رای شماره 576 و 575 مورخ 1396/06/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 576-575

تاریخ دادنامه: 21/6/1396

کلاسه پرونده: 94/666- 95/215

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکیان: 1- سازمان نظام پزشکی تاکستان 2- آقای صادق هاشمی نسب گرجی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند اول و دوم نامه شماره 4230/400د-11/3/1393 و نامه های شماره 6158/400د-11/4/1393 و شماره 16606/400د-27/8/1393 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

گردش کار: الف) سازمان نظام پزشکی تاکستان به موجب دادخواستی ابطال بند اول و دوم نامه شماره 4230/400د-11/3/1393 و نامه های شماره 6158/400د-11/4/1393 و شماره 16606/400د-27/8/1393 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"به استحضار می رساند، بر اساس ماده 3 قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی مصوب 1383، تمدید و صدور پروانه های مطب از اختیارات سازمان نظام پزشکی می‌باشد، اما معاون درمان وزارت بهداشت، طی نامه شماره 4230/400د-11/3/1393، نحوه فعالیت پزشکان متخصص در برنامه حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم را به دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور ابلاغ نموده است و همان گونه که در بند 4 نامه فوق عنوان گردیده است، دانشگاه های علوم پزشکی مکلف بوده اند تا اول آذر سال 1393، نسبت به راه اندازی کلینیکهای ویژه در سطح کلیه شهرهای کشور اقدام نمایند. که این موضوع تاکنون به طور کامل محقق نگردیده است. اما علی رغم عدم فراهم نمودن شرایط لازم برای استفاده از خدمات تمام وقت متخصصین، دانشگاههای علوم پزشکی به استناد بند اول و بند دوم نامه صدرالاشاره، مانع از فعالیت متخصصین مربوطه در مطب شده اند. که این موضوع دسترسی مردم را در شهرهایی نظیر تاکستان که تاکنون کلینیکهای ویژه دانشگاهی راه اندازی نشده است و در برخی از گروههای تخصصی تنها دارای یک متخصص دارای پروانه مطب می‌باشد، با مشکل جدی مواجه نموده است.

از جانب دیگر هر چند به استناد تبصره 3 ماده 13 آیین‌نامه اجرایی قانون اجازه تاسیس مطب مصوب 1362 هیات دولت، مشمولین طرح انسانی و ضریب کا با موافقت بالاترین مقام اجرایی دستگاه متبوع می‌توانند پروانه مطب اخذ نمایند، اما معاون درمان وزارت بهداشت، طی نامه شماره 16606/400د-27/8/1393 صدور و تمدید پروانه مطب کلیه مشمولین طرح نیروی انسانی را که در سایر دستگاههای کشور نیز در حال گذراندن تعهدات می‌باشند، را ممنوع اعلام نموده است و علاوه بر اقدامات فوق طی نامه شماره 6158/400/د-11/4/1393، این موضوع را به شهرهای غیر مشمول برنامه حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم نیز تسری داده است.

از آنجا که مصوبات هیات دولت ارجح به ضوابط ایجاد شده توسط وزارت می‌باشد و مطابق تبصره 3 ماده 13 آیین‌نامه مصوب هیات دولت، امکان فعالیت متعهدین خدمت در مطب با موافقت بالاترین مقام اجرایی محل خدمت، فراهم می‌باشد و همچنین از آنجا که بر اساس بند ن ماده 3 قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی، تمدید و صدور پروانه های مطب از اختیارات نظام پزشکی قرار گرفته است بنابراین:

1- صدور دستورالعملهای فوق خارج از حدود اختیارات وزارت بهداشت است زیرا بر اساس بند ن ماده 3 قانون تشکیل نظام پزشکی، این سازمان مرجع صدور و تمدید پروانه مطب است و اقدام وزارت بهداشت مداخله در اختیارات نظام پزشکی محسوب می‌گردد و تنها وزارت بهداشت می‌تواند مطابق تبصره 3 ماده 13 آیین‌نامه اجرایی قانون اجازه تاسیس مطب، نسبت به عدم صدور موافقت خود با فعالیت پزشکان شاغل در مجموعه خود، در مطب اقدام نماید.

2- دستورالعملهای فوق با مصوبه بالا دستی یعنی مصوبه هیات وزیران مغایرت دارد زیرا وقتی هیات وزیران در موردی اتخاذ تصمیم نماید، دستگاههای اجرایی به عنوان تشکیلات پآیین تر اجازه تعیین تکلیف در این خصوص ندارد.

خواهشمند است، ضمن صدور دستور موقت مبنی بر توقف عملیات اجرایی بند اول و دوم شماره 4230/400د-11/3/1393 و نامه های شماره 6158/400د-11/4/1393 وشماره 16606/400د-27/8/1393 معاون درمان وزارت بهداشت، نسبت به ابطال موارد پیش گفت دستور مقتضی صادر فرمایید."

در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر امور حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 74/107-18/1/1395 توضیح داده است که:

" ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با اهدای سلام

احتراماً، در خصوص پرونده کلاسه 94/666 موضوع شکایت سازمان نظام پزشکی تاکستان به خواسته ابطال نامه های شماره 4230/400-11/3/1393، 6185/400/د-11/4/1393 و 16606/400د-27/8/1393 معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مراتب ذیل به استحضار می‌رسد:

1- شاکی برابر مفاد دادخواست مطروحه اعلام نموده که بر اساس بند (ن) ماده 3 قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی مصوب سال 1383، تمدید و صدور پروانه های مطب از اختیارات سازمان نظام پزشکی می‌باشد لکن معاونت درمان وزارت بهداشت طی بندهای 1 و 2 نامه شماره 4230/400-11/3/1393 و سایر نامه های فوق الذکر مانع از فعالیت متخصصین در مطب شده است. سازمان مذکور همچنین با این ادعا که وزارت بهداشت صرفاً بر اساس تبصره 3 ماده 13 آیین‌نامه اجرایی قانون اجازه تاسیس مطب می‌تواند نسبت به عدم موافقت خود با فعالیت پزشکان اقدام نماید، متقاضی ابطال نامه های مذکور گردیده است.

2- در خصوص شکایت مطروحه لازم به ذکر است، با توجه به پیاده سازی برنامه های طرح تحول نظام سلامت، جهت دستیابی به اهداف مورد نظر همچون ارتقاء کیفیت خدمات، مراقبتهای سلامت، دسترسی عادلانه به خدمات ویژه در مناطق محروم و کمتر توسعه یافته، کاهش پرداخت مردم و در نهایت توسعه جذب و ماندگاری پزشکان، فعالیت انتفاعی متعهدین خدمت در ساعات غیر اداری، مغایر با ضوابط، سیاستها و مقررات یاد شده تشخیص داده شد.

3- برابر تبصره 1 بند د ماده 32 قانون برنامه پنجم کلیه ارائه کنندگان خدمات بهداشتی و درمانی کشور اعم از دولتی و غیر دولتی موظفند از خط مشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تبعیت نمایند. همچنین وفق ماده (19) دستورالعمل نحوه توزیع فارغ التحصیلان رشته های تخصصی پزشکی در سال 1391، پزشکان مشمول خدمات مورد تعهد موظف به اجرای کلیه ضوابط ابلاغی و طرحهای ملی و منطقه ای ارائه شده از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌باشند.

4- نظر به اینکه یکی از شرایط سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران، جهت صدور و یا تمدید پروانه مطب برای متعهدین خدمت، موافقت مقام مجاز محل ضریب k مبنی بر عدم نیاز به خدمات این افراد در ساعات غیر اداری می‌باشد و از آنجا که تمامی دانشگاههای علوم پزشکی کشور موظف به رعایت سیاستهای وزارت متبوع می‌باشند معاونت درمان وزارت متبوع طی بخشنامه شماره 4230/400د-11/3/1393 به دانشگاههای علوم پزشکی اعلام می‌دارد از صدور گواهی عدم نیاز در ساعات غیر اداری جهت صدور پروانه مطب به منظور فعالیت غیر انتفاعی درمانی خارج از حوزه دانشگاه برای پزشکان مشمول طرح نیروی انسانی و ضریب کا خودداری گردد. بدیهی است این امر به هیچ عنوان دخالت در وظایف سازمان نظام پزشکی نمی‌باشد.

5- توضیحاً اعلام می دارد، با اجرای طرح تحول نظام سلامت، شرایط و انگیزه لازم برای پزشکان با پرداخت کارانه مناسب در بخش دولتی فراهم شده، به طوری که در مناطق محروم با اجرای مفاد کتاب ارزش نسبی خدمات و مراقبتهای سلامت، درآمد پزشکان تا چندین برابر افزایش یافته است. جبران خدمت پزشکان در طرح تحول نظام سلامت در قالب برنامه های ارتقاء کیفیت ویزیت، حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم، پرداخت مقیمی، طرح تمام وقتی پزشکان درمانی و... صورت می‌گیرد. ضمن اینکه ارائه خدمت سلامت در مطب خصوصی پزشکان مستلزم پرداخت نقدی صد در صد از سوی بیمار می‌باشد، در حالی که برای دریافت این خدمت در کلینیک ویژه معادل یک هشتم تعرفه مطب از بیمار دریافت می‌شود. علی ایحال، با توجه به اینکه در شرایط کنونی طرح تحول نظام سلامت مورد استقبال و رضایت مردم قرار گرفته و حق بهره مندی از خدمات سلامت در بخش دولتی برای مردم محقق گردیده است، تمام وقت نمودن پزشکان درمانی و خصوصاً پزشکان متعهد خدمت، موجب کاهش مشکلات نظام سلامت و رضایت بیماران را فراهم می‌نماید.

با عنایت به مراتب فوق الذکر و با توجه اینکه بخشنامه معاونت درمان این وزارتخانه کاملاً مطابق با سیاستهای وزارت بهداشت در ارتباط با تامین سلامت جامعه صادر گردیده است، رد دعوای سازمان نظام پزشکی تاکستان از آن مقام مورد تقاضا می‌باشد."

همچنین سرپرست دفتر امور حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 1170/107-10/6/1395، نامه شماره 410/100-18/5/1395 را ارسال کرده است که متن آن به قرار زیر است:

" رئیس/ سرپرست محترم دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی

معاون محترم

با سلام واحترام

از آنجا که به موجب بند 10 ماده 54 و تبصره 1 ماده 87 آیین‌نامه اداری، استخدامی و تشکیلاتی کارکنان غیر هیات علمی آن دانشگاه/ دانشکده وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، متناظر با بند 9 ماده 68 و ماده 93 قانون مدیریت خدمات کشوری، مقرر گردید، در صورت نیاز موسسه به خدمات کارکنان، فرد ملزم به ارائه خدمات در برابر حق الزحمه تعیین شده در آیین‌نامه مذکور می‌باشد، با توجه به نیاز دانشگاهها و واحدهای تابعه به خدمات متعهدین متخصص پزشک و دندانپزشک در راستای برنامه های طرح تحول نظام سلامت، ضروری است از صدور هر گونه گواهی عدم نیاز راجع به متخصصین متعهد اعم از عضو هیات علمی و غیر هیات علمی (فارغ التحصیلان جدید و متعهدین در حال انجام تعهد) خودداری گردد. یادآوری می‌نماید مفاد بند 3 بخشنامه شماره 1741/100- 24/12/1393 و بند 7 متمم آیین‌نامه خدمات متعهدین خدمت دوره های تخصصی دندانپزشکی موضوع نامه شماره 1637/500/د-19/4/1395 معاونت آموزشی کماکان به قوت خود باقی خواهد ماند. "

ب) آقای صادق هاشمی نسب گرجی به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه شماره 4230/400د-11/3/1393 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

" وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به استناد بخشنامه 4230/400د -11/3/1393 مصوب معاونت درمان و دبیر ستاد کشوری برنامه تحول سلامت، دانشگاه علوم پزشکی را از صدور گواهی عدم نیاز در ساعات غیر اداری برای پزشکان ضریب k (پزشکان متخصص مشمول طرح نیروی انسانی) به منظور تاسیس مطب ممانعت به عمل آورده و برای پزشکان مشمولی که مطب داشته اند (از جمله اینجانب) تمدید پروانه مطب را ممنوع کرده است. اینجانب دکتر صادق هاشمی نسب گرجی، متخصص بیماریهای پوست، مو و لیزر که دوره ضریب k را در شهرستان جویبار (استان مازندران) می گذرانم و مطابق ضمیمه شماره 2 از دانشگاه علوم پزشکی مازندران حقوق دریافت می دارم، به دلایل ذیل این بخشنامه را خلاف مقررات قانونی کشور دانسته و خواهان ابطال آن می باشم.

1- مطابق تبصره الحاقی ماده 7 قانون خدمت نیروی انسانی، درمانی و بهداشتی مصوب سال 1362، « مشمولین قانون خدمت نیروی انسانی، درمانی و بهداشتی مصوب سال 1358، می‌توانند در طول سالهای خدمت در نقاط موضوع قانون در ساعات غیر موظف طبق آیین‌نامه ای که به تصویب وزرات بهداری می‌رسد، مطب دائر نمایند.» بنابراین اصل اجازه تاسیس مطب در حین گذراندن طرح توسط قانونگذار تعیین گردیده و آیین‌نامه یا بخشنامه هایی که در جهت تنظیم مقررات این تبصره تصویب می‌شود، نمی توانند این حق را محدود یا سلب نمایند.

2- در بخشنامه موضوع شکایت، استناداتی وجود دارد که به هیچ عنوان به مرجع مصوب اختیار صدور بخشنامه ای خلاف مقررات تبصره الحاقی ماده 7 نیروی انسانی، درمانی و بهداشتی را نمی دهد زیرا:

الف- ماده 8 و تبصره 3 ماده 13 آیین‌نامه اجرایی قانون اجازه تاسیس مطب مصوب سال 1362، اشاره به صدور پروانه مطب و همچنین شهر محل تاسیس مطب (بسته به امتیازات جمع آوری شده توسط پزشک) بعد از اتمام دوره ضریب k دارد و هیچ محدودیتی در اعطای پروانه مطب برای پزشکان ضریب k در زمان گذراندن طرح نیروی انسانی مقرر نکرده است و اگر هم این گونه می بود، باز هم این مصوبه مخالف مقررات تبصره الحاقی به ماده 7 قانون خدمت نیروی انسانی، درمانی و بهداشتی می‌باشد.

ب) بند (ن) ماده (3) فصل دوم- وظایف و اختیارات قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی صرفاً مقرر نموده که سازمان نظام پزشکی باید پروانه تاسیس مطب را بر اساس ضوابط و مقررات صادر نماید و این مقرره نیز صراحتی به اینکه اینجانب مطابق قوانین موجد حق، از دایر کردن مطب ممنوع می باشم، ندارد.

ج) متن سند محضری ورود به دوره دستیاری، طبق مصوبات نشست 21 شورای آموزشی پزشکی و تخصصی (ضریب k) و اصلاحات بعدی، بنده را ملزم به گذراندن تعهد موضوعه در هر محلی که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعیین خواهد کرد، نموده و باز هم اشاره ای به ممنوعیت تاسیس مطب نداشته است.

د) مفاد تبصره (2) ذیل بند (د) ماده (32) قانون برنامه پنجم توسعه نیز مربوط به پزشکانی است که در استخدام پیمانی و یا رسمی مراکز آموزشی و درمانی می‌باشند. در حالی که مطابق مفاد حکم کارگزینی، رابطه استخدامی اینجانب ضریب k می‌باشد و علاوه بر آن مشمول مقررات این تبصره نسبت به سایر مستخدمین نیز نیازمند پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و تصویب هیات وزیران است، در حالی که چنین مصوبه ای به تصویب هیات وزیران نرسیده است.

لذا با اشاره به مستندات قانونی فوق الذکر و ناتوانی وزارت مطبوع در تهیه امکانات لازم برای رشته تخصصی پوست، مو و لیزر (با توجه به اینکه عمده خدماتی که شاکله این رشته را تشکیل می دهند، تحت پوشش بیمه ای قرار ندارند) و همچنین حقوق و کارانه ناچیز (با توجه به ماهیت این رشته در بخش دولتی) و آن هم با تاخیر 8 ماهه موجود که منجر به وارد آمدن خسارات مادی و معنوی به بنده و بیمارانم گشته است، اینجانب خواهان لغو بخشنامه فوق الذکر و دریافت گواهی عدم نیاز در ساعات غیر اداری برای تاسیس مطب می باشم."

در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر امور حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 1015/107-19/5/1395 توضیح داده است که:

" ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با اهدای سلام

احتراماً، در خصوص پرونده کلاسه 95/215 موضوع شکایت آقای صادق هاشمی نسب گرجی دائر بر درخواست ابطال بخشنامه 4230/400د-11/3/1393 معاونت درمان مراتب ذیل به استحضار می‌رسد:

الف: گردش کار:

1- آقای صادق هاشمی نسب فارغ التحصیل مقطع تخصص رشته پوست می‌باشد که پس از فراغت از تحصیل جهت انجام تعهدات قانونی و قراردادی خود به دانشگاه علوم پزشکی مازندران معرفی و مشغول انجام خدمات مربوطه می‌باشد. نامبرده وفق مفاد دادخواست تقدیمی با این ادعا که معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی طی بخشنامه شماره 4230/400د-11/3/1393 ایشان را از داشتن پروانه مطب محروم نموده است، خواستار تمدید پروانه مطب مربوطه شده است.

2- در خصوص شکایت مطروحه لازم به ذکر است، متولی صدور و تمدید پروانه مطب پزشکان، بر اساس بند (ن) ماده 3 قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران سازمان مذکور می‌باشد که دارای تشکیلات، اهداف، وظایف و شخصیت حقوقی مستقل از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. یکی از شرایط سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران جهت صدور و یا تمدید پروانه مطب برای متخصصینی که در حال گذراندن خدمات مورد تعهد دوره دستیاری می‌باشند، موافقت مقام مجاز محل ضریب k مبنی بر عدم نیاز به خدمات این افراد در ساعات غیر اداری می‌باشد. اشاره می‌نماید، شرط مذکور مبنی بر (موافقت مقام مجاز محل ضریب k مبنی بر عدم نیاز به خدمات این افراد در ساعات غیر اداری) یکی از شرایط سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران، جهت صدور و تمدید پروانه مطب می‌باشد و این وزارتخانه، صرفاً وظیفه اعلام نیاز و یا عدم نیاز به خدمات دستیاران در ساعات غیر اداری به سازمان مذکور را بر عهده دارد.

3- صرف نظر از بحث مربوط به نیاز و عدم نیاز، همان گونه که استحضار دارید ارائه مدرک تحصیلی به مشمولان انجام تعهدات ضریب کا، منوط به انجام تعهدات دوره های تخصصی بوده و با عنایت به اینکه صدور و یا تمدید پروانه مطب توسط سازمان نظام پزشکی مستلزم ارائه مدرک فراغت از تحصیل در دوره تخصص می‌باشد و ارائه مدرک تا پایان انجام تعهدات امکان پذیر نیست لذا اصولاً صدور و یا تمدید پروانه مطب از سوی سازمان نظام پزشکی نیز مقدور نخواهد بود.

4- با عنایت به اینکه وزارت بهداشت در حوزه خود ذینفع تعهدات ماخوذه از فارغ التحصیلان دوره تخصصی می‌باشد و در تبصره 1 بند د ماده 32 قانون برنامه پنجم نیز صراحتاً تاکید گردیده که کلیه ارائه کنندگان خدمات بهداشتی و درمانی کشور اعم از دولتی و غیر دولتی موظفند از خط مشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تبعیت نمایند و برابر ماده (19) دستورالعمل نحوه توزیع فارغ التحصیلان رشته های تخصصی پزشکی در سال 1391، پزشکان مشمول خدمات مورد تعهد موظف به اجرای کلیه ضوابط ابلاغی و طرحهای ملی و منطقه ای ارائه شده از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌باشند و همچنین با توجه به پیاده سازی سازی برنامه های طرح تحول نظام سلامت (همچون ارتقاء کیفیت خدمات و مراقبتهای سلامت، دسترسی عادلانه مردم به خدمات ویژه در مناطق محروم و کمتر توسعه یافته، کاهش پرداخت مردم و در نهایت توسعه جذب و ماندگاری پزشکان) فعالیت انتفاعی متعهدین در ساعات غیر اداری مغایر ضوابط، سیاست ها و مقررات یاد شده تشخیص داده شده و مقرر گردید تا این گروه از پزشکان همانند سایر پزشکان شاغل در بیمارستانهای تابعه وزارت بهداشت به طور تمام وقت در اختیار دانشگاه محل خدمت باشند. بر این اساس این وزراتخانه طی بخشنامه شماره 4230/400د-11/3/1393 به دانشگاههای علوم پزشکی کشور اعلام می‌نماید تا از صدور گواهی عدم نیاز در ساعات غیر اداری برای صدور یا تمدید پروانه مطب پزشکان متعهد خدمت خودداری گردد.

5- همچنین به موجب بند 10 ماده 54 و تبصره 1 ماده 87 آیین‌نامه اداری، استخدامی و تشکیلاتی کارکنان غیر هیات علمی آن دانشگاه ها/ دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (متناظر با بند 9 ماده 68 و ماده 93 قانون مدیریت خدمات کشوری) نیز مقرر گردیده در صورت نیاز موسسه به خدمات کارکنان، فرد ملزم به ارائه خدمات در برابر حق الزحمه تعیین شده در آیین‌نامه مذکور می‌باشد، بر این اساس موسسه محل خدمت در صورت نیاز به خدمات متعهدین در ساعات غیر اداری نیز با پرداخت حق الزحمه مجاز به بکارگیری این افراد در ساعات غیر اداری می‌باشد.

6- همچنین برابر تبصره 2 مصوبه 17613/51775ت-27/2/1394 هیات وزیران بکارگیری کادر درمان (غیر هیات علمی) به صورت تمام وقت جغرافیایی پیش بینی شده است و این افراد حق انجام فعالیت در زمینه خدمات درمانی به صورت انتفاعی خارج از دانشگاه مربوطه را نخواهند داشت.

7- توضیحاً اعلام می‌دارد با توجه به اهداف برنامه طرح تحول نظام سلامت که مهمترین آن ارتقاء کیفیت خدمات و مراقبتهای سلامت وکاهش پرداخت مردم می‌باشد آحاد مردم کشور تحت پوشش برنامه ماندگاری قرار داشته و این برنامه محدود به مناطق محروم نمی‌باشد. این موضوع در بخشنامه های شماره 4230/400د-11/3/1393 و 6158/400د-11/4/1393 صراحتاً اعلام گردیده است.

8- ضمناً همان گونه که آن مقام مستحضر می‌باشند پروانه های مطب صادره برای پزشکان به صورت موقت بوده و پس از اتمام مدت در صورت احراز شرایط قابل تمدید می‌باشد. لذا از آنجا که متعهدین در طول مدت اعتبار پروانه مجاز به فعالیت در مطب می‌باشند و این حق در مدت اعتبار پروانه از آنان سلب نمی گردد، بنابراین عدم تمدید پروانه مطب پس از پایان مدت مدرج در پروانه به مفهوم سلب حق مکسب نمی‌باشد.

9- با اجرای طرح تحول نظام سلامت، شرایط و انگیزه لازم برای پزشکان با پرداخت کارانه مناسب در بخش دولتی فراهم شده، به طوری که در مناطق محروم با اجرای مفاد کتاب ارزش نسبی خدمات و مراقبتهای سلامت، درآمد پزشکان تا چندین برابر افزایش یافته است. جبران خدمت پزشکان در طرح تحول نظام سلامت در قالب برنامه های ارتقاء کیفیت ویزیت، حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم، پرداخت مقیمی، طرح تمام وقتی پزشکان درمانی و... صورت می‌گیرد. ضمن اینکه ارائه خدمت سلامت در مطب خصوصی پزشکان مستلزم پرداخت نقدی صد در صد از سوی بیمار می‌باشد، در حالی که برای دریافت این خدمت در کلینیک ویژه معادل یک هشتم تعرفه مطب از بیمار دریافت می‌شود.

10- نامبرده در دادخواست مطروحه جهت اثبات ادعای خود به لایحه قانونی خدمت نیروی انسانی درمانی و بهداشتی مصوب 24/9/1358 شورای انقلاب و قانون الحاق 1 تبصره به ماده قانون مذکور مصوب 1362 استناد نموده است. در این خصوص لازم بذکر است قوانین مذکور پس از تصویب قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوب سال 1367 و سپس قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوب سال 1375 به طور ضمنی نسخ شده است و در حال حاضر قابلیت اجرا ندارد.

11- ضمن اینکه تعهدات دوره تخصص تعهداتی قانونی و قراردادی و متفاوت از خدمات موضوع قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان می‌باشد. نامبرده برابر مفاد سند تعهد محضری خدمات موضوع قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان خود را قبل شروع تخصص به انجام رسانده است بر این اساس و برابر تبصره 3 ماده1 قانون مذکور با دریافت مدرک تحصیلی تخصص دیگر مشمول انجام خدمات موضوع این قانون نمی‌باشد که با استناد به آن متقاضی تمدید پروانه مطب مربوطه شده است.

12- با توجه به اینکه در شرایط کنونی طرح تحول نظام سلامت مورد استقبال و رضایت مردم قرار گرفته است و حق بهره مندی از خدمات سلامت در بخش دولتی برای مردم محقق گردیده است، تمام وقت نمودن پزشکان درمانی و خصوصاً پزشکان متعهد خدمت، موجب کاهش مشکلات نظام سلامت و رضایت بیماران را فراهم می‌نماید. اشاره می‌نماید برنامه طرح تحول نظام سلامت در شهر محل انجام تعهدات نامبرده نیز در حال اجرا می‌باشد و ایشان می‌تواند از مزایای طرح مذکور بهره مند گردد.

لذا با توجه به مراتب فوق الذکر و نظر به اینکه تمامی اقدامات این وزارتخانه وفق ضوابط و مقررات صورت گرفته است رد دعوای مطروحه از آن مقام مورد تقاضا می‌باشد. "

متن بخشنامه های مورد اعتراض به قرار زیر است:

الف: بخشنامه شماره 4230/400د-11/3/1393:

" رئیس محترم دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی

موضوع: نحوه فعالیت پزشکان متخصص در برنامه حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم

سلام علیکم

با صلوات برمحمد و آل محمد(ص) و باتقدیم احترام، با توجه به تاکید مقام وزارت در اجلاس روسای دانشگاه/دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی و به منظور پیاده سازی برنامه های طرح تحول نظام سلامت و جهت دستیابی به اهداف مورد نظر همچون ارتقاء کیفیت خدمات و مراقبتهای سلامت، دسترسی عادلانه مردم به خدمات به ویژه در مناطق محروم و کمتر توسعه یافته، کاهش پرداخت از جیب مردم و در نهایت توسعه جذب و ماندگاری پزشکان، از آنجا که پزشکان مشمول قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان (ضریب کا) به استناد ماده (8) و تبصره (3) ماده (13) آیین‌نامه اجرایی قانون اجازه تاسیس مطب مصوب 1362 و بند (ن) ماده (3) فصل دوم - وظایف و اختیارات قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی، متن سند محضری ورود به دوره دستیاری و تبصره (2) ذیل بند (د) ماده (32) قانون برنامه پنجم توسعه کشور می‌بایست به طور تمام وقت در اختیار دانشگاه/ دانشکده محل خدمت خود باشند، لذا ضروری است با هماهنگی سازمان نظام پزشکی استان اقدامات ذیل صورت گرفته و نتایج به دبیرخانه کشوری طرح تحول سلامت گزارش گردد.

1- از تاریخ ابلاغ این بخشنامه صدور هر گونه پروانه مطب برای پزشکان متخصص و فوق تخصص مشمول طرح نیروی انسانی و ضریب کا مجاز نمی‌باشد. بنابراین ضروری است کلیه واحدهای تابعه آن دانشگاه از صدور گواهی عدم نیاز در ساعات غیر اداری جهت صدور پروانه مطب به منظور هرگونه فعالیت انتفاعی درمانی خارج از حوزه دانشگاه، خودداری نمایند.

2- در مواردی که پروانه مطب پزشکان مشمول طرح نیروی انسانی و ضریب کا نیاز به تمدید دارد، از تاریخ ابلاغ این بخشنامه امکان تمدید آن وجود ندارد و هرگونه تمدید پروانه مطب مجاز نمی‌باشد.

3 - در صورتی که پزشکان مشمول طرح نیروی انسانی و ضریب کا قبلاً پروانه مطب دریافت نموده‌اند و با شروع این برنامه تمایل به انتقال مطب خود به کلینیک ویژه بیمارستان دارند، در صورت درخواست پزشک و نیاز دانشگاه، می توان مجوز استقرار تجهیزات و ملزومات تخصصی مطب پزشک مربوطه را در کلینیکهای تخصصی و درمانگاههای بیمارستانهای آن دانشگاه/ دانشکده، صادر نمود. در چنین مواردی تعرفه خدمات مربوطه، مطابق دستورالعمل حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق کمتر توسعه یافته محاسبه می‌شود و سهم پرداختی به این دسته از پزشکان، توسط هیات عالی نظارت دستورالعمل نظام نوین اداره بیمارستان در دانشگاه، تعیین می‌گردد.

4- دانشگاه مکلف است حداکثر تا اول آذر ماه سال جاری زیرساختهای لازم جهت حضور تمام وقت این دسته از پزشکان را در بیمارستانها و کلینیکهای تابعه دانشگاه فراهم نماید. در صورت عدم وجود فضای فیزکی لازم جهت فعال نمودن کلینیک ویژه، شرایط لازم از طریق ایجاد کلینیک های تخصصی در سطح شهر مربوطه (ترجیحاً از طریق تغییر کاربری فضاهای موجود و یا اجاره فضای فیزیکی) فراهم گردد.

5- پزشکان متخصص و فوق تخصص خدمات قانونی (ضریب کا) و استخدامی دانشگاه (رسمی و پیمانی) و پزشکان آزاد در سطح شهر/ شهرستان که مطب فعال دارند، در صورت تمایل به استفاده از مزایای طرح حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم (بخش ثابت و عملکردی) و برنامه ارتقای کیفیت خدمات ویزیت، در صورت سپردن تعهد کتبی مبنی بر اینکه حداکثر از ابتدای آذر ماه سال جاری مطب خود را به کلینیک ویژه تابعه دانشگاه منتقل خواهند نمود، می‌توانند از زمان امضای تعهدنامه مذکور از مزایای این طرحها استفاده نمایند.

6- در طی این مدت 6 ماهه، این پزشکان مجاز به فعالیت در بیمارستان، مراکز جراحی محدود و کلینیک غیر تابعه دانشگاه نیستند و برای انجام اقدامات تشخیصی یا درمانی مجاز در مطب، مجاز به انجام آن در مطب خود یا بیمارستان تابعه دانشگاه می‌باشند. سایر اعمال جراحی و پروسیجرها الزاماً می‌بایست در بیمارستان های تابعه دانشگاه انجام شود. این دسته از پزشکان موظف به رعایت ضوابط دستورالعمل ماندگاری همچون عدم اخذ پرداختهای غیر رسمی و رعایت تعرفه های مصوب بخش خصوصی در مطب خود خواهند بود.

7- پزشک متخصص و فوق تخصص خدمات قانونی (ضریب کا) که 6 ماه یا کمتر از دوره خدمت وی باقی مانده و دارای مطب می‌باشد، تنها با رعایت یکی از شرایط ذیل می‌تواند از مزایای این طرح استفاده نماید:

1-7- به طور مکتوب تعهد نماید که در صورت نیاز دانشگاه حداقل به مدت یک سال پس از اتمام طرح خود، در دانشگاه مربوطه به طور تمام وقت جغرافیایی ادامه فعالیت دهد.

2-7- در ماههای باقی مانده، مطب خود را به کلینیک ویژه دانشگاه منتقل نماید.

8- در صورت عدم امضای تعهدنامه مذکور در بند 5 و 7 پزشکان مذکور نمی توانند از مزایای برنامه حمایت از ماندگاری پزشکان استفاده نمایند.

نظر به اینکه با ابلاغ برنامه ماندگاری پزشکان در مناطق محروم و کمتر توسعه یافته، پزشکان متخصص و فوق تخصصین مشمول این برنامه می‌توانند جذب و از مزایا و امتیازات مطابق ضوابط و مقررات دستورالعمل ابلاغی بهره مند گردند، انتظار می رود با توجیه و توضیح کامل برنامه های طرح تحول سلامت به ویژه برنامه های « حمایت از ماندگاری پزشکان»، «حضور پزشکان متخصص مقیم»، «ترویج زایمان طبیعی» و «ارتقاء کیفیت خدمات ویزیت»، کلیه پزشکان فعال در منطقه تحت پوشش جهت مشارکت در برنامه ترغیب و تشویق گردند و با نظارت دقیق و کامل به منظور جلوگیری از اخذ هرگونه دریافت غیر قانونی در مطب پزشکان مشمول و غیر مشمول برنامه به عمل آید."

ب: بخشنامه شماره 6158/400د-11/4/1393:

"رئیس محترم دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی

موضوع: صدور یا تمدید پروانه مطب پزشکان متخصص و فوق تخصص مشمول طرح نیروی انسانی و ضریب کا پزشکان متخصص و فوق تخصص مشمول طرح نیروی انسانی و ضریب کا

سلام علیکم

با صلوات بر محمد و آل محمد(ص) و با تقدیم احترام، با عنایت به سوالات دانشگاههای علوم پزشکی در خصوص بند 1 بخشنامه شماره 4230/400د-11/3/1393 مبنی بر « از تاریخ ابلاغ این بخشنامه صدور هر گونه پروانه مطب برای پزشکان متخصص و فوق تخصص مشمول طرح نیروی انسانی و ضریب کا مجاز نمی‌باشد، بنابراین ضروری است کلیه واحدهای تابعه آن دانشگاه از صدور گواهی عدم نیاز در ساعات غیر اداری جهت صدور پروانه مطب به منظور هر گونه فعالیت انتفاعی درمانی خارج از حوزه دانشگاه، خودداری نمایند»، به استحضار می رساند کلیه پزشکان متخصص و فوق تخصص مشمول طرح نیروی انسانی و متعهدین به خدمت (ضریب کا) شاغل در آن دانشگاه، مشمول این بخشنامه بوده و دانشگاه مجاز به صدور پروانه مطب و یا تمدید آن در شهرهای مشمول و غیر مشمول برنامه حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم نخواهد بود مراتب جهت استحضار و ابلاغ به واحدهای تابعه دانشگاه ارسال می‌گردد. "

ج: بخشنامه شماره 16606/400د-27/8/1393:

" جناب آقای دکتر نوربخش

مدیرعامل محترم سازمان تامین اجتماعی

جناب آقای سردار فتحیان

رئیس محترم اداره بهداشت و درمان خدمات درمانی ستاد نیروهای مسلح

موضوع: ممنوعیت صدور و تمدید پروانه مطب برای پزشکان مشمول طرح نیروی انسانی و خدمات مورد تعهد

سلام علیکم

با صلوات بر محمد و آل محمد(ص) و با تقدیم احترام، بازگشت به بخشنامه شماره 6158/400د-11/4/1393 به استحضار می رساند از تاریخ صدور بخشنامه مذکور، هر گونه صدور و تمدید پروانه مطب به منظور فعالیت انتفاعی درمانی، برای کلیه پزشکان متخصص و فوق تخصص مشمول طرح نیروی انسانی یا خدمات مورد تعهد (برابر سهمیه و تعهد محضری) در سراسر کشور، اعم از پزشکانی که تعهدات خود را در دانشگاههای علوم پزشکی کشور می گذرانند و پزشکانی که بر حسب نیاز به سازمان تامین اجتماعی یا سازمان نیروهای مسلح معرفی شده اند، ممنوع می‌باشد. لذا مستدعی است دستور فرمایید از صدور یا تمدید مجوز برای صدور پروانه مطب افراد مذکور، ممانعت به عمل آید."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 21/6/1396 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

هر چند به موجب بند (ن) ماده 3 قانون سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1383 صدور پروانه اشتغال مطب و تمدید آن از جمله وظایف و اختیارات سازمان نظام پزشکی تعیین شده است ولی در ادامه این بند قانونی انجام این وظیفه به رعایت مقررات و ضوابط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موکول شده است. نظر به مراتب بخشنامه های مورد اعتراض با قانون مذکور و سایر قوانین مورد استناد شاکیان مغایرت ندارد و قابل ابطال تشخیص نشد.

محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری

منبع