فصل اول - کلیات
ماده 1- مقصود از وسایل نقلیه نامبرده در این آیین نامه تمام وسائلی است که در معرض حرکت در معابر عمومی است از قبیل اتومبیل - اتوبوس - کامیون - موتورسیکلت - دوچرخه سواری پائی - درشگه و بارکشهای کندرو و یا موتوری دیگر.
ماده 2- درخیابانها تمام اشخاص باید از پیادهرو و وسائل نقلیه از قسمت سواره رو خیابان بروند.
ماده 3- کلیه روندگان و رانندگان باید علائمی را که برای راهنمائی و رانندگی در خیابانها و جادههای خارج شهر تعیین یا کذارده [گذارده] شده رعایت نمایند.
ماده 4- تعیین محل کلیه علائم راهنمائی و رانندگی در شهرها با شهربانی و تهیه و نصب آنها با شهرداری است و در خارج شهرها تعیین محل و نصب علائم با اداره امنیه و راه میباشد.
ماده 5 - عملیات ذیل ممنوع است:
الف - خوراک دادن دامها و بستن آنها در خیابانهای داخل شهر.
ب - آزمایش های مکانیکی که موجب تولید دود یا صدای زیاد شود.
ج - مسابقه با اسب و سایر وسائل نقلیه در خیابان های شهر.
د- ورزشهای بدنی و مسابقههای ورزشی در خیابانها (مگر با اجازه مخصوص شهربانی).
ه- - سوارشدن پشت درشگه [درشکه] و وسائل نقلیه دیگر و همچنین دست گرفتن بوسائل نقلیه با دو چرخه پائی و یا آویزان شدن به آنها.
و - بردن مواد محترقه در وسائل نقلیه (مگر با رعایت مقرات آیین نامه مخصوص حمل و نقل مواد محترقه).
ز- راه رفتن اشخاص کور بدون چوب دست و یا استعانت غیر در خیابانها
ح - رها کردن و یا عبور دادن پرندهها و دامها بدون نگهبان یا نگاهداشتن آنها در خیابانهای شهر.
ت - عبور اشخاص پیاده در عرض خیابانها در خارج از نقاطیکه علائم عبور پیاده گذارده شده.
ی - حرکت دادن بعضی از دامها از قبیل سک [سگ] و میمون و امثال آنها در معابرشهری بدون گردن بند و بند.
ماده 6 - شهربانی نقاط لازمه را در عرض خیابانها برای عبور اشخاص پیاده تعیین و شهرداری علائم مخصوص نصب خواهد نمود.
ماده 7- پرنده ها و دامها را باید در سایر شهر و جاده های خارج شهر از سمت راست سواره رو عبور دهند که مزاحم عبور و مرور وسائل نقلیه نباشند و دامها را باید در یک ردیف مهار نمایند و هر ردیف دام نیز از هفت عدد نباید تجاوز کند.
ماده 8 - عبور کلیه وسائل نقلیه چرخ دار (به استثنای دوچرخه پائی که باید با دست ببرند) و دامهای بارکش در بازار ممنوع است مگر با اجازه شهربانی.
فصل دوم - مقررات مربوط بصاحبان وسایل نقلیه
ماده 9- مالک هر وسیله نقلیه چرخ دار به استثنای یک چرخههای دستی باید درخواستی برای شماره گذاری وسیله نقلیه خود بشهربانی تسلیم نموده و مدارک مالکیت را نیز ارائه نماید شهربانی وسیله نقلیه را در صورتی که مشمول مقررات آیین نامه مربوط باشد شماره گذاری نموده و پروانه راه انداختن را به طور مجانی صادر خواهد نمود.
ماده 10- مالک هر وسیله نقلیه کرایه باید محل اقامت خود و جایگاه وسیله نقلیه را کتباً بشهربانی اطلاع داده و نیز در موقع تغییر منزل خود یا جایگاه وسیله نقلیه مراتب را بشهربانی گزارش دهد.
ماده 11- در موقع معامله و واگذاری وسیله نقلیه بدیگر مالکین قبلی و بعدی باید مراتب را کتباً بشهربانی اطلاع دهند تا پروانه سابق باطل و پروانه جدید به نام مالک بعدی صادر گردد.
ماده 12- مالکین وسائل نقلیه کرایه باید در موقع انتقال وسیله نقلیه خود یا بتعمیر دادن و خارج کردن از تعمیر (در صورتی که تعمیر بیش از 3روز طول بکشد) مراتب را با ذکر شماره پروانه خود در ظرف 48 ساعت بشهربانی محل اطلاع دهند.
ماده 13- مالکین وسائل نقلیه کرایه و شخصی باید هر موقع که وسائل نقلیه آنها فرسوده و اوراق میشود مراتب را در ظرف 48 ساعت بشهربانی محل اطلاع دهند و شهربانی باید پروانه کلیه وسایل نقلیه کرایه و شخصی را که فرسوده و از بین میروند اخذ نماید.
ماده 14- صاحبان وسائل نقلیه کرایه باید طبق نمونه که شهربانی میدهد دفتری برای ثبت اسامی رانندکان [رانندگان] و سایر کارکنان وسائل نقلیه و محل سکونت آنها داشته باشند.
فصل سوم - شرایط رانندگی
ماده 15- حداقل سن رانندگان وسایل نقلیه و کارکنان آنها و برندگان دامها به ترتیب ذیل تعیین میشود:
الف - برای رانندگان کامیون - اتوبوس - اتومبیلهای کرایه - درشکه - گاری چهارچرخه 23 سال تمام.
ب - برای اتومبیلهای سواری شخصی- و موتورسیکلت - انواع دوچرخههای باری که به وسیله یک دام یا باربر حمل میشود دوچرخه پائی کرایه - راندن قایق - بلیط فروشها - شاگرد رانندهها بردن دام 18سال تمام.
ج - برای دوچرخه پائی شخصی 13 سال تمام.
ماده 16- راندن هرکونه [گونه] وسایل نقلیه چرخدار بدون گواهینامه رانندگی ممنوع است.
ماده 17(اصلاحی 1344/02/06)- کواهینامه رانندکی بکسانی داده میشود که علاوه بر شرط سن و داشتن سواد نوشتن و خواندن دارای بینائی و شنوائی کافی بوده و از لحاظ اعضای بدن که موثر در رانندکی است ناقص نباشند.
تبصره)(الحاقی 1344/02/06) - در صورتی که متقاضی بدون استفاده از عینک و یا سمعک یا هر دو قسمت بینائی و شنوائی کافی نداشته باشد در گواهینامه رانندگی قید خواهد شد که متقاضی بدون عینک یا سمعک یا هر دو حق رانندگی ندارد و همچنین در صورتی که متقاضی عضو موثر در رانندگی داشته باشد در صورت گواهی دو نفر از افسران آزمایش مرکز و گذراندن آزمایشهای رانندگی در صورت قبولی میتواند با وسائل نقلیه مخصوص رانندگی نماید و در گواهینامه رانندگی نوع وسیله مجاز برای رانندگی درج خواهد شد.
ماده 18- کلیه رانندگان وسائل نقلیه کندرو و تندرو و شاگرد راننده و بلیت فروشها باید در موقع رانندگی و کار گواهینامه خود را همراه داشته و در صورت مطالبه مامورین انتظامی آن را ارائه دهند.
ماده 19- گواهینامه رانندگی اتومبیل بدو درجه تقسیم میشود:
الف - گواهینامه درجه (1) باشخاصی داده میشود که از عهده امتحانات فنی و عملی رانندگی اتومبیلهای بزرک [بزرگ] کامیون و اتوبوس و سایر اتومبیلها بخوبی برآیند.
ب - گواهینامه درجه 2 باشخاصی داده میشود که از عهده رانندگی اتومبیلهای سواری و آمبولانس برآیند.
ماده 20- رانندکان [رانندگان] کلیه وسایل نقلیه تندرو و کندرو و شاگرد رانندهها و بلیت فروشها باید هرسال گواهینامه خود را در شهربانی تجدید نمایند.
ماده 21- اعتبار گواهینامههای فعلی برای تبدیل بگواهینامههائیکه دراین آیین نامه نوشته شده از تاریخ اجرای این آیین نامه تا مدت شش ماه خواهد بود.
تبصره - تعداد برگهای گواهینامه رانندگی باید در صفحه اول آن چاپ شود.
ماده 22- گواهینامه رانندگی تنظیم شده در کشور خارجه در صورتی در کشور شاهنشاهی معتبر خواهد بود که گواهینامه تنظیم شده در ایران در آن کشور معتبر شناخته شود.
ماده 23- گواهینامه بینالمللی رانندگی برای مدتی که قابل اعتبار است در کشور شاهنشاهی معتبر میباشد.
ماده 24- شهربانی میتواند از لحاظ حفظ انتظامات و در موقع بروز فساد اخلاق گواهینامه رانندگان وسائل نقلیه تندرو و کندرو و شاگرد راننده و بلیت فروشها را موقتاً توقیف نماید.
فصل چهارم - وظایف مخصوص رانندگان وسائل نقلیه
ماده 25- رانندگان اتومبیل های کرایه شهری نباید در ایستگاه از قبول مسافر امتناع نمایند.
ماده 26- رانندگانی که وسیله نقلیه خود را دربست گرایه [کرایه] میدهند نباید بدون رضایت کرایه کننده دیکری [دیگری] را سوار کنند.
ماده 27- آیین نامه و تعرفه وسیله نقلیه کرایه باید همیشه در وسیله نقلیه موجود باشد.
ماده 28- نصب آگهیها و پلاک های متفرقه و هر شیئی دیگر و همچنین نوشتن عبارات روی شیشه و داخل و خارج وسیله نقلیه بدون اجازه شهربانی ممنوع است.
ماده 29- رانندگانی که میخواهند از کوچه داخل خیابان شوند یا بلعکس باید وسیله نقلیه را نگاهداشته طرفین را کاملاً بازدید و اگر موانعی نباشد عبور کنند.
ماده 30- حمل و نقل جنائز باید با وسیله نقلیه مخصوص متوفیات انجام گیرد مگر در مواقعی که مامورین شهربانی حمل جنائز را در سایر وسائل نقلیه به طور ضروری اجازه دهند.
ماده 31- رانندگان و شاگرد رانندگان و بلیت فروش ها نباید نسبت به مسافرین با خشونت و بیاحترامی رفتار نمایند.
ماده 32- رانندگان وسائل نقلیه همگانی مسافری را که خود یا اشیاء همراه او آلوده به کثافت باشد نباید قبول کنند:
ماده 33- رانندگان نباید در موقع رانندگی با کسی صحبت نموده و باید مراقب وظایف رانندگی باشند.
ماده 34- رانندکان [رانندگان] نباید راندن وسیله نقلیه خود را به کسی که پروانه رانندگی ندارد واکذار [واگذار] نمایند.
ماده 35- کلیه رانندگان وسائل نقلیه همگانی و شاگرد راننده و بلیت فروشها باید در موقعی رانندگی و کار شماره ویژه را به سمت راست سینه خود نصب نموده و لباس و کلاهی که نمونه آن از طرف شهربانی تعیین میشود بپوشند لباس آنها باید همیشه تمیز و نظیف باشد.
تبصره - بنگاهها اگر بخواهند علامت ممیزه بنکاه [بنگاه] را بلباس رانندگان وسائل نقلیه خود را اضافه نمایند باید از شهربانی تحصیل اجازه کنند.
ماده 36- در موقع بروز حادثه رانندکان [رانندگان] نباید بدون اجازه مامورین انتظامی وسیله نقلیه را از محل وقوع حادثه حرکت دهند و در این مواقع چنانچه از مامورین انتظامی کسی حاضر نباشد راننده یا یکی از کارکنان وسیله نقلیه باید فوراً قضیه را در شهر باولین پاس یا کلانتری و در خارج شهرها به مامورین امنیه اطلاع دهند.
ماده 37- در صورتی که وسیله نقلیه به کسی صدمه وارد آورد راننده موظف است ولو اینکه تقصیر را متوجه خود نداند برحسب مورد بشخص صدمه دیده کمک و مساعدت نماید و او را بمامورین مربوطه برساند.
ماده 38- شماره جلو یا عقب وسیله نقلیه نباید تا شده و یا آثار شکستگی و تا خوردگی داشته و یا یکی از اعداد شماره ویژه آن افتاده و یا روی شماره با گل یا چیز دیگر پوشیده باشد.
ماده 39(اصلاحی 1343/11/06)- رانندگان چنانچه نوشابه الکلی نوشیده باشند نباید رانندگی کنند.
تبصره 1(الحاقی 1343/11/06)- در مواردی که مامورین راهنمائی و رانندگی نسبت بوجود حالت مستی در راننده ای ظنین شوند وسیله نقلیه را متوقف ساخته و بلافاصله میزان الکل خون راننده را به وسیله دستگاه الکل سنج از راه تنفس (الکل تست) تعیین مینمایند و هرگاه میزان الکل خون راننده بیش از80 سانتی گرم در لیتر باشد از ادامه رانندگی او تا اعاده میزان الکل خون به کمتر از80 سانتی گرم در لیتر جلوگیری مینمایند.
در مواردی که راننده متهم به ارتکاب جرمی از درجه جنائی یا جنحه شده باشد باید بلافاصله پس از دستگیری به پزشک معرفی شود تا پس از آزمایش های لازم اظهار نظر نماید.
تبصره2(الحاقی 1343/11/06)- نسبت برانندکان وسائل نقلیه مذکور در تبصره یک در نقاطیکه دستگاه الکل سنج از راه تنفس در اختیار مامورین راهنمائی و رانندگی نباشد و در مورد رانندگان وسائل نقلیه مذکور در قسمت اخیر تبصره مزبور در صورتی که آزمایشگاه وجود نداشته باشد طبق مقررات عمومی آیین نامه رفتار خواهد شد.
ماده 40- رانندگان کلیه وسائل نقلیه باید مقررات باید مربوطه راهنمائی و رانندگی را کاملاً بدانند و رانندگان وسائل نقلیه همگانی و بلیط فروشها و شاگرد رانندگان باید هر یک وظایف مربوطه بخود را طبق آیین نامه مربوطه در موقع اخذ و یا تجدید گواهینامه در شهربانی محل امتحان بدهند و در گواهینامه آنها ذکر شود.
ماده 41- رانندکان [رانندگان] کلیه وسائل نقلیه همگانی شهری باید نقاط و خیابانهای معروف شهر را بدانند.
ماده 42- رانندگان کلیه وسائل نقلیه همگانی چنانچه از شهری که در آنجا کار میکنند و وسیله آنها در آن شهر شماره گذاری شده بخواهند مسافرت نموده و در شهر دیگر کار کنند باید مراتب را بشهربانی محل جدید اطلاع داده تا شهربانی شماره وسیله نقلیه آنها را تبدیل به شماره شهربانی آن محل نماید و همچنین صاحبان وسائل نقلیه شخصی چنانچه بخواهند مسافرت نموده و بیش از 3 ماه در شهر دیگر اقامت کنند باید بشهربانی آن محل مراجعه و شماره وسیله نقلیه خود را تبدیل نمایند.
ماده 43- رانندگان وسائل نقلیه شهری به استثنای اتوبوس حق ندارند قبل از رسانیدن مسافر بمقصد مطالبه کرایه نمایند و همچنین رانندگان وسایل نقلیه که از شهری بشهری دیگر کار میکنند اعم از سواری یا اتوبوس به استثنای بنگاههای رسمی دولتی نباید قبل از رساندن مسافر بمقصد مطالبه تمام کرایه را بنمایند.
فصل پنجم - روشنائی
ماده 44- کلیه رانندگان وسائل نقلیه تندرو و کندرو باید از اول غروب آفتاب و هنگام مه غلیظ چراغ های خود را روشن نمایند.
ماده 45- ترتیب روشنائی وسائل نقلیه تندرو به قرار ذیل است:
الف - وسایل نقلیه موتوردار که بیش از دوچرخ دارند باید در جلو لااقل دو چراغ با نور کافی سفید داشته و هر دو بقوه مساوی و در یک خط واقع باشند و اقلاً تا 30 متر دیده شود.
ب - در عقب چراغ قرمز خطر و شماره و ایست داشته باشند و اگر وسیله نقلیه دارای یدک باشد چراغ های عقب باید در عقب آخرین یدک نصب شود.
ج - وسائل نقلیه موتوری که دو چرخ دارند از قبیل موتورسیکلت و دوچرخههای موتوری باید لااقل یک چراغ سفید در جلو و یک چراغ قرمز در عقب داشته باشند.
د - نور چراغ کلیه وسائل نقلیه موتوردار باید طوری باشد که در موقع ضرورت راننده بتواند نور را کم یا زیاد یا چراغ را خاموش و روشن کند کم و زیاد کردن نور یا خاموش و روشن کردن چراغ در موقع روبرو شدن با وسیله نقلیه دیگری که در حرکت است اجباری است.
ه- - چراغ عقب وسایل نقلیه موتوردار باید شماره آنها را کاملاً روشن و نشان بدهد.
ماده 46- عملیات زیر ممنوع است:
الف - نصب چراغ تمام الوان به جای دوچراغ جلو.
ب - روشن کردن چراغهای بزرک [بزرگ] در موقع توقف
ج - روشن کردن چراغهای بزرک [بزرگ] در معابری که دارای روشنائی کافی و لااقل تا70 متر دیده میشود.
ماده 47- نصب نورافکن در جلو وسائل نقلیه مجاز است ولی بکاربردن آن در معابر عمومی شهری یا در مواقع روبروشدن با وسیله نقلیه دیگر ممنوع میباشد.
ماده 48- موتورسیکلت در صورتی که سبد پهلو داشته باشد باید یک چراغ قرمز هم در عقب آن نصب شود و سبد پهلو هم باید در سمت راست موتورسیکلت قرار گیرد.
فصل ششم - علائم و اخبار و اعلام
ماده 49- قرمز علامت خطر - زرد احتیاط - سبز باز بودن راه و اجازه حرکت میباشد.
ماده 50 - نصب هرگونه علائم و لوحه و آگهی در نزدیک یا مقابل علائم راهنمائی و رانندگی ممنوع است.
ماده 51 - برای اینکه رانندگان وسائل نقلیه موتوردار در موقع حرکت از قصد یکدیگر مسبوق شوند باید به ترتیب ذیل قصد خود را اعلام کنند:
الف - برای توقف بلندکردن دست به طور عمودی
ب - برای آهسته رفتن مکرر حرکت دادن دست از بالا به پائین.
ج - برای رفتن به سمت چپ نشان دادن دست چپ به طور افقی
د - برای راه دادن به وسیله نقلیه عقبی مکرر حرکت دادن دست از عقب بجلو.
ه(اصلاحی 1319/00/00)- - در موقع شب برای تغییر جهت به سمت راست علاوه بر بوق زدن باید یکمرتبه چراغ را خاموش و روشن نمود و به سمت چپ هم علاوه بر بوق زدن باید دو مرتبه چراغ خاموش و روشن شود مستقیم رفتن محتاج بخاموش و روشن کردن چراغ نیست دو روز هم پس از بوق زدن باید با دست نیز جهت حرکت را نشان بدهند.
تبصره - وسائل نقلیه که دارای راهنمائی الکتریکی هستند میتوانند تغییر جهت را به وسیله راهنما اعلام نمایند.
ماده 52 - کلیه وسائل نقلیه موتوری برای اخبار باید دارای بوق یا یکی از آلات دیگر صدا دارای باشند که صدای آن لااقل تا صدمترشنیده شود و رانندگان مکلفند قبل از رسیدن بهرپیچ یا محل تلاقی دو راه که از نظر مستور باشد و یا برای عبور از یک راه براه دیگر و یا موقعیکه موانعی جلو آنها باشد بوسائل مزبور دیکر [دیگر] آن را اخبار کنند.
ماده 53 - عملیات ذیل ممنوع است:
الف - بوق زدن مکرر و بدون ضرورت و همچنین بوق زدن در حین توقف.
ب - برآوردن صداهای مهیب و ناهنجار و سوت بلبلی و بوقهای شیپوری که به وسیله برق یا کاز [گاز] صدا میدهند در معابر همگانی شهر.
ج - بوق زدن اعم از شب و روز در نقاط و معابری که شهربانی ممنوع نموده است.
ماده 54 - از نصف شب تا طلوع آفتاب در شهر و نواحی پرجمعیت اخبار باید فقط به وسیله روشن و خاموش کردن چراغ به عمل آید مگر در مواقعی که اخبار جز به وسیله بوق و امثال آن ممکن نباشد.
فصل هفتم - ترتیب حرکت و سرعت سیر
ماده 55 - رانندگان وسائل نقلیه مکلفند همیشه از منتهیالیه سمت راست خود حرکت نموده و سمت چپ خود را به کلی آزاد بگذارند.
ماده 56 - در مواقعی که وسائل نقلیه از گاراژها یا از کوچهها بمعابر عمومی وارد میشوند و همچنین در موقع عبور از معابر و گذرهای تنک [تنگ] یا پرجمعیت و یا در مواقعیکه بیش از پنجاه متر مرئی نیست راننده مکلف است آهسته حرکت کند و هنکامی [هنگامی] که وقوع حادثه یا خلاف نظم و مزاحمتی متصور باشد حرکت وسیله نقلیه را برحسب مورد کند نموده و یا متوقف سازد.
ماده 57 - در معابری که عرض جاده کم و طول ماشین و محصولات آن بیش از معمول باشد و در سرپیچ ناچار قسمتی از سمت چپ جاده را اشغال نماید رانندگان باید برای اخبار و مصونیت عابرین احتیاطات لازمه را به عمل آورند و در صورت لزوم یک نفر در عقب وسیله نقلیه مواظب مواقع احتیاط باشد و به عابرین اخبار کند.
ماده 58 - وسائل نقلیه که در یک خط دنبال هم حرکت میکنند باید بقدر لزوم فاصله داشته باشند که در موقع توقف ناگهانی وسیله نقلیه جلو تصادف واقع نشود.
ماده 59 - حداکثر سرعت وسائل نقلیه موتوری به استثنای نقاطی که لوحههای ویژه جهت آهسته رفتن نصب شده به قرار ذیل است:
| شهر | میدانها | حومه | |
| اتوبوس و اتومبیل های باری | 30 | 20 | 40 |
| سواری | 30 | 20 | 50 |
| موتورسیکلت | 30 | 20 | 50 |
ماده 60 - سرپیچها کلیه وسائل نقلیه باید بآهستگی قدم انسانی حرکت کنند.
ماده 61 - اتومبیلهای کرایه که مسافر حمل مینمایند بایستی دستگاه سرعت نمای آنها همیشه بدون عیب و منظم بوده و میزان سرعت را درست نشان دهد.
فصل هشتم - سبقت
ماده 62 - سبقت از وسیله نقلیه دیگر که در حرکت است باید با رعایت احتیاط و از سمت چپ وسیله نقلیه مقدم به عمل آید و در صورتی انجام شود که در سمت چپ مانعی برای سبقت نباشد و راننده به وسیله بوق زدن و یا در شب به وسیله خاموش و روشن کردن چراغ راننده وسیله نقلیه جلو را مستحضر نماید و راننده وسیله نقلیه جلو نیز باید انجام عمل را برای وسیله نقلیه عقب خود تسهیل نموده و به منتهی الیه سمت راست خود رفته و بسرعت خود نیفزاید و در هر حال سبقت از سمت راست ممنوع است. وسیله نقلیه سبقت گیرنده پس از انجام این عمل و رعایت فاصله کافی نسبت بنقلیه عقب خود باید به سمت راست منحرف شود.
ماده 63 - سبقت گرفتن در موارد ذیل ممنوع است:
الف - در نقاطی که نصب علائم مخصوص این عمل را ممنوع کرده است.
ب - در محل تلاقی دو خیابان یا دو جاده.
ج - در سرپیچها و سربالائی ها بویژه نزدیک بقله کوه یا سرتپه.
د - روی پلها
ه- - در موقعی که روشنائی کافی نیست
و - در موردی که وسیله نقلیه که از آن سبقت کرفته [گرفته] میشود خود در حال سبقت گرفتن از وسیله نقلیه دیگری باشد.
ز - اتوبوسها و کامیونها در حال حرکت در معابر شهری.
فصل نهم - تقدم
ماده 64 - در تقاطع راهها و خیابانها حق تقدم با وسیله نقلیه است که در مسیر عریض تر حرکت میکند.
ماده 65 - اگر دو خیابان یا دو جاده متقاطع هر دو بیک عرض باشند حق تقدم با وسیله نقلیه است که از سمت راست وسیله نقلیه دیکر [دیگر] حرکت میکند.
ماده 66 - در موارد ذیل هر راننده باید حق تقدم وسیله نقلیه دیگر را که در حرکت است رعایت نماید:
الف - وقتی که متوقف بوده و در صدد حرکت باشد.
ب - وقتی که از ایستگاه خارج میشود.
ج - موقعیکه در حال جلو و عقب زدن است
د - در موقعیکه رانند بخواهد از سمت راست جاده به سمت چپ جاده برود یا منحرف شود حق تقدم با راننده ایست که مستقیم میرود.
ماده 67 - در موقع تلاقی وسائل نقلیه باتومبیلهای آتش نشانی یا بهداری یا اتومبیل حامل مامورین شهربانی که بمحل حادثه میروند حق تقدم با وسائل نقلیه نامبرده است مشروط براینکه به وسیله زنک [زنگ] یا بوق ویژه عبور خود را بوسایل نقلیه دیگر اخبار دهند.
ماده 68 - عبور وسائل نقلیه از وسط دستجات ارتش و پاسبان و دانش آموزان و تشییع کنندکان [کنندگان] جنائز و سایر دستجات تشریفاتی و همچنین بوق زدن و این مواقع ممنوع است.
فصل دهم - رانندگی
ماده 69 - رانندکان [رانندگان] وسائل نقلیه باید با فرمان پاسبان توقف و حرکت نمایند.
ماده 70- رانندکان [رانندگان] باید وسائل نقلیه خود را در ایستکاه [ایستگاه] هائی که از طرف شهربانی تعیین و علائم گذارده شده نگهدارند و توقف در غیر آن ایستکاه [ایستگاه] ها ممنوع است.
ماده 71- رانندکان [رانندگان] در نقاطی که نگهداشتن وسائل نقلیه به وسیله نصب علائم ممنوع شده بهیچ عنوان ولو برای پیاده و سوار کردن مسافر نباید توقف نمایند.
ماده 72- رانندکان [رانندگان] باید در موقع رسیدن بنقاطی که در عرض خیابانها برای عبور اشخاص پیاده تعیین شده وسائل نقلیه را آهسته رانده و عبور پیاده را مقدم دارند ولدی الاقتضا وسیله نقلیه را متوقف سازند.
ماده 73- سوار و پیاده شدن از سمت چپ وسائل نقلیه ممنوع است مگر در خیابانها و معابری که نکاهداشتن [نگاهداشتن] وسائل نقلیه در سمت چپ از طرف شهربانی مجاز گردیده است.
ماده 74- نگهداشتن وسائل نقلیه در جاهای ذیل ممنوع است:
الف - روی پلها
ب - در جلو معابر و کوچههائی که بمعابر همکانی [همگانی] دیگر منتهی میشود.
ج - مقابل در ورودی یا خروجی تماشاخانهها یا آموزشکاه [آموزشگاه] ها و دبستانها و امثال آنها.
د - در خیابانهائیکه پیادهرو آن قابل عبور نبوده و پیادهها مجبور بعبور قسمتی از خیابان باشند.
ه- - در هر جا که حرکت وسیله نقلیه دیکر [دیگر] را که قبلاً توقف نموده مانع شود.
و - در تقاطع کلیه معابر و جادهها تا 15متر و سرپیچهای جادههای شوسه تا 30 متر.
ز - در انتهای سربالائیها
ح - در قسمتی از عرض خیابان که برای عبور پیاده علامت گذارده شده.
ت - در معابری که عرض آنها کمتر از شش متر باشد.
ماده 75 - در تقاطع معابر و خیابانها در مواقعی که پاسبان فرمان ایست میدهد راننده باید وسیله نقلیه را در دو متری تقاطع نگاه دارد.
تبصره - شهرداری باید محل توقف را در دومتری تقاطع ها به وسیله کشیدن خط یا کوبیدن میخ و امثال آن در روی زمین تعیین نماید.
ماده 76- وسائل نقلیه در ایستکاه [ایستگاه] ها باید مطابق دستور مامورین شهربانی بایستند و از حدود ایستکاه [ایستگاه] تجاوز ننمایند.
ماده 77- در موقعی که تعمیر جزئی اتومبیل در معابر همکانی [همگانی] ضرورت پیدا کند تعمیرکننده باید مراقبت نماید که مزاحم عبور و مرور دیگران نشود و در هر صورت این تعمیر بیش از یکساعت نباید بطول انجامد.
ماده 78- شستن وسائل نقلیه در معابر همکانی [همگانی] و انهار ممنوع است.
ماده 79- باز کردن در اتومبیل قبل از توقف ممنوع است.
فصل دوازدهم - خصوصیات متفرقه
ماده 80 - ظرفیت وسائل نقلیه موتوردار کرایه که مسافر یا بار حمل مینمایند از طرف شهربانی معین و در داخل آن نوشته خواهد شد.
ماده 81 - در موقع بارگیری اتومبیلهای باری حد ارتفاع بار نباید از 4متر از سطح زمین تجاوز کند.
ماده 82 - عرض محمولات وسائل نقلیه باربر نباید از عرض خود آنها تجاوز نماید بارهائی را که قابل تجزیه نبوده و عرض آنها از عرض وسیله نقلیه بیشتر باشد میتوان استثناء حمل نمود مشروط براینکه در روز پارچه زردرنک [زردرنگ] بقطع50 سانتیمتر و در شب چراغ ببار نصب نمایند و علائم مزبور طوری باید نصب شود تا رانندکان [رانندگان] وسائل نقلیه که از جلو و عقب میایند بخوبی به بینند.
ماده 83 - رانندکان [رانندگان] کلیه وسایل نقلیه چرخدار نباید کسی را روی گل گیر یا رکاب و یا در محل دیگر در قسمت خارجی وسیله نقلیه سوار کنند و همچنین سوار شدن اشخاص روی رکاب و محلهای نامبرده ممنوع است.
ماده 84 - وسائل نقلیه بارکش موتوری باید یکنفر شاگرد راننده همراه داشته باشند و سوار کردن مسافر باستثناء یکنفر پهلوی راننده ممنوع است.
ماده 85 - کلیه اتومبیلها اعم از سواری و بارکش باید واجد خصوصیات ذیل باشند:
الف - شماره سرب و منگنه شده شهربانی برای جلو و عقب.
تبصره - شماره اتومبیل های درباری زمینه آبی - ارتش زمینه زرد -نمایندکان [نمایندگان] سیاسی زمینه قرمز - شهربانی زمینه سبز - شخصی زمینه سفید - کرایه زمینه سیاه خواهد بود.
ب - ترمز قوی دستی و پائی هرکدام مستقل. ترمز دستی باید طوری باشد که پس از ترمز کردن تا حرکت ثانوی وسیله نقلیه بدون کمک راننده مستقلاً چرخها را نگاه دارد.
ج - آیینه که با آن بتوان سمت چپ و عقب اتومبیل را مشاهده نمود.
د - برف پاکن کن
ماده 86 - اتومبیلهای کرایه را که بمسافرت میروند اعم از باری و سواری باید رانندگان قبل از حرکت برای معاینه بشهربانی برده برک [برگ] معاینه دریافت نموده همراه داشته باشند و اشیاء یدکی مورد احتیاج را طبق تشخیص شهربانی در مسافرت ها همراه ببرند و همچنین اتوبوسها و اتومبیل های سواری کرایه و باری که در شهر و اطراف شهر کار میکنند رانندگان باید هفته یکمرتبه بمعاینه شهربانی برده برک [برگ] معاینه دریافت نمایند.
ماده 87 - شهربانی میتواند به بنگاههای حمل و نقل که طبق آیین نامه حمل و نقل بنگاه رسمی شناخته شدهاند اجازه بدهد که یکنفر متخصص برای معاینه اتومبیلهای متعلق بان بنگاه تعیین نماید در این صورت مسئولیت معاینه و دادن برک [برگ] معاینه و تعیین اشیاء یدکی مورد احتیاج با متخصص بنگاه خواهد بود.
ماده 88 - در شهرهائی که شهربانی محل فاقد متخصص فنی اتومبیل رانی باشد رانندگان اتومبیلهای باری و سواری کرایه مسئول معایب و داشتن اشیاء یدکی بوده و باید اقلاً ماهی یک مرتبه برای معاینه اتومبیل و دریافت برک [برگ] معاینه بنزدیک ترین شهربانی که دارای متخصص فنی باشد مراجعه نمایند.
ماده 89 - در صورتی که وسائل نقلیه یدک بکشند شماره شهربانی باید در عقب آخرین یدک نصب شود.
ماده 90- هنگام حرکت درب کلیه وسائل نقلیه بایستی بسته باشد.
ماده 91- وسائل نقلیه که دارای علامت ممیزه کشور عضو قرارداد بینالمللی و شماره بینالمللی هستند احتیاج بتبدیل شماره خود به شماره داخلی نخواهند داشت ولی اتومبیلهائی که بغیر از این ترتیب وارد کشور میشوند باید طبق مقررات داخلی عمل نمایند.
ماده 92- غیر از شمارههای مجاز الصاق هر نوع علائم و مشخصات دیگر باستثناء علائم کانونهای جهانگردی در جلو و عقب و داخل اتوبوسها و اتومبیل ها ممنوع میباشد مگر با اجازه شهربانی.
ماده 93- هیچ یک از وسائل نقلیه باستثناء اتومبیلهای نمایندکان [نمایندگان] سیاسی بدون اجازه مخصوص حق نصب پرچم ندارند. نصب پرچم جهانگردی که قبلاً به تصویب هیات وزیران رسیده مجاز است.
فصل سیزدهم - یدک
ماده 94- اتومبیلها و ارابهها بیش از یک یدک و تراکتورها بیش از 3یدک نباید بخود بکشند.
ماده 95- فاصله بین یدک و وسیله نقلیه کشنده یدک بیش از 5 متر نباید باشد و در هر مورد که فاصله از دو متر تجاوز کند باید در وسط آن پارچه تیره رنک [رنگ] برای جلب توجه بعرض 50 سانتیمتر آویخته شود زنجیر یا هر وسیله دیگری که برای اتصال یدک به کار میرود باید محکم باشد.
ماده 96- در هر مورد که وزن یدک و بار آن از دو هزار کیلوگرام [کیلوگرم] زیادتر باشد باید با دو وسیله محکم اتصال بسته شده باشد تا اگر یکی از آنها عیب کند دیگری مستقلاً یدک را بکشد.
ماده 97- در صورتی که وزن یدک از دو هزار کیلوکرم [کیلوگرم] تجاوز نماید یدک باید ترمز مستقل دادشته [داشته] باشد و راننده هم برای بکارانداختن ترمز باید در آن باشد.
فصل چهاردهم - آموزگاران اتومبیل رانی
ماده 98- آموزکاران [آموزگاران] اتومبیل رانی باید قبلاً با تسلیم درخواست و سه عکس سربرهنه از شهربانی پروانه تحصیل نمایند.
ماده 99- گواهینامه آموزکاری [آموزگاری] بکسانی داده میشود که لااقل دارای 25سال سن و طبق کواهی [گواهی] نامه بهداری - شهربانی دارای قوه جسمانی بوده و بیماریهای واگیر نداشته و از جهت اعضاء بدن که برای رانندگی لازم است ناقص نبوده و معروف بفساد اخلاقی که منافی این کار است نباشد.
ماده 100- آموزکاران [آموزگاران] اتومبیل باید لااقل یکدستکاه [یکدستگاه] اتومبیل از خود داشته و دارای گواهی نامه رانندگی درجه یک باشند.
ماده 101- اتومبیلهائیکه برای یاد دادن تخصیص داده میشوند باید بدون عیب بوده و آموزکاران [آموزگاران] هفته یکبار آنها را به معاینه شهربانی رسانده و برک [برگ] معاینه تحصیل نمایند.
ماده 102- متخلفین از مقررات مواد 2 ر 3 ر 5 ر7ر 8 ر 10 ر 11 ر 12 قسمت اول ماده 13 ماده 14 ر 16 ر 18 ر 20 ر 25 الی 39 - 42 الی 46 قسمت دوم ماده 47 ماده 48 -50 الی 74 - 75 (به استثنای تبصره) 76 الی 79 - 81 الی 86 قسمت دوم ماده 87 ماده 88 الی 90 142 الی 98ر 100 ر 101 در غیر از مواردیکه تخلف آنها طبق مقررات مخصوصه مستوجب مجازات خاصی است به حبس تکسیری از 24ساعت تا هفت روز یا بغرامت از سه ریال تا پنجاه ریال محکوم خواهند شد و در صورت تکرار تخلف جزای مرتکب هر دو مجازات تواماً خواهد بود.
وزیر دادگستری وزیر کشور
دکترمتین دفتری علی اصغر حکمت