بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: 556 تاریخ دادنامه: 17/4/1399 شماره پرونده: 9803625
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال 1- ماده 2 فصل سوم تعرفه عوارض و بهای خدمات شورای اسلامی شهر آرادان 2- ماده 10 تعرفه عوارض آماده سازی شورای اسلامی شهر ایوانکی 3- ماده 14 بخش چهارم تعرفه عوارض بهای خدمات شورای اسلامی شهر امیریه 4- ماده 9 فصل اول تعرفه عوارض آماده سازی شورای اسلامی شهر بسطام 5- صفحه 17 تعرفه عوارض هزینه آماده سازی شورای اسلامی شهر بیارجمند 6- ماده 2 تعرفه بهای خدمات آماده سازی شورای اسلامی شهر دامغان 7- ماده 21 بخش چهارم بهای خدمات شورای اسلامی شهر دیباج 8- ماده 18 تعرفه عوارض هزینه آماده سازی شورای اسلامی شهر رودیان 9- ماده 42 تعرفه عوارض شورای اسلامی شهر سمنان 10- صفحه 60 دفترچه آماده سازی شورای اسلامی شهر شهمیرزاد 11- بهای خدمات آماده سازی شورای اسلامی شهر کلاته خیج 12- ماده 2 بخش سوم تعرفه شورای اسلامی شهر کلاته رودبار 13- ماده 3 فصل چهارم تعرفه شورای اسلامی شهر کهن آباد 14- ماده 22 تعرفه عوارض شورای اسلامی شهر گرمسار 15- ماده 12 تعرفه عوارض شورای اسلامی شهر مهدیشهر 16- عوارض آماده سازی تعرفه شورای اسلامی شهر میامی(صفحه 43 تعرفه)
گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 230357/300-20/9/1398 اعلام کرده است که:
"طبق بند 1 ماده 55 قانون شهرداری، ایجاد خیابان ها، کوچه ها، میدان ها، باغ های عمومی و مجاری آب و توسعه معابر در حدود مقررات موضوع از وظایف شهرداری ها است و در قوانین موضوعه فقط در تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها در هنگام تقاضای ورود به محدوده و استفاده از امکانات شهری، هزینه آماده سازی به عهده مالکین گذاشته شده است، بنابراین اخذ وجه تحت عنوان هزینه آماده سازی معابر مغایر با قانون و خارج از حدود صلاحیت شوراهای اسلامی شهر میباشد و هیات عمومی دیوان عدالت اداری در موارد مشابه از جمله رای شماره 1151-10/11/1396 اخذ وجه تحت عنوان هزینه آماده سازی معابر را ابطال نموده است. علیهذا با عنایت به مراتب مذکور، ابطال مصوبات مورد شکایت مورد استدعاست."
متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:
" 1- شهرداری آرادان؛
ماده 2 فصل سوم تعرفه عوارض: بهای خدمات حاصل از آماده سازی معابر و شوارع:
«الف: به هنگام صدور پروانه ساختمانی برای زمینهایی که بدون رعایت تشریفات قانونی تفکیک شده باشند و یا در اجرای ماده 147 و 148 قانون ثبت سند دریافت نموده باشند هزینه خدمات آماده سازی به نرخ روز محاسبه و دریافت خواهد شد.
ب: کلیه مالکین که از تاریخ تصویب این قانون نسبت به تفکیک، افراز و یا تقسیم اراضی و املاک خود اقدام نمایند موظف به پرداخت هزینه های آماده سازی ملک خود شامل هزینه های زیرسازی - جدول گذاری و قیرپاشی و آسفالت معابر مجاور ملک خود به نسبت سهم میباشند که به شرح ذیل محاسبه و دریافت خواهد شد.
جدول نهر از قرار هر متر طول
000/950
ریال
جدول تک از قرار هر متر طول
000/500
ریال
جدول کانیوو از قرار هر متر طول
000/850
ریال
آسفالت از قرار هر مترمربع
000/400
ریال
زیرسازی از قرار هر مترمربع
000/100
ریال
قیرپاشی از قرار هر مترمربع
000/32
ریال
روکش آسفالت از قرار هر مترمربع
000/200
ریال
تبصره 1: هزینه روکش آسفالت برای اشخاص حقیقی محاسبه نگردد."
2- شهرداری ایوانکی؛
ماده 10 سایر عناوین تعرفه عوارض: آماده سازی:
«الف:آماده سازی
سال
هر متر طول جدول(ریال)
هر متر مربع زیر سازی و آسفالت(ریال)
قبل از سال66
25000
25000
از سال67تا69
50000
50000
از سال70تا75
82500
82500
از سال76تا80
120000
120000
از سال81تا85
155000
155000
ازسال86 تا92
170000
170000
از سال 93 تا95
250000
250000
سال 96 تا 97
400000
350000
سال 98
تک جدول
کانیوو
000/500
000/000/1
000/650
بحفاری ها (متر طول)
نوع حفاری
قیمت هر متر طول (ریال)
نوع حفاری
قیمت هر متر طول (ریال)
حفاری بزرگراه
000/750 ریال
حفاری پازل
000/000/1ریال
حفاری بلوارها
000/700 ریال
حفاری موزائیک
000/500ریال
حفاری سواره رو
000/600ریال
حفاری در پارکها
000/750 ریال
حفاری پیاده رو آسفالت
000/500ریال
حفاریهای نوار فضای سبز
000/600 ریال
حفاری پیاده رو خاکی
000/200ریال
حفاری پازل
000/000/1ریال
حفاری موزائیک
000/500 ریال
تبصره1: توضیح اینکه ملاک و مبنای محاسبه تاریخ صدور پروانه ساختمانی میباشد.
تبصره2: همچنین در توافقات (املاک در مسیر توسعه و تعریض) هزینه آماده سازی به نرخ روز محاسبه میشود.
تبصره3: املاکی که فاقد پروانه ساخت یا گواهی پایانکار میباشند ملاک و مبنای محاسبه تاریخ دریافت سند مالکیت یا ارائه اسناد مالکیت مرتبط میباشد. در خصوص مودیانی که مراجعه نموده و تقاضای پرداخت هزینه آماده سازی در آینده(در زمان نقل و انتقال به غیر و یا در هنگام دریافت شناسنامه ساختمانی) را دارند، هزینه آماده سازی به قیمت روز محاسبه و قابل وصول میباشد.»
3- شهرداری امیریه؛
ماده 14 بخش چهارم تعرفه عوارض: بهای خدمات تامین هزینه های خدمات عمومی شهری:
«....
8-هزینه آماده سازی در زمان تفکیک املاک و یا صدور پاسخ استعلام مراجع ذیربط خدمات آماده سازی محاسبه و وصول میگردد.
9-کلیه مالکینی که املاک آنها در محدوده خدماتی واقع می گردند مشمول پرداخت هزینه آماده سازی معابر می گردند لذا موظفند هزینه های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند (هزینه آماده سازی شامل هزینه خاکبرداری- زیرسازی- جدول گذاری و آسفالت میباشد)
قیمت هزینه آماده سازی به شرح ذیل طول دهانه مشرف به معبر یک دوم عرض معبر = هزینه آماده سازی
10-شرح هزینه آماده سازی: با عنایت به اینکه هزینه آماده سازی طبق فرمول فوق اعم از زیرسازی آسفالت- جدول گذاری و خاکبرداری به عهده متقاضی و بدهکار و مالک میباشد و هزینه های فوق سنگین میباشد پیشنهاد میگردد بابت کمک و مساعدت و ایجاد رغبت بین شهروندان جهت ساخت و ساز به ازای هر مترمربع آسفالت مبلغ 000/30 ریال و بابت هزینه زیرسازی هر مترمربع 000/150 ریال و جدول گذاری تک به ازای هر مترطول 250.000 ریال و خاکبرداری بازای هر مترمکعب 000/50 ریال از متقاضیان و مالکان املاک بدهکار وصول گردد ضمناً بابت پیاده روسازی هر مترمربع مبلغ 000/200 ریال وصول گردد.
11-آماده سازی املاکی که در سنوات قبل انجام و هزینه آن پرداخت نگردیده بر مبنای تعرفه روز محاسبه و اخذ میگردد......»
4- شهرداری بسطام؛
ماده 9 فصل اول تعرفه عوارض: آماده سازی:
«بهای خدمات آماده سازی: مالکینی که املاک آنها در محدوده خدمات قانونی و حریم شهر و لکه های خدماتی واقع می گردند (کوه بریده تا سه راهی ابرسج) فقط برای یکبار از طریق شهرداری مشمول پرداخت هزینه آماده سازی معابر می گردند موظفند هزینه های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند:
(هزینه آماده سازی شامل: هزینه خاکبرداری زیرسازی جدول گذاری و آسفالت میباشد)
هزینه آماده سازی در زمان تفکیک املاک با صدور پروانه ساختمانی فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود.
تبصره 1: برای املاک واقع در کوچه های تا عرض 8 متر به ازای طول دهنه مشرف ملک از فرمول ذیل استفاده میشود.
عوارض آماده سازی = (70.000) (طول دهانه مشرف به معبر) (عرض معبر) (50 %)
تبصره 2: برای املاک واقع در خیابان های بالاتر از عرض 8 متر به ازای طول دهنه مشرف ملک از فرمول ذیل استفاده میگردد.
عوارض آماده سازی = (000/95) (طول دهانه مشرف به معبر) (عرض معبر) (50 %)
در خصوص آماده سازی بر بلوار امام خمینی (ره) و داوود میرباقری بر اساس 50 درصد عرض هر لاین آسفالت بزرگراه محاسبه میشود. چنانچه ملک مورد نظر دارای پروانه یا پایانکار و یا بنای قدیمی قبل از سال 1374 باشد عوارض آماده سازی اخذ نمی گردد.
هزینه آماده سازی شرکت ها و دستگاه های خدماتی دولتی براساس آخرین فهرست بها تعیین میگردد.»
5-شهرداری بیارجمند؛
صفحه 17 تعرفه عوارض: هزینه آماده سازی مسکونی - تجاری:
ردیف
موضوع
مبلغ
توضیح
1
خیابان هایی با بر 12 متر و بیشتر هر مترطول بر
000/420
بند(1): عملیات زیرسازی شامل جدولگذاری زیر سازی قیر پاشی و آسفالت میباشد.
بند (2): جداولی که بر اثر تصادف و یا بی احتیاطی و یا عمد تخریب گردد هزینه بازسازی آن مطابق هزینه های فوق الذکر به اضافه پانزده درصد دریافت خواهد شد.
2
خیابان هایی با بر 10 متر هر مترطول بر
000/345
3
خیابان هایی با بر 8 متر هر متر طول بر
000/300
4
خیابان هایی با بر 6 متر و کمتر هر متر طول بر
000/230
«تبصره: هزینه آماده سازی ادارات دولتی - مراکز فرهنگی- هنری - بهداشتی درمانی- صنعتی و... بر اساس فهرست
بهای سال که از طرف سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان ابلاغ میشود محاسبه و وصول میگردد.»
6- شهرداری دامغان؛
ماده 2 تعرفه بهای خدمات:بهای خدمات آماده سازی:
«مطابق ماده 21، 22، 23 و 24 آییننامه اجرایی زمین شهری مصوب 24/3/1371 کلیه دستگاه ها و بنیادها و نهادها و اشخاص حقیقی و حقوقی و کلیه مالکین اراضی بایر و دایر که طبق ماده 14 و 15 قانون زمین شهری مجوز تبدیل- تغییر کاربری زمین خود را اخذ و قصد تفکیک یا افراز و تقسیم اراضی خود را دارند میبایست نسبت به اجرای طرح های آماده سازی مطابق مواد 22 و23 فصل چهارم آییننامه اجرایی قانون زمین شهری اقدام نمایند و در صورت عدم اجرای طرح آماده سازی از سوی مالکین میبایست هزینه های تمام شده اجرای طرح آماده سازی را به قیمت روز پرداخت نمایند.
1-کلیه مالکین که از تاریخ تصویب این قانون نسبت به تفکیک- افراز و یا تقسیم اراضی و املاک خود نمودهاند موظف به پرداخت هزینه های آماده سازی ملک خود شامل هزینه خاک برداری- شن ریزی- زیرسازی- جدول بندی و آسفالت معابر مجاور ملک خود به نسبت سهم میباشند.....
نحوه محاسبه: بهاء خدمات آماده سازی براساس فرمول و جدول ذیل محاسبه میگردد:
ردیف
عرض معبر
هزینه هر متر مربع زیرسازی و آسفالت (ریال)
هزینه هر متر طول جدول (ریال)
هزینه هر متر طول فضای سبز (ریال)
1
هزینه آماده سازی معابر باعرض کمتر از 10 متر
000/410
000/370
-
2
هزینه آماده سازی معابر با عرض 10 تا 11 متر
000/410
000/190/1
-
3
هزینه آماده سازی معابر با عرض 12 تا 15 متر
000/410
000/410/1
-
4
هزینه آماده سازی معابر با عرض 15 تا 18 متر
000/410
000/980/1
000/500/1
5
هزینه آماده سازی معابر با عرض بیشتراز 18 متر
000/410
000/900/2
000/500/1
هزینه آسفالت= 2/ (عرض معبر× بر ملک × نرخ هر مترمربع آسفالت)
هزینه جدول= 2/ (بر ملک × نرخ هر متر جدول)
هزینه فضای سبز= 2/ (بر ملک × نرخ هر متر طول فضای سبز)..............»
7- شهرداری دیباج؛
ماده 21 بخش چهارم: بهای خدمات تامین هزینه های خدمات عمومی شهری:
« هزینه مذکور به هنگام تقاضای صدور پروانه ساخت یا عدم خلاف یا پایانکار و غیره براساس قیمت تمام شده یک مترمربع آسفالت و یک متر طول جدول در اول سال توسط حوزه معاونت فنی و عمران شهرداری تعیین میشود به شرح ذیل وصول گردد.
S×P1
S = در فرمول فوق متراژ بر ملک منتهی به معابر میباشد.
P1= در فرمول فوق عدد ثابت 000/320 ریال میباشد
تبصره 1: برای املاک تعاونیهای مسکن که متقاضی تفکیک و آماده سازی زمین میباشند در خصوص تعیین بر و کف - تسطیح (زیرسازی و جدول گذاری) آسفالت معابر با شهرداری به توافق برسند برابر فرمول فوق عمل خواهد شد. تبصره 2: از هر ملک فقط یک بار هزینه مذکور دریافت میگردد.»
8- شهرداری رودیان؛
ماده 18 تعرفه عوارض: هزینه آماده سازی:
«مالکینی که املاک آنها در محدوده خدمات قانونی و حریم شهر واقع می گردند فقط برای یکبار از طریق شهرداری مشمول پرداخت هزینه آماده سازی معابر می گردند و موظفند هزینه های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند:
(هزینه آماده سازی شامل: هزینه خاکبرداری، زیرسازی، جدول گذاری و آسفالت میباشد)
هزینه آماده سازی در زمان تفکیک املاک یا صدور پروانه ساختمانی فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود.
هزینه آماده سازی به ازای هر متر از عرض مشرف به معبر زمین به ریال:
(50 %) (عرض معبر) (طول دهانه مشرف به معبر) (000/60)»
9- شهرداری سمنان؛
ماده 42 تعرفه عوارض آماده سازی:
«مالکینی که املاک آنها در محدوده خدمات قانونی و حریم شهر واقع می گردند مشمول پرداخت هزینه آماده سازی معابر می گردند لذا موظفند هزینه های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند:
(هزینه آماده سازی شامل: هزینه خاک برداری، زیرسازی، جدول گذاری و آسفالت میباشد.)
هزینه آماده سازی به ازای هر متر از عرض مشرف به معبر زمین به ریال:
000/500/1 طول دهانه مشرف به معبر عرض معبر 50 %
تبصره 1: هزینه آماده سازی در زمان صدور پروانه احداث بنا، نقل و انتقال فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود.
تبصره 2: هزینه آماده سازی مشمول کلیه برهای مشرف به خیابان میگردد.
تبصره 3: در زمان نقل و انتقال اراضی خارج از محدوده، هزینه آماده سازی تفهیم و در زمان صدور پروانه به روز محاسبه و وصول خواهد شد.
قبل از سال 90
بعد از سال 90
50 % هزینه آماده سازی
به صورت کامل
تبصره 4:
الف: آماده سازی املاکی که در سنوات قبل انجام و هزینه آن پرداخت نگردیده به شرح ذیل وصول میگردد.
ب: در صورت ارائه مستندات از سوی مالکین مبنی بر انجام آماده سازی در سنوات گذشته توسط مالکین یا مسکن و شهرسازی و غیره به غیر از شهرداری که مورد تایید شهرداری واقع گردد، شهرداری حق دریافت هیچ گونه هزینه آماده سازی را ندارد اما آماده سازی املاکی که در سنوات قبل توسط شهرداری سمنان انجام و هزینه آن در یافت نگردیده در زمان مراجعه بر مبنای تعرفه روز محاسبه و اخذ گردد......»
10-شهرداری شهمیرزاد؛
صفحه 60 دفترچه عوارض آماده سازی:
«با توجه به اینکه براساس فصل چهارم نحوه آماده سازی و عمران و واگذاری زمین ها آییننامه اجرایی قانون زمین شهری مصوب 24/3/1391 هیات وزیران، کلیه اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی موظف به انجام آماده سازی در زمان تفکیک و یا پروانه ساختمانی میباشند و شهرداری هیچ گونه تعهدی در این خصوص ندارد لیکن به دلیل عدم وجود امکانات و شرایط جهت انجام آماده سازی، شهرداری نسبت به انجام آماده سازی اقدام نموده است لذا مالک موظف میباشد هزینه آماده سازی را به هنگام صدور پروانه ساختمانی و تفکیک عرصه به قطعات به نرخ روز پرداخت نماید.
کلیه املاک، اراضی که دارای سند مالکیت اعم از 147 و 148 اصلاحی قانون ثبت و ماده 101 قانون شهرداری ها و جزء اراضی تفکیکی سازمان مسکن و شهرسازی و غیره میباشند مشمول پرداخت هزینه آماده سازی در هنگام صدور پروانه ساختمانی خواهند بود (داخل محدوده و حریم شهر) به جز شهرک کلاهدوز (به دلیل انجام آماده سازی توسط مالکین)
کلیه املاک و اراضی که مشاعی میباشند و فاقد بنا با کاربری باغات، میتوانند آماده سازی را در زمان صدور پروانه به نرخ روز پرداخت نمایند.
نرخ تعرفه آماده سازی و حفاری براساس فهرست بهای ابنیه سال 1397 با اعمال کلیه ضرایب مربوطه به شرح ذیل است.
1-اجرای آسفالت نرخ روز و طبق استعلام هر مترمربع 125/963 ریال
2-زیرسازی هرمترمربع 477/205 ریال
3-جدول کاری هر متر طول 084/960 ریال
4-پیاده رو سازی هرمترمربع 138/470 ریال
5-اجرای دیوار سنگی حائل هرمترمربع 000/200/3 ریال
تبصره 1) شهرداری موظف است در مناطقی به جز اراضی سازمان مسکن و شهرسازی (در صورتی که توسط مسکن و شهرسازی آماده سازی از مالک اخذ نگردیده باشد، شهرداری میتواند آماده سازی را اخذ نماید) و یا در اراضی منابع طبیعی قرار دارد ضمن توافق با دستگاه های فوق الذکر و اخذ مجوز از شورای اسلامی شهر نسبت به آماده سازی اراضی و دریافت هزینه های انجام شده براساس فهرست بهای سال 1398 اقدام نماید.
تبصره 2) حفاری های بزرگ دستگاه های خدماتی، عوارض اخذ مجوز از کمیته حفاری در خصوص نحوه محاسبه هزینه حفاری و توافق شهرداری با دستگاه های خدمات رسان بر اساس فهرست بهای ابلاغی و اخذ مجوز از شورای اسلامی شهر قابل اجرا میباشد.»
11- شهرداری کلاته خیج؛
بهای خدمات آماده سازی:
«بهای خدمات آماده سازی شامل هزینه خاکبرداری، زیرسازی، جدول گذاری و آسفالت میباشد.
هزینه آماده سازی در زمان تفکیک املاک یا صدور پروانه ساختمانی فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود.
برای کوچه های با عرض گذر 6 تا 12 متر مبلغ 000/240/6 ریال و برای کوچه های با عرض گذر 12 متر و بالاتر با احتساب 10 % افزایش، مبلغ 000/864/6 ریال.
تبصره 1: املاک واقع در شهرک که پروانه ساختمانی اخذ نمودهاند ولی در زمان صدور پروانه هزینه آماده سازی را پرداخت ننمودهاند میبایست 50 % عوارض سال 1398 را پرداخت نمایند.
تبصره 2: املاک مزایده ای 80 قواره ای واقع در شهرک امام مربوط به سالیان گذشته فقط نسبت به پرداخت هزینه آسفالت طبق فرمول فوق مکلف میباشند.
تبصره 3: هزینه آماده سازی املاک مسکن مهر و قطعاتی که در سال 1398 واگذار میگردد و هزینه آن از طرف بنیاد مسکن پرداخت نگردد بیست میلیون ریال خواهد بود.
تبصره 4: هزینه آماده سازی فوق برای قطعات شهرک امام و پردیس 1 با مساحت 200 و 300 مترمربع با بر 10 متر به خیابان میباشد. چنانچه ملکی اعم از تجاری، آموزشی، مسکونی، اداری و غیره با بر بیش از 10 متر به خیابان مشرف باشد به تناسب، هزینه آماده سازی محاسبه و قابل وصول خواهد بود. »
12-شهرداری کلاته رودبار؛
ماده 2 بخش سوم تعرفه؛ بهای خدمات آماده سازی:
« مطابق مواد 21 الی 24 آییننامه اجرایی زمین شهری مصوب 24/3/7131 کلیه دستگاه ها و بنیادها و نهادها و اشخاص حقیقی و حقوقی و کلیه مالکین اراضی بایر و دایر که طبق مواد 14 و 15 قانون زمین شهری مجوز تبدیل- تغییر کاربری زمین خود را اخذ و قصد تفکیک یا افراز و تقسیم اراضی خود را دارند میبایست نسبت به اجرای طرح های آماده سازی مطابق مواد 22 و23 فصل چهارم آییننامه اجرایی قانون زمین شهری اقدام نمایند و در صورت عدم اجرای طرح آماده سازی از سوی مالکین میبایست هزینه های تمام شده اجرای طرح آماده سازی را به قیمت روز پرداخت نمایند.
1-کلیه مالکین که از تاریخ تصویب این قانون نسبت به تفکیک- افراز و یا تقسیم اراضی و املاک خود اقدام نمودهاند موظف به پرداخت هزینه های آماده سازی ملک خود شامل هزینه خاک برداری- شن ریزی- زیرسازی- جدول بندی و آسفالت معابر مجاور ملک خود به نسبت سهم میباشند.
....
نحوه محاسبه: بهاء خدمات آماده سازی براساس فرمول و جدول ذیل محاسبه میگردد:
ردیف
عرض معبر
هزینه هر متر مربع زیرسازی و آسفالت (ریال)
هزینه هر متر طول جدول (ریال)
هزینه هر متر طول فضای سبز (ریال)
1
هزینه آماده سازی معابر باعرض کمتر از 10 متر
000/410
000/370
-
2
هزینه آماده سازی معابر با عرض 10 تا 11 متر
000/410
000/190/1
-
3
هزینه آماده سازی معابر با عرض 12 تا 15 متر
000/410
000/410/1
-
4
هزینه آماده سازی معابر با عرض 15 تا 18 متر
000/410
000/980/1
000/500/1
5
هزینه آماده سازی معابر با عرض بیشتراز 18 متر
000/410
000/900/2
000/500/1
هزینه آسفالت= 2/ (عرض معبر× بر ملک × نرخ هر مترمربع آسفالت)
هزینه جدول= 2/ (بر ملک × نرخ هر متر جدول)
هزینه فضای سبز= 2/ (بر ملک × نرخ هر متر طول فضای سبز)..............»
13- شهرداری کهنآباد؛
ماده 3 فصل چهارم دفترچه عوارض؛بهای خدمات آماده سازی:
« هزینه آماده سازی به شرح ذیل محاسبه و وصول خواهد شد:
تهیه و نصب جدول نهر از قرار هر متر طول
000/700
ریال
تهیه و نصب جدول تک از قرار هر متر طول
000/400
ریال
جدول کانیو از قرار هر متر طول
000/500
ریال
آسفالت از قرار هر مترمربع
000/200
ریال
زیرسازی از قرار هر مترمربع
000/50
ریال
قیرپاشی از قرار هر مترمربع
000/30
ریال
تبصره یک: زیر سازی و قیرپاشی و آسفالت ترانشه ها براساس فهرست بهای ترمیم ترانشه های سال مورد عمل محاسبه و دریافت خواهد شد و در صورت عدم فهرست بها مطابق این ماده عمل میشود.
تبصره دو: در صورتی که بهای فروش محصولات مذکور (جدول بتنی و آسفالت) دستخوش تغییر قیمت عوامل موثر بر آن شود با اعمال حداکثر نرخ رشد تورم برای سال 1397 محاسبه و دریافت خواهد شد.
تبصره سه: جداولی که بر اثر تصادف و یا بی احتیاطی راننده و یا عمد تخریب گردد، هزینه بازسازی آن مطابق هزینه های فوق الذکر به اضافه پانزده درصد (15 %) دریافت خواهد شد.»
14- شهرداری گرمسار؛
ماده 22 تعرفه عوارض؛ عوارض حاصل از خدمات آماده سازی:
« هزینه آماده سازی به شرح ذیل محاسبه و دریافت خواهد شد.
جدول نهر از قرار هر متر طول
000/720
ریال
جدول تک از قرار هر متر طول
000/400
ریال
جدول کانیوو از قرار هر متر طول
000/600
ریال
آسفالت از قرار هر مترمربع
000/250
ریال
زیرسازی از قرار هر مترمربع
000/84
ریال
قیرپاشی از قرار هر مترمربع
000/30
ریال
تبصره 1: زیرسازی و قیرپاشی و آسفالت ترانشه ها براساس فهرست بهای ترمیم ترانشه های سال مورد عمل محاسبه و دریافت خواهد شد.
تبصره 2: در صورتی که بهای فروش محصولات مذکور (جدول بتنی و آسفالت) دستخوش تغییر قیمت و عوامل موثر بر آن شود، با اعمال حداکثر نرخ رشد تورم برای سال 1398 محاسبه و دریافت خواهد شد.
تبصره 3: جداولی که بر اثر تصادف و یا بی احتیاطی و یا عمد تخریب گردد هزینه بازسازی آن مطابق هزینه های فوق الذکر به اضافه 15 % دریافت خواهد شد.»
15- شهرداری مهدیشهر؛
ماده 12 دفترچه عوارض، بهای خدمات آماده سازی؛
«مالکینی که املاک آنها در محدوده خدمات قانونی و حریم شهر واقع می گردند مشروط بر اینکه مشمول پرداخت هزینه آماده سازی معابر گردند موظفند هزینه های مذکور را به شرح ذیل پرداخت نمایند:
(هزینه آماده سازی شامل: هزینه خاک برداری، زیرسازی، جدول گذاری و آسفالت و کانال های مسیل گذر و دیوار ساحلی میباشد که نباید از فهرست بهای همان سال کمتر باشد.)
هزینه آماده سازی در زمان تفکیک املاک یا صدور پروانه ساختمانی فقط برای یک بار قابل وصول خواهد بود.
هزینه آماده سازی به ازای هر متر از عرض مشرف به معبر زمین به ریال:
هزینه آسفالت، زیرسازی، جدول طول دهانه مشرف به معبر عرض معبر 50 %»
16- شهرداری میامی؛
دریافت عوارض آماده سازی(صفحه 43 تعرفه):
ردیف
موضوع
مبلغ (ریال)
توضیحات
1
جدول نهر از قرار هر مترطول
345.000
با توجه به اختیارات ناشی از بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون تشکیلات، وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی کشور
2
جدول تک از قرار هر مترطول
345.000
3
جدول کانیو از قرار هر مترطول
230.000
4
آسفالت زیرسازی و قیر پاشی
290.000
«تبصره 1: جداولی که بر اثر تصادف و یا بی احتیاطی و یا عمد تخریب گردد هزینه بازسازی آن مطابق هزینه های فوق به اضافه پانزده درصد دریافت خواهد شد.
تبصره 2: منازل مسکونی که سرنبش قرار دارند 000/000/10 ریال به هزینه آماده سازی آن افزوده میشود.»"
در پاسخ به شکایت مذکور، شوراهای اسلامی شهرهای میامی، دامغان، گرمسار، ایوانکی به موجب لوایح شماره 781-15/11/1398، 239/318/م-15/11/1398، 976-28/11/1398 و 2112-28/11/1398 توضیح داده اند که:
الف- شورای اسلامی شهر میامی:
"با عنایت به بند 16 ماده 71 و 77 قانون تشکیلات، وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی که تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهری و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود بوده و همچنین کلیه مصوبات شوراها پس از طرح و تصویب در کمیته انطباق قابلیت اجرا پیدا می کند مصوبه فوق الذکر از مصادیق بند 16 ماده 711 و 77 قانون شوراها میباشد که تقاضا دارم نسبت به رد دادخواست سازمان بازرسی کل کشور اقدامات لازم به عمل آورند."
ب- شورای اسلامی شهرستان دامغان:
"1- عوارض ابطال شده در خصوص تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها و منع وصول آماده سازی در هنگام اخذ 20 درصد زمین به عنوان اجازه ورود به محدوده خدماتی کاربرد دارد و صرفاً از سوی هیات عمومی دیوان عدالت اداری وصول آماده سازی در این مرحله منع گردیده و عوارض فوق الذکر ابطال شده است.
2- قانونگذار در بند (ب) ماده 174 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1390 صراحتاً تعیین سهم شهروندان در تامین هزینه های خدمات عمومی و شهری، نگهداری، نوسازی و عمران شهری را تجویز نموده و بر همین اساس شورای اسلامی شهر دامغان بهای خدمات آماده سازی را وضع نموده است.
3- شهرداری دامغان بهای خدمات آماده سازی را صرفاً در زمان تفکیک و ایجاد معابر جدید محاسبه و اخذ مینماید و در زمان صدور پروانه ساختمانی و یا ورود اراضی به داخل محدوده خدماتی هیچ هزینه ای تحت عنوان آماده سازی دریافت نمینماید.
4- مطابق مواد 24 و 21 آییننامه اجرایی قانون زمین شهری مصوب 1371 کلیه دستگاه ها و اشخاص حقیقی و حقوقی و کلیه اراضی بایر و دایر که طبق مواد 14 و 15 قانون زمین شهری مجوز تبدیل یا تغییر کاربری زمین خود را اخذ و قصد تفکیک یا افراز و تقسیم اراضی خود را دارند باید نسبت به اجرای طرح های آماده سازی مطابق مواد 23 و 22 فصل چهارم آییننامه اجرایی قانون زمین شهری اقدام نمایند."
ج- شورای اسلامی شهر گرمسار:
" با توجه به ماده 77 اصلاحی از قانون شهرداری ها مصوب 11/3/1392 در آن به صراحت عنوان شده شهرداری مجاز است در مورد عوارض و بهای خدمات ارائه شده توسط شهرداری و سازمان های وابسته به آن را از مودی دریافت نماید لذا انجام آماده سازی از قبیل جداول نهر، تک، کانیو، آسفالت، زیرسازی و قیرپاشی که خدمات به حساب می آید مطابق مقررات بهای آن را از شهروندان دریافت نماید و به طریق اولی برای دریافت بهای این خدمات لازم است که حتماً در قالب چهارچوب مشخص و تعرفه خاص عمل گردد تا از بروز هرگونه اعمال سلیقه خودداری شود لذا از نظر این شورا مصوبه مذکور مغایر و مخالف شرع مقدس و قوانین نبوده در خاتمه تقاضای صدور رای به رد شکایت سازمان بازرسی مورد استدعا میباشد. "
د- شورای اسلامی شهر ایوانکی:
" طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 و اصلاحات بعدی «تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود» از وظایف شوراهای اسلامی شهر میباشد.
بر اساس قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیر دولتی مصوب 29/4/1373 شهرداری ها نهادهای عمومی غیر دولتی میباشند. در حال حاضر بودجه شهرداری ها از محل درآمد آن تامین میگردد و تعرفه عوارض محلی چگونگی وصول بخشی از درآمدهای شهرداری ها را تعیین مینماید. بر اساس تبصره 1 ماده 10 تعرفه عوارض آماده سازی بر مبنای تاریخ صدور پروانه ساختمانی وصول خواهد شد. بر اساس ماده 22 آییننامه اجرایی قانون زمین شهری مصوب 24/3/1371 « آماده سازی زمین عبارت از مجموعه عملیاتی است که مطابق دستورالعمل وزارت مسکن و شهرسازی زمین را برای احداث مسکن مهیا میسازد که شامل موارد زیر میباشد:
الف- عملیات زیربنایی از قبیل تعیین بر و کف،تسطیح و آسفالت معابر، تامین شبکه های تاسیساتی آب و برق، جمع آوری و دفع آب های سطحی و فاضلاب و غیره.
ب- عملیات روبنایی مانند احداث مدارس، درمانگاه، واحد انتظامی، فضای سبز، اداره آتش نشانی، اماکن تجاری و نظایر آن.»
علی ای حال چون شهرداری از طریق وصول درآمدها بودجه سالانه خود را تامین مینماید و از طریق هزینه بودجه نسبت به عملیات عمرانی اقدام مینماید لذا جهت انجام آماده سازی کلیه اراضی محدوده شهر باید از طریق تعرفه محلی نسبت به دریافت عوارض آن اقدام و سپس در محل آن اجرا نماید در غیر این صورت امکان عملیات آماده سازی وجود نخواهد داشت. لذا خواهشمند است ضمن بررسی صدور حکم شایسته مبنی بر ابرام مفاد ماده 10 دفترچه تعرفه عوارض محلی سال 1398 شهرداری ایوانکی مورد استدعا میباشد."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 17/4/1399 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
طبق بند 1 ماده 55 قانون شهرداری، ایجاد خیابانها، کوچه ها، میدانها، باغهای عمومی و مجاری آب و توسعه معابر در حدود مقررات موضوع از وظایف شهرداری ها است و در قوانین موضوعه فقط در تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداری ها، در هنگام تقاضای ورود به محدوده و استفاده از امکانات شهری، هزینه آماده سازی به عهده مالکین گذاشته شده است، بنابراین اطلاق مصوبات شوراهای شهرها مورد شکایت تحت عنوان هزینه و بهای خدمات و آماده سازی معابر و شوارع در غیر از مواردی که ورودبه محدوده صورت میگیرد، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود.
محمدکاظم بهرامی
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری