مقدمه
دانشگاهها و مراکز آموزشعالی هر جامعه معرف و مبین بالاترین سطح تفکر و علم آن جامعه محسوب میشود و اصول جهانبینی و نظام اعتقادی و ارزشی جامعه را در خود متجلی میسازند و با تربیت متفکران و دانشمندان و مدیران آینده، در جهت بخشیدن به حرکتهای گوناگون فکری، اعتقادی، فرهنگی و سیاسی جامعه موثر واقع میشوند. از اینجا میتوان گفت که دانشگاههای مختلف جهان، علاوه بر اشتراکاتی که به اعتبار دانشگاه بودن، با یکدیگر دارند به اعتبار تعلق به جوامعی با بینشها و ارزشهای مختلف واجد خصوصیاتی هستند که آنها را از یکدیگر متفاوت و متمایز میسازد
جامعه ایرانی که در انقلاب اسلامی خود با رویکردهای الهی و معنوی، جهانبینی و نظام ارزشی اسلام را مبنای شئون گوناگون خود قرار داد، خواهان آن است که دانشگاههای متناسبی با مبانی و ارزشهای اسلامی داشته باشد تا هم بتواند در آن دانشگاهها از مبانی و معیارهای خود آگاهی و شناخت دقیقتر و ژرفتر حاصل کند و هم با تربیت متفکران و مدیران بر وفق آن مبانی و معیارها، به ترویج و تعمیم آنها در کل جامعه مبادرت نماید. ایفای چنین رسالت مهمی نیازمند تلاش و کوشش سازمان یافته دانشگاهیان در پرتو نظم و انضباط و قانونمندی است. آییننامه حاضر بر مبنای چنین تفکری، با نظر به اصول عمومی و اختصاصی حاکم بر دانشگاهها براساس مصوبه شورایعالی انقلاب فرهنگی و به منظور توسعه و تشویق فعالیتها و حمایت از حقوق سیاسی و اجتماعی دانشگاهیان در چهارچوب قوانین موضوعه کشور تدوین گردیده است
فصل اول : کلیات و تعاریف
ماده 1. در این آییننامه تعاریف زیر مورد نظر است:
1-1. دانشگاه: به هر یک از دانشگاهها و موسسات آموزشعالی و پژوهشی اعم از دولتی و غیردولتی اطلاق میشود.
تبصره هر مرکز یا واحد دانشگاهی وابسته به دانشگاههای دولتی در دیگر شهرها و نیز هر واحد دانشگاه غیردولتی در این آییننامه همانند دانشگاه محسوب میشود.
2-1. دانشگاهیان: عبارت از دانشجویان و اعضای هیات علمی دانشگاه میباشد.
3-1. تشکل اسلامی: جمعیتی مرکب از دانشگاهیان است که پس از دریافت مجوز رسمی فعالیت از مرجع ذیصلاح (هیات نظارت دانشگاه - مصرّح در فصل سوم این آییننامه) در جهت تحقق اهداف اسلامی و ارزشهای انقلاب و نظام اسلامی مصرّح در چهارچوب قانون اساسی و این آییننامه فعالیت مینماید.
4-1 عضو: به هر یک از دانشگاهیان که نسبت به ثبت نام خود در دفتر اعضای هر یک از تشکلهای اسلامی اقدام نموده و پذیرفته شده است اطلاق میشود. (عضویت به منزله موافقت با اساسنامه تشکل است).
تبصره هر فرد تنها میتواند در زمان واحد در یک تشکل اسلامی عضویت داشته باشد و در غیر این صورت عضویت موخر قابل قبول است.
ماده 2. محدوده فعالیت:
هر نوع فعالیت سیاسی، فرهنگی و اجتماعی تشکلهای اسلامی در حدود اساسنامه تشکل در داخل دانشگاه و در چارچوب ضوابط و مقررات دانشگاه و این آییننامه و سایر قوانین موضوعه کشور مجاز است.
تبصره برای هر گونه فعالیت در خارج از دانشگاه، تشکل ها موظفند طبق قانون احزاب مجوز فعالیت دریافت دارند.
1-2. برگزاری سخنرانی، تجمع، راهپیمایی، میزگرد، تریبون آزاد و نصب تابلوهای تشکلهای دانشجویی با ارائه مجوز از هیات نظارت دانشگاه امکان پذیر است.
تبصره 1: انتشار هر نوع نشریهای به استثنای نشریات علمی دانشگاهی با مجوز شورای فرهنگی دانشگاه صورت میگیرد.
تبصره 2: شورای فرهنگی دانشگاه در صورت مغایرت هر نوع فعالیت فرهنگی، سیاسی و اجتماعی با مصالح دانشگاه، ضوابط شرعی و ارزشهای انقلاب اسلامی، مراتب را به ریاست دانشگاه اعلام مینماید و رئیس دانشگاه موظف است در صورت اعلام شورای فرهنگی و یا مشاهده موارد خلاف از آنها جلوگیری کند.
تبصره(الحاقی 1381/11/08): راهاندازی هر نوع پایگاه اطلاع رسانی رایانهای با مجوز شورای فرهنگی دانشگاه صورت میگیرد.
فصل دوم. تشکلها:
ماده 3. تشکلها با طی مراحل زیر تاسیس میگردند:
1-3. حداقل 5 نفر از دانشجویان یا 3نفر از اعضای هیات علمی با داشتن شرایط زیر میتوانند به عنوان هیات موسس با ارائه نام مشخصی برای تشکل، تقاضای صدور پروانه فعالیت نمایند:
الف. اعتقاد و التزام عملی به اسلام، ولایت فقیه و قانون اساسی.
ب. برخورداری از حسن شهرت و اخلاق اسلامی و حداقل دو نیم سال تحصیلی اشتغال به تحصیل در دانشگاه مزبور برای تشکلهای دانشجویی و حداقل دو سال استخدام رسمی آزمایشی برای تشکلهای اعضای هیات علمی در دانشگاه مزبور.
2-3. کسانی که به موجب ماده 7 قانون فعالیت احزاب، جمعیتها و انجمنهای سیاسی و صنفی از حق تاسیس جمعیت و حزب سیاسی و یا شرکت در هیات رهبری آن محرومند نمیتوانند به عنوان هیات موسس تقاضای صدور پروانه برای ایجاد تشکل در مراکز آموزش عالی نمایند.
3-3. در صورت تایید صلاحیت حداقل لازم اعضای هیات موسس (موضوع بند 3-1) و تایید نام تشکل، هیات نظارت دانشگاه حداکثر ظرف پانزده روز کاری موافقت اصولی با تاسیس تشکل را اعلام میکند و در صورت تایید صلاحیت و تایید نام تشکل، موافقت اصولی با تاسیس تشکل را صادر مینماید.
4-3. هیات موسس مکلف است حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ دریافت موافقت اصولی فهرست اسامی اعضا و اساسنامه را به هیات نظارت تسلیم نماید. در غیر این صورت درخواست تاسیس کان لم یکن تلقی میشود.
تبصره التزام به قانون اساسی، ولایت مطلقه فقیه، قوانین موضوعه کشور و آیین نامههای مصوب بایستی مصرحاً در اساسنامه تشکل آمده باشد.
5-3. هیات نظارت پس از دریافت فهرست اسامی اعضاء (در حد نصاب لازم) حداکثر ظرف دو ماه نسبت به بررسی و تصویب اساسنامه و صدور مجوز برای تشکل واجد شرایط اقدام مینماید.
6-3. هیات نظارت موظف است در صورت عدم تصویب اساسنامه، مراتب را به طور کتبی با ذکر دلایل و مستندات به متقاضیان اعلام نماید و متقاضیان میتوانند ظرف مدت یک ماه ضمن تامین نظر هیات نظارت تقاضای تجدید نظر نمایند.
تبصره 1. در صورت امتناع هیات نظارت دانشگاه از صدور پروانه و یا اعتراض هیات موسس تشکل به نظرات هیات نظارت درباره اساسنامه تشکل، هیات موسس میتواند اعتراض خود را به هیات نظارت مرکزی (موضوع ماده 5این آییننامه(ارسال نماید و هیات نظارت مرکزی موظف است ظرف حداکثر مدت دو ماه نسبت به اعتراض واصله رسیدگی و اعلام نظر نماید.
تبصره 2. هر نوع تغییر در اساسنامه منوط به تایید هیات نظارت دانشگاه میباشد.
7-3 حد نصاب تعداد اعضای تشکلهای دانشجویی با احتساب هیات موسس 3درصد کل دانشجویان آن دانشگاه و حداقل 50نفر میباشد.
8-3. حد نصاب تعداد اعضای تشکلهای هیات علمی با احتساب هیات موسس 5درصد کل اعضای هیات علمی آن دانشگاه و حداقل 10نفر میباشد.
فصل سوم - نظارت:
ماده 4. به منظور حمایت از حقوق سیاسی و اجتماعی دانشگاهیان و انجام وظایف مقرر در این آییننامه، هیات نظارت در هر دانشگاه با ترکیب و شرح وظایف زیر تشکیل میشود:
1-4. ترکیب هیات نظارت دانشگاه:
الف. رئیس دانشگاه (رئیس هیئت).
ب. مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه.
ج. نماینده وزارت فرهنگ و آموزش عالی یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا دانشگاه آزاد اسلامی حسب مورد.
2-4. وظایف هیات نظارت دانشگاه:
الف. بررسی اساسنامه و صلاحیت اعضای موسس تشکلهای اسلامی.
ب. اعلام موافقت اصولی و صدور پروانه فعالیت برای تشکلهای اسلامی.
ج. صدور مجوز انجام فعالیت تشکلها
د. نظارت بر حسن اجرای انتخابات تشکل های اسلامی.
ه. رسیدگی به تخلفات تشکلها بر اساس آییننامه مبربوط.
و. رسیدگی به شکایات واصل شده از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی در ارتباط با فعالیتهای تشکلهای اسلامی.
ز. توقف و یا لغو پروانه فعالیت تشکلهای اسلامی.
تبصره(الحاقی 1380/11/09)- هیات نظارت دانشگاه میتواند پس از تایید هیات نظارت مرکزی بخشی از و ظایف خود را شامل بندهای «ج، د، ه-، و » به شورایی متشکل از معاونت دانشجویی و فرهنگی دانشگاه ها، معاونت دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها و نماینده وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی حسب مورد تفویض نماید.
ماده 5. به منظور انجام وظایف مقرر در این آییننامه، هیات نظارت مرکزی در وزارتخانههای فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی با ترکیب و شرح وظایف زیر تشکیل میشود:
1(اصلاحی 1379/10/13)-5. ترکیب هیات نظارت مرکزی:
الف. وزیر یا رئیس دستگاه.
ب. رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها.
ج. یکی از معاونان وزیر یا رئیس دستگاه به انتخاب وی.
د. یک نفر از روسای دانشگاهها حسب مورد.
ه. نماینده شورای عالی انقلاب فرهنگی.
و: در مواردی که مسائل مربوط به بسیج دانشجویی در هیات نظارت مرکزی مطرح شود فرمانده نیروی مقاومت بسیج با حق رای در آن هیات حضور خواهد داشت.
2-5. وظایف هیات نظارت مرکزی:
الف. رسیدگی نسبت به درخواستهای تجدیدنظر در تصمیمات هیات نظارت دانشگاهها و تخلفات آنها حداکثر ظرف مدت دو ماه.
ب. تدوین و تصویب دستورالعملهای اجرایی این آییننامه حسب مورد.
ج. تدوین و تصویب آییننامه رسیدگی به شکایات و تخلفات تشکلهای اسلامی.
ماده 6(الحاقی 1378/07/06)- کلیه تشکلهای اسلامی دانشگاهیان که بر اساس مصوب جلسه 265 مورخ 1370/8/28 شورای عالی انقلاب فرهنگی تشکیل شده اند قانونی اند و رسمیت دارند.
1-6- فعالیتهای کلیه تشکلهای اسلامی دانشگاهی از تاریخ تصویب براساس مفاد این آییننامه خواهد بود.
2-6- تشکلهای اسلامی مزبور موظفند حداکثر در ظرف یک سال اساسنامههای خود را با این آییننامه تطبیق دهند.
3-3- چنانچه براساس تشخیص هیات نظارت مرکزی،هر کدام از تشکلهای مزبور حائز شرایط نبودند با آن تشکل برخورد قانونی صورت میگیرد.
ماده7(الحاقی 1378/07/06)- مسئولیت هماهنگی و توزیع عادلانه کمکهای دانشگاه به تشکلها بر عهده هیات نظارت خواهد بود.
1-7- مسئولان ذی ربط تنها مجازند به تشکلهایی تسهیلات ارائه داده و یا اجازه استفاده از امکانات دانشگاهها را بدهند که مجوز فعالیت را طبق این آییننامه دریافت کرده باشند.
ماده 8(الحاقی 1378/07/06)-دستورالعملهای اجرایی این آییننامه و همچنین آییننامه رسیدگی به شکایات و تخلفات تشکلهای اسلامی در جلسه مشترک هیئتهای نظارت مرکزی وزارتخانههای فرهنگ و آموزشعالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی در محل دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی و در شکل واحد به تصویب نهایی می رسد.
آییننامه فوق در 5 ماده و 8 تبصره در جلسه 448 مورخ 1378/06/09 شورای
عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید واز تاریخ تصویب، آییننامه های مغابر با آن ملغی میشود.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی- سید محمد خاتمی