شماره دادنامه: 140531390000681944
تاریخ دادنامه: 1405/03/19
شماره پرونده: 0205308
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: شرکت صنایع فرآوری مهرطوس خراسان با وکالت آقای محمدرضا رباط جزی
طرف شکایت: اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان خراسان رضوی - استانداری خراسان رضوی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 3 صورتجلسه پنجمین جلسه کارگروه تنظیم بازار استان خراسان رضوی مورخ 1401/02/21 (ابلاغی به شماره نامه 897282 مورخ 1402/06/06 مدیرکل معاونت امور بازرگانی و توسعه تجارت وزارت صنعت، معدن و تجارت استان خراسان رضوی)
گردش کار: آقای محمدرضا رباط جزی به وکالت از شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال بند 3 صورتجلسه پنجمین جلسه کارگروه تنظیم بازار استان خراسان رضوی مورخ 1401/02/21 (ابلاغی به شماره نامه 897282 مورخ 1402/06/06 مدیرکل معاونت امور بازرگانی و توسعه تجارت وزارت صنعت، معدن و تجارت استان خراسان رضوی) را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
" شرکت موکّل از شرکت های تولید کننده قند در کشور می‌باشد که در استان خراسان رضوی مشغول فعالیت است. در ما نحنٌ فیه کارگروه تنظیم بازار استان خراسان رضوی در بند 3 صورتجلسه مورخ 1402/02/21 با خروج از اختیارات قانونی خود برای قند استحصال شده از شکر اقدام به تعیین قیمت نموده است. این در حالی است که مطابق نامه شماره 80928 مورخ 1400/08/01 ریاست جمهوری خطاب به استانداران سراسر کشور که به امضای معاون اول ریاست جمهوری رسیده است، تکالیف و اختیارات کارگروه تنظیم بازار استان ها احصا شده است. در این نامه که در واقع ابلاغ تصمیمات ستاد تنظیم بازار کشور است، قیمت گذاری کالا در صلاحیت کارگروه تنظیم بازار استان ها قرار نگرفته است. مضافاً بر این که کارگروه تنظیم بازار استان خراسان رضوی در هنگام تصویب قیمت قند حاصل از شکر، نظر سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولید کنندگان را نیز اخذ نکرده است.
نامه شماره 2708207 مورخ 1403/02/23 سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان نیز مویّد عدم شمول قیمت گذاری تثبیتی نسبت به کالای قند و هم چنین اشتباه آشکار کارگروه تنظیم بازار استان خراسان رضوی در آنالیز قیمت قند می‌باشد و همان طور که در نامه صدرالاشاره ذکر شده است اولاً کالای قند مشمول قیمت گذاری تثبیتی نبوده و اقدام کارگروه تنظیم بازار استان خراسان رضوی در خصوص قیمت گذاری قند خارج از حدود اختیارات کارگروه مذکور بوده است. ثانیاً کارگروه تنظیم بازار در آنالیز قیمت تمام شده قند به هیچ عنوان ضوابط و مقرّرات موجود از جمله اخذ نظریه سازمان حمایت را رعایت نکرده است.
بنا بر مراتب مذکور با عنایت به این که کارگروه تنظیم بازار استان صلاحیت تعیین قیمت برای کالاها را نداشته و اقدام کارگروه مذکور در بند 3 صورتجلسه مورخ 1401/02/21 مبنی بر تعیین قیمت برای قند استحصال شده از شکر خارج از حدود اختیارات کارگروه تنظیم بازار استان بوده و فاقد وجاهت قانونی است، مستنداً به مواد 1 و 12 قانون دیوان عدالت اداری ابطال آن از محضر آن عالی مقام مورد استدعا است."
در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای وکیل شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه ای که به شماره 3717614 مورخ 1402/08/20 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی دیوان عدالت اداری شده، توضیح داده است که:
" مطابق اصل 127 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران «رییس جمهور می‌تواند در موارد خاص بر حسب ضرورت با تصویب هیات وزیران نماینده یا نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین نماید. در این موارد تصمیمات نماینده یا نمایندگان مذکور در حکم تصمیمات رییس جمهور و هیات وزیران خواهد بود.»
برابر مصوبه شماره 173496/ت50204ن مورخ 1392/11/19 نمایندگان ویژه رییس جمهور در خصوص تعیین اعضای کارگروه‌های تخصّصی ستاد هدفمندسازی یارانه‌ها و وظایف تفصیلی آن ها، اعضای کارگروه تنظیم بازار (ستاد تنظیم بازار) و اهمّ وظایف آنها احصا شده است. در بند (پ) این مصوبه اعضا ستاد تنظیم بازار و در بند (ت) مصوبه مذکور وظایف و اختیارات ستاد مذکور تعیین و احصا شده است.
از جمله اختیاراتی که به موجب بند 2 ذیل بند (ت) مصوبه نمایندگان ویژه رییس جمهور در صلاحیت ستاد تنظیم بازار کشور قرار گرفته است، قیمت گذاری کالا و خدمات مشمول قیمت گذاری است.
در تاریخ 1402/07/28 ستاد تنظیم بازار کشور با ریاست معاون اول رییس جمهور تشکیل و ترکیب کارگروه تنظیم بازار استان‌ها و تکالیف و اختیارات آن کارگروه تعیین و تصویب و به موجب نامه شماره 80928 مورخ 1400/08/01 به استانداران ابلاغ می‌شود.
این در حالی است که مطابق مصوبه شماره 173496/ت50204ن مورخ 1392/11/19 نمایندگان ویژه رییس جمهور و مصوبه ستاد تنظیم بازار کشور موضوع نامه شماره 80928 مورخ 1400/08/01، کارگروه تنظیم بازار استان به هیچ عنوان صلاحیت قیمت گذاری کالاها و خدمات را نداشته و این اقدام کارگروه خارج از صلاحیت و حدود اختیارات بوده است.
بنا بر مراتب مذکور اقدام کارگروه تنظیم بازار استان خراسان رضوی در مقام قیمت گذاری قند حاصل از شکر خارج از حدود اختیارات کارگروه و مغایر مصوبه شماره 173496/ت50204ن مورخ 1392/11/19 نمایندگان ویژه رییس جمهور و مغایر مصوبه ستاد تنظیم بازار کشور موضوع نامه شماره 80928 مورخ 1400/08/01 و در نهایت مغایر اصل 127 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است."
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" نامه شماره 897282 مورخ 1402/06/06
رییس هیات مدیره انجمن صنفی کارفرمایی تبدیل شکر به قند و فرآورده های وابسته
موضوع: درخواست ارایه مصوبه تنظیم بازار
با سلام و احترام؛
عطف به درخواست شماره 1402/518 مورخ 1402/06/01 در خصوص اعلام مصوبه کارگروه تنظیم بازار با موضوع شکر بسته بندی، به پیوست تصویر بند 3 مصوبات کارگروه تنظیم بازار استان مورخ 1401/02/21 در این خصوص جهت اطّلاع و هرگونه بهره برداری ایفاد می‌گردد.
- مدیرکل معاونت امور بازرگانی و توسعه تجارت وزارت صنعت، معدن و تجارت استان خراسان رضوی
عنوان جلسه: پنجمین جلسه کارگروه تنظیم بازار استان در سال 1401 - زمان: 1401/02/21 - مکان: سالن جلسات شماره 1 ساختمان شهید باهنر استانداری
شماره دعوت نامه: 120/2143033 مورخ 1401/02/19
دستورکار جلسه:
1- بررسی اقدامات انجام شده در خصوص مصوبات جلسه قبل.
2- بررسی آخرین وضعیت تامین و توزیع روغن نباتی و مشکلات موجود.
3- بررسی وضعیت توزیع آرد صنف و صنعت و تولید و توزیع ماکارانی و نان فانتزی و. ...
4- برنامه دستگاه ها برای شرایط پیش رو.
5- سایر موارد.
حاضرین: معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری (رییس جلسه)
رییس سازمان صمت استان (دبیر جلسه)
شرح جلسه: - پنجمین جلسه کارگروه تنظیم بازار استان در سال 1401 در مورخ 1401/02/21 در محل سالن جلسات شماره 1 ساختمان شهید باهنر استانداری با حضور معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری و اعضا کارگروه برگزار که پس از بحث و تبادل نظر پیرامون دستورکارهای تعیین شده برای جلسه تصمیمات مقتضی به شرح ذیل اتّخاذ گردید.
- مصوبات جلسه:
شرح مصوبه - دستگاه اقدام کننده
.......
3- موضوع قیمت پیشنهادی برای قند حاصل از شکر توسط سازمان جهاد کشاورزی مطرح و مورد تصویب قرار گرفت. بر این اساس قیمت نهایی برای قند حاصله در بسته بندی های 5 کیلویی پلاستیکی 17 هزار تومان و کارتنی 18500 تومان تعیین گردید. / سازمان جهاد کشاورزی - کارخانجات قند. "
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل صنعت، معدن و تجارت استان خراسان رضوی و استانداری خراسان رضوی به موجب لوایح شماره 1678694 مورخ 1402/09/21 و 1402220249019630 مورخ 1402/09/22 با متن مشابه اجمالاً توضیح داده اند که:
" 1- بر اساس ابلاغیه شماره 173496/ت50204 ن مورخ 1392/11/19 ستاد هدفمندی یارانه ها به معاونت وقت راهبردی ریاست جمهوری و به استناد بند (ت) این ابلاغیه یکی از وظایف اصلی کارگروه تنظیم بازار (اعم از کشوری و استانی) قیمت گذاری کالاهای اساسی و ضروری می‌باشد.
2- بر اساس مکاتبه شماره 60/151780 مورخ 1397/06/10 وزیر (وقت) صنعت، معدن و تجارت و به استناد تبصره (3) قانون اصلاح قانون تعزیرات حکومتی مصوب 1373/03/19 مجمع تشخیص مصلحت نظام و بند 3 ابلاغیه شورای عالی هماهنگی اقتصادی، هر گونه تصمیم گیری در مورد نرخ و ضوابط قیمت گذاری و تعیین سهمیه تعدادی از کالاها و خدمات که به موجب قوانین و مقرّرات مرتبط در اختیار دستگاه ها و شوراهای مختلف قرار دارد منوط به تایید کارگروه های تنظیم بازار می‌باشد و دولت می توان برای اهداف مقرّر در این قانون در موارد لزوم تصمیمات مراجع قیمت گذاری و تعیین شبکه های توزیع را هماهنگ و اصلاح نماید. قانون یاد شده مصوّب مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده و بر سایر قوانین موضوع برتری و رجحان داشته و در موارد مشابه مورد استناد دیوان عدالت اداری قرار گرفته است.
3- با استناد به مفاد بند 2 مکاتبه شماره 80928 مورخ 1400/08/01 معاون اول ریاست جمهوری رسالت تنظیم بازار و ابزار در اختیار این کارگروه جهت کنترل بازار، مواردی همچون مداخله در کاهش یا افزایش صادرات، افزایش یا کاهش قیمت ها که از عوامل موثّر در تنظیم بازار می‌باشد، از ضروریات کنترل بازار است.
4- نامه شماره 182262 مورخ 1400/01/26 شرکت بازرگانی دولتی ایران در اجرای مقرّرات موضوعه مقدار 3500 تُن شکر به منظور تولید و توزیع در شبکه مصارف خانگی با قیمت مصوّب کارگروه تنظیم بازار استان به شرکت مهر طوس خراسان اختصاص داده است. به تبع آن مستنداً به فاکتور فروش شماره 261202972 مورخ 1400/12/23 شرکت بازرگانی دولتی ایران به عنوان متولی توزیع کالاهای یارانه ای و دارای متولّی توزیع مقدار 3500 تُن شکر خام وارداتی به شرکت مذکور اختصاص داده شده است و بدیهی است قیمت قند استحصالی از شکر نیز باید مصوّب کارگروه تنظیم بازار استان باشد.
5- با توجه به مراتب فوق الاشاره و در فضای حال کشور و نوسانات موجود در بازار، عدم قیمت گذاری کالاهای مذکور موجب رهاسازی بازار گردیده و عملاً پاسخگویی به مطالبات اجتماعی را از بین خواهد برد. در خاتمه با توجه به موارد معنونه، رد درخواست شاکی مورد استدعا است."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/03/19 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس تبصره 3 ماده واحده قانون اصلاح قانون تعزیرات حکومتی مصوّب 1373/07/19: «برای وصول به اهداف مقرّر در این قانون، دولت می‌تواند در موارد لزوم تصمیمات مراجع قیمت‌گذاری و تعیین شبکه‌های توزیع را هماهنگ و اصلاح نماید» و به موجب جزء 2 بند (ت) تصویب‌نامه شماره 173496/ت50204ن مورخ 1392/11/19 نمایندگان ویژه رییس‌جمهور مقرّر شده است که هماهنگی و نظارت بر تعیین تعرفه، قیمت‌گذاری و بازرسی کالاها و خدمات از وظایف کارگروه تنظیم بازار است و با عنایت به این که اِعمال وظیفه مذکور به کارگروه های استانی تنظیم بازار تفویض نشده است، بنابراین بند 3 مصوبه مورخ 1401/02/21 کارگروه تنظیم بازار استان خراسان رضوی در خصوص تعیین قیمت قند استحصال شده از شکر خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری