صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/02/21
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر تنکابن
موضوع
درخواست ابطال گزارش اصلاحی
پرسش
آقای الف که خریدار ملک بوده است علیه آقای ب که فروشنده بوده است و ملک غیر در آمده است؛ دعوای حقوقی با خواسته خسارت حسب ماده 391 قانون مدنی مطرح مینماید و پس از صلح بین طرفین، گزارش اصلاحی مبنی بر پرداخت خسارت توسط آقای ب به آقای الف صادر میگردد. پس از مدتی آقای ب دادخواست دیگری علیه آقای الف به خواسته بطلان گزارش اصلاحی مطرح مینماید که آقای الف (خریدار مبیع) بوده، عالم به مال غیر بودن آن ملک بوده است، مطرح مینماید و اعلام مینماید بنابر ماده 391 قانون مدنی؛ بنده نباید غرامت میدادم؛ لذا بنابر ماده 762 قانون مدنی، موضوع صلح و گزارش اصلاحی اشتباه و باطل میباشد. حال تکلیف قاضی پرونده چیست؟
نظر هیات عالی
در فرض سوال که صدور گزارش اصلاحی مبتنی بر جهل خریدار به مستحق للغیر برآمدن مبیع و نتیجتاً استحقاق به دریافت غرامت صادر شده و فروشنده نیز بر این اساس مبادرت به صلح و سازش نموده است و متعاقباً دلیلی به دست آید که موید اطلاع خریدار از آن و نتیجتاً عدم استحقاق وی به دریافت غرامت باشد، به علاوه طبق ماده 265 قانون مدنی نیز موید حق استرداد وجوهی میباشد که به اشتباه پرداخت شده لذا امکان درخواست ابطال گزارش اصلاحی و رسیدگی دادگاه به دعوی مزبور وجود دارد.
نظر اکثریت
در معامله وقتی طرفین ثمن و مثمن را رد و بدل کردهاند و در شرایط معامله نیز این قید شده است اگر مستحق للغیر درآمده؛ باید خسارت پرداخت گردد. این به معنای ضمان درک نیست بلکه ضمان قانونی است و با ضمان قراردادی منافاتی ندارد؛ لذا صلح براساس ضمان قانونی است؛ نه ضمان قراردادی و صحیح میباشد.
نظر اقلیت
ضمان درک ناشی از آثار بیع صحیح است ولی وقتی بیع باطل است دیگر بحث ضمان درک پیش نمیآید. در فرض سوال اگر ثابت شود؛ خریدار عالم به مال غیر بودن داشت که برای فروشنده جهل در مدیونیت (براساس ماده 391 قانون مدنی دیگر مدیون نبوده است) است و اگر این جهل اثبات شود و فرد جهل در موضوع (مدیونیت) داشته باشد؛ دیگر صلح (گزارش اصلاحی) صحیح نیست.
نظر ابرازی
در این پرونده موضوع جهل به قانون است چراکه آقای ب ادعایش در دعوای دوم این است که بنده در پرونده قبلی پذیرفتهام که آقای خریدار جاهل به موضوع بوده است؛ لذا با او قرارداد صلح امضاکردم اما الان متوجه شدم که وی خسارت قراردادی داشته است و نیاز به صلح نبوده است. همچنین اعلام میدارد که دینی نداشت که صلح کند و نمیدانست که ماده 391 قانون مدنی میگوید اگر خریدار مال غیر علم به مال غیر بودن داشته باشد نباید خسارت داد. بنابراین در این پرونده چون در جلسه پرونده اول به جهل اشارهای نشده است؛ دیگر وقت آن گذشته است؛ لذا صلح صحیح است چون طرف با علم به اینکه خریدار علم بر مال غیر بودن داشته است با او صلح کرده است. بنابراین دیگر از این مورد نمیتواند استفاده کند و اصل بر صحت قرارداد است و در گزارش اصلاحی تمام موارد تفهیم میشود و ابهامی ندارد و در نزد مقام صالح صادر شده است.
درنتیجه صحیح است.