تاریخ نظریه: 1395/09/22
شماره نظریه: 7/95/2334
شماره پرونده: 920-182-95
استعلام:
اگر قرارداد امانی مالی دراختیار شخصی به عنوان امین قرارگیرد ومتعاقبا همان مال طی قراردادی از طرف امانتگذار با این شرط به امین مذکور به بیع معلق فروخته شود که امین طی زمان مشخص بهای آن را پرداخت نماید در غیر این صورت قرارداد کان لم یکن بوده وامانتگذار اختیار دارد مال مورد معامله را به فروش برساند با این حال در صورتی که امین بدون رضایت امانتگذار و بدون پرداخت بهای مال در زمان تعیین شده آن را به فروش برساند و بهای فروش را تملک نماید وعلیرغم درخواست مالک آن را به مالک تحویل ندهد آیا خیانت در امانت نموده است و فروش مال مورد معامله فروش مال غیر محسوب میگردد یا خیر.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
به نظر میرسد فرض سوال که ودیعه گذار مال مورد امانت را به شرط اینکه ظرف مهلت مشخصی ثمن آن پرداخت شود به امین فروخته است از مصادیق عقد موجل می باشد نه معلق زیرا در این فرض اثر عقد بیع (منشا) معلق بر امری نشده است بلکه مشروط به پرداخت آن (ثمن) در ظرف مدت مشخصی گردیده است که با این وصف تمام آثار عقد بیع به طور منجز ایجاد میشود (تملیک) فقط شرط شده است که چنانچه ظرف مهلت مشخصی ثمن پرداخت نشده بایع میتواند معامله را فسخ نماید. با این وصف اگر چه امین (خریدار) بر خلاف شرط مندرج در قرارداد مبادرت به واگذاری موضوع قرارداد به غیر نماید این عمل نوعی تخلف از شرط محسوب که دارای جنبه مدنی میباشد و فاقد وصف کیفری (فروش مال غیر، خیانت در امانت و...) است ولی به هر حال تشخیص موضوع به عهده مقام قضایی رسیدگیکننده میباشد.