تاریخ نظریه: 1405/07/07
شماره نظریه: 7/1405/84
شماره پرونده: 1405-75-84ح
استعلام:
همان‌گونه که مستحضرید برای ثبت ادعا، نخستین اقدام تهیه نقشه مورد ادعا و بارگذاری آن در «سامانه موضوع ماده 10 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول» می‌باشد؛ اما در برخی موارد به سبب عدم تصرف در قسمت مورد ادعا، تهیه نقشه امکانپذیر نیست و نحوه ثبت ادعا برای این‌گونه املاک مشخص نمی‌باشد. با توجه به راه‌اندازی آزمایشی سامانه موضوع ماده 10 یادشده و ابهام به وجود آمده در این زمینه، خواهشمند است در این خصوص اعلام نظر فرمایید.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
با توجه به الزام قانونی مندرج در تبصره یک ماده 10 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول مصوب 1403 مبنی بر ضرورت درج نقشه دارای مشخصات جغرافیایی (UTM) ابنیه، اراضی و املاک مورد ادعا به عنوان لازمه ثبت ادعا در سامانه موضوع این ماده (سامانه ساماندهی اسناد غیر رسمی) و همچنین با لحاظ حکم مشابه ماده 13 آیین‌نامه اجرایی ماده 10 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول و تبصره‌های 1 و 2 آن مصوب 1404/17/1 معاون اول محترم قوه قضاییه و نظر به اینکه وفق بند 4 آیین‌نامه اجرایی یادشده، بدون درج مستندات ادعا، نقشه دارای مختصات جغرافیایی (UTM) محدوده مورد ادعا و جدول اطلاعات توصیفی، درج ادعا در سامانه یادشده امکانپذیر نمی‌باشد؛ در فرض سوال صرف عدم تصرف مدعی در ابنیه، اراضی و املاک مورد ادعا و ادعای مقدور نبودن تهیه نقشه یادشده موثر در مقام نمی‌باشد و مدعی مکلف به بارگذاری نقشه دارای مشخصات ملک است. با وجود این، یک راهکار برای فراهم شدن امکان درج ادعا در این‌گونه موارد آن است که سامانه به گونه‌ای بازطراحی شود که مدعی با اعلام اینکه در حال حاضر متصرف ملک مورد ادعا نمی‌باشد و با درج مساحت و ابعاد و دیگر اطلاعات توصیفی ملک مورد ادعا، بتواند نقشه مشخصات جغرافیایی را که ملک مورد ادعا در محدوده آن (داخل آن) واقع شده است، بارگذاری کند و پس از آن، در مرحله اقدام با انجام رسیدگی‌های لازم، این نقشه اصلاح شود.
شایسته ذکر است وفق ماده 16 «دستورالعمل اجرایی و سند راهنمای ماده 8 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول مصوب 1403 و بند «ب» ماده 114 قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران» مصوب 1404/5/26 رئیس محترم قوه قضاییه، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است امکان دسترسی تمام اشخاص به نقشه دارای مختصات جغرافیایی تمام محدوده‌های قطعات حدنگاری شده متعلق به اشخاص خصوصی را برای استخراج مختصات جغرافیایی با رعایت ملاحظات مذکور در این ماده فراهم آورد. همچنین به موجب تبصره 3 ماده 10 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول مصوب 1403، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان امور اراضی کشور مکلفند در خصوص اراضی و مستحدثات داخل در محدوده طرح‌های هادی روستا‌ها و اراضی زراعی و باغ‌های خارج از محدوده قانونی شهرها، نقشه دارای مختصات جغرافیایی را تهیه و با رعایت ترتیبات مقرر در این ماده به سازمان ثبت و اسناد و املاک کشور اعلام کنند و سازمان یادشده نیز نقشه‌ها را در سامانه درج می‌نماید؛ بر این اساس، در صورت داشتن هر گونه ادعایی نسبت به اراضی موضوع ماده 16 دستورالعمل یادشده و تبصره 3 ماده 10 قانون مذکور، می‌توان از نقشه‌های دارای مختصات جغرافیایی بارگذاری شده در سامانه استفاده کرد.