ماده 1- به منظور شناسایی و رتبه بندی قاریان و مدرسان قرائت قرآن کریم و تسهیل تعامل و خدمت رسانی دستگاه های مختلف با ایشان، هر سال حداقل یک دوره آزمون تخصصی، به شرح مواد این آییننامه، برگزار و به قبولشدگان گواهی نامه تخصصی قرائت قرآن اعطا میشود.
ماده 2- تعاریف
قاری قرآن: فردی که آیات قرآن مجید را با صوت حسن و با توجه به معنا و رعایت فنون و قواعد تلاوت صحیح بخواند.
مدرس قرائت قرآن: فردی که دارای شایستگی ها و توانایی های لازم در یکی از سطوح آموزش قرائت قرآن باشد.
ماده 3- گواهی نامه تخصصی قرائت قرآن، به تفکیک در دو گروه قاریان و مدرسان قرائت قرآن، هر یک در چهار سطح، با عناوین و شرایط عمومی و اختصاصی جداول پیوست اعطا خواهد شد. هر گونه بازنگری در مفاد جداول به پیشنهاد شورای مندرج در ماده چهار و تصویب شورای توسعه فرهنگ قرآنی انجام میشود.
ماده 4- به منظور تصویب ضوابط علمی و دستورالعمل های اجرایی و نظارت بر نحوه احراز شرایط و برگزاری آزمون ها، «شورای ارزیابی قاریان و مدرسان قرائت قرآن» متشکل از 11 نفر از کارشناسان و متخصصان قرآنی، به شرح ذیل تشکیل میشود:
1 - پنج نفر استاد برجسته آموزش قرائت قرآن (با معرفی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، وزیر آموزش و پرورش و رئیس شورای عالی قرآن صدا و سیما - هر کدام یک نفر)
2 - سه نفر استاد تفسیر و علوم قرآنی - ترجیحاً قاری قرآن (با معرفی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، مدیریت حوزه علمیه قم و نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها - هرکدام یک نفر)
3 - یک نفر صاحبه نظر در بهداشت صدا و حنجره (با معرفی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی)
4 - یک نفر حافظ ممتاز و قاری قرآن (با معرفی اتحادیه تشکل ها و موسسات قرآنی مردمی کشور)
5 - دبیر شورا - با انتخاب رئیس شورای عالی قرآن صدا و سیما
تبصره 1- عضویت اعضای بندهای 1 تا 4 برای مدت سه سال خواهد بود و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
تبصره 2 - رئیس شورا از بین اعضا و با رای آنان برای مدت سه سال انتخاب و مصوبات شورا با امضای رئیس ابلاغ میشود.
تبصره 3 - دبیرخانه شورا در شورای عالی قرآن صدا و سیما استقرار یافته و موظف به اجرای مصوبات شورا میباشد.
تبصره 4(اصلاحی 1400/09/02): «گواهی نامه تخصصی قرائت قرآن کریم در درجات یک و دو با امضای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس شورای عالی قرآن صدا و سیما و در درجات سه و چهار با امضای معاونان ایشان صادر میشود.»
ماده 5 - دارندگان گواهی نامه تخصصی قرائت قرآن کریم، از کلیه مزایای درجات یک تا چهار هنری، موضوع مصوبه جلسه 477 و 569 شورای عالی انقلاب فرهنگی برخوردار خواهند شد.
ماده 6 - این آییننامه در 6 ماده و 4 تبصره در جلسه نهم مورخ 1389/12/7 شورای توسعه فرهنگ قرآنی به تصویب رسید و پس از ابلاغ لازم الاجرا ست.
جدول شماره 1: شرایط عمومی ارزیابی و طبقه بندی قاریان و مدرسان قرآن کریم
(پیوست آییننامه ضوابط ارزیابی قاریان و مدرسان قرائت قرآن کریم - مصوب جلسه نهم شورای توسعه فرهنگ قرآنی مورخ 1389/12/7)
| ردیف | شرایط عمومی و صلاحیت های فردی |
| 1 | تابعیت ایرانی |
| 2 | اعتقاد به دین مبین اسلام و التزام عملی به احکام نورانی آن |
| 3 | اعتقاد و التزام عملی به ولایت فقیه، قانون اساسی و نظام جمهوری اسلامی |
| 4 | رعایت اخلاق اسلامی و شئون اهل قرآن در گفتار، رفتار، پوشش و آرایش ظاهری |
| 5 | عدم سابقه محکومیت کیفری موثر، اعتیاد به مواد مخدر و مفاسد اخلاقی و مالی (مگراینکه توبه و شایستگی آنها احراز شود.) |
| 6 | عدم وابستگی و هواداری از احزاب، سازمان ها و گروه های غیرقانونی و منحرف |
| *جدول شرایط عمومی متقاضیان غیرایرانی با هماهنگی دستگاه های ذی ربط، متناسب با کلیات جدول فوق، توسط شورای ارزیابی قاریان و مدرسان قرائت قرآن تعیین میشود. **شورای ارزیابی قاریان و مدرسان قرائت قرآن موظف است در صورت از دست دادن هر یک از صلاحیت های عمومی مندرج در جدول شماره یک، نسبت به لغو اعتبار گواهی نامه فرد مورد نظر و اعلام آن به مراجع مربوط اقدام نماید. | |
جدول شماره 2: شرایط اختصاصی ارزیابی و طبقه بندی قاریان قرآن کریم
(پیوست آییننامه ضوابط ارزیابی قاریان و مدرسان قرائت قرآن کریم - مصوب جلسه نهم شورای توسعه فرهنگ قرآنی مورخ 1389/12/7)
| ویژگی ها | درجه | قاری درجه 1 | قاری درجه 2 | قاری درجه 3 | قاری درجه 4 |
| -عنوان | استاد قرائت قرآن | قاری ممتاز | قاری برگزیده | قاری | |
| عملی | 1 | تسلط بر تلاوت مرتل آیات قرآن کریم با لحنی دلنشین و هماهنگ با معانی آیات | تسلط بر تلاوت مرتل آیات قرآن کریم با لحنی دلنشین | تسلط بر تلاوت مرتل آیات قرآن کریم | توانایی تلاوت مرتل آیات قرآن کریم (بدون اغلاط اعرابی و تجویدی) |
| 2 | کسب حداقل هشتاد و پنج درصد نمره آزمون تخصصی تلاوت | کسب حداقل هشتاد درصد نمره آزمون تخصصی تلاوت | کسب حداقل هفتاد و پنج درصد نمره آزمون تخصصی تلاوت | کسب حداقل هفتاد درصد نمره آزمون تخصصی تلاوت | |
| 3 | توانایی تلاوت قطعات قرآنی منتخب مجموعاً در حد سه جزء از حفظ و استفاده مناسب از آیات در مناسبت ها و مجالس مختلف | توانایی تلاوت قطعات قرآنی منتخب مجموعاً در حد دو جزء از حفظ و استفاده مناسب از آیات در مناسبت ها و مجالس مختلف | توانایی تلاوت قطعات قرآنی منتخب مجموعاً در حد یک جزء از حفظ و استفاده مناسب از آیات در مناسبت ها و مجالس مختلف | توانایی ارائه تلاوت تحقیق قطعات منتخب از حفظ، مجموعاً در حد نیم جزء | |
| 4 | کسب حداقل نود درصد نمره آزمون حفظ اجمالی کل قرآن [پاورقی 1] | کسب حداقل هفتاد درصد نمره آزمون حفظ اجمالی کل قرآن | کسب حداقل پنجاه درصد نمره آزمون حفظ اجمالی کل قرآن | - | |
| 5 | توانایی استفاده هنرمندانه و صحیح از وقف، وصل و ابتدا در بیان دقیق معانی آیات از روی مصحف بدون علامت وقف | اجرای صحیح وقف، وصل و ابتدا در تلاوت از روی مصحف بدون علائم وقف | اجرای صحیح وقف، وصل و ابتدا در تلاوت از روی مصحف | اجرای صحیح وقف، وصل و ابتدا در تلاوت از روی مصحف | |
| 6 | عربیت، فصاحت و پرهیز از اسراع و ابطاء و نداشتن تکلف در اداء حروف و کلمات و قواعد تجوید همانند قرائت قاریان برجسته عرب | عربیت، فصاحت و پرهیز از اسراع و ابطاء و نداشتن تکلف در اداء حروف و کلمات و قواعد تجوید | فصاحت و نداشتن تکلف در اداء حروف و کلمات و قواعد تجوید | فصاحت و نداشتن تکلف در اداء حروف و کلمات و قواعد تجوید | |
| 7 | توانایی ارائه تلاوت های کوتاه (زیر 5 دقیقه) و تلاوت طولانی همراه با استمرار کیفیت (حداقل سی دقیقه) | توانایی ارائه تلاوت های کوتاه (زیر 5 دقیقه) و تلاوت طولانی همراه با استمرار کیفیت (حداقل بیست دقیقه) | - | - | |
| 8 | دارا بودن سبک مستقل و تاثیرگذار در قرائت به معنای اجرای لحن های قرآنی، بدون تقلید در شخصیت صوت، همراه با نوآوری هایی در لحن | ارائه تلاوتی موزون و منسجم همراه با اجرای لحن های ترکیبی بدون تقلید در شخصیت صوت | ارائه تلاوتی موزون و منسجم | ارائه تلاوتی موزون و منسجم | |
| 1 | آشنایی با ترجمه و مفردات قرآن کریم | درک معنای آیات قرآن کریم | درک معنای آیات قرآن کریم (غیر از عبارات و آیات مشکل) | درک معنای آیات قرآن کریم (در حد کلمات و عبارات پرکاربرد) | |
| 2 | آشنایی با مفاهیم، اصطلاحات و قواعد دانش قرائت (تجوید، وقف و ابتدا، صوت و لحن) | آشنایی با اصطلاحات و قواعد دانش قرائت (تجوید، وقف و ابتدا، صوت و لحن) | داشتن اطلاعات عمومی از مباحث نظری قرائت (تجوید، وقف و ابتدا، صوت و لحن) | داشتن اطلاعات عمومی از مباحث نظری قرائت (تجوید، وقف و ابتدا، صوت و لحن) | |
| 3 | آشنایی با اصول قرائات سبعه و توانایی تلاوت به حداقل دو قرائت رائج | آشنایی با مباحث عمومی قرائات و طرق اصلی قرائت حفص (شاطبیه و مصباح) | - | - | |
| 4 | آشنایی با تفسیر آیات محفوظه | آشنایی با تفسیر آیات محفوظه | آشنایی با تفسیر آیات محفوظه | آشنایی با تفسیر آیات محفوظه | |
| 5 | آشنایی با مباحث عمومی علوم قرآنی | آشنایی با مباحث عمومی علوم قرآنی | آشنایی با کلیات علوم قرآنی | - | |
| 6 | آشنایی با مباحث عمومی صرف و نحو عربی | آشنایی با مباحث عمومی صرف و نحو عربی | آشنایی مقدماتی با صرف و نحو عربی | - | |
| 7 | آشنایی با آداب تلاوت قرآن | آشنایی با آداب تلاوت قرآن | آشنایی با آداب تلاوت قرآن | آشنایی با آداب تلاوت قرآن |
جدول شماره 3: شرایط اختصاصی ارزیابی و طبقه بندی مدرسان قرآن کریم
(پیوست آییننامه ضوابط ارزیابی قاریان و مدرسان قرائت قرآن کریم - مصوب جلسه نهم شورای توسعه فرهنگ قرآنی مورخ 1389/12/7)
| ویژگی ها | درجه | درجه یک | درجه دو | درجه سه | درجه چهار | |||
| -عنوان | استاد تعلیم قرائت قرآن (گرایش تنغیم) | استاد تعلیم قرائت قرآن (گرایش قرائات) | مدرس قرائت قرآن (گرایش تنغیم) | مدرس قرائت قرآن (گرایش تجوید و وقف و ابتدا) | معلم قرائت قرآن | معلم روش تدریس قرآن | معلم آموزش عمومی قرآن | |
| عملی | 1 | تسلط بر تلاوت مرتل آیات قرآن کریم با لحنی دلنشین و هماهنگ با معانی آیات | تسلط بر تلاوت مرتل آیات قرآن کریم با لحنی دلنشین | تسلط بر تلاوت مرتل آیات قرآن کریم | تسلط بر تلاوت مرتل آیات قرآن کریم (بدون اعلاط اعرابی و تجویدی) | توانایی تلاوت آموزشی قرآن کریم | ||
| 2 | کسب حداقل هفتاد و پنج درصد نمره آزمون تخصصی تلاوت | کسب حداقل هفتاد و پنج درصد نمره آزمون تخصصی تلاوت | کسب حداقل هفتاد درصد نمره آزمون تخصصی تلاوت | تسلط بر تلاوت آموزشی قرآن کریم | - | |||
| 3 | کسب حداقل هفتاد درصد نمره آزمون حفظ اجمالی کل قرآن کریم | کسب حداقل شصت درصد نمره آزمون حفظ اجمالی کل قرآن کریم | کسب حداقل پنجاه درصد نمره آزمون حفظ اجمالی کل قرآن کریم | - | - | |||
| 4 | توانایی اجرای آموزشی و تحلیل نغمات، ترکیب، انتقال و ظرایف لحنی | ارائه تلاوتی موزون و منسجم | توانایی اجرای آموزشی نغمات، ترکیب و انتقال صحیح آن ها | ارائه تلاوتی موزون و منسجم | ارائه تلاوتی موزون و منسجم | - | - | |
| 5 | توانایی تلاوت به قرائات نافع (ورش) و حمزه (خلف) | توانایی تلاوت به قرائات سبعه | - | توانایی تلاوت به قرائات نافع (ورش) و حمزه (خلف) | - | - | ||
| 6 | توانایی تدریس موفق در دوره های تربیت معلم درجه دو تلاوت قرآن | توانایی تدریس موفق در دوره های تربیت معلم درجه سه تلاوت قرآن | توانایی تدریس موفق تلاوت قرآن در دوره های تربیت قاریان درجه چهار | توانایی تدریس موفق در دوره های تربیت معلم درجه چهار تلاوت قرآن | توانایی تدریس موفق برای گروه های مختلف | |||
| 7 | داشتن حداقل ده سال سابقه آموزش تلاوت قرآن کریم | داشتن حداقل شش سال سابقه آموزش تلاوت قرآن کریم | داشتن حداقل سه سال سابقه آموزش تلاوت قرآن کریم | داشتن حداقل سه سال سابقه آموزش عمومی قرآن کریم | داشتن حداقل یک سال سابقه تدریس (پنج دوره) | |||
| 8 | ارائه یک اثر تحقیقی آموزشی (صوتی، تصویری یا مکتوب) | ارائه یک اثر آموزشی (صوتی، تصویری یا مکتوب) | - | - | ||||
| نظری | 1 | آشنایی با ترجمه و مفردات قرآن کریم | آشنایی با ترجمه و مفردات قرآن کریم | درک معنای آیات قرآن کریم | درک معنای آیات قرآن کریم (در حد کلمات و عبارات پرکاربرد) | |||
| 2 | آشنایی تخصصی با مباحث نظری تجوید و آواشناسی | آشنایی تحلیلی با مباحث نظری تجوید و آواشناسی | آشنایی تخصصی با مباحث نظری تجوید و آواشناسی | آشنایی تحلیلی با مباحث نظری تجوید و آواشناسی | آشنایی با مباحث نظری تجوید | آشنایی تجوید عمومی تلاوت قرآن کریم | ||
| 3 | آشنایی با مبانی و مباحث دانش وقف و ابتدا | آشنایی تحلیلی با مبانی و مباحث دانش وقف و ابتدا | آشنایی با مبانی و مباحث دانش وقف و ابتدا | آشنایی تحلیلی با مبانی و مباحث دانش وقف و ابتدا | آشنایی با مباحث نظری وقف و ابتدا | - | ||
| 4 | آشنایی با مباحث تخصصی لحن و تنظیم | آشنایی با مباحث صوت و لحن و سبک های تلاوت قرآن و شناخت نغمات | آشنایی با مباحث تخصصی لحن و تنظیم | آشنایی با مباحث صوت و لحن و سبک های تلاوت قرآن و شناخت نغمات | آشنایی با مباحث عمومی صوت و لحن و سبک های تلاوت قرآن | - | - | |
| 5 | آشنایی با مبانی فیزیک صوت، سرایش و تربیت شنوایی و بهداشت صدا | آشنایی با مبانی فیزیک صوت، سرایش و تربیت شنوایی و بهداشت صدا | - | - | - | |||
| 6 | آشنایی با اصول قرائات سبعه | تسلط بر اصول قرائات سبعه و آشنایی با سایر قرائات | آشنایی با اصول قرائات سبعه | آشنایی با مباحث عمومی قرائات و طرق اصلی قرائت حفص (شاطبیه و مصباح) | - | |||
| 7 | آشنایی با خلاصه تفسیر آیات قرآن کریم | آشنایی با تفسیر آیات منتخب (مجموعاً در حد سه جزء) | آشنایی با تفسیر آیات منتخب (مجموعاً در حد دو جزء) | آشنایی با تفسیر آیات منتخب (مجموعاً در حد یک جزء) | ||||
| 8 | آشنایی با تاریخ قرآن و مباحث عمومی علوم قرآنی | آشنایی با تاریخ قرآن و مباحث عمومی علوم قرآنی | آشنایی با مباحث عمومی علوم قرآنی | آشنایی با کلیات علوم قرآنی | ||||
| 9 | آشنایی عمومی با رسم و ضبط قرآن کریم | آشنایی با مباحث تخصصی رسم، ضبط و کتابت قرآن کریم | آشنایی عمومی با رسم و ضبط قرآن کریم | آشنایی عمومی با رسم و ضبط قرآن کریم | آشنایی با مباحث رسم، ضبط و کتابت قرآن کریم | آشنایی عمومی با رسم و ضبط قرآن کریم | ||
| 10 | آشنایی با صرف و نحو عربی و اعراب آلقرآن | تسلط بر مباحث صرف و نحو عربی و اعراب آلقرآن | آشنایی با مباحث عمومی صرف و نحو عربی | آشنایی با صرف و نحو عربی و اعراب القرآن | آشنایی با مباحث عمومی صرف و نحو عربی | - | ||
| 11 | آشنایی با ادب تلاوت و تعلیم قرآن کریم | آشنایی با ادب تلاوت و تعلیم قرآن کریم | آشنایی با ادب تلاوت و تعلیم قرآن کریم | آشنایی با ادب تلاوت و تعلیم قرآن کریم | ||||
| 12 | آشنایی تحلیلی با برنامه های آموزش تلاوت قرآن کریم | آشنایی تحلیلی با برنامه های آموزش تلاوت قرآن کریم | آشنایی با برنامه های آموزش تلاوت قرآن کریم | آشنایی تحلیلی با برنامه های آموزش عمومی قرآن کریم | آشنایی با برنامه های آموزش عمومی قرآن (در یکی از دو گرایش روخوانی، روانخوانی و فصیح خوانی یا آموزش نونهالان) | |||
| 13 | - | - | - | آشنایی با مبانی و روش های کلاس داری (فن معلمی) | ||||