوی انتظامی سازمان نظام پزشکی رسیدگی می‌شود که تخلف در حوزه آن وقوع یافته. اگر شخص مرتکب چندین تخلف در جاهای مختلف شود در هیات بدوی انتظامی سازمان نظام پزشکی که متخلف در آن به حرفه پزشکی اشتغال دارد یا داشته است رسیدگی می‌شود.

ماده 54 - ابلاغ آرا و سایر اوراق موضوع این آیین‌نامه از طریق پست سفارشی یا مامور ابلاغ سازمان نظام پزشکی یا حسب مورد دانشگاه یا دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی محل یا به وسیله مامورین ابلاغ وزارت دادگستری صورت می‌گیرد.

تبصره 1- دانشگاه یا دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی محل یا مامورین ابلاغ وزارت دادگستری حسب مورد مکلفند نتیجه ابلاغ را به هیاتهای رسیدگی کننده اعلام کنند.

تبصره 2 - تشخیص صحت ابلاغ با هیات رسیدگی کننده است.

ماده 55 - آرای قطعی هیات بدوی و آرای هیات عالی انتظامی حسب مورد توسط دانشگاه یا دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی اجرا می‌شود.

تبصره - مسئولیت پیگیری اجرای احکام صادرشده با سازمان نظام پزشکی است.

ماده 56 - آیین‌نامه انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ای شاغلان حرفه های پزشکی و وابسته (موضوع تصویبنامه شماره 7749 /ت 200ه- مورخ 1373/5/26) و اصلاحیه آیین‌نامه یاد شده (موضوع تصویبنامه شماره 2993 /ت 14879ه- مورخ 1374/3/17) لغو می‌شوند.

حسن حبیبی - معاون اول رئیس جمهور

دریافت فایل پی‌دی‌اف