با توجه به سوالات و ابهامات مطرح شده در خصوص نحوه محاسبه مالیات بر ارث سهام عدالت با توجه به مقررات قانون مالیات های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/4/31، بدینوسیله اعلام می دارد:
از آنجا که مطابق بند (6) ماده 1 آییننامه اجرایی «افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون بر اساس توزیع سهام عدالت» موضوع تصویب نامه شماره 36254 ه- 104159 /ت مورخ 1385/8/28 هیات محترم وزیران، سهام عدالت عبارت است از "سهام شرکت واسط (شرکت کارگزاری سهام عدالت) که به شرکت های سرمایه گذاری استانی (سهامی خاص) واگذار میشود." و نظر به اینکه بر اساس بند (2) ماده 17 قانون مالیات های مستقیم و تبصره (2) آن، اموال و دارایی هایی که در نتیجه فوت شخص به وراث طبقه اول انتقال می یابد نسبت به سهام و سهم الشرکه و حق تقدم آن ها مشمول مالیاتی به میزان یک و نیم (5 /1) برابر نرخ های مذکور در تبصره (1) ماده 143 و ماده 143 مکرر این قانون طبق مقررات مزبور در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث میباشد که نرخ های یاد شده برای وراث طبقات دوم و سوم، به ترتیب دو و چهار برابر خواهد شد؛ بنابراین سهام عدالت از مصادیق بند (2) ماده 17 قانون مالیات های مستقیم بوده که با توجه به نرخ های مذکور در این بند مالیات متعلق به سهام عدالت برای وراث طبقه اول معادل 6 ٪ ارزش اسمی و برای وراث طبقه دوم و سوم به ترتیب دوازده درصد و بیست و چهار درصد ارزش اسمی میباشد.
سیدکامل تقوی نژاد
آییننامه اجرایی افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون بر اساس توزیع سهام عدالت
ماده 1 - در این آییننامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح به کار می رود:
1 - قانون برنامه چهارم: قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1383.
2 - ستاد مرکزی: ستاد مرکزی توزیع سهام عدالت که با هدف برنامه ریزی، هماهنگی و نظارت بر فرآیند واگذاری سهام عدالت به ریاست رئیس جمهور تشکیل میگردد.
3 - ستادهای استانی: ستادهای استانی توزیع سهام عدالت که در محدوده یک استان به ریاست استاندار تشکیل میگردد و در چارچوب اختیارات محول شده از طرف ستاد مرکزی بر فرآیند توزیع سهام در استان نظارت می کند.
4 - مشمولین طرح: افرادی که از نظر طبقه بندی درآمدی جزو دو دهک پایین درآمدی محسوب میشوند و بنا بر تشخیص ستاد مرکزی واجد اولویت دریافت سهام عدالت هستند.
5 - شرکتهای تعاونی عدالت شهرستانی: شرکتهای تعاونی در هر شهرستان که اعضای آنها همان مشمولین طرح توزیع سهام عدالت در شهرستان مربوط هستند.
6 - سهام عدالت: سهام شرکت واسط (شرکت کارگزاری سهام عدالت) که به شرکتهای سرمایه گذاری استانی (سهامی خاص) واگذار میشود.
7 - شرکت سرمایه گذاری استانی (سهامی خاص): شرکت سرمایه گذاری (سهامی خاص) که در هر استان توسط شرکتهای تعاونی عدالت شهرستانی تشکیل میشود.
8 - شرکت واسط: شرکت کارگزاری سهام عدالت که نقش آن تبدیل سبد انواع سهام واگذار شده به یک سهم واحد و سپس واگذاری سهام شرکت واسط به شرکتهای سرمایه گذاری استانی و انجام دیگر کارهای اجرایی مرتبط با واگذاری سهام عدالت است.
ماده 2 - وزارت امور اقتصادی و دارائی مشمول اجرای بند «ز» ماده (7) قانون برنامه چهارم توسعه خواهد بود و اعمال حق مالکیت دولت در شرکتهای مادرتخصصی (به استثنای شرکتهایی که ریاست مجمع عمومی آن با رئیس جمهوری است) از طریق وزارتخانه یاد شده اعمال میشود.
ماده 3 - وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است با رعایت قوانین و مقررات مربوط به بند «ج» سیاستهای کلی ابلاغی مقام معظم رهبری مربوط به اصل چهل و چهار قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و پس از تشکیل شرکت واسط نسبت به واگذاری سهام قابل واگذاری دولتی و متعلق به دولت به شرکت واسط اقدام نماید و متعاقباً نسبت به واگذاری سهام شرکت واسط به شرکتهای سرمایه گذاری استانی (سهامی خاص) به نسبت مشمولین سهام عدالت اقدام نماید.
ماده 4 - اعضای ستاد مرکزی عبارتند از:
الف - رئیس جمهور
ب - وزیر امور اقتصادی و دارائی
ج - رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
د - وزیر کشور
ه- - وزیر صنایع و معادن
و - وزیر تعاون
ز - وزیر جهاد کشاورزی
ح - وزیر کار و امور اجتماعی
ط - وزیر دادگستری
ی - وزیر رفاه و تامین اجتماعی
ک - رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران
ل - وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
م - فرمانده نیروی مقاومت بسیج
ن - سرپرست کمیته امداد امام خمینی (ره)
س - رئیس سازمان بهزیستی کشور
ع - رئیس دفتر امور مناطق محروم کشور
ف - رئیس سازمان ثبت احوال کشور
ص - رئیس سازمان خصوصی سازی
ماده 5 - اختیارات ستاد مرکزی به شرح زیر است:
الف - واگذاری سهام عدالت با رعایت ماده (14) قانون برنامه سوم، تنفیذی در ماده (9) قانون برنامه چهارم.
ب - تعیین اولویت مشمولین طرح.
ج - تعیین اولویت استانها.
د - تصویب ضوابط اجرایی و دستورالعملهای لازم.
ه- - تعییین وظایف ستادهای استانی و نظارت بر عملکرد آنها.
و - انجام هرگونه اقدامات اجرایی دیگر برای توزیع سهام عدالت در چارچوب این آییننامه.
تبصره 1 - کلیه اختیارات هیات وزیران در ارتباط با ماده (14) قانون برنامه سوم تنفیذی در ماده (9) قانون برنامه چهارم توسعه، به وزیران عضو ستاد مرکزی موضوع ماده (4) این تصویب نامه واگذار میشود. ملاک تصمیم گیری در خصوص اختیارات یاد شده موافقت اکثریت وزیران عضو ستاد یاد شده میباشد و مصوبات مزبور در صورت تایید رئیس جمهور، توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی قابل صدور میباشد.
تبصره 2- جلسات ستاد مرکزی به ریاست رئیس جمهور برگزار میگردد. در غیاب رئیس جمهور، معاون اول رئیس جمهور به عنوان نایب رئیس، جلسات را اداره می نماید.
تبصره 3 - فرماندهی نیروی مقاومت بسیج، سرپرست کمیته امداد امام خمینی (ره)، رئیس سازمان بهزیستی کشور، رئیس دفتر امور مناطق محروم کشور، رئیس سازمان ثبت احوال کشور و رئیس سازمان خصوصی سازی بدون حق رای در جلسه شرکت می نمایند.
تبصره 4 - رئیس سازمان خصوصی سازی به عنوان دبیر ستاد مرکزی تعیین میشود.
ماده 6 - اعضای ستاد استان متناظر با اعضای ستاد مرکزی در سطح استان تعیین میشود. (به استثنای سازمان خصوصی سازی).
تبصره 1 - استاندار به عنوان مقام متناظر رئیس جمهور در استان خواهد بود و جلسات ستاد استان به ریاست استاندار تشکیل میشود.
تبصره 2 - اعضای ستاد استان که دارای حق رای هستند متناظر با ستاد مرکزی تعیین میشوند.
تبصره 3 - رئیس سازمان امور اقتصادی و دارایی استان به عنوان دبیر ستاد استان تعیین میشوند.
ماده 7 - ستاد مرکزی موظف است حداکثر تا پایان سال 1385 برنامه توزیع مرحله اول سهام عدالت در کلیه استانهای کشور را اجرا نماید.
ماده 8 - میزان واگذاری سهام دولتی و متعلق به دولت به شرکت واسط متناسب با امکانات دولت تعیین میشود. همچنین میزان واگذاری سهام شرکت واسط به شرکتهای سرمایه گذاری استانی متناسب با تعداد اعضای شرکتهای تعاونی عدالت شهرستانی مربوط تعیین میشود.
ماده 9 - حداکثر افراد مورد احتساب در یک خانوار برای توزیع سهام عدالت (5) نفر است. در صورتی که تعداد خانوار بیش از (5) نفر باشند، سهام تخصیصی بین همه اعضای خانوار توزیع خواهد شد و از این بابت سهام اضافه تعلق نخواهد گرفت. هر یک از افراد خانوارهای بیش از (5) نفر، یک عضو مستقل در تعاونی عدالت شهرستانی محسوب میشوند (حتی با میزان سهام کمتر)، میزان برخورداری این نوع اعضا از سود تعاونی مناسب با میزان سهام آنها خواهد بود.
ماده 10 - نحوه قیمت گذاری سهام شرکتهای مشمول این آییننامه در خصوص شرکتهای عضو بورس، مطابق قیمت تابلو بورس و عرف حاکم بر عرضه و تقاضای بازار و در خصوص شرکتهای غیربورسی مطابق آییننامه اجرایی بند «و» ماده (14) قانون برنامه سوم توسعه، تنفیذی در ماده (9) قانون برنامه چهارم توسعه خواهد بود.
ماده 11 - سازمان خصوصی سازی به قائم مقامی سهامداران دولتی موظف است با انعقاد قراردادی با شرکت واسط و شرکتهای سرمایه گذاری استانی (سهامی خاص) که ضمانت اجرایی لازم در آن پیش بینی شده باشد پس از طی دوره تقسیط که حداکثر (10) سال است، متناسب با میزان سود دریافتی از شرکت واسط و بلافاصله پس از آن نسبت به تسویه حساب اقساط سهام واگذاری اقدام کند. بهای سهام موضوع این ماده شامل پنجاه درصد (50 ٪) تخفیف میباشد و اقساط شامل احتساب سود فروش اقساطی نخواهد بود.
ماده 12 - به منظور حفظ و تداوم فعالیت بنگاههایی که بخشی از سهام آنها واگذار میشود هیات عالی واگذاری موضوع ماده (13) قانون برنامه سوم تنفیذی در ماده (9) قانون برنامه چهارم از طریق نظارت و کنترل بر فرآیند واگذاری تدابیری اتخاذ مینماید که حداکثر بیست درصد (20 ٪) سهام هر شرکت خارج از صدر اصل (44) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به صورت بلوک واگذار گردد. سهام یاد شده (بیست درصد) در شرکتهای صدر اصل (44) قانون اساسی در اختیار دولت باقی خواهد ماند.
ماده 13 - این آییننامه از تاریخ تصویب لازم الااجرا بوده و جایگزین آییننامه اجرایی افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون بر اساس توزیع سهام عدالت، موضوع تصویب نامه شماره 72683 /ت34484ه- مورخ 1384/11/17 میگردد. وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است هر سه ماه یکبار گزارش پیشرفت اجرای آن را به هیات وزیران ارایه نماید.