قانون اصلاح قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری و انتخابات شوراهای مزبور

‌فصل اول (منسوخ 1396/04/20)- اصلاح قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری
مصوب 1 /9/ 1361

مواد 1 و 2 و 3 و 5 و تبصره 4 ماده 21 و مواد 23 و 24 و 25 و بند 4 ماده 26 و مواد 27 و 28 و 29 قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری به شرح زیر اصلاح و ماده 26 مکرر به آن اضافه میگردد:

‌ماده 1 - برای پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم و نظارت بر اداره امور هر روستا، دهستان، بخش، محل، شهر، شهرستان و استان شورایی به نام شورای اسلامی ده، دهستان، بخش، محل (‌محله - منطقه) شهر، شهرستان، استان و شورای عالی استانها بر اساس مقررات این قانون تشکیل میگردد.

ماده 2 - برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی کشوری به عهده وزارت کشور میباشد.
‌تبصره - مسئولان اجرایی موظفند حداقل 10 روز قبل از انتخابات مراتب را به اطلاع اهالی حوزه های انتخابیه برسانند.

ماده 3 - مدت اعتبار شوراهای اسلامی کشوری 4 سال میباشد.

‌ماده 5 - در هر یک از شوراهای اسلامی در هر سطحی معادل بیش از نصف اعضای اصلی شورا به ترتیب آراء به عنوان اعضاء علی البدل انتخاب میگردند.
‌تبصره 1 - به جای آنعده از اعضای شوراها که به عللی از عضویت شورا خارج میشوند شورا از اعضای علی البدل به ترتیب رای برای عضویت دعوت مینماید.
‌تبصره 2 - انتخاب اعضای شوراهای اسلامی کشوری با اکثریت نسبی آراء خواهد بود.

تبصره 4 ماده 21 - در صورتی که طبق مقررات قانونی هر یک از شوراها منحل شود وزارت کشور باید ظرف مدت دو ماه انتخابات را تجدید نماید.

ماده 23 - شرایط انتخاب کنندگان.
‌الف - حداقل سن 15 سال تمام.
ب - سکونت در محل (‌حداقل یک سال).
‌تبصره 1 - سکونت یک ساله باید به زمان اخذ رای متصل باشد.
تبصره 2 - کسانی که محل کار آنان خارج از محدوده شورای اسلامی بوده ولی افراد تحت تکفل آنان (‌همسر و فرزندان) حداقل یک سال قبل از‌انتخابات سکونت دائمی در حوزه انتخابیه داشته باشند میتوانند در همان حوزه رای دهند.
ج - تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران.

ماده 24 - شرایط انتخاب شوندگان.
‌الف - حداقل سن بیست و دو سال.
ب - سکونت در شهر یا روستای حوزه انتخابیه (‌حداقل یک سال تمام) و یا سابقه نمایندگی مجلس در آن حوزه.
‌تبصره - سکونت یک ساله باید بزمان ثبت نام متصل باشد.
ج - اعتقاد به تعهد عملی به اسلام، ابراز وفاداری به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
‌تبصره - در مناطقی که اقلیتهای دینی شناخته شده در قانون اساسی اکثریت دارند، وفاداری به قانون اساسی کافی است.
‌د - عدم گرایش به احزاب، سازمانها و گروههای غیرقانونی و یا مبتنی بر عقاید التقاطی و غیرالهی.
ه- - آشنائی با مسائل اجتماعی و عدم سابقه خیانت در امانت و کلاهبرداری و محکومیت به جرائمی که مستوجب حد شرعی میباشد.
‌و - عدم وابستگی به رژیم سابق.
‌ز - عدم اشتهار به فساد اخلاق.
ح - تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران.
‌تبصره - تغییر شرایط مذکور در بندهای. ب، ج، د، ه-، ز، به تشخیص دادگاه‌های صالحه موجب سلب عضویت خواهد شد.

ماده 25 - در روستاهائیکه بین 20 تا 50 خانوار یا 100 تا 250 نفر جمعیت داشته باشند سه نفر و در روستاهائیکه بین 50 تا 150 خانوار یا 250 تا750 نفر جمعیت داشته باشند 5 نفر و در روستاهائیکه بیش از 150 خانوار یا بیش از 750 نفر جمعیت داشته باشند 7 نفر به عنوان اعضای شورا انتخاب میشوند.
‌تبصره - پس از شمارش آراء اگر به علت تساوی آراء دو یا چند نفر از منتخبین تعیین اعضای شورا ممکن نباشد، اولویت با فرد یا افرادی است که سواد خواندن و نوشتن دارند و در شرایط مساوی با قرعه تعیین تکلیف میشود.

بند 4 ماده 26 - همکاری و هماهنگی در امور مربوط به جلوگیری از فرسایش خاک و حفظ و عمران مزارع، باغها، مراتع، جنگلها، اماکن عمومی و راههای فرعی و روستائی و ارائه طرح و پیشنهاد در این زمینه ها به شورای دهستان.

‌ماده 27 - شورای اسلامی بخش از نمایندگان منتخب شوراهای اسلامی شهرها و دهستانهای آن بخش تشکیل میگردد.
‌تبصره - حداکثر ظرف 15 روز پس از تشکیل شورای اسلامی شهرها و دهستانهای آن بخش، شورای اسلامی بخش به دعوت بخشدار تشکیل میگردد.

‌ماده 28 - تعداد اعضای شورای اسلامی هر بخش به تعداد شهرها و دهستانهای آن بخش خواهد بود.
‌تبصره - تعداد اعضای شورای اسلامی بخش حداقل پنج نفر خواهند بود و در صورتی که بخش کمتر از پنج شهر و دهستان داشته باشد، بقیه اعضاء به تناسب جمعیت و به وسیله نمایندگان منتخب شورای بخش و دهستانها برای شورای بخش تعیین میشود.

‌ماده 29 - بندهای 2 و 5 و 6 ماده 29 قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری به شرح زیر اصلاح و بند 8 ماده مذکور حذف گردید:
‌بند 2 - برنامه ریزی و ایجاد هماهنگی در جهت تشکیل تعاونیها و نظارت بر آنها در حوزه فعالیت خود.
‌بند 5 - تهیه و تنظیم شناسنامه بخش از طریق جمع آوری اطلاعات و آمار لازم بر اساس مشخصات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و منابع طبیعی حوزه فعالیت.
‌بند 6 - ایجاد شرایط لازم و کمک به شوراهای اسلامی دهستانها در جهت حفظ و عمران مزارع، مراتع و اماکن عمومی و راههای فرعی و روستائی در حوزه فعالیت خود.
(بند 8 ماده 29 حذف گردید).

‌ماده 26 مکرر - وظایف و اختیارات شورای اسلامی دهستان به شرح زیر است.
1 - بررسی و اقدام لازم جهت تشکیل تعاونیها به منظور توسعه کشاورزی و صنایع روستائی و نظارت بر آنها.
2 - همکاری با مسئولین اجرایی در تهیه و تنظیم شناسنامه دهستان از طریق جمع آوری اطلاعات و آمار لازم بر اساس مشخصات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و منابع طبیعی حوزه فعالیت.
3 - نظارت بر حفظ و نگهداری و بهره برداری از تاسیسات و تجهیزات عمومی و عمرانی، مزارع و مراتع و جنگلهای موجود در دهستان.
4 - ارائه طرحها و پیشنهادهای اصلاحی در جهت بهبود امور اجتماعی و عمرانی حوزه فعالیت به مسئولین اجرایی و شورای مافوق.
5 - کوشش برای ایجاد شرکتهای تعاونی تولید، توزیع و مصرف و نظارت بر کار آنها در روستاهای حوزه فعالیت خود.
6 - نظارت و پیگیری در جهت اجرای پروژه های عمرانی.
7 - تشویق و ترغیب مردم جهت انجام امور خیریه و ایجاد اماکن و موسسات عام المنفعه.
8 - دریافت طرحها و پیشنهادات شوراهای اسلامی روستاها و ارسال آن به شورای مافوق جهت پیگیری.

فصل دوم (منسوخ 1396/04/20)- کلیات

‌ماده 1 (منسوخ 1396/04/20)- انتخابات شوراهای اسلامی کشوری بر طبق مقررات این قانون انجام میگیرد.

ماده 2 (منسوخ 1396/04/20)- داوطلبان عضویت در شوراهای اسلامی که از طریق آراء مستقیم مردم تعیین میشوند نمیتوانند همزمان در بیش از یک شورا خود را داوطلب نمایند. در غیر این صورت نامزدی آنان باطل و از شرکت در انتخابات همان دوره محروم میگردند.

ماده 3 (منسوخ 1396/04/20)- هر شخص واجد شرایط فقط میتواند یکبار و در یک شعبه اخذ رای با ارائه شناسنامه رای دهد.

ماده 4 (منسوخ 1396/04/20)- انتخاب اعضای شوراهای اسلامی با رای مخفی خواهد بود.

‌ماده 5 (منسوخ 1396/04/20)- در موارد ذیل با تایید هیات نظارت حوزه انتخابیه مربوطه، برگهای رای باطل ولی جزو آراء ماخوذه محسوب شده و مراتب در صورتجلسه قید و آراء مذکور ضمیمه صورتجلسه خواهد شد.

1 - آراء ناخوانا باشد.

تبصره - چنانچه برگ رای مشتمل بر اسامی خوانا و ناخوانا باشد فقط اسامی ناخوانا باطل خواهد بود.

2 - آرائی که از طریق خرید و فروش به دست آمده باشد.

3 - آرائی که دارای نام رای دهنده و یا امضا یا اثرانگشت وی باشد.

4 - آرائی که کلاً حاوی اسامی غیر از نامزدهای تایید شده باشد.

ماده 6 (منسوخ 1396/04/20)- در موارد ذیل با تایید هیات نظارت مربوطه، برگهای رای باطل و جزو آراء ماخوذه محسوب نشده و مراتب در صورتجلسه قید و آراء مذکور ضمیمه صورتجلسه خواهد شد.

1 - صندوق فاقد لاک و مهر انتخاباتی باشد.

2 - آراء زائد بر تعداد تعرفه باشد.

3 - آراء کسانی که به سن قانونی رای نرسیده باشند.

4 - آرائیکه با شناسنامه افراد فوت شده یا غیرایرانی داده شده باشد.

5 - آرائیکه با تقلب و تزویر (در تعرفه ها، آراء، صورتجلسات، شمارش) به دست آمده باشد.

6 - آرائیکه با شناسنامه غیر یا جعلی اخذ شده باشد.

7 - آراء تکراری.

8 - آرائیکه با شناسنامه کسانی که حضور ندارند اخذ شده باشد.

9 - آرائیکه فاقد مهر انتخاباتی باشد.

10 - آرائیکه سفید به صندوق ریخته شده باشد.

11 - آرائیکه از طریق تهدید به دست آمده باشد.

12 - آرائیکه روی ورقه ای غیر از برگ رای نوشته شده باشد.

تبصره 1 - کل آراء مندرج در صورتجلسه ای که صندوق اخذ رای آن فاقد اوراق رای یا برگهای تعرفه باشد، باطل و جزو آراء ماخوذه محسوب نخواهد شد.

تبصره 2 - آراء زائد مذکور در بند 2 به قید قرعه از کل برگهای رای کسر میشود.

‌ماده 7 (منسوخ 1396/04/20)- کلیه وزارتخانه ها، سازمانها، ادارات دولتی و موسسات وابسته به دولت و نهادهای انقلابی و کلیه سازمانهائیکه شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است موظفند بر حسب درخواست وزارت کشور کارکنان و سایر امکانات خود را تا خاتمه انتخابات در اختیار آنان قرار دهند. بدیهی است مدت همکاری کارکنان مذکور جزء ایام ماموریت محسوب خواهد شد.

‌تبصره - وزارت کشور موظف است بنا به درخواست هیاتهای نظارت استانها و شهرستانها وسایل و امکانات مورد نیاز را تا پایان انتخابات در اختیار آنان قرار دهد و همچنین کلیه وزارتخانه ها، سازمانها، ادارات و نهادهای قانونی و موسساتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است موظفند حسب درخواست هیاتهای مذکور کارکنان خود را تا پایان انتخابات در اختیار آنها قرار دهند.

ماده 8 (منسوخ 1396/04/20)- هزینه برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی کشوری از شمول قانون محاسبات عمومی مستثنی میباشد.

ماده 9 (منسوخ 1369/09/05)- در مجتمع های مسکونی واقع در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها و روستاها که با حداقل 500 قطعه زمین برای احداث واحدهای مسکونی به صورت مستقل یا آپارتمان، قابل تملک اشخاص، به اضافه ساختان‌ها و تاسیسات مورد نیاز عمومی و اجتماعی سکنه جهت شاغلین بخشهای مختلف اقتصادی و اجتماعی یک منطقه یا استفاده مردم بودجه آمده و یا دارای جمعیتی بیش از ده هزار نفر بوده و عرفاً یا قانوناً شهرک نیز خوانده می‌شود شورائی به نام شورای اسلامی شهرک تشکیل می‌گردد.

تبصره 1 (منسوخ 1369/09/05)- اعضای شورای اسلامی شهرک از طریق اهالی به طور مستقیم انتخاب می گردند تعداد اعضاء پنج نفر خواهند بود.

تبصره 2 (منسوخ 1369/09/05)- مقررات قانون نحوه تملک آپارتمان در خصوص نحوه اداره و وصول هزینه های مشترک مربوط به حفظ و نگاهداری اعیانات و تاسیسات اختصاصی و اشتراک در مورد شهرک رعایت می‌گردد.

‌ماده 10 (منسوخ 1396/04/20)- هرگاه عضو شورا در شش جلسه متوالی و یا ظرف یک سال در دوازده جلسه غیرمتوالی بدون عذر موجه غیبت نماید مستعفی شناخته میشود.

ماده 11 (منسوخ 1396/04/20)- در صورتی که هر یک از شوراها به علت فوت یا استعفاء یا اخراج بیش از ثلث مجموع اعضای اصلی و علی البدل فاقد نصاب لازم برای تشکیل جلسه گردد شورا منحل و انتخابات، تجدید خواهد شد.

فصل سوم (منسوخ 1396/04/20)- اشخاصیکه از انتخاب شدن محرومند

ماده 12 - مسئولین اجرایی و نظارتی انتخابات شوراهای اسلامی کشوری از داوطلب شدن محرومند.

ماده 13 - اشخاص زیر از داوطلب شدن برای عضویت در شوراهای اسلامی کشوری محرومند.

1 - کسانی که در جهت تحکیم مبانی رژیم سابق نقش موثر و فعال داشته‌اند.

2 - ملاکین بزرگ که زمینهای موات را به نام خود ثبت داده‌اند.

3 - وابستگان تشکیلاتی به احزاب، سازمانها و گروههایی که غیر قانونی بودن آنها از طرف مقامات صالحه اعلام شده است.

4 - کسانی که به جرم اقدام علیه جمهوری اسلامی ایران محکوم شده‌اند.

5 - محکومین به ارتداد به حکم محاکم صالحه قضائی.

6 - مشهورین به فساد و متجاهرین به فسق.

7 - محکومین به حدود شرعی مگر آنکه توبه آنان ثابت شده باشد.

8 - معتادین به مواد مخدر.

9 - محجورین و کسانی که به حکم دادگاه مشمول اصل 49 قانون اساسی باشند.

فصل چهارم (منسوخ 1396/04/20)- هیات اجرایی و وظایف آن

ماده 14 (منسوخ 1369/09/05)- پس از صدور دستور شروع انتخابات از طرف وزارت کشور، در مرکز هر شهرستان و بخش هیات اجرایی شهرستان و بخش به ریاست فرماندار، بخشدار و به عضویت بالاترین مرجع قضایی محل، رئیس ثبت احوال، رئیس اداره آموزش و پرورش و نماینده جهاد سازندگی و شش نفر از‌معتمدین محل تشکیل می‌گردد.

‌تبصره 1 (منسوخ 1369/09/05)- در محلهائی که به علت بروز حوادث غیرمترقبه و مسائل سیاسی، امنیتی امکان انجام انتخابات میسر نباشد با پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات مرکزی نظارت انتخابات متوقف می‌گردد.

تبصره 2 (منسوخ 1369/09/05)- در بخشها در صورت عدم وجود ادارات آموزش و پرورش و ثبت احوال و دادگستری، نمایندگان ادارات مذکور جانشین آنان خواهند بود.

ماده 15 (منسوخ 1396/04/20)- اعضای اداری هیات اجرایی 25 نفر از معتمدین اقشار مختلف مردم را از مرکز شهرستان و بخشهای تابعه تعیین خواهند نمود.

ماده 16 (منسوخ 1369/09/05)- معتمدین منتخب موضوع ماده 15 به دعوت فرماندار یا بخشدار ظرف دو روز پس از انتخاب تشکیل جلسه داده، پس از حضور دو سوم مدعوین از بین خود شش نفر را به عنوان معتمدین اصلی و شش نفر را به عنوان معتمدین علی البدل هیات اجرایی با رای مخفی و اکثریت نسبی آراء انتخاب می نمایند.

ماده 17 (منسوخ 1369/09/05)- فرماندار یا بخشدار مکلف است شش نفر معتمد اصلی را برای شرکت در جلسات هیات اجرایی انتخابات دعوت نماید.

ماده 18 (منسوخ 1369/09/05)- جلسات هیات اجرایی با حضور دو سوم اعضاء رسمیت یافته و در صورت استعفاء یا غیبت غیر موجه هر یک از معتمدین هیات اجرایی در‌سه جلسه که به منزله استعفاء تلقی می‌گردد، فرماندار یا بخشدار از اعضای علی‌البدل به ترتیب آراء به جای آنان دعوت خواهد نمود.

تبصره 1 - غیرموجه بودن غیبت با تصویب دو سوم اعضاء هیات اجرایی خواهد بود.

تبصره 2 - تصمیمات هیات اجرایی با اکثریت آراء اعضای حاضر معتبر خواهد بود.

تبصره 3 - در صورتی که با دعوت از اعضای علی البدل، اکثریت حاصل نگردید، اعضای اداری هیات اجرایی بقیه معتمدین (‌پانزده نفر) را دعوت نموده تا کسری اعضاء را از میان خود انتخاب نمایند.

ماده 19 (منسوخ 1396/04/20)- عضویت هر فرد در بیش از یک هیات اجرایی ممنوع است.

ماده 20 (منسوخ 1369/09/05)- اعضاء اداری هیات اجرایی تا زمانی که از سمت اداری خود مستعفی یا برکنار نشده‌اند، شخصاً مکلف به شرکت در جلسات هیات اجرایی می‌باشند و غیبت غیر موجه آنان در جلسات هیات اجرایی تمرد از وظایف قانونی محسوب می‌گردد و فرماندار یا بخشدار موظف است بلافاصله پس‌از غیبت اعضای اداری هیات اجرایی مراتب را با ذکر علت غیبت به مقام مافوق وی اعلام دارد.

ماده 21 (منسوخ 1396/04/20)- هیاتهای اجرایی در اسرع وقت تشکیل جلسه داده و پس از تعیین محل استقرار شعب ثبت نام و اخذ رای، تعداد و محل شعب ثبت نام و اخذ رای را صورتجلسه نموده و یک هفته قبل از روز اخذ رای مبادرت به انتشار آگهی انتخابات حاوی تاریخ برگزاری انتخابات و اوقات اخذ رای و شرایط انتخاب کنندگان و مقررات جزایی و محل شعب ثبت نام و اخذ رای در حوزه انتخابیه مینمایند.

ماده 22 (منسوخ 1369/09/05)- هیات اجرایی مرکز شهرستان موظف است انتخابات شوراهای اسلامی محلات و شهرهای واقع در محدوده شهرستان و بخش را به انجام رساند.

ماده 23 (منسوخ 1369/09/05)- هیات اجرایی بخش موظف است انتخابات شوراهای اسلامی روستاها را به انجام رساند.

ماده 24 (منسوخ 1396/04/20)- هیاتهای اجرایی برای هر شعبه ثبت نام و اخذ رای 5 نفر از معتمدین محل را که دارای سواد خواندن و نوشتن باشند، انتخاب و جهت صدور حکم به فرماندار یا بخشدار محل معرفی مینمایند.

تبصره 1 - در صورتی که در محل استقرار شعبه ثبت نام و اخذ رای به تعداد کافی معتمد باسواد نباشد هیات اجرایی میتواند افرادی را از خارج (‌حتی الامکان از محدوده همان دهستان و بخش) برای آن شعبه انتخاب و به حکم فرماندار یا بخشدار اعزام نماید.

تبصره 2 - اعضای شعب ثبت نام و اخذ رای از بین خود یک رئیس و یک نائب رئیس و سه نفر منشی انتخاب مینمایند.

‌ماده 25 (منسوخ 1396/04/20)- نیروهای انتظامی در حدود قانون موظف به ایجاد نظم و جلوگیری از هر گونه بی نظمی در جریان انتخابات و حفاظت صندوقها میباشند و حق دخالت در امور انتخابات را ندارند.

ماده 26 (منسوخ 1396/04/20)- هیاتهای اجرایی انتخابات شوراهای اسلامی مسئول صحت برگزاری انتخابات حوزه انتخابیه خود میباشند.

ماده 27 (منسوخ 1396/04/20)- هیاتهای اجرایی میتوانند برای بعضی از مناطق که لازم باشد شعب سیار ثبت نام و اخذ رای با ذکر مسیر حرکت و محل توقف تعیین نمایند.

ماده 28 (منسوخ 1396/04/20)- هیاتهای اجرایی باید ترتیبی اتخاذ نمایند که یکروز قبل از اخذ رای، محل ثبت نام و اخذ رای آماده باشد.

فصل پنجم (منسوخ 1396/04/20)- اعلام داوطلبی

ماده 29 - فرماندار یا بخشدار هر حوزه انتخابیه مکلف است پس از وصول دستور وزارت کشور مبنی بر شروع انتخابات و همزمان با تشکیل هیات اجرایی تاریخ مراجعه داوطلبان عضویت در شوراهای اسلامی را ضمن انتشار آگهی به اطلاع کلیه اهالی حوزه انتخابیه برساند.

تبصره 1 (منسوخ 1369/09/05)- مهلت مراجعه داوطلبان به فرمانداری یا بخشداری جهت اعلام داوطلبی ده روز از تاریخ مقرر در آگهی ثبت نام می‌باشد.

تبصره 2 - شرایط انتخاب شوندگان و تاریخ شروع و خاتمه قبول برگ اعلام داوطلبی از طرف فرماندار یا بخشدار در آگهی اعلام داوطلبی قید خواهد شد.

‌تبصره 3 (منسوخ 1369/09/05)- هیات اجرایی بخش در هر بخش موظف است پس از انتشار آگهی مزبور برای یک یا چند روستا هیاتی مرکب از سه نفر جهت ثبت نام از داوطلبان روستاها تعیین و اعزام نماید تا ظرف مدت ده روز از داوطلبان ثبت نام نماید.

ماده 30 (منسوخ 1369/09/05)- در مورد بررسی سوابق داوطلبان عضویت در شوراهای اسلامی روستاها هیات اجرایی بخش، اطلاعات لازم را از اداره اطلاعات و منابع محلی کسب می نمایند. اداره اطلاعات موظف است ظرف مدت ده روز نظر خود را در مورد سوابق داوطلبان به هیات اجرایی بخش کتباً اعلام نماید.

تبصره - بررسی سوابق داوطلبان باید محرمانه انجام گیرد به طوریکه موجب هتک حیثیت و آبروی افراد نشود و بررسیها از محدوده موارد مذکور در ماده 13 فصل سوم این قانون خارج نگردد، و افشاء هر گونه اطلاعات دریافت شده توسط اعضاء هیاتهای اجرایی و یا هر شخص دیگر ممنوع است.

‌ماده 31 (منسوخ 1369/09/05)- بررسی صلاحیت داوطلبان شهری در رابطه با صلاحیت های مذکور در این قانون در هیات اجرایی شهرستان و پس از استعلام سوابق آنان از اداره ثبت احوال شهرستان، وزارت اطلاعات، وزارت دادگستری، اداره تشخیص هویت و پلیس بین الملل انجام خواهد شد.

ماده 32 (منسوخ 1369/09/05)- مراجع مذکور در ماده 31 موظفند ظرف مدت 15 روز از تاریخ دریافت اسامی و مشخصات داوطلبان، نتیجه بررسی سوابق آنان را کتباً اعلام نمایند.

ماده 33 (منسوخ 1369/09/05)- هیات اجرایی شهرستان پس از دریافت نتیجه رسیدگی به سوابق داوطلبان موظف است ظرف مدت پنج روز به صلاحیت داوطلبان رسیدگی نموده و نتیجه را اعلام نماید.

تبصره (منسوخ 1369/09/05)- مراجع ذیصلاح مذکور در مواد 32 و 33 عبارتند از وزارت اطلاعات و دادگستری، سازمان ثبت احوال کشور، اداره تشخیص هویت و پلیس بین الملل.

ماده 34 - نظر هیات اجرایی مبنی بر صلاحیت یا عدم صلاحیت داوطلبان با تایید هیات نظارت شهرستان معتبر است و چنانچه ظرف مهلت قانونی (‌پنج روز) هیات اجرایی یا نظارت درباره داوطلب یا داوطلبان نظر خود را اعلام نکنند آنان واجد شرایط شناخته میشوند.

تبصره 1 - هیاتهای اجرایی مکلفند در انجام وظایف خود بیطرفی کامل را رعایت نمایند و در صورت تخلف، فرماندار یا بخشدار با رای اکثریت اعضای هیات اجرایی نسبت به تعویض هر یک از معتمدین اجرایی و در مواردی که انحلال و تشکیل مجدد هیات اجرایی ضروری باشد با تایید وزارت کشور اقدام نمایند. تصمیمات متخذه هیات اجرایی منحله عنداللزوم وسیله هیات اجرایی جدید قبل از انقضای مهلت قانونی رسیدگی به صلاحیت داوطلبان قابل تجدیدنظر خواهد بود. کسانی که صلاحیت آنان رد شده باشد میتوانند به دادگاه صالح شکایت نمایند، و دادگاه موظف است خارج از نوبت رسیدگی و رای خود را صادر کند.

تبصره 2 - اعضای هیاتهای نظارت شهرستان و استان باید در انجام وظایف خود بیطرفی کامل را رعایت و در صورت تخلف، فرد متخلف توسط هیات نظارت مافوق برکنار و چنانچه اکثر اعضای هیات نظارت بیطرفی کامل را رعایت نکنند هیات متخلف توسط هیات مرکزی نظارت منحل خواهد شد.

ماده 35 - فرماندار یا بخشدار حوزه انتخابیه مکلف است فهرست اسامی نامزدهای تایید شده هیات اجرایی انتخابات را ظرف دو روز از طریق انتشار آگهی به اطلاع اهالی حوزه انتخابیه برساند.

فصل ششم - شکایات و نحوه رسیدگی

‌ماده 36 (منسوخ 1396/04/20)- هیاتهای اجرایی و نظارت شهرستان موظفند از تاریخ اعلام نهایی صلاحیت داوطلبان تا دو روز پس از اعلام نتیجه انتخابات، شکایات را بپذیرند و از تاریخ دریافت شکایات تا 5 روز در جلسه مشترک هیات اجرایی و نظارت به آنها رسیدگی نمایند.

‌تبصره (منسوخ 1369/09/05)- هیاتهای اجرایی بخش پس از دریافت شکایات موظفند شکایات واصله را ظرف پنج روز بررسی نموده و فوراً نظریه خود را جهت اخذ تصمیم در جلسه مشترک به هیات اجرایی شهرستان تسلیم نمایند.

‌ماده 37 (منسوخ 1396/04/20)- در صورت عدم وصول شکایت در مهلت قانونی و یا تشخیص بی اساس بودن شکایات واصله از طرف مرجع مذکور در ماده 37 و تایید صحت انتخابات به وسیله هیات نظارت مربوطه، نتیجه قطعی انتخابات به وسیله وزارت کشور به اطلاع اهالی خواهد رسید.

ماده 38 (منسوخ 1369/09/05)- در صورتی که رای هیات نظارت دائر بر بطلان انتخابات باشد پس از تایید هیات مرکزی نظارت در اولین فرصت تجدید انتخابات خواهد شد.

‌ماده 39 (منسوخ 1396/04/20)- در صورت انحلال شورا توسط مرجع قانونی، وزارت کشور موظف است حداکثر ظرف دو ماه اقدام به برگزاری انتخابات شورای جدید بنماید. جز در مواردی که کمتر از 6 ماه به پایان دوره شورا باقیمانده باشد.

ماده 40 (منسوخ 1369/09/05)- هیچ یک از اعضای هیاتهای اجرایی و نظارت و اعضای شعب ثبت نام و اخذ رای نباید با کاندیداها خویشاوندی نسبی (‌پدر - مادر - فرزند - بردار [برادر] - خواهر) یا سببی درجه یک داشته باشند باستثناء روستاها که وجود ارتباط خویشاوندی سببی درجه یک بلامانع خواهد بود.

‌ماده 41 - هیاتهای اجرایی میتوانند در صورت ضرورت نسبت به تعویض تمام یا عده ای از اعضای یک یا چند شعبه ثبت نام و اخذ رای اقدام نمایند.

‌تبصره - محل شعبه ثبت نام و اخذ رای مندرج در آگهی انتخابات غیرقابل تغییر است مگر اینکه دائر نمودن شعبه و یا ادامه کار آن در محل اعلام شده قبل به علت حوادث غیرمترقبه و یا هر علت موجه دیگری به تشخیص هیات اجرایی مقدور نباشد که در این صورت شعبه ثبت نام و اخذ رای جدید در کوتاه ترین فاصله نسبت به شعبه قدیم به نحوی دائر خواهد شد که خللی در مراجعه رای دهندگان و تشخیص محل شعبه ایجاد نشود.

ماده 42 (منسوخ 1396/04/20)- وزارت کشور به منظور حسن انجام انتخابات میتواند مامورینی جهت بازرسی و کنترل جریان انتخابات به طور ثابت یا سیار به حوزه های انتخابیه اعزام نماید.

تبصره (منسوخ 1369/09/05)- گزارش واصله از بازرسین موضوع این ماده در هیاتهای ماده 36 بررسی و اتخاذ تصمیم خواهد شد.

ماده 43 (منسوخ 1396/04/20)- وزارت کشور موظف است در اولین فرصت مناسب انتخابات مجدد را در حوزه هائی که انتخابات آنها متوف و یا باطل شده است، بر اساس این قانون و آییننامه اجرایی آن برگزار نماید.

فصل هفتم - مقررات جزایی

‌ماده 44 (منسوخ 1396/04/20)- ارتکاب امور ذیل جرم محسوب میشود.

1 - خرید و فروش رای.

2 - تقلب و تزویر در اوراق تعرفه یا برگ رای یا صورتجلسات.

3 - تهدید یا تطمیع در امر انتخابات.

4 - رای دادن با شناسنامه جعلی.

5 - رای دادن با شناسنامه دیگری.

6 - رای دادن بیش از یکبار.

7 - اخلال در امر انتخابات.

8 - کم و زیاد کردن آراء و یا تعرفه ها.

9 - تقلب در رای گیری یا شمارش آراء.

10 - رای گرفتن با شناسنامه کسی که حضور ندارد.

11 - توصیه به نوشتن اسم کاندیدای معین در ورقه از طرف اعضای شعبه اخذ رای یا هر فرد دیگری در محل صندوق رای.

12 - تغییر و تبدیل یا جعل و یا ربودن و یا معدوم نمودن اوراق و اسناد انتخاباتی از قبیل تعرفه و برگ رای و صورتجلسات و تلکس و تلفنگرامها و تلگرافها.

13 - باز کردن و یا شکستن قفل محل نگاهداری و لاک و مهر صندوقهای رای بدون مجوز قانونی.

14 - جابجائی، دخل و تصرف و یا معدوم نمودن اسناد انتخاباتی بدون مجوز قانونی.

15 - دخالت در امر انتخابات با سند مجعول.

16 - ایجاد رعب و وحشت برای رای دهندگان یا اعضای شعب ثبت نام و اخذ رای با اسلحه یا بدون اسلحه در امر انتخابات.

17 - دخالت در امر انتخابات با سمت مجعول و یا بهر نحو غیرقانونی.

‌تبصره - چنانچه وقوع جرائم مندرج در ماده فوق موجب گردد تا جریان انتخابات در یک یا چند شعبه ثبت نام و اخذ رای از مسیر قانونی خود خارج شود و در نتیجه کلی انتخابات موثر باشد مراتب جهت اخذ تصمیم به هیات عالی نظارت اعلام میگردد.

‌ماده 45 - مجازات تخلفات و جرائم مذکور در این قانون حسب مورد همان مجازاتهای مندرج در فصل نهم قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب 9/ 12/ 1362 خواهد بود.

تبصره 1 (اصلاحی 1369/09/05)- اعضاء اداری هیات‌های اجرایی در صورت تخلف از وظایف مندرج در این قانون برابر ماده 75 قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی توسط محاکم قضایی مجازات خواهند شد، و در مورد بقیه اعضاء محرومیت در دو نوبت انتخابات از عضویت هیات‌های اجرایی و نظارت و شعب اخذ رای می‌باشد.

تبصره 2 - هیاتهای نظارت شهرستان و استان و نمایندگان آنان موظفند در اجرای وظایف قانونی خود عدالت و بیطرفی کامل را مراعات نمایند و جانبداری آنان از هر یک از کاندیداها جرم محسوب میشود و مجازات این جرم انفصال موقت از 6 ماه تا یک سال از خدمات دولتی و 6 ماه تا یک سال زندان خواهد بود.

ماده 46 (منسوخ 1396/04/20)- تخلفاتی که در رابطه با انتخابات مورد رسیدگی دادگاه‌های صالحه قرار میگیرد مانع از اعلام نتایج نهایی انتخابات نخواهد بود.

فصل هشتم - انتخابات شوراهای اسلامی کشوری

‌انتخابات شورای اسلامی روستا و عشایر (‌ده)

‌ماده 47 - در روستاهائیکه حداقل 20 خانوار یا 100 نفر جمعیت داشته باشد شورای اسلامی روستا تشکیل میگردد، در غیر این صورت چنانچه چند آبادی نزدیک بهم وجود داشته باشد که مجموعاً حداقل 20 خانوار یا 100 نفر داشته باشد مشترکاً یک شورا والا دو نفر از اهالی آبادی به عنوان نماینده آبادی جهت پیگیری مسائل و نیازهای محل با رای مردم انتخاب میشوند.

تبصره 1 - کارت عضویت شورا به امضا بخشدار صادر و به اعضای شورا تسلیم خواهد شد.

تبصره 2 - تعیین آبادی مرکز شورای مذکور در ماده فوق با رعایت اولویتهای جمعیت و مرکزیت به پیشنهاد بخشدار و تایید فرماندار خواهد بود.

ماده 48 - در عشایر کوچ رو شورا در کوچکترین واحد عشایری که حداقل بیست خانوار یا 100 نفر جمعیت داشته باشد تشکیل میگردد.

انتخابات شورای اسلامی دهستان (منسوخ 1396/04/20)

ماده 49 - شورای اسلامی دهستان از بین نمایندگان منتخب شوراهای اسلامی روستائی که در حوزه دهستان قرار دارند تشکیل میگردد.

ماده 50 - شورای اسلامی دهستان حداکثر ظرف 15 روز پس از انجام انتخابات در سه چهارم روستاهای تابعه تشکیل میگردد.

تبصره - تعداد اعضاء شورای اسلامی دهستان به تعداد روستاهای تابعه و حداکثر 15 نفر خواهد بود.

‌ماده 51 - شورای اسلامی هر روستا در اولین جلسه که حداکثر ظرف یک هفته پس از قطعیت انتخابات تشکیل خواهد شد یکنفر را از بین خود با رای مخفی و اکثریت نسبی به عنوان نماینده شورای اسلامی روستا برای شرکت در جلسه انتخابات اعضای شورای اسلامی دهستان تعیین و کتباً به بخشداری معرفی مینماید.

ماده 52 - بخشداری پس از وصول معرفی نامه نمایندگان منتخب شوراهای اسلامی روستاهای تابعه هر دهستان از آنان به منظور تشکیل جلسه انتخاب اعضای شورای اسلامی دهستان دعوت به عمل میآورد.

ماده 53 - بخشداری بلافاصله پس از تعیین اعضای شورای اسلامی دهستان مراتب را به منظور اطلاع اهالی در سطح دهستان آگهی مینماید.

‌تبصره - برای اعضای منتخب شورای اسلامی دهستان پس از تایید بخشدار، کارت عضویت به امضا فرماندار صادر میگردد.

انتخابات شورای اسلامی بخش

‌ماده 54 (منسوخ 1396/04/20)- هر یک از شوراهای اسلامی شهرها و دهستانهای تابعه بخش پس از قطعیت انتخابات ظرف یک هفته تشکیل جلسه داده و هر کدام یکنفر را از بین خود با رای مخفی و اکثریت نسبی به عنوان نماینده برای عضویت در شورای اسلامی بخش انتخاب و به بخشداری معرفی مینمایند.

ماده 55 - بخشدار بلافاصله پس از تعیین اعضای شورای اسلامی بخش مراتب را به منظور اطلاع اهالی در سراسر حوزه انتخابیه آگهی مینماید.

‌تبصره - برای اعضاء منتخب شورای اسلامی بخش کارت عضویت به معرفی بخشدار و با امضا فرماندار صادر میگردد.

انتخابات شورای اسلامی محله (منسوخ 1396/04/20)

‌ماده 56 (منسوخ 1369/09/05)- در انتخابات شورای اسلامی محله هفت نفر به عنوان اعضاء اصلی و پنج نفر به عنوان اعضاء علی‌البدل با رای مستقیم مردم طبق مقررات‌این قانون انتخاب خواهند شد.

تبصره - برای اعضاء منتخب شورای اسلامی محله کارت عضویت به امضا فرماندار صادر میگردد.

انتخابات شورای اسلامی منطقه (منسوخ 1396/04/20)

ماده 57 - شوراهای اسلامی محله در اولین جلسه حداکثر ظرف یک هفته پس از قطعیت انتخابات تشکیل خواهد شد یکنفر را از بین خود با رای مخفی و اکثریت نسبی به عنوان نماینده شورای اسلامی محله برای شرکت در جلسه انتخاب اعضای شورای اسلامی منطقه تعیین و کتباً به فرمانداری معرفی مینمایند.

ماده 58 - فرماندار پس از وصول معرفی نامه های نمایندگان منتخب شوراهای اسلامی محلات به منظور تشکیل جلسه انتخاب اعضای شورای اسلامی منطقه از نمایندگان معرفی شده دعوت به عمل میآورد.

ماده 59 (منسوخ 1369/09/05)- پس از حضور حداقل دو سوم دعوت شدگان موضوع ماده فوق رسمیت جلسه وسیله فرماندار یا نماینده وی اعلام سپس حاضرین در جلسه از بین خود با رای مخفی و اکثریت نسبی هفت نفر را به عنوان اعضای شورای اسلامی منطقه انتخاب و مراتب را در صورت جلسه ای که به امضای حاضرین و اعضای هیات نظارت رسیده باشد، منعکس می نماید.

ماده 60 - فرماندار بلافاصله پس از تعیین اعضای شورای اسلامی منطقه، مراتب را به منظور اطلاع اهالی حوزه انتخابیه آگهی مینماید.

تبصره - برای اعضای منتخب شورای اسلامی منطقه کارت عضویت به امضا فرماندار صادر خواهد شد.

انتخابات شورای اسلامی شهر (منسوخ 1396/04/20)

ماده 61 - در انتخابات شورای اسلامی شهر 7 نفر به عنوان اعضاء اصلی و 4 نفر به عنوان اعضای علی البدل با انتخابات رسمی و رای مستقیم مردم طبق مقررات این قانون انتخاب خواهند شد.

ماده 62 - به منظور نظارت در امر انتخابات اعضای اصلی و علی البدل شورای اسلامی شهر، سه نفر از طرف هیات نظارت شهرستان به عنوان هیات نظارت فرعی تعیین و کتباً به فرمانداری معرفی خواهند شد.

ماده 63 - فرماندار با دعوت از هیات نظارت فرعی موجبات نظارت آنان را در امر انتخاب اعضای شورای اسلامی شهر فراهم خواهد نمود.

ماده 64 - فرماندار بلافاصله پس از انتخاب و تعیین اعضای شورای اسلامی شهر مراتب را به منظور اطلاع اهالی حوزه انتخابیه آگهی مینماید.

انتخاب شورای اسلامی شهرستان (منسوخ 1396/04/20)

‌ماده 65 - هر یک از شوراهای اسلامی شهر، مرکز شهرستان و بخشهای تابعه آن شهرستان حداکثر ظرف یک هفته تشکیل جلسه داده و یکنفر را از بین خود با رای مخفی و اکثریت نسبی به عنوان نماینده برای عضویت در شورای اسلامی شهرستان به فرماندار معرفی می نماید.

‌ماده 66 - فرماندار پس از وصول معرفی نامه های کلیه نمایندگان منتخب شوراهای اسلامی شهر، مرکز شهرستان و بخش موظف است حداکثر ظرف یک هفته به منظور تشکیل اولین جلسه شورای اسلامی شهرستان از نمایندگان معرفی شده دعوت به عمل آورد.

تبصره - برای اعضای شورای اسلامی شهرستان با معرفی فرماندار کارت عضویت به امضا استاندار صادر خواهد شد.

انتخابات شورای اسلامی استان (منسوخ 1396/04/20)

ماده 67 - شورای اسلامی هر شهرستان در اولین جلسه یکنفر را از بین خود با رای مخفی و اکثریت نسبی به عنوان نماینده برای عضویت در شورای اسلامی استان انتخاب و کتباً به استاندار معرفی مینمایند.

ماده 68 - استاندار پس از وصول معرفی نامه های کلیه نمایندگان شورای اسلامی شهرستانها به منظور اطلاع اهالی حوزه انتخابیه نسبت به انتشار اسامی اعضاء شورای اسلامی استان اقدام خواهد نمود.

‌تبصره - برای اعضای شورای اسلامی استان کارت عضویت به معرفی استاندار و به امضا وزیر کشور صادر خواهد شد.

انتخاب شورای عالی اسلامی استانها (منسوخ 1396/04/20)

ماده 69 - شورای اسلامی هر استان در اولین جلسه که حداکثر ظرف یک هفته پس از قطعیت انتخابات بنا به دعوت استاندار تشکیل خواهد شد یکنفر را از بین خود با رای مخفی و اکثریت نسبی برای عضویت در شورای عالی اسلامی استانها انتخاب و کتباً به وزیر کشور معرفی مینماید.

‌ماده 70 - وزیر کشور پس از وصول معرفی نامه کلیه نمایندگان منتخب شوراهای اسلامی استانها اسامی اعضای شورای عالی اسلامی استانها را به منظور اطلاع عموم از طریق رسانه های گروهی (‌رادیو - تلویزیون) اعلام خواهد نمود.

ماده 71 - وزارت کشور محل مناسبی را برای شورای عالی اسلامی استانها تعیین خواهد کرد.

تبصره - برای اعضای شورای عالی اسلامی استانها کارت عضویت به معرفی وزیر کشور و امضا رئیس مجلس شورای اسلامی صادر خواهد شد.

ماده 72 - آییننامه اجرایی این قانون ظرف سه ماه پس از ابلاغ آن وسیله وزارت کشور تهیه و پس از تصویب هیات وزیران بمورد اجراء گذارده خواهد شد.

فصل نهم - هیاتهای نظارت

‌ماده 73 - به منظور نظارت بر امر انتخابات شوراها هیات مرکزی نظارت بر امر انتخابات شوراهای اسلامی کشوری متشکل از سه نفر از اعضاء کمیسیون شوراها و امور داخلی و دو نفر از اعضاء کمیسیون اصل 90، به انتخاب مجلس شورای اسلامی تشکیل میگردد.

تبصره - در صورتی که به تعداد لازم کمیسیونهای مذکور داوطلب نباشد مجلس از میان سایر نمایندگان داوطلب 5 نفر را انتخاب مینماید.

‌ماده 74 - به منظور نظارت بر امر انتخابات شوراهای اسلامی کشوری در هر استان هیات عالی نظارت استان مرکب از سه نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی آن استان به تعیین هیات مرکزی نظارت تشکیل میگردد.

تبصره - در هر استانی که تعداد نمایندگان آن از سه نفر کمتر باشد و یا بحد نصاب از آن استان داوطلب نباشد تعیین بقیه اعضاء از بین نمایندگان استانهای مجاور با هیات مرکزی نظارت میباشد.

ماده 75 (منسوخ 1396/04/20)- هیات عالی نظارت استان در هر شهرستان هیات نظارت شهرستان بر انتخابات شوراهای اسلامی کشوری را مرکب از 5 نفر از معتمدین محل آن شهرستان تشکیل میدهد.

ماده 76 (منسوخ 1396/04/20)- هیات نظارت شهرستان برای حوزه های انتخابیه آن شهرستان هیاتهای نظارت فرعی مرکب از سه نفر ناظر ثابت یا سیار تعیین مینمایند که در تمام مراحل انتخابات بر صحت جریان انتخابات نظارت بنمایند اما حق دخالت در امور اجرایی انتخابات را ندارند.

تبصره 1 - تصمیم در مورد گزارشات هیاتهای نظارت فرعی و بازرسان با هیات نظارت شهرستان میباشد و هیات اجرایی مکلف به رعایت نظرات آن هیات در چهارچوب این قانون میباشد.

‌تبصره 2 - نتیجه اخذ رای و صحت انتخابات به پیشنهاد هیات نظارت شهرستان و تایید هیات عالی نظارت استان میباشد و هیات عالی نظارت استان موظف است حداکثر ظرف دو هفته پس از اعلام نتیجه آراء نظر خویش را کتباً به اطلاع فرماندار محل برساند و در صورت عدم اعلام نظر صحت انتخابات تایید شده تلقی میگردد.

ماده 77 (منسوخ 1396/04/20)- توقف و یا ابطال انتخابات در مواردی انجام میشود که به تشخیص هیات مرکزی نظارت تخلف از این قانون در سرنوشت انتخابات موثر باشد.

‌قانون فوق مشتمل بر دوازده ماده اصلاحی و ماده 26 مکرر از قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری و هفتاد و هفت ماده و سی و پنج تبصره مربوط به انتخابات شوراهای مزبور در جلسه روز یکشنبه بیست و نهم تیرماه یکهزار و سیصد و شصت و پنج مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1/ 5/ 1365 به تایید شورای نگهبان رسیده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی - اکبر هاشمی

ماده واحده(اصلاحی 1370/12/27)- استفاده از هرگونه پلاکارد (‌جز در محل ستاد انتخاباتی)، دیوارنویسی و کاروانهای تبلیغاتی و استفاده از بلندگوهای سیار در خارج از محیط سخنرانی و امثال اینها به استثناء عکس حداکثر در دو فرم و جزوه و تراکت با عکس و سخنرانی و پرسش و پاسخ از طرف نامزدهای انتخاباتی مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی و طرفداران آنان ممنوع می‌باشد. متخلفین از این قانون از سه تا سی روز زندان محکوم می گردند.

تبصره (اصلاحی 1370/12/27)- اعلام نظر شخصیتها در تایید کاندیداها به شرطی مجاز است که بدون ذکر عنوان و مسئولیت آنها باشد و مدرک کتبی مربوط به امضا آنان تسلیم هیات اجرایی انتخابات شده باشد.

دریافت فایل پی‌دی‌اف