هیات تخصصی مالیاتی، بانکی
شماره پرونده: ه ع/9900613
شماره دادنامه: 140009970906010085
تاریخ: 1400/02/19
شاکی: عباس علیزاده اصل
طرف شکایت: سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 250980/96 سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مورخ 1396/12/09 و اعمال ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، به خواسته ابطال بخشنامه شماره 250980/96 سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مورخ 1396/12/09، به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده است که به هیات عمومی ارجاع شده است. متن مقررات مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
- بخشنامه شماره 250980/96 سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مورخ 1396/12/09
« جناب آقای مفیدی
مدیرکل محترم ثبت اسناد و املاک استان گیلان
با سلام
احتراما پیرو بخشنامه شماره 159130/94 مورخ 17/09/94 و حسب اطلاع واصله از سران دفاتری که در وضعیت انفصال موقت، تعلیق و یا معذوریت از شغل سردفتری موضوع مواد 47 قانون دفاتر اسناد رسمی و 13 آییننامه اصلاحی قانون مذکور مصوب سال 54 به سر می برند و دفترخانه توسط سردفتر کفیل اداره میشود، وجوه قانونی بابت تنظیم اسناد به حساب کفیل واریز میگردد. لذا اقتضا دارد دستور اکید فرمایید جهت عدم اختلال در روند اداره امور دفترخانه از تغییر شماره حساب بانکی سردفتر اصیل به سردفتر کفیل جدا خودداری شود. چنانچه نیاز به تغییر شماره حساب بانکی سردفتر باشد مراتب با ارایه مستندات لازم به این اداره کل اعلام گردد.»
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
ماده 14 قانون دفاتر اسناد رسمی تعیین مسئولیت ها و حقوق کفیل سردفتر را به آییننامه اجرایی قانون محول نموده است. آییننامه اجرایی قانون در ماده 17 به این موضوع پرداخته است و بخشنامه مورد شکایت در مغایرت با ماده 17 آییننامه قانون دفاتر اسناد رسمی میباشد زیرا که براساس این ماده از زمان تغییر سردفتر، کلیه حقوق و وظایف دفترخانه به کفیل سردفتر منتقل میشود. این انتقال شامل درآمدهای دفترخانه نیز میباشد و سردفتر منفصل فاقد سمت در دفترخانه تلقی میگردد. از این رو بخشنامه مورد شکایت با تضییق دایره حکم قانون موجب گردیده است که کفیل دفترخانه که مسئول هزینه های جاری و امورات دفترخانه میباشد در وصول درآمد های آن نقشی نداشته و درآمد حاصل از کسب و کار وی به شخص ثالث فاقد سمت (سردفتر منفصل) پرداخت گردد.
از سوی دیگر ماده 23 قانون دفاتر اسناد رسمی مسئولیت های کفیل را همان مسئولیت های اصیل اعلام میدارد و بخشنامه مورد شکایت در مغایرت با این ماده میباشد.
لذا بخشنامه مورد شکایت مغایر با قانون و مواد پیش گفته میباشد و از جهت تضییع حقوق اشخاص ابطال از زمان تصویب آن مطابق ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مورد تقاضا میباشد.
در پاسخ به شکایت مذکور، دفتر حقوقی و امور مجلس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به موجب لایحه شماره 139955732114000342 مورخ 1399/05/18 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1 - ماده 17 آییننامه اصلاحی قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب 54 تصریحا مربوط به تسری وظایف و حقوق دفتر یار اصیل به دفتریار کفیل میباشد و ارتباطی به سردفتران ندارد و بخشنامه مورد شکایت مبنی بر عدم تغییر شماره حساب بانکی فقط در مورد سردفتران منفصل موقت و معلق بوده و ضمن آن ذکر گردیده است که چنانچه نیاز به تغییر شماره حساب باشد مراتب با ارایه مستندات لازم به اداره کل امور اسناد اعلام گردد.
2- ماده 23 قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب 54 متضمن اختصاص مسئولیت های دفتریار در مواردی است که کفالت سردفتر را بر عهده دارد و قیدی از حقوق آن نشده است.
2- با توجه به اینکه سران دفاتر هر ماه آمار تنظیم اسناد و پرداخت حقوق دولتی با ارایه فیش پرداختی به واحدهای ثبتی را اعلام می نماید. لذا چنانچه سردفتری نسبت به پرداخت حقوق دولتی فیشی ارایه نکند، بازرسان واحدهای ثبتی ملزم میباشند که تخلف سردفتر را اعلام و تحت تعقیب قراردهند. لذا تغییر شماره حساب بانکی از سردفتر اصیل به کفیل باعث اختلال در روند اداره دفتر خانه خواهد شد.
3- چنانچه شماره حساب بانکی به نام سردفتر کفیل تغییر یابد و وی نسبت به پرداخت حقوق اقدام نکند، ابزارهای لازم جهت رسیدگی به تخلف سردفتر به صورت کامل وجود ندارد در حالی که اگر حساب بانکی به نام سردفتر اصیل باشد نسبت به عدم پرداخت حقوق دولتی می توان سردفتر را تحت تعقیب انتظامی قرار داده و همچنین می توان از صدور ابلاغ اشتغال مجدد سردفتر اصیل جلوگیری نمود.
نظریه تهیه کننده گزارش:
با توجه به ماده 14 آییننامه خارج از اختیار و خلاف قانون نمیباشد. تهیه کننده گزارش: ابوالفضل حسن زاده
رای هیات تخصصی
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، به موجب تبصره الحاقی ماده (14) آییننامه اجرایی قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران مصوب 1386/03/22، «سردفترانی که به عضویت اصلی هیات مدیره کانون سردفتران و دفتریاران انتخاب میشوند، با تصویب و پیشنهاد هیات مدیره و موافقت رییس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، در مدت عضویت، با حفظ سمت از اشتغال در دفترخانه معذور خواهند بود. در این مدت دفترخانه به کفالت اداره و درآمد دفترخانه پس از وضع هزینه ها بین کفیل و سردفتر معذور بالسویه تقسیم خواهد شد. حق الزحمه سردفتر معذور بابت ایام معذوریت، با تصویب هیات مدیره کانون و پس از موافقت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور پرداخت خواهد شد.» نظر به این که مقررات مورد شکایت در تبیین حکم مقنن و شیوه های اجرایی آن بوده، لذا خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده، به استناد بند « ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392، رای به رد شکایت صادر و اعلام می کند. رای صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور، از سوی ریاست ارزشمند دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زین العابدین تقوی - رییس هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری