اهداف کلی آموزش قرآن در دوره‌ی ابتدایی

1 - آشنایی با قرآن کریم که کلام الهی و کتاب آسمانی است.
2- تقویت انس و علاقه به قرآن کریم و یادگیری آن.
3 - روخوانی قرآن به صورت شمرده و آرام از روی مصحف با استفاده از رسم الخط آموزشی.
4 - توانایی خواندن آیات کتاب درسی به صورت روان یا آهنگین.
5 - آشنایی با قواعد ضروری روخوانی قرآن.
6 - حفظ کردن برخی از سوره‌های کوتاه کتاب درسی.
7 - آشنایی با برخی از داستان‌های قرآن کریم.
8 - فراگیری معنای برخی از کلمات ساده1 و عبارات کوتاه قرآن.
9 - تقویت علاقه به شنیدن، خواندن و فهم معنای آیات قرآن کریم.
10 - آشنایی با مفهوم برخی از پیام های قرآن.
11 - شناسایی و تقویت استعدادهای دانش‌آموزان در گرایش‌های مختلف آموزش قرآن.
اهداف آموزش قرآن در هر یک از پایه‌های دوره ابتدایی
دانش آموز در پایان هر سال تحصیلی توانایی های زیر را کسب می‌کند.

پایه اول ابتدایی
1 - به شنیدن قرائت زیبای سوره‌های کتاب علاقه نشان می‌دهد.
2 - دوست دارد کتاب قرآن خود را پاکیزه نگه دارد.
3 - با داستان‌های قرآنی کتاب آشنا می‌شود.
4 - بامعنای برخی از عبارات ساده ی قرآن (به زبان کودکانه یا شعر) آشنا می‌شود.

اصول حاکم بر آموزش قرآن در دوره‌ی ابتدایی
1 - توجه جدی به موضوع دانش و علاقه به قرآن کریم و یادگیری آن در تمام موارد اعم از تعیین اهداف، محتوا، روش‌های تدریس و شیوه‌های ارزشیابی.
2 - تعیین اهداف درس قرآن براساس اهداف آموزشی و پرورشی دوره‌ی ابتدایی (مصوب شورای عالی آموزش و پرورش).
3 - رعایت جامعیت آموزش قرآن با تاکید بر آموزش روخوانی و روان‌خوانی قرآن.
4 - لحاظ کردن اهداف مشترک دوره‌ی ابتدایی در اهداف درس قرآن و توجه به ارتباط درس قرآن با سایر دروس.
5 - تاکید بر سهل‌الوصول بودن اهداف، محتوا، روشهای تدریس و شیوه‌های ارزشیابی، با در نظر گرفتن اصول روان‌شناسی یادگیری.
6 - جذاب و دلپذیر بودن محتوا و روش‌های تدریس، با تاکید بر استفاده از هبر برای دستیابی هرچه بیشت تر به پیامدهای عاطفی آموزش.
7 - تناسب محتوای آموزش با نیازها و علائق و توانایی دانش‌آموزان.
8 - تاکیدگذاری بیشتر بر مهارت‌های عملی (در قیاس با دانش نظری) به ویژه مهارت‌های سمعی و بصری.
9 - انعطاف‌پذیر ی روشهای تدریس با در نظر گرفتن شرایط مختلف.
10 - تاکید بر الگوگیری در آموزش قرائت قرآن.
11 - مبتنی بودن آموزش روخوانی بر سیر سوادآموزی فارسی و استفاده از رسم الخط شبیه به خط فارسی.
12 - کلمات و ترکیبت قرآنی که برای آموزش روخوانی براساس سیر سوادآموزی انتخاب می‌شود باید حتی الامکان در کتاب درسی به نحوی ارائه شود که ارتباط آنها با آیات قرآن احساس شود.
13 - اولویت دادن به روش های فعال تدریس و کار گروهی دانش‌آموزان.
14 - استفاده از فناوری آموزشی متناسب با قداست و شان قرآن کریم.
15 - ضرورت آموزش قرآن از زبان آموزگار پایه.
16 - ارتقاء توانایی آموزگاران با استفاده از شیوه‌های متنوع و موثر.
17 - استفاده از زمان و فضای مناسب برای آموزش قرآن.
18 - ضرورت استمرار آموزش قرآن و رعایت تعدد و فاصله‌ی جلسات تدریس در طول هفته.
19 - تخصیص مدت زمان آموزش لازم برای دستیابی به اهداف درس قرآن.
20 - پشتیبانی از برنامه‌ی آموزش قرآن و نظارت بر آن به منظور تقویت جایکاه این درس در دوره ابتدایی
21 - وجود ویژگی‌های زیر در شیوه‌های ارزشیابی:
الف - تقویت علاقه دانش‌آموزان به یادگیری.
ب - توجه به دو اصل «تشویق» و «احساس موفقیت» در فرایند ارزش‌یابی.

پایه‌ی چهارم ابتدایی
1 - به شنیدن قرائت زیبا سوره‌ها و عبارات قرآنی کتاب علاقه نشان می‌دهد.
2 - به زیباخوانی قرآن و حفظ برخی از سوره‌ها و پیام‌های قرآنی کتاب علاقه‌مند است.
3 - علاقه دارد معنای آیات و عبارات قرآنی کتاب را بداند.
4 - دوست دارد در جلسات قرآنی شرکت کند.
5 - با داستان‌های قرآنی کتاب آشنا می‌شود.
6 - با مفاهیم ساده ی پیام‌های قرآنی کتاب آشنا می‌شود.
7 - معنای برخی کلمات آشنا و ساده‌ی قرآن را می‌داند.
8 - سوره‌ها و عبارت قرآنی کتاب را با نشان دادن خط به صورت روان یا آهنگین می‌خواند.
9 - عبارات قرآنی دارای حروف ناخوانا را صحیح می‌خواند.
10 - قواعد وقف را در آخر آیات و عبارات قرآنی رعایت می‌کند.
11 - می‌تواند مفهوم پیام های قرآنی کتاب را به زبان ساده بیان کند.
12 - برخی از عبارات ساده و کوتاه قرآن را معنا می‌کند.

پایه‌ی پنجم ابتدایی
1 - به شنیدن قرائت زیبای قرآن علاقه نشان می‌دهد.
2 - به زیبا خواندن قرآن و حفظ برخی از سوره‌ها و پیام‌های قرآنی کتاب علاقه‌مند است.
3 - علاقه مند است معنای آیات قرآن را بداند.
4 - دوست دارد در جلسات و برنامه‌های قرآنی شرکت کند.
5 - با نحوه‌ی خواندن حروف مقطعه آشنا می‌شود.
6 - با داستان‌نهای قرآنی کتاب آشنا می‌شود.
7 - با مفاهیم ساده‌ی پیام‌های قرآنی کتاب آشنا می‌شود.
8 - معنای برخی از کلمات آشنا و ساده‌ی قرآن را می داند.
9 - سوره ها و عبارات قرآنی کتاب را به صورت روان یا آهنگین می‌خواند.
10 - آیات قرآن را با کمک خط آموزش به صورت شمرده می‌خواند.
11 - مفهوم پیام‌های قرآنی کتاب را به زبان ساده بیان می‌کند.
12 - برخی از عبارات ساده و کوتاه قرآن را معنا می‌کند.
5 - در خواندن هنگین و جمعی سوره‌های کتاب درسی مشارکت می‌کند.
6 - با گوش دادن به قرائت قرآن و نگاه کردن به عبارت آن‌ها، سوره‌های کتاب درسی را به صورت ساده یا آهنگین می‌خواند.
7 - برخی از کلمات و عبارات ساده قرآنی کتاب را براساس سیر سوادآموزی فارسی می‌خواند.

پایه‌ی دوم ابتدایی
1 - به شنیدن قرائت زیبای سوره‌های کتاب علاقه نشان می‌دهد.
2 - دوست دارد کتاب قرآن خود را پاکیزه نگه دارد وبه آن احترام بگذارد.
3 - با بعضی از آداب خواندن قرآن مانند پاکی و پاکیزگی آشنا می‌شود.
4 - با داستان های قرآنی کتاب آشنا می‌شود.
5 - با مفاهیم ساده‌ی برخی از پیام‌های قرآنی کتاب آشنا می‌شود.
6 - معنای برخی از کلمات ساده‌ی پیام‌های قرآنی کتاب را می‌داند.
7 - برخی از نشانه‌ها و نمادهای رسم الخط قرآن را می‌شناسد.
8 - سوره‌های کتاب را از طریق استماع نوار و نشان دادن خط کتاب ساده یا آهنگین می‌خواند.
9- سوره‌های حمد، توحید، ناس و عصر را از حفظ می‌خواند.
10 - عبارات قرآنی هر درس را به صورت ساده و شمرده می خواند.
11 - می‌تواند مفهوم پیام‌های قرآنی کتاب را به زبان کودکانه بیان کند.

پایه ی سوم ابتدایی
1- به شنیدن قرائت زیبای سوره‌های کتاب علاقه نشان می‌دهد.
2 - به زیبا خواندن سوره‌های کتاب علاقه مند است.
3 - با چگونگی وقف در آخر آیات و عبارات قرآنی آشنا می‌شود.
4 - با داستان های قرآنی کتاب آشنا می‌شود.
5 - با مفاهیم ساده‌ی پیام‌های قرآنی کتاب آشنا می‌شود.
6 - معنای برخی از کلمات آشنا و ساده‌ی قرآنی را می‌داند.
7 - نشانه ها و نمادهای رسم الخط قرآن را می‌شناسد.
8 - سوره‌های کوتاه کتاب را با نشان دادن خط به صورت روان یا آهنگین می‌خواند.
9 - عبارات قرآنی کتاب را به صورت ساده و شمرده می‌خواند.
10 - می‌تواند مفهوم پیام‌های قرآنی کتاب را به زبان ساده بیان کند.

سرفصل‌های آموزش قرآن در دوره ابتدایی

سرفصل‌های آموزش قرآن به تفکیک پایه های دوره‌ی ابتدایی

روش تدریس
در آموزش قرآن از روش تدریس فعال استفاده می‌شود. در بخش آموزش روخوانی قرآن که کسب مهارت عملی اهمیت بیشتری دارد، نقش اصلی در فرایند یاددهی - یادگیری برعهده دانش‌آموزان است و آموزگار بیشتر نقش راهنما (یا دانش‌آموز محور) دارد. برای عینی و ملموس شدن هرچه بیشتر مفاهیم پیام‌های قرآنی، دانش‌آموزان در فرایند یاددهی - یادگیری کاملاً فعال و خلاق مشارکت می‌کنند. توضیحات هر قسمت به تفکیک در جدول پیوست آمده ا ست.

ارزشیابی پیشرفت تحصیلی
با توجه به اهداف آموزش قرآن و اصول ناظر بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی، رعایت نکات زیر در تعیین حد انتظار یادگیری، روش‌ها و ابزار مناسب ارزش‌یابی ضروری است.
1. در هر یک زا موضوعات آموزش قرآن، حد انتظار یادگیری باید در پایه‌های مختلف تحصیلی به تدریج از حداقل به حداکثر میل پیدا کند. این حد در موضوعات مختلف آموز ش قرآن به شرح زیر است:
قرائت وزیباخوانی: منظم وآهنگین خواندن سوره های کوتاه به صورت دسته جمعی، منظم و آهنگین خواندن به صورت فردی، قرائت سوره‌ها و آیات کتاب درسی به صورت منظم وآهنگین.
روخوانی: بخش خوانی کلمات و عبارات، خواندن عبارات وآیات به صورت آرام و شمرده، روان خوانی با سرعت معمولی.
پیام قرآنی: آشنایی با مفاهیم پیام‌ها، بیان برخی از مصادیق آن‌ها.
معنای ترکیب‌هاو عبارت‌های ساده قرآنی: آشنایی با معنای برخی از کلمه‌ه و ترکیب‌های ساده و پرکاربرد قرآن، معنا کردن برخی از عبارت‌های ساده و کوتاه قرآن.
2 - با توجه به اهمیت ایجاد علاقه به قرآن و یادگیری آن، ارز‌ش‌یابی بی اساس حداقل حد انتظار یادگیری انجام می‌شود. ولی یاددهی باید فراتر از این سطح مورد توجه باشد. برای مثال، پیام‌های قرآنی و برخی از عبارت‌ها و آیات ساده قرآن معنا می‌شود ودر فرایند یاددهی - یادگیری مورد توجه قرار می‌گیرد ولی آنچه آموخته شده است لزوماً ارزشیابی نمی‌شود.
تبصره 1 - مسابقات قرآنی و برخی از فعالیتهای جنبی دیگر، وسیله بسیار خوبی است تا سطوح بالاتر یادگیری، در موضوعات مختلف آموزش قرآن تقویت شود.
تبصره 2 - به برخی از آموخته‌های خاص دانش‌اموزان در سطوح بالاتر یادگیری مانند خواندن قرآن به صورت ترتیل، حفظ سوره‌ها و پیام‌های قرآنی، معنا کرد عبارات قرآنی کتاب، می‌توان در ارزشیابی نمره‌ی تشویقی اختصاص داد.
3 - ابزار ارزش‌یابی: در ارزش‌یابی مستمر می‌توان از فهرست هدف رفتاری برای مشاهده‌ی رفتار فردی و گروهی دانش‌آموزان و نیز از سایر ابزارهای مناسب با موضوع ارزشیابی بهره جست در ارزشیابی پایانی به استفاده از کارت آزمون توصیه می‌شود و تهیه کارت آزمون در پرسش‌های شفاهی موجب ارزشیابی دقیق‌تر خواهد شد.
4 - روش ارزشیابی: ارزشیابی مستمر و پایانی درس قرآن در تمام پایه های دوره ابتدایی به صورت شفاهی انجام می‌شود. ارزشیابی مستمر علاوه بر پرسش شفاهی شالم سنجش میزان شرکت گروهی دانش‌آموزان در فرایند یاددهی - یادگیری، فعالیت‌های قرآنی خارج از کلاس، مشاهده رفتار دانش‌آموزان و سایر موارد مشابه است. تفصل و توصیه‌های مربوط به ارزشیابی مستمر و پایانی در دستورالعمل مربوط به طراحی و تدوین می‌شود.
تبصره - ارزشیابی درس قرآن در پایه‌ی اول و دوم ابتدایی به صورت کیفی و توصیفی است. نتیجه‌ی این ارزشیابی ذیل چهار رتبه‌ی ممتاز، عالی، بسیار خوب و خوب در کارنامه‌ی دانش‌آموزان منعکس می‌گردد.
ملاحظات اجرایی در برنامه های دوره آموزش قرآن
1 - ضرورت بازنگری در تعداد واحدهای درسی و سرفصل‌های آموزش قرآن در رشته‌ی آموزش ابتدایی دوره‌های کاردانی و کارشناسی پیوسته و ناپیوسته‌ی مراکز تربیت معلم، ضمن خدمت و دانشگاه ؛ به نحوی که فارغ التحصیلان این رشته علاقه، توانایی و تخصص لازم را برای آموزش قرآن براساس برنامه‌ی جدید کسب کنند.
2 - طراحی و اجرای دوره کارآمد و جذاب و پرانگیزه‌ی ضمن خدمت برای ارتقاء بخشیدن به توانایی علمی و عملی آموزگاران در آموزش قرآن کریم و کسب مهارتهای لازم برای آموزش این درس براساس برنامه‌ی جدید.
3 - تامین و تربیت مدرس قرآن در کشور برای برگزار دروه های ضمن خدمت آموزگاران در مناطق مختلف آموزش و پرورش.
4 - تهیه و اجرای طرحی از سوی معاونت آموزش عمومی و امور تربیتی برای نظارت دائمی بر آموزش قرآن در دوره‌ی ابتدایی و پشتیبانی از آن ضروری است.
5 - شورای عالی آموزش و پرورش با توجه به ضرورت استمرار آموزش قرآن، توصیه می‌کند در پایه‌ی اول ابتدایی علاوه بر ساعت مصوب، حداکثر سه روز در طول هفته به مدت 10 دقیقه در زنگ اول، آموخته‌های درس قرآن، تمرین و تکرار شود.