آیین‌نامه فنی در زمینه کنترل و کاهش آلودگی ها موضوع ماده (2) قانون هوای پاک

هیات وزیران در جلسه 1397/6/21 به پیشنهاد شماره 43693 -1 مورخ 1396/11/1 سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد ماده (2) قانون هوای پاک - مصوب 1396 - آیین‌نامه فنی در زمینه کنترل و کاهش آلودگی ها (موضوع ماده (2) قانون یاد شده) را به شرح زیر تصویب کرد:

ماده 1- دراین آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
الف - قانون: قانون هوای پاک - مصوب 1396 -.
ب - سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست.
پ - شهرهای دارای اولویت: شهرهای واجد شرایط برنامه ریزی ویژه جهت کاهش آلودگی هوا شامل تهران، کرج، مشهد، شیراز، اصفهان، تبریز، اراک و اهواز.

ماده 2- وزارت نفت موظف است بر اساس جدول زیر نسبت به تامین و عرضه سوخت خودرو در سراسر کشور اقدام کند:

تبصره 1- تولید و توزیع (70) میلیون لیتر بنزین یورو (4) در روز منوط به عدم تجاوز سقف میزان مصرف بنزین کشور از (85) میلیون لیتر در روز می‌باشد.

تبصره 2- از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه باید در تمام شهرهای دارای اولویت، سوخت بنزین یورو (4) و نفت- گاز یورو (4) در سقف مقرر در جدول مذکور در دسترس باشد.

تبصره 3- وزارت نفت موظف است از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه، نسبت به توزیع سوخت نفت - گاز یورو (4) مورد نیاز در جایگاه های سوخت موضوع فهرست پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، اقدام کند.

ماده 3- سازمان ملی استاندارد ایران موظف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه نسبت به تدوین استاندارد ملی سوخت گاز طبیعی و ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه نسبت به تدوین استاندارد ملی روغن موتور اقدام و مراحل اجباری شدن آن را از ابتدای سال 1400 از طریق شورای عالی استاندارد پیگیری کند.

تبصره - سازمان ملی استاندارد ایران موظف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه نسبت به تدوین استاندارد ملی سوخت گاز طبیعی و ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه نسبت به تدوین استاندارد ملی سوخت های بنزین و نفت - گاز و روغن موتور اقدام و مراحل اجباری شدن آن را از ابتدای سال 1400 از طریق شورای عالی استاندارد پیگیری کند.

ماده 4- برنامه زمانی اعمال استاندارد آلایندگی خودروها، موتورسیکلت ها و وسایل نقلیه غیرجاده ای تولید داخل و وارداتی به شرح جدول زیر تعیین می‌شود:

ماده 4 (اصلاحی 1400/12/18)- برنامه زمانی اعمال حداقل حدود مجاز آلایندگی خودروها و موتورسیکلت های تولید داخل و وارداتی (بنزینی، دیزلی و گازسوز) به شرح جدول زیر تعیین می‌شود:

تبصره(الحاقی 1402/10/20)- استاندارد آلایندگی یورو (5) به همراه صافی (فیلتر) جاذب ذرات منوط به تجهیز صافی (فیلتر) به صورت کارخانه ای (اُای اِم) و پایش عملکرد آن توسط سامانه الکترونیکی خودرو (ای سییو) می‌باشد.

ماده 5- سازمان موظف است ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه فرایند آزمون های تایید نوع و تطابق تولید را بروزرسانی کند. تاییدیه آزمون های آلایندگی در صورتی معتبر است که توسط آزمایشگاه ها و مراکز آزمون داخلی و خارجی مورد تایید سازمان انجام شده باشد. سازمان موظف است فرایند صدور تاییدیه حدود مجاز آلایندگی را به صورت ماشینی (مکانیزه) و از طریق درگاه اینترنتی انجام دهد.

ماده 6- سازمان موظف است به منظور اطمینان از احراز صحت همه بخش های فرایند تایید حدود مجاز آلایندگی، نسبت به نمونه برداری و انجام آزمون های تطابق تولید اقدام کند. عدم احراز حدود مجاز آلایندگی، منجر به توقف تولید، توقف شماره گذاری و اجرای مجدد ضوابط آلایندگی می‌شود.

ماده 7- سازمان ملی استاندارد ایران موظف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه نسبت به تدوین و ابلاغ استاندارد مشخصات و ویژگی های تجهیزات کاهش آلایندگی خودرویی شامل واکنش گر سه راهه، پالایش گر (فیلتر)های جاذب دوده، انتخابی کاهنده اکسیدهای نیتروژن، حذف آمونیاک و اکسیداسیون دیزل و همه افزودنی های این تجهیزات مانند محلول رقیق آمونیاک (محلول ادبلو) و افزودنی های پالایش گر (فیلتر)های دوده اقدام و مراحل اجباری شدن آن را از طریق شورای عالی استاندارد پیگیری کند.

ماده 8- وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است میزان حقوق ورودی خودروهای پایه گازسوز، برقی و تمام هیبریدی و اجزا و قطعات مربوط را به صورت سالانه با حداقل تعرفه ممکن جهت تصویب به هیات وزیران ارایه کند.

ماده 9- وزارت نفت موظف است ضمن برنامه ریزی برای توسعه استفاده از خودروهای گازسوز، قیمت سوخت گاز خودروهای گازسوز را به نحوی به مراجع ذی ربط قیمت گذاری پیشنهاد کند که مزیت نسبی استفاده از سوخت گاز نسبت به سوخت مایع به میزان موثری حفظ شود.

ماده 10- نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است تمهیدات لازم برای ثبت اطلاعات نوع خودرو، سوخت خودرو، سطح استاندارد آلایندگی در زمان ساخت، تجهیزات خاص پایش (کنترل) آلایندگی نظیر پالایش گر (فیلتر)های دوده و کاهنده اکسیدهای نیتروژن و نصب تجهیزات جدید پایش (کنترل) آلایندگی (رتروفیت) را بر اساس اعلام سازمان به نحوی اعمال کند که اطلاعات مذکور در سامانه یکپارچه معاینه فنی ایران (سیمفا) قابل دسترسی باشد.

ماده 11(منسوخ 1402/10/17)- شماره گذاری موتورسیکلت بنزینی منوط به اسقاط یک دستگاه موتورسیکلت است. موتورسیکلت های برقی از شرط اسقاط معاف هستند.

تبصره - پلیس راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است نسبت به اعمال محدودیت های قانونی تردد موتورسیکلت های بنزینی فرسوده از جمله ماده (8) قانون و ماده (18) قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی - مصوب 1389 - اقدام کند.

ماده 12(منسوخ 1402/10/17)- تولیدکنندگان و واردکنندگان موتورسیکلت از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه موظفند ده درصد (10%) سبد محصولات هر دوره سه ماهه خود را بر مبنای تعداد تولید، به موتورسیکلت برقی اختصاص دهند و در صورت عدم امکان، به ازای شماره گذاری هر دستگاه موتورسیکلت از میزان ده درصد (10%) مذکور، سه دستگاه موتورسیکلت فرسوده از رده خارج کنند.

ماده 13- صدور مجوز جدید برای شرکت های حمل و نقل پیک موتوری منوط به برقی بودن کل ناوگان موتورسیکلت مورد استفاده آنها در شهرهای دارای اولویت است. همچنین تمدید مجوز شرکت های حمل و نقل پیک موتوری موجود از ابتدای سال 1399 مشمول حکم این ماده می‌شود.

ماده 14- دستگاه های موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری - مصوب 1386 - موظفند تا پایان سال 1397 کلیه ناوگان موتورسیکلت ملکی شهری خود را در شهرهای دارای اولویت به موتورسیکلت برقی تبدیل کنند. وسایل نقلیه امدادی موضوع بند (100) ماده (1) آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی موضوع تصویب نامه شماره 20873 / ت29169ه- مورخ 1384/4/8 و اصلاحات بعدی آن از شمول این ماده مستثنی هستند.

ماده 15- حدود مجاز معاینه فنی کلیه وسایل نقلیه به تفکیک نوع خودرو، سوخت و تجهیزات کاهنده آلایندگی توسط سازمان و با اخذ نظر از وزارتخانه های صنعت، معدن و تجارت، راه و شهرسازی و کشور تعیین می‌شود.

ماده 16(اصلاحی 1399/05/05)- وزارت نفت از طریق شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران موظف است با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و با رعایت قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی - مصوب 1398- نسبت به تکمیل طرح کهاب (کاهش، هدایت، انتقال و بازیافت بخارات بنزین) در کلیه مبادی مربوط، اعم از انبارهای نفت، جایگاه های عرضه سوخت بنزین و نفتکش ها با رعایت بندهای زیر اقدام کند:

1(اصلاحی 1401/11/12)- کلیه جایگاه های بنزین باید نسبت به نصب تجهیزات و بهره برداری کامل از طرح کهاب بر اساس زمان بندی زیر اقدام کنند:
الف- جایگاه های تازه تاسیس در زمان بهره برداری از ابتدای مهر ماه سال 1399.
ب - سایر جایگاه ها با اولویت جایگاه های داخل محدوده شهری کلانشهرها تا پایان سال 1403.

تبصره 1(الحاقی 1399/05/05)- جایگاه های داخل محدوده شهری (خصوصاً جایگاه های مجاور مناطق مسکونی، مراکز آموزشی، مراکز درمانی، اداری، نظامی و مانند آن) و همچنین جایگاه های دارای بالاترین میزان فروش روزانه، در اولویت اجرای طرح خواهند بود.

تبصره 2(الحاقی 1399/05/05)- در صورت عدم اجرای هر یک از بندهای فوق در زمان های مقرر، شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران مجاز به عدم پرداخت پنجاه درصد (50%) حق کسری مجاز (چهل و پنج لیتر در ده هزار لیتر) به جایگاه داران خواهد بود.

2(الحاقی 1399/05/05)- بازپرداخت سرمایه گذاری بخش خصوصی در اجرای بند (1) این ماده، از محل حق اجرای طرح کهاب به ازای هر لیتر فروش بنزین، متناسب با میزان سرمایه گذاری و بدون احتساب عوارض و مالیات بر ارزش افزوده با توجه به نکات زیر انجام می‌شود:
الف- شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران مجاز است در چهارچوب مصوبات شورای پول و اعتبار نسبت به تفاهم با بانک های عامل جهت پرداخت تسهیلات انجام طرح کهاب اقدام کند.
ب- شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران موظف است، منابع لازم برای بازپرداخت را در چهارچوب قوانین بودجه سنواتی تا سقف چهار سال متناسب با مجموع میزان سرمایه گذاری اجرای طرح با لحاظ عدم النفع ناشی از عدم دریافت کارمزد جایگاه داران در دوران تعطیلی بابت نصب تجهیزات که براساس متوسط فروش یک سال قبل جایگاه پرداخت خواهد شد، منظور کند.

تبصره (الحاقی 1399/05/05)- حق اجرای طرح کهاب از محل فروش هر لیتر فرآورده بنزین براساس توافق سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت نفت به صورت خالص و بدون احتساب عوارض و مالیات بر ارزش افزوده، تعیین می‌شود.

3(اصلاحی 1401/11/12)- شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران موظف است انبارهای نگهداری و توزیع فرآورده های نفتی را به تجهیزات مورد نیاز طرح کهاب از محل بودجه مصوب طرح یاد شده به شرح زیر مجهز کند:
الف- انبارهای تازه تاسیس از ابتدای مهرماه سال 1399.
ب - سایر انبارها با اولویت جایگاه های داخل محدوده شهری کلانشهرها تا پایان سال 1403.

4(اصلاحی 1401/11/12)- تجهیز کلیه نفتکش هایی که اقدام به حمل بنزین به جایگاه ها می کنند، تا پایان سال 1403 به تجهیزات طرح کهاب الزامی است.

5(اصلاحی 1401/11/12)- جابه جایی سوخت بنزین در سراسر کشور از ابتدای سال 1404، صرفاً توسط نفتکش های مجهز به تجهیزات طرح کهاب انجام می‌شود.

6(الحاقی 1399/05/05)- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است بر رعایت حدود مواجهه شغلی با ترکیبات آلی فرار برای شاغلان جایگاه‌های بنزین نظارت کند و در صورت بالاتر بودن مفاد پایش از حدود مجاز، وفق ضوابط و مقررات اقدام نماید.

7(الحاقی 1399/05/05)- وزارت نفت موظف است با همکاری سازمان ملی استاندارد ایران، پیش‌نویس استانداردهای لازم مرتبط با طرح کهاب را ظرف شش ماه تهیه و برای تصویب به عنوان استاندارد ملی به سازمان ملی استاندارد ایران ارایه کند.

8(الحاقی 1399/05/05)- وزارت نفت موظف است گزارش پیشرفت طرح کهاب را در مقاطع زمانی شش ماهه به سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان حفاظت محیط زیست ارایه کند.

9(الحاقی 1399/05/05)- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان ملی استاندارد ایران موظفند گزارش عملکرد خود را در مقاطع زمانی شش ماهه به سازمان حفاظت محیط زیست ارایه کنند.

ماده 17- کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری در تهران از ابتدای سال 1398 و در دیگر شهرهای دارای اولویت از ابتدای سال 1399، در صورت نیاز به استفاده از وسایل نقلیه نیمه سنگین و سنگین اعم از خرید موردی یا خرید در قالب قرارداد پیمانکاری ملزم به استفاده از وسایل نقلیه دیزلی با عمر کمتر از پنج سال، دیزلی دارای پالایشگر (فیلتر) دوده استاندارد، گازسوز یا برقی هستند.

ماده 18- سازمان ملی استاندارد ایران موظف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه نسبت به تدوین استاندارد ملی راهبری و نگهداری ایستگاه های پایش آلودگی هوا شامل همه آلاینده های معیار، آزمایشگاه مرجع برای صحت سنجی (کالیبراسیون) گازهای مرجع و تجهیزات مربوط اقدام و مراحل اجباری شدن آن را از طریق شورای عالی استاندارد پیگیری کند.

ماده 19- سازمان ملی استاندارد ایران موظف است با همکاری سازمان و سازمان هواشناسی کشور ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه نسبت به تهیه فهرست تجهیزات مورد تایید برای پایش آلودگی هوا و اطلاع رسانی آن در درگاه اینترنتی سازمان ملی استاندارد ایران اقدام و فهرست مذکور را به صورت سالانه بروزرسانی کند. تامین هرگونه تجهیزات پایش آلایندگی هوا خارج از فهرست مذکور توسط دستگاه هایی که به نحوی از بودجه عمومی یا کمک های دولتی استفاده می کنند، ممنوع است.

ماده 20- به منظور هم افزایی در بهره برداری از دستگاه های سنجش آلودگی هوا، کلیه دستگاه های اجرایی و شهرداری های دارای دستگاه های مذکور موظفند ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه امکان دسترسی برخط اطلاعات و خروجی های دستگاه های مذکور را به صورت تعاملات الکترونیکی (وب سرویس) و از طریق شبکه ملی پایش آلودگی هوا فراهم کنند. سازمان موظف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه شبکه ملی پایش موضوع این ماده را در آن سازمان ایجاد کند. کارگروهی با مسئولیت سازمان و عضویت وزارتخانه های ارتباطات و فناوری اطلاعات، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، راه و شهرسازی (سازمان هواشناسی کشور) و کشور و مسئولیت هماهنگی های اجرایی لازم به منظور استفاده بهینه از امکانات موجود در کشور در خصوص موضوع این ماده را بر عهده دارد.

ماده 21- سازمان موظف است اقدامات لازم برای برخط کردن داده های آلودگی هوای کل کشور و اطلاع رسانی عمومی از جمله از طریق درگاه اینترنتی را ظرف یک سال انجام دهد.

ماده 22- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است برآورد سالانه تخمین هزینه های مستقیم آلودگی هوا در خصوص بیماری ها و مرگ و میرهای منتسب به آلودگی هوا را به تفکیک آلاینده های معیار و شهرهای دارای اولویت کشور منتشر کند.

ماده 23(اصلاحی 1402/03/28)-
1 - شرکت های پالایش نفت مکلفند با اجرای طرح های ارتقاء کیفیت نفت کوره، از سال 1406 نسبت به تولید نفت کوره مطابق استاندارد ملی اقدام نمایند.
2 - وزارت نیرو مکلف است با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت نفت، با استفاده از ظرفیت ماده (12) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور - مصوب 1394 -، با تصویب شورای اقتصاد از طریق افزایش ظرفیت نیروگاه های تجدیدپذیر، از سال 1403 سالانه مصرف نفت کوره را در نیروگاه های کشور نسبت به عملکرد سال 1401 به میزان ده درصد (10%) کاهش دهد.
3 - وزارتخانه های نفت و نیرو مکلفند حسب مورد برنامه زمان بندی اجرای طرح های ارتقاء کیفیت نفت کوره پالایشگاه ها مطابق استاندارد ملی و افزایش ظرفیت نیروگاه های تجدیدپذیر را حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه به تایید سازمان حفاظت محیط زیست برسانند.

ماده 24- سازمان موظف است نسبت به تولید سیاهه انتشار آلاینده های هوا در شهرهای دارای اولویت، اقدام و نتیجه را تا پایان شهریورماه سال 1398 به صورت سامانه پویا با قابلیت بروزرسانی ارایه کند.

تبصره - سازمان هواشناسی کشور موظف است الگو (مدل)‌های پیش بینی آلودگی هوا مبتنی بر استفاده از اطلاعات سامانه سیاهه انتشار موضوع این ماده و اطلاعات ایستگاه های پایش آلودگی هوا را به نحوی تهیه کند که تا شش ماه پس از دریافت سیاهه انتشار امکان ارایه اطلاعات پیش بینی آلودگی هوا از طریق الگو (مدل)‌های مذکور به مراجع ذی ربط و هشدار و آگاهی بخشی عمومی در این خصوص فراهم شود.

ماده 25- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظفند تا پایان سال تحصیلی 1398- 1397 حسب مورد و با همکاری سازمان نسبت به ایجاد و ساماندهی رشته ها و گرایش های مرتبط با آلودگی هوا با هدف تربیت متخصص مورد نیاز در پایش آلودگی هوا و امور مرتبط اقدام کنند.

ماده 26- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه با همکاری سازمان و سازمان ملی استاندارد ایران دستورالعمل اجرایی بهره گیری کامل از خدمات آزمایشگاه های تخصصی عضو شبکه آزمایشگاه های علمی ایران (شاعا) را برای پایش و ارزیابی کیفیت هوا و منابع انتشار آلودگی هوا به نحوی تدوین کند که نیاز به آزمایشگاه های خارج از کشور در این خصوص برطرف شود.

ماده 27- مسئولیت نظارت بر اجرای این آیین‌نامه بر عهده سازمان بوده و سازمان موظف است گزارش نحوه اجرا و عملکرد این آیین‌نامه را در مقاطع زمانی شش ماهه به دفتر هیات دولت ارایه کند.

معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری

فهرست جایگاه های محورهای مواصلاتی اصلی کشور با توزیع سوخت نفت - گاز یورو 4 (حداکثر محتوی گوگرد 50 قسمت در میلیون)

دریافت فایل پی‌دی‌اف