شماره دادنامه: 140531390000318334
تاریخ دادنامه: 1405/02/15
شماره پرونده: 0302745
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای بهمن زبردست
طرف شکایت: شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (ب) ردیف 11 از تعرفه عوارض و بهای خدمات پیشنهادی شهرداری احمدآباد مستوفی سال 1397 (تحت عنوان فضای سبز مصوّب شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی)
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند (ب) ردیف 11 از تعرفه عوارض و بهای خدمات پیشنهادی شهرداری احمدآباد مستوفی سال 1397 مصوّب شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" با توجه به بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران، تعیین نوع و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر است اما بر مبنای ماده 59 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، درخواست و یا دریافت وجه مازاد بر عوارض قانونی در هنگام صدور پروانه یا بعد از صدور پروانه ممنوع اعلام شده است و در قوانین مرتبط با فضای سبز، از جمله قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و اصلاحیه‌های بعدی آن عوارض فضای سبز پیش بینی نشده است.
همچنین در آرای متعدّد هیات عمومی دیوان عدالت اداری، از جمله رای شماره 140009970905810364 مورخ 1400/03/04 [ 1400/03/08 ] این هیات، دریافت بهای خدمات توسط شهرداری احمدآباد مستوفی برای فضای سبز، مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، لذا با اتّخاذ ملاک از این رای، درخواست ابطال از زمان تصویب بند (ب) ماده 11 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1397 شهرداری احمدآباد مستوفی تحت عنوان «فضای سبز» را به دلیل مغایرت آن با رای یادشده و همچنین مغایرت با ماده 59 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور و خروج از حدود اختیارات تعیین شده در ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران را دارم."
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" تعرفه عوارض و بهای خدمات پیشنهادی شهرداری احمدآباد مستوفی در سال 1397
....................
11- عوارض خدمات شهری
الف:. .................
ب: فضای سبز
%4 عوارض صدور پروانه در زمان اخذ پروانه و 2% عوارض بدون پروانه.
در زمان صدور پروانه یا پایانکار جهت توسعه فضای سبز از مالک اخذ می‌شود.
......................- شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی"
در پاسخ به شکایت مذکور، شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی به موجب لایحه شماره 4205146 مورخ 1403/10/26 ثبت شده در دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شرح زیر توضیح داده است که:
" به استحضار می رساند این شورا به استناد مواد قانونی از جمله بند 8 ماده 45 قانون شهرداری مصوّب 1334، بند 30 آیین‌نامه مالی شهرداری مصوّب 1346، بند 1 ماده 35 قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری مصوّب 1361، بند (الف) ماده 43 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معیّن مصوّب 1369، بندهای 16 و 26 مواد 80 و 85 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوّب 1375 با اصلاحات و الحاقات بعدی آن، تبصره 1 ماده 5 قانون تجمیع عوارض مصوّب 1381، تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوّب 1387 و تبصره 3 بند (ب) ماده 2 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری های کشور مصوّب 1401، اقدام به تهیه و تنظیم دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات ملاک عمل سال 1402 شهرداری احمدآباد مستوفی نموده است.
کلّیه عناوین عوارض و بهای خدمات درج شده و همچنین دفترچه تعرفه عوارض سال 1402 مطابق دستورالعمل اجرایی عناوین عوارض و بهای خدمات و ترتیبات وصول آنها، موضوع تبصره 1 ماده 2 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری به شماره نامه 203726 مورخ 1401/09/30 ابلاغی وزیر کشور، می‌باشد.
ماده 23 دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1402 تحت عنوان بهای خدمات فضای سبز به استناد موارد قانونی به شرح ذیل مغایر با قانون نبوده و در حدود اختیارات شورای اسلامی شهر می‌باشد.
این عنوان در ماده 24 دستورالعمل اجرایی عناوین عوارض و بهای خدمات، ابلاغی وزیر کشور ملحوظ شده است که با کد 120109 تحت عنوان کدهای درآمدی در بخشنامه بودجه سال 1402 شهرداری های کشور توسط سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور طی نامه شماره 46381 مورخ 1401/08/24 ابلاغ شده است.
لازم به ذکر است عنوان درآمدی بهای ارایه خدمات حفظ و ایجاد فضای سبز با کد 301099 که طی رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 140009970905810364 مورخ 1400/03/04 [ 1400/03/08 ] نقض شده است، مربوط به تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1399 بوده که با تصویب قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری های کشور در مورخ 1401/04/01، عناوین تعرفه شهرداری مطابق این قانون و دستورالعمل اجرایی آن تهیه و تنظیم و لحاظ شده است.
با عنایت به موارد مطروحه رد شکایت مطروحه مورد استدعاست."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/02/15 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
هرچند براساس بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوّب سال 1375 با اصلاحات بعدی تعیین نوع و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر است، ولی با توجه به این که در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و اصلاحیه‌های بعدی آن عوارض فضای سبز پیش‌بینی نشده و در آراء مختلف هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره 140231390000312076 مورخ 1402/02/12 این هیات نیز وضع عوارض برای فضای سبز مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین بند (ب) ردیف 11 از تعرفه عوارض و بهای خدمات پیشنهادی شهرداری احمدآباد مستوفی سال 1397که تحت عنوان فضای سبز به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. /
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری