قانون سازمان وزارت بهداری

فصل اول

ماده اول (منسوخ 1399/08/05)- سازمان مرکزی وزارت بهداری به شرح زیر است:
1 - حوزه وزارتی.
2 - شورای عالی بهداشت.
3 - بنگاه پاستور
4 - اداره کل امور اداری
5 - اداره کل بازرسی
6 - اداره کل فنی

ماده دوم (منسوخ 1399/08/05)- حوزه وزارتی مشتمل است بر وزیر بهداری و معاون وزارت بهداری و دفتر وزارتی بضمیمه دارالترجمه.

ماده سوم - وظائف وزیر بهداری:
وزیر بهداری مسئول تامین بهداشت عمومی کشور بوده و نظارت در تمام کارهای مربوطه ببهداشت عمومی داشته و هر اقدامی که برای حفظ و وقایه سلامت عمومی مقتضی بداند به عمل خواهد آورد و مسئولیت نهایی به عهده وزیر بهداری است و اختیارات کامل در هر نوع از امور بهداری خواهد‌داشت در موقع احتیاج میتواند اختیارات لازمه بصاحبه منصبان و مدیران کل وزارت بهداری برای حسن جریان امور تفویض نماید.

ماده چهارم (منسوخ 1399/08/05)- وظایف معاون وزارت بهداری:
معاون وزارت بهداری در تحت نظر وزیر بهداری به نحوی که وزیر دستور میدهد در طرح و نقشه‌های لازم و تنظیم امور بوزیر بهداری مساعدت‌خواهد کرد و در غیاب وزیر امور وزارتخانه را بجریان خواهد گذاشت.

ماده پنجم (منسوخ 1399/08/05)- وظایف دفتر وزارتی:
وظایف دفتر وزارتی و دارالترجمه را وزیر بهداری بر حسب آیین‌نامه معین خواهد کرد.

ماده ششم (منسوخ 1399/08/05)- وظایف شورای عالی بهداشت:
شورای عالی بهداشت مشاوره در امور مهمه مربوط ببهداشت کشور خواهد نمود. ریاست شورای عالی بهداشت همیشه با وزیر بهداری و در غیاب او‌با معاون وزارت بهداری است آیین‌نامه شورای عالی بهداشت از طرف وزارت بهداری تهیه و پس از تصویب کمیسیون بهداری مجلس شورای ملی به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

ماده هفتم (منسوخ 1399/08/05)- بنگاه پاستور طبق مقررات تحت نظر و دستور وزارت بهداری انجام وظیفه خواهد نمود و آیین‌نامه‌های مربوط بآن پس از تصویب‌کمیسیون بهداری مجلس شورای ملی به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

ماده هشتم (منسوخ 1399/08/05)- اختیارات ادارات کل مرکزی:
ادارات کل مرکزی عبارت از سه اداره کل است که هر یک تحت نظر یک مدیر کل اداره خواهد شد. این ادارات در کارهای جاری به نحوی که از طرف وزیر بهداری معین میشود دارای اختیارات بوده و در مسائل مهم و کارهای اتفاقی و مسایل مربوط بخط مشی وزارتخانه بوزیر بهداری مراجعه خواهد کرد - ولی در هر حال ادارات کل مکلفند به طور فهرست مقام وزارت و معاونت را از جریان امور‌مستحضر دارند.

ماده نهم (منسوخ 1399/08/05)- سازمان و وظایف اداره کل بازرسی:
این اداره مشتمل است بر دو اداره:
1 - اداره بازرسی مرکز.
2 - اداره بازرسی ولایات.
اداره کل بازرسی دارای عده کافی بازرس در مرکز و در ولایات خواهد بود که لااقل هر سه ماه یک بار کلیه عملیات سازمانهای وزارت بهداری را در مرکز‌و ولایات بازرسی خواهند کرد.
اداره کل بازرسی ممکن است دارای چند نفر بازرس ویژه بوده که تحت نظر مستقیم وزیر بهداری انجام وظیفه نمایند.
در بودجه وزارت بهداری اعتبار مخصوصی باسم اعتبار مخفی که مبلغ آن از پانصد هزار ریال تجاوز ننماید در اختیار وزیر بهداری گذشته خواهد شد که در مواقع لزوم بتواند بازرسی‌های مخفی به عمل آورد.

ماده دهم (منسوخ 1399/08/05)- اداره امور اداری.
اداره کل امور اداری دارای چهار اداره خواهد بود:
1 - کارگزینی. 2 - حسابداری. 3 - کارپردازی. 4 - نگاهداری ابنیه و اثاثیه و تعمیرات و ساختمان.

ماده یازدهم (منسوخ 1399/08/05)- وظایف اداره کارگزینی:
وظایف این اداره عبارت خواهد بود از مراقبت و رعایت مقررات مربوطه باستخدام کلیه کارمندان وزارت بهداری و تعیین مشخصات و سوابق اشخاص برای تعیین شغل و تغییر ماموریت و مرخصی‌ها و محاکمات و مطالعه در بهبودی و رفاه حال مستخدمین و پیشنهاد بمقام وزارت.

ماده دوازدهم (منسوخ 1399/08/05)- وظایف اداره حسابداری - وظایف این اداره عبارت است از:
اول - کلیه پرداختهای مصوبه در حدود بودجه.
دوم - نگاهداری حساب کلیه پرداختها و نظارت در جمیع امور مالی طبق قوانین مقرره.
سوم - گزارش ماهیانه بمقام وزارت از وجوه پرداخت شده و موجودی نسبت به هر یک از اقلام بودجه.

ماده سیزدهم (منسوخ 1399/08/05)- وظایف اداره کارپردازی:
وظیفه اداره کارپردازی عبارت است از کلیه خریدهای لازم و تهیه احتیاجات و داروی وزارت بهداری (‌غیر از مواردی که خرید و تهیه آن باید به وسیله بنگاه کل کارپردازی کشور انجام شود) طبق پیشنهادات ادارات مربوطه در حدود بودجه مصوبه.

ماده چهاردهم (منسوخ 1399/08/05)- وظایف اداره نگاهداری ابنیه و تعمیرات و ساختمان.
وظایف این اداره عبارت خواهد بود از نظارت و حفاظت و تعمیر کلیه ابنیه و عمارات و اثاثیه متعلقه به وزارت بهداری و تهیه نقشه‌های مربوطه و‌نظارت در کلیه ساختان‌های جدید غیر از آن چه باید به وسیله بنگاه کارپردازی کل کشور انجام گردد.

ماده پانزدهم (منسوخ 1399/08/05)- اداره کل فنی - این اداره کل شامل ده اداره است:
1 - اداره تبلیغات و انتشارات و تعالیم بهداشتی.
2 - اداره نظارت در امور بهداری شهرداریها
3 - اداره مراقبت و جلوگیری از بیماریهای واگیر.
4 - اداره بهداشت و حمایت کودکان و مادران.
5 - اداره امور قرنطینه‌ها.
6 - اداره تنظیم امور پزشکی.
7 - اداره امور بیمارستانها و درمانگاهها و آزمایشگاهها.
8 - اداره داروئی نظارت در ادویه مخدره و جلوگیری از تقلبات در اغذیه و دارو.
9 - اداره آمار بهداشتی.
10 - اداره مطالعه و طرح‌ریزی و بنگاه بهداشت.

ماده شانزدهم - وظایف اداره تبلیغات و انتشارات و تعالیم بهداشتی:
اداره تبلیغات و انتشارات و تعالیم بهداشتی همواره اهالی را از اصول بهداشت عمومی و شخصی و طرز جلوگیری از ابتلای بیماریهای واگیر مطلع‌خواهد نمود.

ماده هفدهم - وظایف اداره نظارت در امور بهداری شهرداریها به قرار زیر است:
1 - مساعدت ببهداری شهرداریها از حیث فنی و نظارت در عملیات و موسسات بهداری شهرداری بخصوص در موارد زیر:
الف - نسبت به آب مشروب و فاضلاب و مساعدت در گذراندن قوانین و تصویب نقشه‌های بهداشتی از نظر فنی و مساعدت در تهیه وجه لازم.
ب - بازرسی در امور بهداشتی و وضع مقررات بهداشتی به طور نمونه و مساعدت در تصویب آنها به وسیله مقامات مربوطه و نظارت در امور‌بازرسی بهداشت اشخاصی که متصدی فروش اغذیه و اشربه هستند که به طور صحت این بازرسی انجام گیرد و نظارت در بازرسی سلمانیها - حمامیها- داروخانه‌ها - تآتر و سینماها - کارخانجات و اماکن عمومی و زندانها و غیره که از طرف شهرداری به عمل می‌آید.
2 - نظارت و بازرسی در امور بیمارستانها و درمانگاهها و آزمایشگاههای کل کشور (‌اعم از خصوصی و ملی و دولتی)

ماده هیجدهم - وظایف اداره جلوگیری از بیماریهای واگیر - این اداره مشتمل بر هشت دایره خواهد بود:

1 - دایره جلوگیری از مالاریا:
وظیفه این دایره مطالعه دائمی راجع به ابتلای بمالاریا و اقدامات لازم برای مبارزه با آن و تهیه وسایل تربیت کارمندان برای مبارزه عملی با مالاریا و‌تهیه طرح های جدید و نظارت در اجرای عملیات مزبور.

2 - دایره جلوگیری و رفع بیماریهای تیفوس - وظایف این دایره نظارت دائمی راجع بمبتلایان تیفوس است مادامیکه این بیماری در کشور‌وجود دارد و اقدامات لازم فوری برای جلوگیری از شیوع آن در شهرها و دهات با کمک بهداری شهرداری و تشریک مساعی با انجمن مبارزه با تیفوس و‌استفاده از وجود درمانگاههای سیار.

3 - دایره مبارزه با بیماریهای روده:
نظر به اینکه بیماریهای تیفوئید و وبا و اسهال خونی و کرمها بیشتر به وسیله آلودگی آب به هر نوع منتشر میشود و وظیفه این دایره کمک برای تهیه‌آب مشروب و تهیه مجاری فاضلاب در دهات و قصباتی که فاقد شهرداری میباشند.

4 - دایره تلقیحات - وظیفه این دایره نظارت و فراهم نمودن وسایل تلقیح کلیه اطفال بر ضد دیفتری و تلقیح کلیه اهالی بر ضد آبله و حصبه و شبه‌حصبه و در مواقع ضرورت تهیه وسایل تلقیح بر ضد سایر بیماریهای واگیر.

5 - دایره جلوگیری از بیماریهای آمیزشی - این دایره مکلف است علاوه بر مساعدت با شهرداریها جهت تاسیس مراکز معالجه و جلوگیری از این‌بیماریها در شهرها در تاسیس نظیر چنین مراکز در دهات نیز اقدام نماید.

6 - دایره جلوگیری از تراخم - وظیفه این دایره عبارت است از مطالعه دائمی راجع به ابتلای تراخم و هدایت و نظارت در موسسات مربوطه در خصوص جلوگیری و معالجه این بیماری و در موقع لزوم از بهداریهای شهرداریها و درمانگاههای سیار استفاده خواهد نمود.

7 - دایره جلوگیری از بیماری سل - وظیفه این دایره مبارزه عمومی با بیماری سل و تشخیص به موقع بیماری و مجزا نمودن و معالجه بیماران و‌خصوصاً اطفال و بستری نمودن بیماران سخت در آسایشگاهها و بیمارستانها و مطالعه دائم راجع به این بیماری و سعی در تاسیس ساناتوریم‌ها و‌درمانگاهها و تشریک مساعی با سایر موسسات بهداشتی مسلولین است.

8 - دایره جلوگیری از بیماری جذام - وظیفه این دایره جمع‌آوری عده مبتلایان بجذام و تهیه وسائل لازم برای معالجه و جلوگیری از بیماری و‌تهیه لوایح قانونی راجع باجرای وسایل استحفاظی و ایجاد درمانگاه و جذامی‌خانه‌ها برای مجزا داشتن مجذومین

ماده نوزدهم - اداره بهداشت و حمایت کودکان و مادران و جلوگیری از تلفات اطفال: وظایف این اداره عبارت است از ایجاد درمانگاهها برای دادن‌دستور به مادران قبل از وضع حمل و بعد از وضع حمل و تاسیس درمانگاهها برای معاینه کودکان سالم و بهداشت کودکان دبستانها و همچنین کلیه‌اقداماتی که مربوط بکاستن عده مبتلایان و عده متوفیات کودکان و مادران قبل از زایمان و بعد از زایمان باشد و کمک مادی و معنوی ببنگاههائیکه برای این منظور تاسیس شده و می‌شوند.

ماده بیستم - اداره قرنطینه‌ها - وظیفه این اداره عبارت است از:
1 - تاسیس و نگاهداری قرانطینه‌های دریائی و مرزی و هوایی و دادن پیشنهادات لازم برای تغییر در قوانین و مقررات مربوط بقرنطینه‌ها و‌نظارت در وظایف عملیات روسای قرانطینه‌ها و رسیدگی به امور کلیه قرانطینه‌ها. 2 - تاسیس قرانطینه‌های داخلی در مواقع ضرورت و نظارت در قرنطینه‌های بهداری شهرداری‌ها و عملیات آنها.

ماده بیست و یکم - اداره تنظیم امور پزشکی: این اداره در کار پزشکان و دندانسازان و قابله‌ها و پزشکیاران و پرستاران و داروسازان نظارت خواهد‌کرد و همچنین در اجرای کلیه قوانین و مقررات مربوطه به صدور پروانه و وظایف صنفی طبقات مذکور و مجازات متخلفین نظارت نموده و مسئول‌صدور پروانه شغل برای هر یک از طبقات مذکور فوق و اجرای مقررات مربوطه می‌باشد به علاوه مطالعه و پیشنهاد لوایح قانونی مربوط به امور مذکور‌در این ماده به عهده اداره تنظیم امور پزشکی است.

تبصره الف (منسوخ 1399/08/05)- برای رسیدگی بوظایف صنفی طبقات مذکور و مجازات متخلفین در وزارت بهداری یک محکمه پنجنفری تشکیل خواهد شد که اعضاء آن به ترتیب زیر تعیین خواهد شد:
1 - دو نفر از طرف وزارت بهداری.
2 - دو نفر از پزشکان غیر موظف که هرساله به وسیله کلیه پزشکان انتخاب میشوند.
3 - نفر پنجم با توافق نظر چهار نفر نامبرده بالا انتخاب خواهد شد.
ب - آیین‌نامه مربوط به این محکمه را وزارت بهداری تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رساند.

ماده بیست و دوم - اداره امور بیمارستانها و آزمایشگاهها و درمانگاهها: این اداره مسئول نظارت کلیه بیمارستانها و درمانگاهها و آزمایشگاههای تابع وزارت بهداری بوده و کمک و راهنمائی لازم برای توسعه و تکمیل آنها‌خواهد نمود.

ماده بیست و سوم - اداره آمار بهداشتی:
این اداره مواظب خواهد بود که آمار صحیح و به موقع از عده مبتلایان و متوفیات که از بهداری استانها میرسد طبقه‌بندی و تجزیه و مرتب نموده و‌خطوط نمودار (‌گرافیک) آنها را رسم و اطلاعات لازم را به دول ذینفع طبق مقررات صحی مجمع بین‌المللی و موسسات داخلی کشور و ادارات مختلفه‌وزارت بهداری که لازم باشد بدهد.

ماده بیست و چهارم - اداره مطالعه و طرح‌ریزی و بنگاه بهداشت. وظایف این اداره عبارت است از:
1 - ایجاد یک آزمایشگاه برای آزمایش و تحقیقات و تعلیم و تربیت پزشکان در امور بهداشت.
الف - امتحان ادویه و مواد غذائی از حیث خالص بودن و نداشتن عوامل مضره.
ب - تحقیق مسائل مربوط بجلوگیری یا معالجه بیماری.
2 - بررسی در وضع تغذیه - عادات تغذیه و مواد غذائی موجوده با عطف توجه مخصوص نسبت بکودکان و اطفال.
3 - بررسی نیازمندیهای بهداشتی کشور و پیشنهادات نسبت بتوسعه برنامه وزارت بهداری.

فصل دوم
سازمان بهداریهای ولایات

ماده بیست و پنجم (منسوخ 1399/08/05)- در هر استان در مقر استانداری یا در هر ناحیه بهداشتی که تقسیمات آن را وزارت بهداری با تصویب هیات وزیران تعیین‌خواهد نمود یک رئیس بهداری معین میگردد که مسئول حوزه ماموریت خود بوده و بهداری استان یا ناحیه بهداشتی را به نحوی که از طرف وزیر‌بهداری معین میشود اداره نماید و فقط در موارد مهم و مسائل مربوطه بخط مشی به وزارت بهداری مراجعه خواهد کرد.
رئیس بهداری استان یا ناحیه بهداشتی اجازه خواهد داشت که مراسلات مربوط بحوزه ماموریت خود را امضا نماید و دارای بایگانی و دفتری که‌مرکب از رئیس دفتر و عده کافی ماشین‌نویس و منشی و ثبات و بایگان باشد خواهد بود. ادارات تابعه بهداری استان یا ناحیه بهداشتی و درمانگاههای‌سیار و کلیه روسای بهداری شهرستانها و بخشها و مامورین تلقیح تحت نظر بهداری همان استان یا ناحیه بهداشتی خواهد بود.
سازمان بهداری استان یا ناحیه بهداشتی عبارت خواهد بود از ادارات بازرسی و امور اداری و فنی با یک رئیس برای هر یک از ادارات و عده کافی عضو(‌که بسته است به توسعه و تشکیلات هر استان یا ناحیه بهداشتی) و یک یا چند معاون بهداری استان یا ناحیه بهداشتی در شهر و یا شهرهای دور از‌مرکز استان و عده کافی روسا و مامورین بهداری.

ماده بیست و ششم (منسوخ 1399/08/05)- اداره بازرسی:
این اداره عملیات کلیه موسسات و مامورین وزارت بهداری را در استان یا ناحیه بهداشتی بازرسی نموده و برئیس بهداری استان یا رئیس ناحیه بهداشتی گزارش خواهد داد رئیس بهداری استان یا رئیس ناحیه بهداشتی در مواقع عادی اقلاً ماهی یکمرتبه باداره کل بازرسی مرکز گزارش میدهد.

ماده بیست و هفتم (منسوخ 1399/08/05)- اداره امور اداری:
وظیفه این اداره بیشتر جنبه حسابداری خواهد داشت ولی تا حدی کارهای امور اداری (‌کارگزینی، کارپردازی و نگاهداری اموال و تعمیر ساختمان) را نیز‌انجام خواهد نمود.

الف - حسابداری:در حدود بودجه وجه لازم در اختیار اداره حسابداری بهداری استان یا ناحیه بهداشتی برای پرداخت حقوق و نگاهداری درمانگاهها و مخارج متفرقه‌گذارده خواهد شد اداره حسابداری همه ماهه وضعیت بودجه بهداری استان یا ناحیه بهداشتی را از حیث آن چه که خرج شده و آن چه موجود است از‌هر ماده بودجه باداره حسابداری مرکزی گزارش خواهد داد.

ب - کارگزینی - دادن پیشنهادات لازم باداره کارگزینی مرکز راجع بتغییر ماموریت یا استخدام جدید توسط رئیس بهداری استان یا ناحیه‌بهداشتی به عهده کارگزینی خواهد بود.

ج - کارپردازی - خریدهای جزئی و لوازم متفرقه در حدود بودجه به عهده کارپردازی است ولی خریدهای کلی باید توسط اداره کارپردازی مرکز به عمل آید.

د - نگاهداری اثاثیه و تعمیر و ساختمان - این شعبه مامور نگاهداری کلیه ساختان‌ها و اثاثیه وزارت بهداری در استان یا ناحیه بهداشتی خواهد‌بود و به وسیله رئیس بهداری استان باداره نگاهداری و ساختمان مرکز پیشنهاد لازم برای ساختمان جدید خواهد نمود و مامور حفظ تمام اموال و‌اثاثیه دولتی متعلق به وزارت بهداری است.

ماده بیست و هشتم (منسوخ 1399/08/05)- اداره فنی:
این اداره تاسیسات درمانگاههای سیار را اداره نموده و در عملیات پزشکان بهداری استان یا ناحیه بهداشتی نظارت خواهد کرد و تا آنجایی که ممکن‌است وظایف ده اداره و هشت دایره اداره کل فنی مرکز را در استان یا ناحیه بهداشتی انجام خواهد داد و توجه مخصوص بدرمانگاههای سیار -‌قرانطینه - آزمایشگاه و آمار و تنظیم امور پزشکی خواهد داشت.

الف - درمانگاههای سیار - اداره فنی نظارت کامل در کار درمانگاههای سیاری که بهر استان یا ناحیه بهداشتی داده شده است باید بنماید هر‌واحد از درمانگاههای سیار مخصوص بیک منطقه است ولی در موقع بروز و شیوع بیماریهای واگیر همگان (‌اپیدمی) کلیه درمانگاههای سیار به منطقه آلوده اعزام خواهند شد.

ب - قرانطینه - اداره فنی نظارت در امور قرانطینه محلی خواهد داشت و در محلهائی که قرانطینه دریائی مرزی هوایی باشد تحت نظر آن اداره‌خواهد بود.

ج - آزمایشگاهها و بیمارستانها و درمانگاهها - یک آزمایشگاه تشخیص در مرکز هر استان یا ناحیه بهداشتی تاسیس خواهد شد که مجاناً کلیه‌مراجعات پزشکان را برای تشخیص و تعیین حاملین میکروب و طول مدت قرانطینه و دوره نقاهت و تعیین مدت انفراد اشخاصی را که با بیماران‌مسری تماس دارند انجام دهد و برای نگاهداری سرمها و واکسنها و غیره دارای سردخانه‌ای بوده و مورد استفاده قرار خواهد داد در نقاطی که معاون‌بهداری استان یا ناحیه بهداشتی هست (‌اطبای فنی) یک آزمایشگاه فرعی ایجاد خواهد شد این اداره نظارت در بیمارستانها و درمانگاههای موجوده‌نموده و پیشنهادات لازمه برای تاسیس این نوع موسسات خواهد داد.

د - شعبه آمار - جمع‌آوری اطلاعات راجع بعده نفوس هر آبادی و تعیین عده بیمار و عده بهبودی یافتگان و تلف شده با تعیین عده مرد و زن و‌طفل به عهده این شعبه است به علاوه گزارش هفتگی مبتلایان و متوفیات که از روسای بهداری و سایر موسسات بهداشتی میرسد تنظیم و ترمیم‌احصائیه و نقشه به عهده این شعبه است که همه هفته باید گزارش آن را مستقیماً باداره آمار وزارت بهداری ارسال دارد.

ماده بیست و نهم (منسوخ 1399/08/05)- وزیر بهداری مجاز است در صورت لزوم و با تصویب هیات وزیران دوائری را تبدیل بادارات نموده و ادارات یا دوایر جدیدی‌تاسیس نماید ولی هر نوع تغییری در این قانون منوط به تصویب مجلس شورای ملی است.

ماده سی‌ام (منسوخ 1399/08/05)- وزارت بهداری حق دارد بکارمندان عالیرتبه که خدمات مهمتری انجام میدهند عنوان مدیر کلی اعطاء نماید.

ماده سی و یکم (منسوخ 1399/08/05)- از تاریخ تصویب این قانون کلیه اشخاصیکه بعداً بمقام مدیریت کل وزارت بهداری ارتقاء یابند باید دارای دانشنامه دکترا در‌امور پزشکی یا داروسازی یا دندانسازی باشند.

ماده سی و دوم (منسوخ 1399/08/05)- آیین‌نامه‌های مربوط به هر یک از ادارات و موسسات و بنگاهها را وزارت بهداری تدوین و به تصویب هیات وزیران خواهد‌رسانید.

ماده سی و سوم - وزارت بهداری مامور اجرای این قانون است.

قانون سازمان وزارت بهداری مشتمل بر سی و سه ماده که به موجب قانون مصوب هشتم بهمن ماه 1323 در تاریخ بیست و دوم آذرماه یکهزار و‌سیصد و بیست و چهار به تصویب کمیسیون بهداری مجلس شورای ملی رسیده است قابل اجراء میباشد.

رئیس مجلس شورای ملی - محمدصادق طباطبائی