از مهمترین شاخصههای تمدن نوین اسلامی توحیدگرایی و استقرار عدالت و امنیت فراگیر مبتنی بر اندیشه و جهان بینی اسلامی است که تعین بخش و اثر گذار بر مسیر و جهتگیریهای فناوریهای نوین به طور عام و هوش مصنوعی به طور خاص است. برای وصول به شاخصههای تمدن نوین اسلامی بر مبنای دانش و علوم، بنیادین هوش مصنوعی که به لحاظ کارکردی و رفتاری مشابه با برخی ظرفیتهای هوش انسانی عمل میکند یک امکان مهم و یک تغییر در زیست بوم زندگی بر مبنای حکمرانی اسلامی هوشمند محسوب میشود بدیهی است هوش مصنوعی در تعامل با جامعه انسانی، یک پدیده اجتماعی و مرتبط با زیست بوم دینی و فرهنگی جامعه محسوب میشود که میبایست ابتناء همه ابعاد آن بر مبانی، ارزشها، قابلیتها، سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی جمهوری اسلامی، ایران مورد توجه قرار گیرد.
فرصتهای قابل توجه حاصل از پیشرفت علم و فناوری در کنار توان قابل ملاحظه آن برای درک مسائل و همچنین قدرت پیشگیرانه آن در مهار بحرانها و مشکلات پیش روی جوامع موجب شده است تا در سطح بینالمللی در اسناد ملی و برنامههای کلان، سرفصل مهمی به این موضوع اختصاص یابد. در کشور ما نیز توسعه علم و فناوری و توجه به رشد علمی جایگاه قابل توجهی در گفتمان راهبردی کشور و به طور خاص در کلام امامین انقلاب و اسناد و برنامههای کلان کشور به ویژه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی دارد.
اگر در دورهای صنعت نفت صنعت برق و فناوری اطلاعات باعث تحول همه جانبه صنعت شد امروزه یکی از مهمترین حوزههای فناورانهای که با توجه به، گذشته، حال و آینده تحول آفرین خود بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته علوم و فناوریهای هوش مصنوعی است که برخوردار از ابعاد، فلسفی، اخلاقی، فقهی، حقوقی، فنی و مهندسی است.
با عنایت به اثر فراگیر و برنامهپذیر بودن فناوریهای نوین و مزیتهای حاصل از پیشگامی در این فناوریها کشورهای بسیاری بر هوش مصنوعی و کارکردهای آن در بخشهای مختلف، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و دفاعی متمرکز شدهاند کشور ما نیز یکی از کشورهای پیشرو در زمینه خلق دانش و انتشار مقالات علمی در حوزه هوش مصنوعی است و توسعه زیست بوم کسب و کارهای نوپا و شکل گیری شرکتهای دانشبنیان این حوزه نشان میدهد که با برنامهریزی منسجم و جامع میتوان دستاوردهای قابل توجهی را از توسعه هوش مصنوعی در کشور انتظار داشت.
مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) نیز در دیدار با، نخبگان ضمن تاکید همیشگی نسبت به تمرکز بر فناوریهای نو به عنوان ماموریت ویژه، نخبگان به طور خاص تمرکز بر هوش مصنوعی را به عنوان ظرفیت مهم برای حکمرانی نظاممند و اثرگذار بر پیشرفت همهجانبه و توسعه هوشمندانه آن متناسب با اقتضائات و نیازهای بومی کشور مورد تاکید قرار دادهاند. بدیهی است فائق آمدن بر چالشها و مسائل پیش رو در مسیر رسیدن به این جایگاه جز با برنامه ریزی دقیق و جامع که بتواند محقق کننده اهداف راهبردها و اولویتهای مدنظر در اسناد بالادستی و برنامههای راهبردی نظام باشد، میسر نخواهد بود.
بیشک برای ارتقای جایگاه کشور در حوزه هوش مصنوعی و کسب جایگاه مناسب در بازارهای جهانی و رسیدن به جمع کشورهای برتر دنیا راه پرفراز و نشیبی در پیش است خودباوری توانمندسازی نیروی انسانی توجه ویژه به نخبگان فرهنگ سازی، ترویج و آموزش مفاهیم و مبانی، علمی تسهیل فضای کسب و کار بخش خصوصی، تسهیل انتقال فناوری و توسعه فناوریهای زیر ساختی و تنظیم گری متناسب با الزامات این حوزه از جمله مواردی است که باید در راستای یک نگاه منسجم و یکپارچه مدنظر قرار گیرد.
تدوین سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران گام مهمی برای وصول به مولفههای تمدن نوین اسلامی ارتقای کیفیت حکمرانی و تقویت بنیانهای علمی و پژوهشی در راستای پیشرفت کشور در همه عرصههای مرتبط با حکمرانی منطقهای و ملی و ارتباطات جهانی است همچنین هوش مصنوعی در همه قلمروهای اولویت دار از قبیل آموزش و پژوهش بهداشت و درمان حکمرانی دولتی و خدمات عمومی دفاعی امنیتی و انتظامی، صنایع انرژی محیط زیست و کشاورزی فرهنگ ایرانی و تمدن اسلامی رسانه و فضای مجازی و امور مرتبط با فناوریهای مهم و راهبردی اعم از هوافضا، فناوری، زیستی فناوری نانو علوم شناختی و سایر عرصههای علم و فناوری، منشا تغییر و تحولات بزرگ است.