شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به استناد ردیف 5 بند الف ماده 137 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی؛ اجتماعی و فرهنگی کشور و در اجرای تبصره (2) بند(2) مصوبه الگوی سطح بندی مناطق و مراکز روستایی؛ در جلسه مورخ 1379/11/17 خود موارد ذیل را به عنوان چارچوب ضوابط تهیه طرح های ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی در 29 بند و یک تبصره به تصویب رساند:
1- تعریف طرح: براساس بند 5 ماده یک مصوبه مورخ 1378/10/12 هیات محترم وزیران در خصوص انواع طرح های توسعه و عمران کشور: «طرح ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی» طرحی است که به منظور توسعه هماهنگ و موزون فعالیت های کشاورزی، صنعتی و خدماتی ازطریق توزیع مناسب جمعیت و فعالیت ها و استقرار بهینه خدمات در محیط های روستایی؛ هماهنگ با نظام و شبکه شهری تهیه میشود.
2- هدف طرح: هدف از «طرح ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی» ایجاد بستر و زمینه های مناسب برای توسعه پایدار محیط روستایی و سازماندهی سلسله مراتبی خدمات و تاسیسات روستایی و پی ریزی نظام استقرار مناسب سکونت گاه های روستایی با پراکنش بهینه جمعیت است.
3- ماهیت طرح: طرح های ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی، ماهیتی همه جانبه و میان بخشی داشته و برنامه ای یکپارچه و راهبردی برای توسعه اقتصادی- اجتماعی، کالبدی محیطروستایی با تاکید برجنبه های اجرایی به ویژه در زمینه های فضایی کالبدی است.
4- جایگاه طرح: طرح های ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی، که حسب مورد بنا به توصیه طرح های ناحیه ای تهیه میشوند به منزله طرح فرادست برای طرح های هادی روستای و طرح های بهسازی بافت های با ارزش روستایی است.
5- چارچوب کلی طرح (شرح خدمات): چارچوب کلی شرح خدمات طرح های ساماندهی فضاو سکونت گاه های روستایی، سه مرحله به قرار زیر را در بر میگیرد:
1): تشخیص وضعیت (در مقیاس 25000:1 تا 10000:1)
شامل بررسی های پایه ای برای شناسایی وضعیت طبیعی و زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی، اقتصادی، زیربنایی (زیرساخت ها) و کالبدی فضاها و سکونت گاه های روستایی.
2):تحلیل وضعیت
شامل بررسی های تحلیلی در زمینه امکانات و قابلیت های توسعه، محدودیتها و موانع توسعه، نیازها و ضرورت های توسعه، تحلیل روند ها و گرایشات، اولویت بندی فعالیت های مقتضی برای ساماندهی
3): برنامه ریزی و ساماندهی
شامل برنامه ریزی راهبردی (تدقیق هدف ها، سیاست های کلی و بخشی) و برنامه ریزی ساختاری (تعیین برنامه ها و چارچوب کلی طرح های اجرایی به صورت هماهنگ و یکپارچه)
تبصره شرح خدمات تفصیلی تهیه «طرح های ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی» توس-ط دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با همکاری وزارت جهاد سازندگی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی تهیه و جهت تصویب و ابلاغ به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ارائه خواهدشد. سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف است شرح خدمات مذکور را حداکثر ظرف مدت چهارماه از تاریخ ارائه؛ تصویب و ابلاغ نماید.
6- محدوده مطالعاتی طرح: محدوده های طرح های ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی، قلمرو یک یا چند مجموعه روستایی است که در طرح های توسعه و عمران (جامع) ناحیه (یاشهرستان) به عنوان طرح های فرادست مشخص میگردد.
7- دستگاه تهیه کننده طرح: با توجه به اهداف و جایگاه طرح های ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی در نظام طرح ریزی کالبدی و وظایف بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و وزارت جهاد سازندگی، تهیه این طرح ها بنا به تشخیص دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران حسب مورد به دو دستگاه محول خواهد شد و دستگاه های مذکور از طریق مهندسین مشاوربرنامه ریزی منطقه ای و شهرسازی ذیصلاح و طبق ضوابط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، نسبت به تهیه طرح اقدام خواهند کرد.
8- تصویب طرح: به استناد ماده 7 آیین نامه نحوه بررسی و تصویب طرح های توسعه و عمران محلی، ناحیه ای منطقه ای، و ملی و مقررات شهرسازی و معماری کشور مصوب مورخ 1378/10/12 هیات محترم وزیران طرح های ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی پس از بررسی درکمیته های فنی استان به تصویب شورای شهرسازی و معماری استان و یا در اجرای بند ج ماده 71 قانون برنامه سوم توسعه به تصویب شورای برنامه ریزی و توسعه استان خواهند رسید.
9- اجرای طرح: حمایت از اجراء و همچنین نظارت بر اجرای طرح های ساماندهی فضا وسکونت گاه های روستایی براساس دستورالعمل اجرایی پیش بینی شده در ردیف 5 بند الف ماده 137 قانون برنامه سوم به انجام خواهد رسید که توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و باهمکاری وزارت جهاد سازندگی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و سایر دستگاه های ذیربط تدوین وپس از تصویب سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور جهت اجرا به شورای برنامه ریزی و توسعه استان ابلاغ خواهد شد. این ضوابط پس از ابلاغ برای تمامی دستگاه های ذیربط لازم الاجرا میباشد.