ھیات وزیران در جلسه 1400/7/28 به پیشنھاد سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی جمھوری اسلامی ایران و به استناد اصل یکصد و سی و ھشتم قانون اساسی جمھوری اسلامی ایران و جزء ھای (4 - 2) و (7 - 2) بند (ز) تبصره (5) ماده واحده قانون بودجه سال 1400 کل کشور، آییننامه اجرایی جزء ھای (2)، (1 - 2)، (2 - 2)، (4 - 2)، (5 - 2)، (6 - 2)، (7 - 2)، (8 - 2) (3) بند مذکور را به شرح زیر تصویب کرد:
ماده 1 - در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
1 - بند (ز): بند (ز) تبصره (5) ماده واحده قانون بودجه سال 1400 کل کشور
2 - وزارت: وزارت امور اقتصادی و دارایی
3 - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمھوری اسلامی ایران
4 - سازمان: سازمان برنامه و بودجه کشور
5 - اسناد تسویه خزانه نوع دوم: اسناد تعھدی خاصی که به منظور تسویه بدھی اشخاص متقاضی مشمول به بانک مرکزی یا بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی (از طریق تسویه بدھی بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی به بانک مرکزی) که تا پایان سال 1399 ایجاد شده است، با بدھی ھای قطعی دولت به اشخاص مذکور، صادر شده و به بانک مرکزی تسلیم میشود.
6 - اشخاص متقاضی مشمول اسناد تسویه خزانه دوم: اشخاص حقیقی و حقوقی (تعاونی و خصوصی)، نھادھای عمومی غیردولتی، صندوق ھای بازنشستگی، بانک ھا (از جمله بابت یارانه سود به بنگاه ھای بخش ھای غیردولتی آسیب دیده از شیوع بیماری کرونا)، قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص)، پیمانکاران محرومیت زدایی قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص)، بسیج سازندگی، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروھای مسلح و شرکت ھای تابع آن با اعلام آن وزارت، شرکت ھای تابع و وابسته به سازمان ھای نیروھای مسلح با اعلام سازمان ھای مذکور، شرکت ملی نفت ایران و شرکت ھای تابع و وابسته و نیز شرکت ھای دولتی تابع وزارتخانه ھا (بابت یارانه قیمت ھای تکلیفی)، بابت مطالبات از دولت که در چھارچوب قوانین و مقررات مربوط تا پایان سال 1399 ایجاد شده باشد.
7 - دستگاه بدھکار: وزارتخانه ھا، موسسات دولتی، شرکت ھای دولتی (بابت اجرای طرح ھای تملک دارایی ھای سرمایه ای که اعتبارات آنھا از محل بودجه عمومی دولت تامین میشود)، موسسات و نھادھای عمومی غیردولتی و شرکت ھای آب و فاضلاب (بابت اجرای طرح ھای تملک دارایی ھای سرمایه ای که اعتبارات آنھا از محل بودجه عمومی دولت تامین میشود) که دارای بدھی قطعی به اشخاص متقاضی ھستند. تعیین اولویت تسویه بدھی ھا بر عھده سازمان است.
8 - وجه التزام تاخیر تادیه دین: وجوھی که مشتری بانک /موسسه اعتباری غیربانکی موظف است در صورت عدم ایفای به موقع تعھدات خود در قبال بانک /موسسه اعتباری در چھارچوب مصوبات شورای پول و اعتبار پرداخت نماید.
9- بدھی ھای قطعی دولت: بدھی دستگاه ھای بدھکار که به استناد ماده (19) قانون محاسبات عمومی کشور - مصوب 1366 - در چھارچوب قوانین و مقررات مربوط ایجاد و با توجه به ماده (20) قانون مذکور تسجیل شده باشد.
تبصره - بدھی ھای ایجاد شده از محل سایر مصارف عمومی نظیر ھزینه از محل درآمدھای اختصاصی و سایر اعتبارات دستگاه قابل تھاتر از این محل نمیباشد.
10 - سامانه: سامانه الکترونیکی صدور اسناد تسویه خزانه
ماده 2 - اقلام بدھی و طلب دولت به / از اشخاص متقاضی که مربوط به دستگاه اجرایی خاصی نباشد و یا توسط دستگاهھای اجرایی ذی ربط اعلام نشده باشد، با اعلام وزارت و تایید سازمان حسابرسی بدھی و طلب قطعی دولت تلقی میشود. در اجرای جزء (4 - 2) بند (ز) و به منظور صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم، مطالبات با منشا قانونی نھادھای عمومی غیردولتی، شرکتھای دولتی، بانک ھا، بیمه ھا، اتحادیه ھا و آستان ھای مقدسه از دستگاه ھای بدھکار که به موجب قوانین و مقررات ذی ربط ایجاد شده اند، پس از اخذ تاییدیه حسابرسی ویژه توسط دستگاه بدھکار، بدھی قطعی دولت تلقی میشود.
تبصره - مرجع حسابرسی ویژه و تایید مطالبات سایر اشخاص متقاضی مشمول این آییننامه به موجب دستورالعمل بند (س) - تبصره (5) ماده واحده قانون بودجه سال 1400 تعیین میشود.
ماده 3 - فرآیندھا و روش صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم توسط وزارت تعیین میشود. اشخاص متقاضی، بانک ھا و سایر دستگاه ھای اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری - مصوب 1386 - مکلفند حسب مورد بر اساس روش اعلامی وزارت اقدام نمایند.
تبصره 1 - ارایه درخواست صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم برای اشخاص متقاضی ایجاد حق نمی کند.
تبصره 2 - کلیه دستگاه ھای اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری - مصوب 1386 - مکلفند بر اساس اعلام وزارت و الزامات و تکالیف مقرر در ماده (1) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور - مصوب 1394 - و آییننامه اجرایی آن و بخشنامه ھای صادره، اقدامات لازم را به عمل آورند. صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم، منوط به اجرای تکالیف مربوط به ثبت بدھی ھا و مطالبات در سامانه مدیریت اطلاعات بدھی ھا و مطالبات دولت (سماد) است.
تبصره 3 - صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم برای تسویه بدھی دستگاه ھای اجرایی بدھکار، منوط به تایید الکترونیکی و تخصیص اعتبار سازمان میباشد. در خصوص اقلام بدھی دولت به اشخاص متقاضی که مربوط به دستگاه اجرایی خاصی نباشد و یا توسط دستگاه ھای اجرایی ذیربط اعلام نشده باشد صدور تاییدیه توسط سازمان، با اعلام وزارت انجام میشود.
تبصره 4 - اسناد تسویه خزانه نوع دوم فاقد ھرگونه حفظ قدرت خرید یا سود ھستند.
ماده 4 - به وزارت اجازه داده میشود نسبت به تسویه بدھی ھای دولت از طریق صدور اسناد تسویه خزانه دوم تا مبلغ سیصد و پنجاه ھزار میلیارد (000/000/000 /000 /350) ریال به شرح زیر اقدام نماید:
1 - حداقل تھاتر بدھی برای اشخاص حقیقی و حقوقی خصوصی و تعاونی مبلغ یکصد و ھفتاد و پنج ھزار میلیارد (000/000/000 /000 /175) ریال:
الف - تا سقف پانزده ھزار میلیارد (000/000/000 /000 /15) ریال از منابع این بند به ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره) و شرکت ھای تابع و وابسته آن با اعلام ستاد مذکور اختصاص می یابد.
ب - تا سقف ده ھزار میلیارد (000/000/000 /000 /10) ریال بابت تسویه بدھی دولت به آستان قدس رضوی.
2 - باقیمانده مبلغ مزبور در این ماده تا سقف یکصد و ھفتاد و پنج ھزار میلیارد (000/000/000 /000 /175) ریال برای تھاتر بدھی ھای نھادھای عمومی غیردولتی (از جمله صندوق ھای بازنشستگی کشوری و لشکری)، بانک ھا، شرکت ھای دولتی تابع وزارتخانه (صرفاً بابت یارانه قیمت ھای تکلیفی)، شرکت ھای آب و فاضلاب استانی و شرکت ملی نفت ایران با اولویت مطالبات حسابرسی شده و قطعی سازمان تامین اجتماعی و موارد به شرح زیر:
الف - تا سقف شصت ھزار میلیارد (000/000/000 /000 /60) ریال به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروھای مسلح و شرکت ھای تابع آن بابت تسویه بدھی ارزی و ریالی خود به بانک مرکزی، بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی.
ب - تا سقف ده ھزار میلیارد (000/000/000 /000 /10) ریال بابت تسویه بدھی بانکی شرکت ھای تابع و وابسته به سازمان ھای نیروھای مسلح.
تبصره 1 - ملاک تسویه حساب در صورتی که مبالغ بدھی ھای قطعی و مطالبات قطعی دولت و تخصیص اعتبار صادر شده متفاوت باشد، مبلغ کمتر خواھد بود و اسناد تسویه خزانه نوع دوم به میلیون ریال صادر میشود.
تبصره 2 - دستگاه بدھکار مکلف است در حین اجرای فرآیند تسویه موضوع این آییننامه، از ھرگونه تسویه دیگر اعم از نقدی و غیر نقدی در ارتباط با بدھی اعلامی برای موضوع این آییننامه خودداری نماید. مسئولیت ثبت ھرگونه درخواست تکراری برای صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم بر عھده مقام ھای مجاز مربوط در دستگاه اجرایی بدھکار و اشخاص متقاضی میباشد.
تبصره 3 - سقف مجاز تسویه بدھی بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی به بانک مرکزی شامل بدھی بابت اصل و سود خطوط اعتباری و سپرده گذاری با اعلام بانک ھا و موسسات اعتباری و تایید بانک مرکزی، تا یک ماه پس از ابلاغ این آییننامه به وزارت اعلام میشود.
تبصره 4 - تاریخ اعمال حساب اسناد تسویه خزانه نوع دوم توسط دستگاه بدھکار، بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی و بانک مرکزی تاریخ صدور اسناد مذکور است.
تبصره 5 - در اجرای بند (2) این ماده، در مواردی که درخواست حائز شرایط لازم سازمان تامین اجتماعی به طور ھمزمان با سایر اشخاص متقاضی موضوع بند مذکور به سازمان ارایه میشود، صدور تخصیص اسناد تسویه خزانه نوع دوم مربوط به سازمان تامین اجتماعی در اولویت میباشد.
تبصره 6 - در مواردی که اشخاص متقاضی مشمول اسناد تسویه خزانه نوع دوم راساً نسبت به تسویه کسور سازمان تامین اجتماعی بابت بدھی ھای قطعی دولت اقدام نمایند، مبلغ کسور تسویه شده به مبلغ مطالبات آنھا از دولت اضافه و تسویه آن از طریق اسناد تسویه خزانه نوع دوم مجاز است.
تبصره 7 - در صورتی که در فاصله تایید درخواست متقاضی توسط بانک ھا، موسسات اعتباری غیربانکی و بانک مرکزی تا صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم، بخشی از مبلغ بدھی اشخاص متقاضی به بانک ھا، موسسات اعتباری غیربانکی و بانک مرکزی تسویه شود، دستگاه مذکور موظف به منظور نمودن مبلغ مازاد، در مطالبات بعدی و یا استرداد مبلغ مزبور به اشخاص متقاضی میباشند.
تبصره 8 - مطالبات حسابرسی شده بانک ھا از دولت (موضوع ماده (2) این آییننامه) که در چھارچوب قوانین و مقررات مربوط تا پایان سال 1399 ایجاد شده باشد از طریق تسویه بدھی آنھا به بانک مرکزی و سایر بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی که تا پایان سال 1399 ایجاد شده، با صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم قابل تسویه است.
تبصره 9 - به وزارت اجازه داده میشود نسبت به تسویه مطالبات ارزی / ریالی بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی / بانک مرکزی از شرکت ملی نفت ایران و شرکت ھای تابع و وابسته آن که به صورت ریالی در دفاتر آنھا ثبت شده است، از طریق صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم بابت تسویه بدھی دولت به شرکت ملی نفت ایران و شرکت ھای تابع و وابسته آن اقدام نماید. پس از تسویه بدھی دولت به شرکت ھای مذکور، به میزان مازاد تسویه مطالبات بانک ھا از شرکت ملی نفت ایران، مبالغ به حساب افزایش سرمایه دولت در آن شرکت منظور خواھد شد. درصورت لزوم احتساب به حساب افزایش سرمایه، شرکت ملی نفت ایران مکلف است ظرف شش ماه پس از صدور اسناد فوق الذکر، نسبت به افزایش سرمایه و اعلام مراتب به وزارت اقدام نماید.
تبصره 10 - مطالبات بانک مرکزی، بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی از اشخاص متقاضی مشمول، بابت تسھیلات ارایه شده از محل منابع حساب ذخیره ارزی، صندوق توسعه ملی و وجوه اداره شده قابل تسویه از طریق صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم نیست.
تبصره 11 - در اجرای جزء (8 - 2) بند (ز)، صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم برای تسویه مطالبات شرکت ھای تولیدکننده آب و برق غیردولتی که از سازمان ھا و شرکت ھای تابع وزارت نیرو که در چھارچوب قوانین و مقررات مربوط تا پایان سال 1399 ایجاد شده است، از طریق احتساب مطالبات مذکور به عنوان طلب از دولت، در ازای تسویه بدھی دولت به شرکت ھای تابع وزارت مذکور بابت یارانه قیمت ھای تکلیفی، مجاز است.
تبصره 12 - در خصوص مطالبات بانک ھا از اشخاص متقاضی، که در چارچوب مقررات مربوط مشمول ھرگونه امھال، از جمله تقسیط مجدد، تمدید، تجدید قرارداد یا تبدیل قرارداد مطابق مفاد دستورالعمل اجرایی نحوه امھال مطالبات موسسات اعتباری شده اند، اعم از اینکه مطالبات جاری یا غیرجاری باشد، تاریخ ایجاد بدھی اولیه، ملاک سال ایجاد بدھی اشخاص متقاضی میباشد.
تبصره 13 (اصلاحی 1400/09/24)- بانک / موسسه اعتباری غیربانکی / بانک مرکزی پس از تایید میزان بدھی اشخاص متقاضی به آنھا در سامانه الکترونیکی و صدور تخصیص اعتبار با رعایت ماده (30) قانون برنامه و بودجه کشور - مصوب 1351 -، مجاز به تغییر یا اصلاح اطلاعات تایید شده نیستند.
ماده 5 - تسویه بدھی اشخاص مشمول به بانک مرکزی، بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی بر مبنای تسھیم به نسبت بین اصل، سود و وجه التزام در چھارچوب قوانین و مقررات مربوط به بدھی شخص مشمول انجام میشود. بانک مرکزی، بانک ھا و موسسات اعتباری غیربانکی ادعایی در این خصوص از دولت و بدھکاران که بدھی آنھا تسویه شده است، نخواھند داشت.
ماده 6 - در اجرای این آییننامه، سھم شرکت ھای دولتی تابع وزارت نیرو از یارانه قیمت ھای تکلیفی، توسط وزیر نیرو تعیین و به وزارت اعلام میشود.
ماده 7 - تسویه بدھی ھا و مطالبات اشخاص حقوقی که بیش از پنجاه درصد (50 %) سھام و یا مالکیت آنھا به صورت مستقیم متعلق به اشخاص متقاضی باشد، از طریق صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم طبق مقررات این آییننامه مجاز است.
تبصره 1 - در اجرای این ماده تسویه بدھی ھا و مطالبات اشخاص حقوقی که به صورت غیرمستقیم متعلق به سازمان تامین اجتماعی، صندوق ھای بازنشستگی و صندوق ذخیره فرھنگیان باشد، مجاز است.
تبصره 2 - احراز میزان سھام یا مالکیت موضوع این ماده بر عھده دستگاه بدھکار است.
ماده 8 - در اجرای جزء (7 - 2) بند (ز)، وزارت مجاز است ضمن رعایت سقف مجاز قابل تسویه اعلامی بانک مرکزی، تمام یا بخشی از بدھی ریالی و ارزی بانک ھای دولتی (به جز بانک مسکن) به بانک مرکزی را با انتشار اسناد تسویه خزانه نوع دوم، به حساب بدھی دولت به بانک مرکزی منتقل و مبلغ یاد شده به عنوان سرمایه دولت در بانک ھای دولتی منظور کند.
ماده 9 - در اجرای (7 - 2) بند (ز)، بانک مرکزی و بانک ھا مجاز به معامله اوراق موضوع این آییننامه در بازار ثانویه به منظور پیش گیری از افزایش پایه پولی میباشد.
ماده 10 - استفاده از سامانه الکترونیکی برای صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم مجاز است. سازمان ھای ثبت اسناد و املاک کشور و ثبت احوال کشور و سایر دستگاه ھای اجرایی مربوط مکلفند با اعلام وزارت نسبت به ارایه اطلاعات لازم و فراھم کردن دسترسی به سامانه ھا و بانک ھای اطلاعاتی مورد نیاز در چھارچوب قوانین و مقررات مربوط اقدام نمایند. صدور و اعلام تسویه حساب از طریق سامانه مذکور، مشمول قانون تجارت الکترونیکی - مصوب 1382 - بوده و در حکم تسلیم و ابلاغ صدور اسناد تسویه خزانه نوع دوم است. دستگاه ھای ذی ربط مکلف به اعمال حساب و اطلاع رسانی به اشخاص متقاضی بر اساس اسناد تسویه صادره در سامانه میباشند.
ماده 11 - اسناد تسویه خزانه نوع دوم صادره در دستگاه ھای اجرایی مربوط به ترتیب به حساب دریافتی و پرداختی از محل ردیف (310106) جدول شماره (5) قانون بودجه سال 1400 کل کشور و اعتبار ردیف (41 - 530000) جدول شماره (9) قانون بودجه سال 1400 کل کشور منظور و اعمال حساب میشود. اعمال حساب جمعی - خرجی اسناد صادره، بر اساس دستورالعمل مربوط در چھارچوب نظام حسابداری بخش عمومی و استانداردھای حسابداری بخش عمومی انجام میشود.
ماده 12 - در اجرای جزء (6 - 2) بند (ز)، وزارت مکلف است عملکرد جزء (2) بند (ز) را در گزارش عملکرد شش ماھه بودجه عمومی منعکس و در اجرای ماده (103) قانون محاسبات عمومی کشور - مصوب 1366 - منابع استفاده شده از محل افزایش بدھی دولت به بانک مرکزی را در صورتحساب عملکرد بودجه درج کند.
معاون اول رئیس جمھور - محمد مخبر