سوال:
مدیرکل دبیرخانه مرکزی و دفاتر استانی دیوان عدالت اداری طی نامه شماره 275/21384 مورخ 1396/05/28 مطرح نموده است:
« با توجه به اینکه مطابق قانون الحاق یک تبصره به ماده (505) قانون آیین دادرسی دادگا ههای عمومی و انقلاب مصوب 1394 مجلس شورای اسلامی، افراد تحت پوشش کمیته امداد و مددجویان مستمری بگیر سازمان بهزیستی با ارائه کارت مددجویی و تاییدیه رسمی مراجع مزبور از پرداخت هزینه دادرسی معاف میباشند؛ آیا دایره شمول معافیت مذکور قابل تسری به کلیه هزینه های مراحل دادرسی (نظیر هزینه تصدیق اسناد، مدارک و اوراق پیوست دادخواست و...) در دیوان عدالت اداری میباشد یا خیر؟ »
«نظریه کمیسیون »
«دستگاهها و نهادهای اجرایی که به موجب قوانین خاص از پرداخت کلیه هزینه های مراحل دادرسی، نظیر هزینه تصدیق اسناد، مدارک و اوراق پیوست دادخواست و... معاف میباشند، به شرح ذیل اعلام میگردد:
1 -جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران؛ جمعیت هلال احمر به موجب ماده واحده قانون اصلاح ماده (20) قانون اساسنامه جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران (مصوب 1379) از پرداخت هزینه های دادرسی معاف خواهد بود.
2- ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره)؛ ستاد اجرایی فرمان امام به موجب نامه های شماره 1/ 27322 مورخ 1374/06/01 و 1/ 7395 مورخ1383/05/24 دفتر مقام معظم رهبری از پرداخت هزینه دادرسی در واحدهای قضایی سراسر کشور معاف میباشد.
3- سازمان حج و اوقاف و امور خیریه، موقوفات عام، بقاع متبرکه، اما کن مذهبی اسامی، مدارس علوم دینی و موسسات و بنیادهای خیریه؛ به موجب تبصره ماده (9) قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه (مصوب 1363) در امور ذیل از پرداخت هزینه های دادرسی معاف خواهند بود:
الف) اداره امور موقوفات عام که فاقد متولی بوده یا مجهول التولیه است و موقوفات خاصه در صورتی که مصلحت وقف و بطون لاحقه و یا رفع اختلاف موقوف علیهم متوقف بر دخالت ولی فقیه باشد، ب) اداره امور اما کن مذهبی اسلامی، پ) اداره امور موسسات و انجمن های خیریه ت) انجام امور مربوط به گورستان های متروکه.
4- بنیاد شهید و امور ایثارگران و کمیته امداد امام خمینی؛ به موجب تبصره ماده واحده قانون استفاده بعضی از دستگاه ها از نماینده حقوقی در مراجع قضایی و معافیت بنیاد شهید انقلاب اسلامی و کمیته امداد امام خمینی از پرداخت هزینه دادرسی (مصوب 1374) از پرداخت هزینه های دادرسی معاف خواهند بود.
5 -بنیاد مسکن انقلاب اسلامی؛ به موجب ماده 17 اساسنامه بنیاد مسکن انقاب اسلامی، بنیاد از پرداخت هزینه دادرسی در تمام مراجع قضایی و اداری معاف میباشد.
6 -الف) سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور ب) سازمان امور اراضی پ) سازمان حفاظت محیط زیست ج) سازمان اوقاف و امور خیریه و د) وزارت راه و شهرسازی؛ به موجب ماده (28) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور (مصوب 1395/11/10) به منظور رفع تصرف از اراضی دولتی، ملی و وقفی، حسب مورد پس از تایید بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط، از پرداخت هزینه های دادرسی معاف خواهند بود.
همچنین بر اساس ماده واحده قانون الحاق یک تبصره به ماده (505) قانون آیین دادرسی دادگا ههای عمومی و انقلاب در امور مدنی (مصوب 1394) « افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و مددجویان مستمری بگیر سازمان بهزیستی کشور با ارائه کارت مددجوئی و تاییدیه رسمی مراجع مزبور از پرداخت هزینه دادرسی معاف میباشند. » با توجه به اینکه به موجب ماده 502
قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقاب در امور مدنی، هزینه دادرسی عبارت است از: هزینه برگ هایی که به دادگاه تقدیم میشود و هزینه قرارها و احکام، این معافیت شامل کلیه هزینه های مراحل دادرسی، نظیر هزینه تصدیق اسناد، مدارک و اوراق پیوست دادخواست و... نیز خواهد بود. »