هیات وزیران در جلسه مورخ 1384/4/8 بنا به پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و به استناد ماده (194) تنفیذی قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، موضوع ماده (94) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1383 - آییننامه اجرایی ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده 1- تعاریف و مفاهیمی که در این آییننامه به کار رفتهاند عبارتند از:
الف - دستگاه نظارت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان دامپزشکی کشور و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران است.
ب - تاییدیه بهداشتی: مجوزی است که مرجع صدور تاییدیه پس از حصول اطمینان از تطبیق وضعیت واحد های موضوع ماده (3 (این آیین نامه با معیار های بهداشتی اعلام شده توسط دستگاه نظارت، صادر می نماید.
پ - ممیزی خدمات بهداشتی: مشتمل بر بازدید و نظارت بهداشتی به کار واحد های مشمول موضوع ماده (3) این آیین نامه و تطبیق وضعیت آنها با معیار های مصوب دستگاه نظارت است.
ت - مرجع صدور تاییدیه بهداشتی: اشخاص حقیقی یا حقوقی هستند که صلاحیت آن ها حسب مورد توسط دستگاه نظارت برای مدت معین تعیین می شود.
ث - متصدی: به فردی اطلاق میشود که مستاجر، مالک، صاحب پروانه یا نماینده قانونی اداره واحد های موضوع ماده (3) این آیین نامه است.
ج - میدان دام کشتاری: محلی که دام های قابل کشتار به طور موقت در آن نگهداری میشوند.
چ - میدان عرضه دام: محلی که تولید کنندگان دام، دام های خود را برای فروش در آنجا عرضه می نمایند.
ح - مرکز پرورش دام: محل پرورش دام به منظور انواع بهره برداری، اصلاح نژاد و قرنطینه.
خ - مرکز جمع آوری و نگهداری فرآورده های خوردنی خام دامی: محلی که در آن فرآورده های خام دامی از قبیل گوشت، شیر و عسل به طور مستقیم یا پس از فرآوری و بسته بندی در شرایط مناسب ذخیره می شود تا در زمان مصرف به صورت بهداشتی عرضه شود.
ماده 2 - کلیه مراکز تولید و توزیع مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی همچنین مراکزی که در این زمینه خدماتی ارایه می کنند، موظفند ضمن رعایت ضوابط بهداشتی که از طرف دستگاه نظارت اعلام می شود، نسبت به اخذ تاییدیه بهداشتی از مراجع صدور تاییدیه بهداشتی که صلاحیت آنها حسب مورد به وسیله دستگاه نظارت برای مدت معین تایید شده است، اقدام کنند.
ماده 3 (اصلاحی 1384/05/23)- واحد های مشمول این آییننامه عبارتند از:
الف - تمام کارگاه ها و کارخانه های تولید مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی.
ب - تمام محلهای توزیع و عرضه انواع مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی و مراکزی که در زمینه های یاد شده خدماتی ارایه می کنند مشتمل بر رستوران ها، اغذیه فروشی ها، سوپر مارکت ها، قنادی ها، بستنی و آبمیوه فروشی ها، انواع پزندگی ها، چلو کبابی ها، تالار پذیرایی، میوه و سبزی فروشی ها، سلف سرویس ها، فروشگاه های مواد پروتیینی، استخر های شنا، قهوه خانه ها، حمامها، آرایشگاه ها، مسافر خانه ها، هتلها، مهد کودکها، سرا های سالمندان، بیمارستانها، آموزشگاه ها، سینما ها، پانسیونها، قصابی ها و مرغ فروشی ها، خوار و بار و لبنیات فروشی ها و نانوایی های سنتی و فانتزی.
پ - واحد ها و وسایل حمل و نقل، فروشگاههای زنجیره ای عرضه، سرد خانه ها و انبار های نگهداری مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی
ت - مراکزی که در زمینه دام و فرآورده های خوردنی خام دامی فعالیت دارند از قبیل مراکز پرورش دام و طیور و آبزیان، کشتارگاه ها، مراکز بسته بندی فرآورده های خام دامی، کارخانه های تولید خوراک دام، مراکز جمع آوری و نگهداری فرآورده های خوراکی خام دامی، میدان دام کشتاری، میدان عرضه دام.
ماده 4- مراحل اخذ و صدور تاییدیه بهداشتی عبارتست از:
الف - مراجعه متصدی و ارایه درخواست تاییدیه بهداشتی از مرجع صدور تاییدیه.
ب - تشکیل پرونده بهداشتی، بازدید، نمونه برداری و صدور تاییدیه بهداشتی و در صورت وجود نقص، تعیین مهلت برای رفع نقص توسط مرجع صدور تاییدیه، در چارچوب ضوابط و دستورالعملی که حسب مورد توسط دستگاه نظارت اعلام میشود.
پ - رفع نواقص اعلام شده و انطباق واحد با معیارهای بهداشتی توسط متصدی.
ت - بازدید مجدد و صدور تاییدیه بهداشتی توسط مرجع صدور تاییدیه.
ث - معرفی متصدی متخلف به دستگاه نظارت.
تبصره (اصلاحی 1384/05/23)- تاییدیه بهداشتی واحدهای تحت نظارت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در روستاها، به صورت رایگان صادر میشود.
ماده 5 - کلیه واحدهای موضوع ماده (3) این آیین نامه موظفند یکی از مراجع صدور تاییدیه بهداشتی را برای اخذ تاییدیه بهداشتی بر اساس ضوابطی که دستگاه نظارت شامل مراحل نظارت، اقتضائات محیطی، محلی و منطقه ای و تعداد صنوف و حداقل دفعه های بازدید اعلام می نماید انتخاب کنند و آن را به دستگاه نظارت اعلام نمایند.
ماده 6 (اصلاحی 1384/05/23)- دستگاه نظارت موظف است بر اساس پیچیدگی و نوع تولید واحدهای تحت نظارت، موقعیت (مسافت) استقرار موسسه، وسعت واحد و سایر عوامل مرتبط، حداقل تعداد بازدیدهای سالیانه و همچنین تعرفه هر نوبت بازدید را با رعایت موارد زیر تعیین و از طریق دستگاه نظارت استان به واحدهای صدور تاییدیه بهداشتی جهت اجرا ابلاغ نماید.
الف - تعرفه پایه هر بازدید و در صورت لزوم نمونه برداری از واحدهای موضوع بند (الف)، (پ)، (ت) ماده (3) این آییننامه مبلغ 000 /300 ریال میباشد که بر اساس عوامل ذکر شده در ماده (6) تا حداکثر 000 /600 ریال افزایش می یابد.
ب - هزینه انجام آزمایشهای مرتبط با محصول نمونه برداری شده از واحدهای موضوع بندهای یاد شده حسب مورد توسط متصدی پرداخت میشود.
پ - تعرفه هر بازدید برای واحدهای موضوع بند (ب) ماده(3) این آییننامه که دارای کمتر از ده نفر شاغل باشند با توجه به شهر محل استقرار حداکثر به میزان چهل و پنجهزار ریال و بیش از ده نفر تا هفتادهزار ریال است.
ت - هزینه نمونه برداری و آزمایشهای مربوط از مواد غذایی در سطح عرضه و آب استخرها و حمام ها برای انجام آزمایش میکروبی حسب مورد توسط متصدی پرداخت میشود.
ث - دستورالعمل هماهنگی و نظارت بر چگونگی تعیین تعرفه در سطح کشور بر اساس این ماده توسط وزارتخانه های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و جهاد کشاورزی با هماهنگی وزارت بازرگانی تهیه و به واحدهای استانی ابلاغ میشود.
ج - اختصاص یک درصد از درآمد حاصل از اجرای تبصره یک بند (الف) ماده (6) به منظور افزایش انگیزه کارشناسان و کارکنان مرتبط با نظارت بر اقدامات شرکتهای ممیزی در دستگاه های نظارتی (دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی و ادارات کل دامپزشکی) محل بلا مانع است.
ماده 7 - وظایف متصدیان واحدهای موضوع ماده (3) این آیین نامه عبارتست از:
الف - رفع نواقص اعلام شده توسط مرجع صدور تاییدیه.
ب - پرداخت تعرفه در چارچوب ضوابط مقرر در ماده (6) این آییننامه.
پ - نصب کارت تاییدیه بهداشتی در محل کار، به نحوی که در معرض دید عموم باشد.
ماده 8 - وظایف مرجع صدور تاییدیه عبارتست از:
الف - تشکیل پرونده، بهداشتی برای واحد تحت نظارت.
ب - بازدید، نمونه برداری و آزمایش.
پ - تعیین مهلت برای رفع نقص طبق دستورالعمل دستگاه نظارت.
ت - صدور تاییدیه بهداشتی در صورت انطباق وضعیت واحد مورد نظر با معیارهای بهداشتی مصوب دستگاه نظارت از قبیل بهداشت محیط، بهداشت مواد غذایی، بهداشت هوا، ابزار کار، بهداشت فردی و امور ایمنی.
ث - اعلام موارد تخلف به دستگاه نظارت در صورت عدم رفع نقص.
ج - ارسال گزارش عملکرد سه ماهه واحدهای تحت پوشش به دستگاه نظارت.
تبصره 1 - کلیه بازدیدهای موضوع بند (ب) این ماده، طبق برنامه زمان بندی شده یا به صورت اتفاقی حسب تشخیص مرجع صدور تاییدیه انجام میشود و گزارش آن در پرونده بهداشتی متصدی در مرجع صدور تاییدیه پس از امضای متصدی نگهداری می شود تا در صورت لزوم، در اختیار دستگاه نظارت قرار گیرد.
تبصره 2 (اصلاحی 1384/05/23)- آزمایشگاههای کنترل مواد غذایی و بهداشتی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی برای تکمیل اقدامات کنترل و نظارت گروههای نظارت و ممیزی تاسیس میگردد و ضوابط آن توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان دامپزشکی کشور اعلام خواهد شد.
ماده 9 - وظایف دستگاه نظارت عبارتست از:
الف - تهیه دستورالعملهای مورد نظر، شامل حدود نظارت مرجع صدور تاییدیه.
ب - بررسی، تعیین و اعلام مراجع صدور تاییدیه بهداشتی به واحدهای موضوع ماده (3) این آییننامه به صورت مقتضی.
پ - نظارت بر فعالیت مراجع صدور تاییدیه.
ت - رسیدگی به شکایات متصدیان در خصوص تخلفات احتمالی مراجع صدور تاییدیه.
ث - ارزشیابی سالیانه واحدها بر اساس گزارش مراجع صدور تاییدیه.
ماده 10 - مقاطع زمانی اخذ تاییدیه بهداشتی به شرح زیر است:
الف - کارخانه ها و کارگاه های تولید مواد غذایی فاسد شدنی و خوراک دام و طیور هر شش ماه یک بار.
ب - کارخانه ها و کارگاه های تولید مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی سالیانه یک بار.
پ - مراکز توزیع و عرضه مواد غذایی فساد پذیر، آبمیوه گیری ها هر چهار ماه یک بار.
ت - استخرهای شنا و سونا هر سه ماه یک بار.
ث - سایر مراکز تهیه، توزیع و عرضه مواد غذایی، مسافر خانه ها، قهوه خانه ها، آرایشگاه ها، حمام ها، مهد کودک ها، سراهای سالمندان، پانسیون ها، بیمارستان ها، سینماها و سایر اماکن و مراکز مشمول بند (ب) ماده (3) این آییننامه هر شش ماه یک بار
ج - مراکز پرورش دام، میدان دام کشتاری و میدان عرضه دام هر شش ماه یک بار.
چ - مراکز بسته بندی فرآورده های خوردنی دام، مراکز عرضه فرآورده های خوردنی خام دامی هر سه ماه یک بار.
ح - واحدها و وسایل حمل و نقل انواع مواد خوردنی فاسد شدنی و خوراک دام و طیور هر شش ماه یک بار.
خ - واحد ها و وسایل حمل و نقل سایر مواد خوردنی و آشامیدنی سالیانه یک بار.
تبصره - مدت اعتبار تاییدیه بهداشتی صادر شده در هر مقطع زمانی تا پایان همان مقطع بوده و متصدیان واحدهای ذی ربط موظف به اخذ تاییدیه برای مقطع زمانی بعدی هستند.
ماده 11 - کارشناسان ممیزی بهداشتی و مدیر عامل شرکت ممیزی بهداشتی باید دارای تحصیلات دانشگاهی لیسانس یا بالاتر در یکی از رشته های گروه بهداشت، دامپزشکی، دارو سازی، صنایع غذایی و تغذیه باشند؛ شرکت های ممیزی بهداشتی باید دارای حداقل سه نفر کادر فنی با شرایط یاد شده باشند که یک نفر از آنها به عنوان مدیر عامل و مسئول انجام وظیفه می نماید.
تبصره 1 (اصلاحی 1384/05/23)- در مواردی که ماهیت کار بهداشت محیطی میباشد نظیر بازدید اماکن صنفی، یک نفر از سه نفر اعضای فنی شرکت ممیزی تحت نظارت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باید دارای مدرک تحصیلی کارشناسی یا بالاتر در رشته بهداشت محیط و دو سال سابقه کار مفید اجرایی در این رشته باشد.
تبصره 2 - کارشناس ممیزی بهداشتی که مرجع صدور تاییدیه قرار می گیرد، باید دارای شرایط کادر فنی و دارای حداقل دو سال سابقه کار مفید اجرایی باشد.
تبصره3 - کارکنان دستگاه نظارت نمی توانند به عنوان کارشناس ممیزی یا عضو شرکت ممیزی بهداشتی فعالیت نمایند.
ماده 12 - مرجع صدور تاییدیه بهداشتی موظف است در صورت مشاهده تخلف عمده در متصدی که تاثیر مستقیم بر سلامت ماده غذایی و بهداشتی داشته باشد، مراتب را بلا فاصله به دستگاه نظارت اعلام نماید.
ماده13 - چنانچه متصدیان هر یک از واحدهای موضوع ماده (3) این آیین نامه، به دلیل عدم اقدام به موقع یا فقدان صلاحیت، نتوانند در طول یک مقطع زمانی موضوع ماده (10) این آییننامه، موفق به اخذ تاییدیه بهداشتی شوند، دستگاه نظارت ذی ربط موظف است با دستور کتبی و اخطار 48 ساعته و نصب تابلوی علت تعطیل، نسبت به تعطیل موقت واحد یا توقف وسیله نقلیه برای مدت حداقل یک هفته اقدام نماید.
تبصره - بازگشایی و فعالیت مجدد واحدهای موضوع ماده (13) این آییننامه که به لحاظ عدم رفع نقص یا فقدان صلاحیت به طور موقت تعطیل شده اند منوط به رفع تمام نواقص و اخذ مجدد تاییدیه بهداشتی از مرجع صدور تاییدیه است.
ماده 14 - دستگاه نظارت مکلف است بر اساس گزارش عملکرد که توسط مراجع صدور تاییدیه بهداشتی تهیه می شود، نسبت به ارزشیابی و تعیین درجه بهداشتی واحد های موضوع ماده (3) این آیین نامه اقدام نموده و مراتب را به طور مقتضی و در مقاطع مشخص به اطلاع عموم برساند.
ماده 15 - دستگاه نظارت به طور مستمر بر عملکرد مراجع صدور تاییدیه نظارت می کند و در صورت مشاهده هر گونه تخلف ضمن تذکر کتبی می تواند نسبت به لغو پروانه فعالیت به صورت موقت یا دایم اقدام نماید و در صورت ضرورت مراتب را به مراجع قضایی ذی ربط اعلام نماید.
معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا عارف