صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1397/02/27
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر نور
موضوع
دعوی اثبات وقفیت
پرسش
چنانچه واقف فوت نموده باشد و ملک در تصرف شخصی غیر از ورثه باشد، دعوی اثبات وقفیت باید به طرفیت چه کسی مطرح گردد وراث واقف، متصرف فعلی یا هر دو ؟
نظر هیئت عالی
در مورد سوال وقف محرز است و مدعی کسی است که ادعای عدم وقف دارد و اگر در وقف یا عدم وقفیت تردید باشد اصل بر عدم وقفیت میباشد که در این صورت مدعی وقف برای اثبات وقفیت در راستای احراز تسبیل منافع عین حبس شده باید به طرفیت وراث واقف و متصرف فعلی اقامه دعوی نماید.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه دعوی اثبات وقفیت در راستای احراز تسبیل منافع عین حبس شده میباشد لزوماً می بایست به طرفیت وراث واقف و متصرف فعلی طرح گردد. زیرا اولاً در صورت فوت واقف وراث وی به عنوان قائم مقام میباشند که آثار وقف نیز به آنان تسری می یابد. ثانیاًحضور وراث در جهت اثبات این امر که آیا شرایط و ارکان وقف (اعم از عام و خاص) رعایت شده یا خیر میتواند موثر باشد. ثالثاً چون متصرف مدعی حقی برای خود در ملک متنازع فیه میباشد و از طرفی هرگاه در وقف یا عدم وقفیت تردید حاصل گردد اصل بر عدم وقفیت بوده لذا متصرف فعلی نیز طرف دعوی قرار گرفته تا بتواند دفاعیات خود را به مرجع رسیدگی کننده ارائه نماید.
نظر اقلیت
در مقابل عده ای معتقد هستند که طرح دعوی در فرض سوال صرفاً به طرفیت متصرف فعلی کفایت مینماید. اولاً چون در حال حاضر ملک در تصرف متصرف بوده و اگر شخصی دیگر (وراث) مدعی حقی برای خود باشند میتواند با عنوان وارد ثالث در دعوی ورود نموده یا بعد از صدور رأی با عنوان معترض ثالث به رأی صادره اعتراض نمایند. ثانیاً چنانچه وقف نامه مربوط به سالیان گذشته باشد وراث واقف متعدد باشند طرح دعوی به طرفیت کلیه وراث متعذر بوده و باعث اتلاف وقت و هزینه خواهد بود و نفع و فایده عقلایی در طرح آن وجود ندارد زیرا دادگاه سرانجام متصرف را محکوم به خلع ید یا استرداد یا تحویل ملک مینماید.ثالثاً وحدت ملاک ماده ی 239که مقرر می دارد در دعاوی راجع به عین، طرف دعوی کسی است که عین در دست اوست چنین امر مستفاد میگردد که طرح دعوی به طرفیت متصرف کفایت مینماید.