صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/02/12
برگزار شده توسط: استان بوشهر/ شهر بندر کنگان
موضوع
امکان محول نمودن احراز مشارکت در قتل به دادگاه از سوی بازپرس
پرسش
در بزه قتل عمدی که با دخالت سه نفر ارتکاب یافته است در صورتی که بازپرس در مباشرت، معاونت یا مشارکت مردد باشد آیا باید تحقیقات ادامه تا نحوه دخالت هر یک از سه نفر مشخص گردد یا با صدور قرار جلب به دادرسی تحت عنوان مشارکت، موضوع را به دادگاه محول نماید یا اینکه راه حل دیگری وجود دارد؟
نظر هیات عالی
طبق ماده 264 قانون آیین دادرسی کیفری بازپرس تکلیف دارد که درباره موضوع پرونده (جرم، دلایل آن، عناوین منتسب به اشخاص و. ..) اظهارنظر کند. اگر نظر وی بر مشارکت همه متهمان باشد و یا برخی را معاون و برخی را مباشر بداند باید تصریح کند. دادستان نیز حسب مستفاد از مواد 265 تا 268 باید نظر خود را درباره قبول یا رد نظر بازپرس ابراز دارد. بنابراین بدون اظهار صریح نمیتوان پرونده را با عنوان تردید در انتساب مباشرت یا معاونت به دادگاه فرستاد. اختیار و صلاحیت دادگاه در تعیین عنوان مجرمانه مجوز عدم اظهارنظر صریح دادستان و بازپرس نیست.
نظر اکثریت
در موضوع سوال میبایست قائل به تفکیک شد طبق ماده 125 قانون مجازات اسلامی که بیان داشته هرکس با شخص یا اشخاص دیگر در عملیات اجرایی جرمی مشارکت کند و جرم مستند به رفتار همه آنها باشدخواه رفتار هریک به تنهایی برای وقوع جرم کافی باشد خواه نباشد و خواه اثر کار آنان مساوی باشد خواه متفاوت شریک در جرم محسوب و مجازات او مجازات فاعل مستقل جرم است با توجه به تعریف قانونگذار از عنوان مشارکت به نظر میرسد چنانچه عاملی که منجر به فوت مقتول گردیده است در عالم واقع تحقق آن صرفاً با فعل یک نفر باشد (وارد شدن یک ضربه چاقو به قلب مقتول) و مستفاد از مواد 368 و 371 و 372 قانون مجازات اسلامی در این حالت بازپرس میبایست تحقیقات خود را تا تعیین شخصی که فعل مستند به رفتار اوست به عنوان مباشر و شناسایی نقش احتمالی سایر افراد حاضر در درگیری به عنوان معاون یا هر عنوانی دیگر ادامه دهد و در حالت دوم در صورتی که عملی که منجر به قتل گردیده است تحقق آن در عالم واقع صرفاً باعمل یک نفر نباشد مثل (فوت مقتول بر اثر ضربات متعدد چوب به نقاط مختلف بدن) در این حالت در صورت تردید بازپرس به نظر میرسد که بازپرس میبایست با تعیین عنوان مشارکت برای تمامی عاملین قرار جلب به دادرسی صادر نماید.
نظر اقلیت
مستفاد از ماده 280 قانون آیین دادرسی کیفری و با توجه به اختیار دادگاه در تعیین عنوان دقیق مجرمانه در صورت تردید بازپرس در تعیین عنوان صحیح عمل ارتکابی و نقش و نوع فعل هریک از متهمین بازپرس میبایست با تعیین عنوان مشارکت برای تمامی عوامل و افراد دخیل در قتل پرونده را با صدور قرار جلب به دادرسی به دادگاه ارسال نماید.