تعیین و رعایت الزامی مقررات مربوط به پی و پی سازی از مجموعه ضوابط و مقررات ساختمانی کشور

اکثریت وزرای عضو کمیسیون امور زیربنائی و صنعت هیات دولت در جلسه مورخ 1369 /3 / 21 با توجه به اختیارات تفویضی موضوع تصویبنامه شماره 93648/ ت 911 مورخ 1368/10/23 هیات وزیران، بنا به پیشنهاد وزارت مسکن و شهرسازی و وزارت کشور و به استناد ماده (13) قانون نظام معماری و ساختمانی مصوب 1352 تصویب نمودند.
مقررات مربوط به « پی وپی سازی » از مجموعه ضوابط و مقررات ساختمانی کشور به شرح پیوست تعیین می‌گردد و رعایت آن در طراحی و اجرای ساختان‌هائی که در حوزه شمول این مقررات قرار دارند، الزامی است.

2 -وزارت مسکن و شهرسازی موظف است ظرف (3) ماه از تاریخ ابلاغ این تصویبنامه فهرست تفصیلی انواع ساختان‌های عمومی و مخاطره آمیز و فرم کنترل اجرای مقررات مربوط به « پی وپی سازی » را تهیه و به شهرداریهای سراسر کشور ابلاغ نماید.

3 - در اجرای ماده (14) قانون نظام معماری و ساختمانی، شهرداریها مکلفند بعد از (3) ماه از تاریخ ابلاغ این تصویبنامه مشخصات فنی پی های ساختان‌های مشمول آن را براساس مقررات مربوط به « پی وپی سازی » در پروانه های ساختمانی درج نموده و مالکان و مهندسان طراح و محاسب را مکلف نمایند همراه با نقشه های تسلیمی، فرم کنترل اجرای مقررات مزبور را امضا و به ضمیمه آن ارائه نمایند.

این تصویبنامه در تاریخ 1369/5/3 به تایید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است.

معاون اول رئیس جمهور - حسن حبیبی

مبحث «پی و پی سازی» از مجموعه مباحث مقررات ساختمانی کشور
7- کلیات:
7- مقدمه: این مبحث شامل مقررات مربوط به اجرای پی ساختان‌ها بوده و شامل بخشها و فصول ذیل می‌باشد:
-بخش (0): تعاریف کلی و واژه‌ها.
توضیحات مربوط به بخش(0)
-بخش (1): بررسی ژئوتکنیکی و شناسائی خاکها
توضیحات مربوط به بخش(1)
-بخش(2): شالوده‌ها(پی‌های سطحی)
توضیحات مربوط به بخش(2)
مقررات بخشهای 5،4،3 که به ترتیب مربوط به پی های عمیق و پی های نیمه عمیق و پی های ویژه خواهد بود و توضیحات مربوط به هر یک پس از تدوین و تصویب به بخشهای موجود ضمیمه خواهد گردید در متن مقررات حاضر هر جا که دستور‌العمل یا آییننامه دفترچه مشخصات فنی دیگر ارجاع داده شده مراد مدارکی است که توسط مراجع داخلی مسئول تدوین شده یا می‌شوند و مادام که چنین مدارکی توسط مراجع مسئول داخلی تدوین نشده‌اند استفاده کنندگان می‌توانند به تشخیص و مسئولیت خود وبه سایر مدارک معتبر رجوع نمایند.

7-0-1-حوزه شمول:
رعایت کلیه مقررات بخشهای 1 و 2 در طرحی و اجرای ساختان‌های مشروحه ذیل الزامی است:
الف - کلیه ساختان‌های دولتی و متعلق به نهادهای انقلاب اسلامی شامل ساختان‌هائیکه توسط دستگاههای اجرایی،شرکتها و سازمانهای دولتی،نهادهای انقلاب اسلامی و سازمانها و موسسات و شرکتهای که شمول مقررات عمومی وبر آنها مستلزم و ذکر نام است و یا توسط بخش خصوصی برای واگذاری به دولت ونهادهای انقلاب اسلامی ساخته می‌شوند.
ب - کلیه ساختان‌های غیر دولتی عمومی.
ج - کلیه ساختان‌های غیر دولتی مخاطره‌آمیز که در آنها مواد اشتعال‌زا یا قابل انفجار یا تشعشع‌زا نگهداری می‌شود یا مورد استفاده وسیع قرار می‌گیرد.
- در طراحی و اجرای سایر ساختان‌های واقع در محدوده شهرهائی که از طرف وزارت مسکن و شهرسازی براساس ------تبصره (2) و ماده (6) اصلاحی قانون نظام معماری و ساختمانی اعلام شده یا می‌شوند صرفاً رعایت بخش دوم مقررات مربوط به «پی و پی سازی» الزامی است و متناسب با توسعه امکانات فنی در کشور با اعلام مشترک وزارتخانه‌های مسکن و شهرسازی و کشور، رعایت بخش اول در شهرهای موضوع تبصره فوق نیز الزامی می‌گردد.

7-0-2-تعاریف کلی و واژه‌ها:
مجموعه بخشهائی از سازه و خاک در تماس با آن،که انتقال بار بین سازه و زمین،از طریق آن صورت می‌پذیرد.« پی (1) نام دارد.
به طور کلی می‌توان پی ها را به چهار گروه عمده تقسیم کرد:
- پی های سطحی(2)یا شالوده‌ها
- پی های عمیق،(3)مانند پی‌های شمعی
- پی‌های نیمه عمیق،‌(4) مانند پی‌های چاهی.
- پی‌های ویژه،(0)مانند پی‌های با صندوقه(6)و مهار(7).

7-0-2-1 پی‌های سطحی با شالوده‌ها:
شالوده‌ها پی‌هائی هستند که در عمق کم و نزدیک سطح زمین اجراء می‌شوند و بارهای سازه را به زمین منتقل می‌کنند.
شالوده‌ها بر سه نوع‌اند:
- شالوده‌های منفرد (8).
- شالوده‌های نواری (9).
- شالوده‌های گسترده(10).
شالوده ممکن است سنگی،بتنی یا بتن آرمه باشد.
آنچه معمولا در زیر ساختمان و بر روی پی‌های عمیق اجرا می‌شود و بارهای سازه را به پی عمیق منتقل می‌کند نیز شالوده است.

تبصره - واژه شالوده منفرد جایگزین واژه پی تکی یا پاشنه تکی،شالوده نواری جایگزین پاشنه پیوسته و شالوده گسترده جایگزین رادیه ژنرال و پی گسترده است.

7-0-2-2- پی‌های عمیق:
آن دسته از پی‌ها را که نسبت عمق آنها به کوچکترین بعد افقیشان از 6 تجاوز کند، پی‌های عمیق می‌نامند.
انواع پی‌های شمعی،دیوارکها‌(11) و دیوارهای جداکننده (12) از جمله پی‌های عمیق‌اند.
پی‌های عمیق معمولا به وسیله یک سازه میانجی که شالوده نامیده می‌شود بارهای سازه را می‌گیرند و به زمین منتقل می‌کنند.

7-0-2-3- پی های نیمه عمیق:
پی‌های نیمه عمیق، مانند پی‌های چاهی،حد فاصل شالوده‌ها و پی‌های شمعی را تشکیل می‌دهند.نحو محاسبه این گونه پی‌ها بیشتر شبیه محاسبه شالوده‌ها است.

7-0-2-4-پی‌های ویژه:
پی‌های ویژه،مانند پی‌های با صندوقه،مهارها،ستونهای شنی (13) و غیره،با سه گونه قبلی پی‌ها تفاوت زیادی دارند و برای انتقال بارهای سازه به زمین،ممکن است با بهره‌گیری از فشار،کشش یا اصطکاک کار کنند.
می‌توان به منظور عمومیت بخشیدن به مساله انتقال نیرو بین سازه خاک اطراف،پوششهای تونلها را هم از جمله پی‌های ویژه به حساب آورد.با این دید سازه‌های نگهبان،مانند سپرهای فلزی،دیوارهای جداکننده و غیره نیز پی ویژه به حساب می‌آیند.

7-0-2-5- پی سازی:
اتخاذ تدابیر لازم و اجرای در خور آنها به منظور تامین پایداری هرنوع ساختان‌ها برای به وجود آوردن تعادل مناسب بین بنا و زمین در تماس با آن پی‌سازی نام دارد.
شالوده‌های منفرد که نزدیک به هم باشند،می‌توانند به یکدیگر پیوسته شوند و به صورت «شالوده مرکب» کار کنند.
شالوده‌های نواری ممکن است زیر ستون و یا زیر دیوار باشند.شالوده‌های گسترده به دو صورت،بدون تیر و با تیر طرح و اجراء می‌شوند.

7-1- بررسی ژئوتکنیکی و شناسائی خاکها:

7-1-1- هدف:
هدف از این کار تعریف آن دسته از شرایط فنی است که بررسیهای ژئوتکنیکی و شناسایی خاکهای مربوط به یک طرح ساختمانی باید در محدوده آنها به عمل آید.

7-1-2- محدوده یا دامنه کاربرد:
این مقررات در تمامی حالات مربوط به بررسیهای ژئوتکنیکی و شناساییهای محل‌هایی که بنایی در آن احداث خواهد شد،کاربرد دارد.

7-1-3- تعاریف:

7-1-3-1- بررسی ژئوتکنیکی(1)
بررسیهای ژئوتکنیکی لایه‌های زمین و آبهای زیرزمینی را به عنوان عوامل دخیل در پایداری و رفتار مناسب ابنیه موقتی و دائمی مورد مطالعه قرار می‌دهد.
این بررسیها به منظور ارائه داده‌های مربوط به رفتار خاک،که در طراحی و ساخت بناها لازم می‌آید،صورت می‌گیرد.همچنین اثرات بنا بر محیط اطراف را نیز همین بررسیها مشخص می‌کنند.

7-1-3-2- شناسائی خاکها:(2)
برای اینکه عوامل مختلف(از قبیل حفره‌ها،مسیر قنوات،چاههای فاضلاب و. ..)،تشکیلات زمین شناسی احجام و خاک مورد نظر در طرح به حد کفایت شناخته شوند.باید با به کار گرفتن وسایل و امکانات لازم،از خاکها شناسایی به عمل آید.

7-1-3-3- مهندسی ژئوتکنیک:
مهندس ژئوتکنیک،شخصیتی است حقیقی یا حقوقی که در مکانیک خاک و مهندسی و طراحی پی‌ها تخصص و تبحر داشته باشد.
به لحاظ اهداف شناسایی،ترجیح دارد این مهندس، یک مهندس عمران(راه و ساختمان) با تخصص مکانیک خاک و مهندسی پی باشد.
این مهندس،مشاور فنی طرح در زمینه‌های زیر خواهد بود:
- تعریف و تدوین برنامه یا برنامه‌های شناسایی،
- نظارت و کنترل اجرای شناسایها،
- تفسیر نتایج حاصل از شناساییها.
- طراحی پی‌ها و ارائه نحوه اجرای آنها به گونه سازگار با بنای مورد نظر،و نیز شرایط به کارگیری آن بنا،
- بررسی اثرات اجرای کارهای ساختمانی بر محیط ژئوتکنیکی اطراف.
- طراحی ابنیه خاکی،نظیر خاکریزها،خاکبرداریها و نظایر آن و ارائه نحوه اجرای مناسب آنها.

7-1-3-4- حفار:
حفار،مجری چیره‌دستی است که برنامه‌های شناسایی در محل را اجرا می‌کند و مسئولیت اجرای صحیح عملیات مربوط به شناسایی و به کارگیری لوازم و دستگاههای مناسب برای این کار با اوست تا شناسائی،همان گونه به عمل آید که مهندس ژئوتکنیک آن را برنامه‌ریزی کرده است.

7-1-3-5- آزمایشگاه:
آزمایشگاه عبارت است از آزمایشگاه مکانیک خاک واجد شرایط و مجهز،که آزمایشهای مورد نظر مهندس ژئوتکنیک بر روی نمونه‌های برداشت شده در شناسایی محلی در آنجا انجام شود.

7-1-3-6- گستره ژئوتکنیکی حفاظتی:
گستره ژئوتکنیکی حفاظتی،منطقه‌ای است که مسایل زیر باید در ارتباط با محدوده آن مورد توجه قرار گیرد:
- پایداری زمین و ابنیه موجود از یک سو،
- پایداری بناهایی که باید احداث شود(در طی کار و پس از اتمام آن) از سوی دیگر،
- اندر کنش دو ردیف فوق و اشکالات احتمالی.

7-1-4- محتوای بررسی ژئوتکنیکی:

7-1-4-1- بررسی مقدماتی:
قبل از انجام شناسایی خاکها به طور اخص،لازم است با انجام موارد زیر اطلاعاتی مقدماتی به دست آید:
1- بررسی مشخصات اصلی طرح:
2- بازدید مفصل از محل طرح:
3- کسب اطلاع از اشخاص و بررسی (3) مدارکی که ممکن است اطلاعاتی را (مثلا درباره محیط اطراف و همچنین نوع پی ساختان‌های موجود در محل و مجاورت نزدیک آن)در مورد محل به دست دهد.
4- تدوین گزارشی تحلیلی،شامل تعریف یک برنامه شناسایی متناسب با محل و طرح.

7-1-4-2- شناسائی زمین زیر پی(4):
شناسایی زمین زیر پی که برنامه آن را مهندس ژئوتکنیک تدوین می‌کند،باید شامل تعدادی گمانه،به منظور مشخص شدن بی شبهه موارد زیر،باشد:
- تشکیلات زمین شناسی لایه‌های زمین،و موقعیت فضایی عوامل مختلف (از قبیل حفره‌ها،مسیر قنوات،چاههای فاضلاب و...)
- تشخیص نوع زمین شناسی و فیزیکی- مکانیکی لایه‌های خاک تحت اثر میدان تنشهای حاصل از بنا،در داخل گستره ژئوتکنیکی تحت حفاظت.
این گمانه زنیها از حفاریها، آزمایشهای در محل و برداشت نمونه به منظور بررسی و تحلیل در آزمایشگاه تشکیل شده است.
ژرفای گمانه‌ها باید بیشتر از ژرفایی باشد که پی‌ها بر آن اثر می‌گذارند و تغییر شکلهای حاصل،امکان بروز اختلالاتی در پایداری بنا را فراهم می‌آورد.
مستقل از خطرات وجود ناهنجاریهای طبیعی یا مصنوعی(حفره و غار،مناطق سست و تراکم از دست داده،مناطق ریزشی یا خاکریزهای دستی و غیره)، ژرفای گمانه‌ها باید از ژرفای سطوح لغزش محتمل بیشتر باشد.منظور از سطوح لغزش محتمل،سطوح لغزشی است که در اثر تغییرات موقتی یا دائمی پستی و بلندیهای طبیعی و شرایط هیدرولیکی منطقه امکان فعال شدن داشته باشند.

7-1-4-3- تجزیه و تحلیل و جمع بندی بررسی مقدماتی و شناسائی:
تحلیل عوامل حاصل در طول بررسی مقدماتی و مرحله شناسایی خاکها،به یک جمع بندی کلی،شامل مراتب زیر منجر می‌شود:
1-تهیه برشها و نیمرخهای زمین شناسی و ژئوتکنیکی،مطابق با نتایج گمانه زنیها و آزمایشها،که معرف موقعیت فضایی و ابعاد مختلف و تشکیلات شناسایی شده باشد:
2- دستیابی به مشخصات مختلف خاکها،که برای تدوین طرح و انجام محاسبات مربوط به آن لازم‌اند:
3- شناخت جریانهای مختلف آبهای زیرزمینی و سفره‌های آب:
4- بررسی حساسیت لایه‌های سطحی خاک در برابر یخبندان:
5- چگونگی خورندگی خاکها و آبها در برخورد با مصالح ساختمانی پیش بینی شده در طرح:
6- بررسی رفتار خاکها در برابر بارهای دینامیکی(زلزله،دستگاههای لرزنده و غیره)،در صورت لزوم:

7-1-4-4- تفسیر نتایج به منظور تدوین طرح و اجرای آن:
تفسیر در ارتباط با موارد زیر به عمل می‌آید:
1- اجرای عملیات خاکی.
2- پایداری شیروانیهای موقتی یا دائمی و پایداری ابنیه نگهبان.
3- زهکشی،پایین آوردن سطح سفره آبهای زیرزمینی و ناتراواکردن ابنیه زیر زمینی.
4- روشهای اجرای پی‌های ساختان‌ها،در بردارنده
- نوع و تراز تکیه پی‌های ممکن:
- تنشهای مجاز توصیه شده:
- تخمین تقریبی نشستهای کل و نامساوی:
5- به طور کلی،کلیه نکات مربوط به اندرکنش خاک و سازه.

7-2- شالوده‌ها(پی‌های سطحی):

7-2-1-مقررات:

7-2-1-1- محدوده کاربرد و موضوع:
این مقررات باید در عملیات اجرایی مربوط به شالوده‌ها(پی‌های سطحی)بتنی و یا بتن آرمه اعم از شالوده‌های منفرد،شالوده‌های نواری،شالوده‌های گسترده و یا توده‌های بتنی نیمه عمیق(چاههای کوتاه)مراعات شود(1).
هرگاه نسبت عرض یک پی به ارتفاع آن کمتر از یک ششم باشد و ژرفای پی از 3 متر تجاوز کند،آن پی راعمیق می‌خوانند. بررسی پی‌های عمیق موضوع بخش جداگانه‌ایست(2).
این مقررات پی‌های برخی از بناهای خاص را،که از قواعد ویژه پیروی می‌کنند، شامل نمی‌شود(3).
این مقررات ضابطه‌هایی را مشخص می‌کند که به عنوان یک مبنای کمینه رعایت آنها برای سازنده اجباری است.

7-2-2- گودبرداریهای لازم برای اجرای شالوده‌ها:

7-2-2-1- گودبرداریهای لازم برای اجرای شالوده‌ها:
الف - ضوابط کلی اجرای گودبرداری.
گودبرداری برای پی به عملیات خاکی‌ای گفته می‌شود که با هدف احداث گودهایی که بخشهای در تماس مستقیم با زمین ساختان‌ها در آن قرار می‌گیرد،انجام می‌پذیرد.
این گودبرداریها باید براساس معیارهای مربوط به انجام عملیات خاکی صورت گیرند که خود،موضوع مقررات دیگری است(4).
ب- ضوابط ویژه اجرا:

7-2-2-1- حفاظت کف گودها
کف گودها مربوط به شالوده ساختان‌ها باید هر چه کمتر در معرض اثرات جوی و محیطی قرار داشته باشد(5).

7-2-2-2- آمایش(آماده سازی)
اگر کف گود،برای اجرای شالوده پیش بینی شده،نا مناسب تشخیص داده شود،لازم است براساس شرایط مندرج در دستورالعمل مربوط،نسبت به انجام عملیات تکمیلی آماده‌سازی آن اقدام شود(6).

7-2-2-3- گودبرداری در مجاورت آب
اجرای شالوده‌ها باید بعد از سالم سازی و خشکانیدن کف گود صورت گیرد. سالم سازی کف گود با روشهای مناسب،از قبیل آب کشی و زهکشی،عملی است.
در حالت آب کشی و تخلیه باید به منظور احتراز از بروز مشکلات زیر،پیشگیریهای لازم به عمل آید:
- تهدید پایداری شیروانیهای گود و ابنیه مجاور،
- بالا آمدن کف گود در اثر فشار آب،به ویژه بعد از توقف تلمبه زنی.

7-2-2-4- پیشگیریهای مربوط به یخبندان
اگر کف گود غرقات شده باشد و این غرقات یخ زده باشد،و یا اگر در گوشه و کنار گود قطعات یخزدگی وجود داشته باشد،باید بتن ریزی شالوده بعد از ذوب یخها،و یا تخریب کامل آنها و روبرداری و پاکیزه کردن جاهایی که در معرض یخبندان قرار داشته‌اند،انجام شود.

7-2-2-5- پیشگیریهای مربوط به ورود آب به گود و دیگر عوامل تخریب گود
باید تمهیدات لازم برای اجتناب از آب شستگی و تخریب ناشی از آن به هنگام اجرای شالوده‌ها به عمل آید تا پایداری به هیچ عنوان دستخوش نقصان نشود.

7-2-2-6- احتیاطات مربوط به پایداری بناهای موجود
گودهایی که در مجاورت بناهای موجود ایجاد می‌شوند نباید به هیچ عنوان پایداری این بناها را،چه در مرحله موقت اجرا و چه در مرحله نهایی،دچار نقصان یا اشکال کنند.

7-2-3- نکات مربوط به اجرای شالوده‌ها:
شالوده‌های ساختان‌ها باید با توجه به معیارها و دستورالعملهای «دفترچه مشخصات فنی» مربوط را به اجرای کارهای بتنی و همچنین مقررات زیر احداث شوند.

7-2-3-1- بتن پاکیزگی
اجرای یک لایه بتن پاکیزگی در زیر تمامی شالوده‌های بتن آرمه که در مجاورت سطح زیرین خود آرماتور دارند،الزامی است.
بتن پاکیزگی خطرآلوده شدن بتن سازه‌ای رابه‌هنگام‌انجام‌عملیات بتن‌ریزی مرتفع می‌نماید.
ضخامت لایه بتن پاکیزگی به‌هیچ‌عنوان نباید کمتراز‌5 سانتیمتر باشد.

7-2-3-2-عیارهای کمینه بتن شالوده‌ها
عیارهای‌مندرج در‌زیر به سیمانهای متداول مربوط می‌شوند:
الف- برای بتن پاکیزگی و بتن درشت، عیار کمینه، 150 کیلوگرم سیمان در متر مکعب بتن است.
ب- بتن شالوده‌های غیر مسلح: برای شالوده‌های با بتن غیر مسلح در زیر دیوارهای باربر یا ستونها، عیار کمینه، 200 کیلو گرم سیمان در متر مکعب بتن است. در حالت اجرای بتن داخل آب، باید عیار کمینه سیمان به 300 کیلو گرم در مترمکعب بتن افزایش داده شود.
ج- برای بتن شالوده‌های نواری که فقط آرماتور کلاف دارند، باید عیار کمینه، 250 کیلو گرم سیمان در متر‌مکعب بتن در حالت بتن ریزی در خشکی و 350 کیلو گرمسیمان در مترمکعب در شرایط بتن ریزی در خشکی و 350 کیلوگرم کیلوگرم سیمان در مترمکعب در شرایط بتن ریزی در داخل آب باشد.عیارهای کمینه یاد شده برای تامین حفاظت کافی آرماتورها در برابر خوردگی لازم است.
د - برای بتن شالوده‌های بتن آرمه،عیار کمینه،300 کیلوگرم سیمان در مترمکعب بتن در حالت بتن ریزی در خشکی و 400 کیلوگرم سیمان در مترمکعب بتن در شرایط بتن ریزی در داخل آب است.

7-2-3-3- بتن ریزی شالوده‌ها
بتن ریزی شالوده‌ها می‌تواند در صورت وجود شرایط پایداری برای دیواره‌های گود بدون قالب‌بندی و با رعایت سایر مقررات فنی مربوط به بتن ریزی در مجاورت خاک انجام شود.
در حالت خاص بتن ریزی در آب،لازم است روشی انتخاب شود که مانع شسته شدن بتن تا زمان گیرش باشد(7).

7-2-3-4-حالت محیط‌های خورنده
لازم است به منظور مشخص شدن شدت خورندگی محیط،در زمان مناسب نمونه‌برداری و آزمایش بر روی خاک محل به عمل آید.نتیجه این کار باید در شرایط پیش بینی شده در دفترچه مشخصات ویژه منظور شود(8)
توضیحات مربوط به بخش تعاریف از مبحث پی و پی سازی(0-7)
(F): معادل انگلیسی
(F): معادل فرانسه
توضیحات مربوط به بررسی ژئوتکنیکی و شناسائی خاکها(7-1)
1- بررسی ژئوتکنیکی که به مهندس ژئوتکنیک واگذار می‌شود،بسته به پیشرفت مطالعات طرح کلی بنا ممکن است شامل چند مرحله باشد،توصیه می‌شود که این بررسی از مرحله انتخاب محل آغاز شود تا اطلاعات لازم مربوط به نحوه طراحی در اختیار مهندس طراح قرار گیرد.همچنین توصیه می‌شود که این بررسی،حداقل تا اجرای پی‌ها ادامه یابد تا مطابقت فرضیات به عمل آمده و الگوهای محاسباتی با نتایج حاصل از رویت شرایط واقعی زمین،مورد کنترل قرار گیرد.
2- بر حسب برنامه بررسی ژئوتکنیکی،شناسایی ممکن است شام چند مرحله باشد و در حین اجرا نیز با توجه به نتایج حاصل،دستخوش تغییراتی شود.
3- از جمله دستگاههایی که می‌توانند در این باره مورد سوال قرار گیرند عبارت‌اند از:
- شهرداریها و دفاتر فنی استانداریها
- سازمان هواشناسی
- ادارات مسکن و شهرسازی
- ادارات راه و ترابری
- سازمان زمین شناسی کشور
- آزمایشگاه مکانیک خاک
مدارک مورد بررسی هم می‌تواند به شرح زیر باشد:
- نقشه‌های ترازبندی محلی و عکسهای هوایی
- نقشه‌های زمین شناسی
- نقشه‌های ویژه از قبیل منطقه‌بندی زلزله،یخبندان و غیره
4- منظور از گمانه‌زنی،کلیه عملیاتی است که در سطح زمین و در لایه‌های زیر آن به منظور ممکن ساختن شناسایی عوامل مختلف(از قبیل حفره‌ها،مسیر قنوات،چاههای فاضلاب و غیره...)و تشکیلات زمین شناسی محل انجام می‌گیرد،تعداد این گمانه‌ها تابع عوامل زیر است:
- گستردگی محیط ژئوتکنیکی تحت حفاظت و ناهمگنی زمین در اعماق:
- حساسیت سازه‌های مورد احداث نسبت به نشست‌های نامساوی.
تفسیر صحیح نتایج آزمایشهای در محل،معمولا نیازمند بررسی عمیق نتایج یک حفاری معرف،به همراه بررسیهای لازم درباره نمونه‌های نشان‌دهنده تشکیلات مختلف زیرزمینی است.
در مورد پی‌های عمیق(شمعها)،لازم است ژرفای شناسایی،دست کم 7 برابر قطر شمع،که در هر صورت نباید از 5 متر کمتر باشد،پائین‌تر از تراز نوک شمع‌ها ادامه یابد.در نظر گرفتن اثرات ناشی از گروههای شمع ممکن است ژرفای شناسایی را باز هم بیشتر کند.
توضیحات مربوط به بخش مقررات شالوده‌ها از مبحث پی‌ها(7-2-1)
1- لازم به یادآوری است که اثر آب بر قسمتهای زیرسفره بناها،و از آن جمله شالوده‌های گسترده،در مبحث عملیات گودبرداری و زیربندی مطرح می‌شود.
2- عرض،ارتفاع و ژرفای پی در حالات مختلف در اشکال زیر نمایانده شده است:
3- به عنوان مثال،طراحی پی دودکش‌ها،منابع آب و نظایر آنها تابع مقررات ویژه مربوط به خود می‌باشد.
4- نحوه و روش اجرای عملیات گودبرداری مربوط به پی‌ها را باید،در صورت لزوم، به هنگام طراحی ساختمان مورد بررسی قرار داد و مشخص کد.
5- ریخن بتن پاکیزگی یا بتن شالوده باید به مجرد اتمام عملیات گودبرداری صورت گیرد.پاره‌ای از خاکها،مانند مارنها،که در زمان پایان عملیات گودبرداری مقاومتی کافی و مناسب دارند،نسبت به عوامل جوی حساسیت نشان میدهند و در اثر ریزش آب باران بر آنها بعد از چند ساعت گل شده و کاملا سست می‌شوند.برخی خاکهای دیگر،مانند شیست‌ها،خاصیت تورقی دارند و در مجاورت هوا پوسته پوسته شده و از جدارهای گود جدا می‌شوند.رسها و مارنها و لای‌های خشکیده نیز از جدارهای گودجدا می‌شوند.به منظور پیشگیری از مشکل فوق و جلوگیری از در معرض هوا قرار گرفتن زمینهای قابل تورم،می‌توان روی قسمتهای گودبرداری شده را با ملات ماسه و سیمان‌اندود کرد و یا با ورق کلفتی از پلی‌اتیلن متناسب با شرایط سطح زمین،روی آن را پوشاند.
6- تمامی عواملی که در کف گود به آن برخورد می‌شود مانند سنگها،شالوده‌های قدیمی و به طور کلی هر گونه عدسی زمین مقاوم که احتمال تشکیل نقاط سخت موضعی را در زیر شالوده‌های گسترده و شالوده‌های نواری پدید می‌آورند باید تا عمقی مناسب برداشته شوند تا از ناهماهنگی در زیر شالوده اجتناب شود.راه‌حلهای مناسب دیگری هم می‌توانند به کار گرفته شوند.
تمامی بخشها و عدسیهای با قابلیت تراکم بیشتر از زمین طبیعی مجموعه را باید در شرایط یکسان بهسازی یا جایگزین کرد تا زمین پی از همگنی کافی برخوردار شود.خاک جایگزین را،در صورت لزوم و با توجه به نوع آن،باید متراکم کرد تا معیارهای کلی باربری نقصان نیابد.راه‌حل دیگر،جایگزینی بخشهای برداشته‌شده با بتن کم عیار است. شرایط کار را باید مهندس صاحب نظر مشخص کند.
7- معمولا بتن‌ریزی در زیر آب به وسیله لوله انجام می‌گیرد.
8- لازم است،به ویژه در موارد زیر،شرایط و نحوه کاربرد مشخص باشد:
- انتخاب نوع سیمان.
- عیار کمینه سیمان و دیگر عوامل تشکیل دهنده بتن:
- مواد افزودنی احتمالی در بتن:
- حفاظتهای پیش بینی شده و شرایط به کارگیری آن.

دریافت فایل پی‌دی‌اف