بسمه تعالی
هیات تخصصی اداری و امور عمومی
شماره پرونده: ه ت/ 0300034 شماره دادنامه سیلور: 140431390000488173 تاریخ: 1404/02/28
شاکی: آقای مهدی ترشیزی
طرف شکایت: نهاد ریاست جمهوری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 4 تصویب نامه هیات وزیران به شماره 343187/ ت 61011 ه مورخ 1401/12/28 و ابطال تصویب نامه هیات وزیران به شماره 42304/ت 61288 ه مورخ 1402/03/11
شاکی دادخواستی به طرفیت نهاد ریاست جمهوری به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
تصویب نامه هیات وزیران به شماره 343187/ ت 61011 ه مورخ 1401/12/28
4- به منظور مدیریت بهینه مصرف انرژی، ساعات آغاز به کار و خاتمه تمامی دستگاه های اجرایی (موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری) و بانک ها، شهرداری ها و سایر نهادهای عمومی از پانزدهم خرداد ماه تا پانزدهم شهریور ماه هر سال، از ساعت 00: 6 الی 00: 13 است. تمامی دستگاه های اجرایی مکلفند از یک ساعت قبل از خاتمه کار و در مناطق گرمسیری همزمان با خاتمه کار، دستگاه های سرمایشی را خاموش نمایند. دستگاه های مشمول برای رعایت ساعات کار هفتگی کارکنان، موظفند باقی مانده ساعات را به صورت دور کاری تعریف کنند.
تصویب نامه هیات وزیران به شماره 42304/ت 61288 ه مورخ 1402/03/11
در بند (4) تصویب نامه شماره 343187/ ت 61011 ه مورخ 1401/12/28 عبارت های "و خاتمه" "الی 00: 13" و "دستگاه های مشمول برای رعایت ساعات کاری هفتگی کارکنان، موظفند باقیمانده ساعت را به صورت دورکاری تعریف کنند" حذف میشود.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
بر اساس مصوبات فوق الذکر ساعت شروع فعالیت اداری دستگاه های اجرایی و بانکها و شهرداری ها ساعت 6 صبح تعیین شده؛ که علی رغم نیت پسندیده بهینه سازی مصرف سوخت موجب به وجود آمدن مشکلات عدیده و ضرر و زیانهای مالی و جسمی و روحی بسیاری برای خانواده های کارمندان به دلایل ذیل شده است:
- حضور کارکنان در ساعت 6 صبح موجب میشود اکثر کارمندان از 5 صبح و گاه بدلیل بعد مسافت بسیار زودتر از منزل خارج شوند. این قضیه در خانواده های دارای فرزندان خردسال به دلیل عدم تطابق ساعات شروع به کار مهدکودک ها یا مشکل در سپردن کودکان خردسال به اقوام به صورت مکرر در آن ساعت از شبانه روز مسایل عدیده ای را موجب میشود. در خصوص خانواده هایی که فرزندان محصل دارند با توجه به اینکه پانزدهم خرداد تا پایان ماه خرداد برابر با ایام امتحانات میباشد و ساعت شروع فعالیت مدارس بعد از ساعت 6 صبح است بدلیل هزینه بالای سرویس ایاب و ذهاب مدارس، والدین خود مبادرت به رساندن فرزندشان می نمایند و سپس در محل کار حاضر میشوند که موجب تاخیر مکرر آنان در محل کار و عدم حضور به موقع آنان برای خدمات رسانی به مردم شده و اعتراضات مراجعه کنندگان را بدنبال دارد. در برخی از موارد ساعت شروع فعالیت مدارس برای برگزاری امتحانات بین 8 تا 10 صبح است و به علت بعد مسافت منزل تا محل کار والدین شاغل ناگزیر به جابه جایی فرزندان با تاکسی های اینترنتی هستند که از لحاظ هزینه برای آنها حایز اهمیت است. همچنین خروج زودهنگام از منزل در تاریکی و فکر و خیال ناشی از آدم ربایی و سرقت اموال و حضور مزاحمین نوامیس و وجود سگهای ولگرد در برخی از مناطق به ویژه برای بانوان کارمند، فقدان فرصت مناسب جهت مصاحبت افراد خانواده با یکدیگر به دلیل کم خوابی، نبود زمان جهت صرف وعده صبحانه، ترددهای بین شهری به وسیله خودروی شخصی در تاریکی یا در وضعیت خواب آلوده، افزایش سرعت رانندگی به لحاظ استرس ناشی از دیر رسیدنهای مکرر به محل کار و مواخذه شدن توسط مقام مافوق و هدر رفت مرخصی، حوادثی مخاطره آمیز را موجب میشود. همه این موارد در بازه زمانی 3 ماهه سلامت روحی و جسمی این خانواده ها را به خطر انداخته و کارآیی کارمندان را کاهش می دهد.
- روشن نمودن وسایل سرمایشی از ابتدای صبح به دلیل گرمی هوا و نبودن مراجعه کننده در برخی از ادارات تا ساعت 8 صبح.
- در قسمتی دیگر از همان بند آمده یک ساعت قبل از پایان وقت اداری، دستگاه های سرمایشی خاموش گردد که در دادگاههایی مانند دادگاههای رسیدگی به جرایم اطفال، دادگاه خانواده یا در خصوص مراجعانی که برای حکم شلاق و غیره حضور می یابند، در آن زمان (یک ساعت مانده به پایان وقت اداری) که برابر با افزایش دما است، احتمال عدم کنترل احساسات وجود دارد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
با توجه به پیش بینی های صورت گرفته درتصویب نامه معترض عنه برای والدین شاغل و زنان سرپرست خانوار مبنی بر امکان شناور بودن ساعات شروع کار، ایرادات شاکی از این حیث فاقد وجاهت حقوقی به نظر میرسد. با تاکید بر این که مصوبه مورد شکایت در چارچوب اجازه قانونگذار موضوع ماده واحده قانون نسخ قانون تغییر ساعت رسمی کشور نسبت به تنظیم ساعات کار ادارات، سازمان ها و مراکز تابعه مطابق ماده 87 قانون مدیریت خدمات کشوری وضع شده، ضمن درخواست اتخاذ تصمیم شایسته دایر بر رد شکایت دارم.
پرونده کلاسه 0300034 ه ع با موضوع "ابطال بند (4) تصویب نامه شماره 343187/ت61011 ه هیات وزیران مورخ 1401/12/28 و تصویب نامه شماره 42304/ت61228 ه هیات وزیران مورخ 1402/03/11»" در جلسه هیات تخصصی اداری و امور عمومی مطرح و به شرح آتی اتخاذ تصمیم گردید:
رای هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری
مطابق ماده واحده قانون نسخ قانون تغییر ساعت رسمی کشور مصوب 1401/01/26 قانون تغییر ساعت رسمی کشور، مصوب 1386/5/31 نسخ میگردد و دولت مجاز به تغییر ساعت رسمی کشور نیست. به هیات وزیران اجازه داده میشود مطابق ماده (87) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386/7/8 با اصلاحات و الحاقات بعدی، نسبت به تنظیم ساعات کار ادارات، سازمان ها و مراکز تابعه اقدام نماید. همچنین بر اساس ماده 87 قانون اخیرالذکر، ترتیب و تنظیم ساعات کار ادارات با پیشنهاد سازمان و تصویب هیات وزیران تعیین میگردد؛ با عنایت به مراتب مذکور نظر به اینکه مقرره مورد شکایت در راستای احکام قوانین مذکور به تصویب رسیده است در نتیجه و با اتفاق آراء هیات تخصصی اداری و امور عمومی و مستنداً به بند «ب» ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی 10/02/1402) رای به رد شکایت صادر میشود؛ این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رییس ارزشمند یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. بر اساس ماده 93 قانون یاد شده آرای هیاتهای تخصصی و هیات عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون، در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل است.
دکتر زین العابدین تقوی
رییس هیات تخصصی اداری و امور عمومی