ماده واحده - قرارداد اقامت و دریانوردی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت فرانسه که شامل یک مقدمه و پانزده ماده میباشد و در تاریخ سوم تیرماه 1343 در تهران بامضا رسیده است تصویب و به دولت اجازه داده میشود اسناد تصویب آن را مبادله نماید.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده که در تاریخ روز شنبه 9 بهمن ماده 1344 به تصویب مجلس سنا رسیده بود در جلسه روز یکشنبه هیجدهم اردیبهشتماه یکهزار و سیصد و چهل و پنج شمسی مورد تصویب مجلس شورای ملی قرار گرفت.
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی
قرارداد اقامت و دریانوردی بین ایران و فرانسه
از آنجا که اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران و حضرت رئیس جمهور فرانسه که به تشیید روابط دوستانه قدیم و توسعه روابط اقتصادی و دریانوردیبین دو کشور متساویاً علاقه دارند بعقد قراردادی درباره اقامت و دریانوردی تصمیم گرفتند و برای این منظور نمایندگان مختار خود را به شرح زیرمعین کردند:
از طرف اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران:
جناب آقای عباس آرام وزیر امور خارجه.
از طرف حضرت رئیسجمهور فرانسه:
جناب آقای رنواسیون سفیر کبیر فوقالعاده و تامالاختیار و این نمایندگان پس از مبادله اختیارنامههای خود که صحیح و معتبر شناخته شده نسبت بموارد زیر موافقت کردند:
ماده اول - اتباع هر یک از طرفین معظمین متعاهدین میتوانند آزادانه در قلمرو طرف دیگر داخل شوند و در آن اقامت کنند و نیز هر وقت بخواهند میتوانند از آن خارج شوند مشروط بر آن که مقررات پلیس و نظم عمومی و امنیت دفاع ملی را که در مورد همه بیگانگان مجری است رعایت کنندهمچنین با رعایت این مقررات میتوانند مطابق شرایطی که در مورد اتباع دول کامله الوداد مجری است در خاک طرف دیگر مسافرت یا اقامت کنند.
اتباع هر یک از طرفین قرارداد در خاک طرف دیگر از لحاظ جان و مال و منافع از حمایت کامل آن طرف برخوردار خواهند بود و از این بابت از کلیه حقوق و امتیازات فعلی یا آتی اتباع دول کاملهالوداد متمتع خواهند شد.
ماده دوم - اتباع هر یک از طرفین قرارداد در خاک طرف دیگر از همان حقوق مدنی اتباع آن طرف متمتع میشوند.
قانونیکه در این موارد اجراء میشود به وسیله اصول تعارض قوانین تعیین خواهد شد در هر حال احوال شخصیه فرانسویان در خاک کشور شاهنشاهی ایران تابع قوانین فرانسه و احوال شخصیه ایرانیان در خاک جمهوری فرانسه تابع قوانین ایران خواهد بود.
به علاوه به شرط معامله متقابله با اتباع هر یک از طرفین قرارداد در خاک طرف دیگر در مورد اجاره و استجاره و استملاک و تصرف اموال منقول وغیرمنقول و تصرفات مالکانه بر حسب قوانین جاری همان رفتاری خواهد شد که نسبت بدول کامله الوداد مجری میشود.
ماده سوم - حقوق و منافع مشروع اتباع و شرکتهای یکی از طرفین قرارداد در خاک طرف دیگر نباید دستخوش اقدامات خودسرانه و تبعیضآمیزطرف دیگر قرار گیرد.
هیچ یک از طرفین قرارداد نباید اموال اتباع و شرکتهای طرف دیگر را که در قلمرو اوست به علت اقتضای مصلحت عامه یا ملی کردن از تصرف مالکخارج کند مگر با همان شرایطی که درباره اتباع داخلی و اتباع دولت کاملهالوداد مجری میگردد.
میزان خسارت مذکور باید تعیین باشد و طوری شود که عملاً قابل وصول و قابل انتقال باشد و این وصول یا انتقال قبلاً یا در راس موعدی که عرفاً قابل قبول باشد صورت گیرد.
ماده چهارم - به شرط معامله متقابله اتباع هر یک از طرفین در خاک طرف دیگر در مورد اشتغال بتجارت و صنایع و پیشه وری و زراعت و مشاغل آزادو همچنین حرفههای با دستمزد یا بدون دستمزد از رفتاری که نسبت به دولت کاملهالوداد میشود برخوردار خواهند بود.
فعالیتهائی که در یکی از دو کشور حتی به صورت اتفاقی جنبه شرکت در مشاغل رسمی و دولتی داشته باشد از مقررات مفاد این ماده مستثنی خواهدبود.
ماده پنجم - اشخاص حقیقی و حقوقی هر یک از طرفین قرارداد در قلمرو طرف دیگر با همان حقوق و امتیازات اتباع داخلی برای اقامه دعوی بهریک از مراجع قضایی و دادگاههای حکمیت خواه به عنوان شکایت و خواه به عنوان دفاع از حقوق و منافع خود آزادانه حق مراجعه دارند و برای اقامهدعوی تامینی از آنان مطالبه نخواهد شد و مانند اتباع داخلی مقررات معاضدت قضایی درباره آنان مجری خواهد بود.
طرفین قرارداد موافقت دارند که فصلهای سه و چهار قرارداد عمومی لاهه مورخ اول مارس 1954 را در خصوص آیین دادرسی مدنی در موردموضوعهائی که فصول مزبور ناظر بر آن است بین خود مجری دارند.
ماده ششم - اتباع هر یک از طرفین قرارداد در خاک طرف دیگر از هر گونه خدمت نظامی در ارتش یا در نگهبانی یا نیروی چریک و همچنین از هر گونهالزامات نظامی شخصی و نیز از پرداخت هر گونه وجه نقدی یا جنسی به جای خدمات یا الزامات مزبور معاف خواهند بود.
اموال اتباع و شرکتهای هر یک از طرفین چه در زمان صلح و چه در زمان جنگ فقط مشمول مصادرههائی خواهد بود که نسبت به اتباع داخلی بمورد اجرا گذاشته میشود غراماتی که به اتباع داخلی بر طبق قوانین جاری تعلق میگیرد به اتباع هر یک از طرفین نیز تعلق خواهد گرفت. رفتاری که نسبت به اتباع مزبور به عمل میآید نباید بهیچوجه از رفتار نسبت به اتباع دول کاملهالوداد نامساعدتر باشد.
ماده هفتم - اتباع هر یک از طرفین قرارداد در خاک طرف دیگر بهیچ عنوان و به حساب هیچ کس نباید عوارض و مالیاتی بیشتر یا غیر از آنچه اتباع داخلی در مواردی مشابه بر عهده دارند بپردازند و مخصوصاً مانند اتباع داخلی تخفیفها و معافیتهای عوارضی یا مالیاتی و تخفیفهای مالیاتی ازجمله تخفیفهای مربوط بعیال و اولاد بدانان تعلق خواهد گرفت. دول متعاهد در مورد اینکه فرار از پرداخت مالیات تعقیب و مجازات شود و ازپرداخت مالیات مضاعف احتراز به عمل آید یا یکدیگر توافق خواهند نمود. مقررات فوق در صورت اقتضاء مانع از دریافت عوارض مربوط به اقامت وعوارض مربوط به اجرای تشریفات پلیسی نخواهد بود به شرط اینکه این عوارض از کلیه بیگانگان دریافت شود. مبلغ عوارض مزبور نباید بیشتر ازمبلغ عوارضی باشد که از اتباع دولتهای دیگر دریافت میشود.
ماده هشتم - شرکتهای تجاری و مدنی و همچنین موسسات عمومی که بر طبق قانون در خاک طرف متعاهد دیگر تاسیس یافته و مرکز شرکت نیز درآن خاک است در صورتی که در محل تاسیس منحصراً بفعالیتهای تجاری بپردازند به وسیله طرف متعاهد دیگر قانونی شناخته خواهد شد.
شرکتها و موسسات مزبور بر طبق مقررات جاری که در مورد موسسات و شرکتهای کشورهای دیگر نیز قابل اجراء باشد میتوانند استقرار یابند وشعبهها و نمایندگیهایی تاسیس کنند و بهر گونه فعالیت تجاری و صنعتی بپردازند.
شرکتها و موسسات مذکور از لحاظ فعالیتهای تجاری یا صنعتی خود در خاک طرف دیگر مشمول پرداخت مالیاتها و حقوق و عوارضی بیشتر یاغیر از آنچه از طرف موسسات ملی پرداخت میشود نخواهند بود.
ماده نهم - 1 - در این قرارداد غرض از کلمه «کشتی» کلیه انواع شناورهای دریاپیمائی است که به دولت یا اشخاص تعلق داشته و یا مورد بهرهبرداری آنها قرار گیرد. این اصطلاح کشتیهای جنگی را شامل نمیشود.
2 - کشتیهای دارنده پرچم یکی از طرفین قرارداد و حامل اسناد و مدارکی که قانون آن طرف برای اثبات تابعیت آنها لازم میداند متعلق بدان طرف شناخته خواهند شد.
3 - گواهینامههای ظرفیت صادره از ناحیه مقامات صالح را طرفین قرارداد قبول خواهند کرد حقوق و عوارض کشتیرانی بر اساس گواهینامههای مزبورمحاسبه و پرداخت خواهد شد و در این مورد احتیاجی به اندازهگیری مجدد ظرفیت بر طبق مقررات جاری طرف دیگر قرارداد نیست مشروط بر اینکه گواهی نامههای مذکور منطبق با وضع کشتیها در موقع ورود بگمرک باشد.
4 - هر یک از طرفین متعاهدین مقررات قانونی و آییننامههای طرف دیگر را در مورد کارکنان و تجهیزات و تاسیسات و نگاهداری کشتیهای مسافری و کشتیهای باربری و همچنین در مورد حمایت جان اشخاص در دریا قبول خواهد کرد.
همچنین گواهینامههای صادره به موجب همین مقررات مورد قبول طرفین خواهد بود هر یک از کشتیهای متعلق بطرفین قرارداد که دارای گواهینامههای مذکور باشد در بنادر طرف دیگر مورد بازرسی مامور صالح آن طرف واقع خواهد شد و این بازرسی محدود است به تحقیق در وجود گواهینامههای معتبر در مورد این گواهینامهها اصل کفایت آنها است مگر آنکه به نظر مامور بازرسی قابلیت دریانوردی کشتی با مشخصات مذکور درگواهینامهها مغایرت داشته باشد و رفتن کشتی به دریا برای مسافران یا ملوانان خطرناک باشد در این صورت مامور بازرسی کلیه اقدامات لازم را به منظور ممانعت از حرکت کشتی به عمل میآورد بلافاصله به کنسول طرف دیگر قرارداد این تصمیم و علل آن را کتباً اطلاع میدهد.
ماده دهم - 1 - هر یک از طرفین قرارداد در بنادر خود با کشتیهائی که دارای پرچم طرف دیگر باشند از لحاظ اجرای تشریفات گمرکی و دریافت حقوق و عوارض بندری و همچنین از لحاظ دسترسی بلامانع به بنادر و استفاده از آنها و استفاده از تسهیلات دریانوردی و عملیات تجاری کشتیها وملوانان و مسافران و کالاها به همانگونه رفتار خواهد کرد که با کشتیهای خود رفتار میکند و این ترتیب بخصوص ناظر به تهیه و تعیین محل دراسکله و ایجاد تسهیلات برای بارگیری و تخلیه خواهد بود.
2 - مقررات بند فوق شامل دریانوردی و فعالیت و حمل و نقل که بر طبق قوانین هر یک از طرفین قرارداد مختص بخود آنها است مخصوصاً خدمات بندری و یدککشی و راهنمائی و کاپوتاژ و صید در دریا نخواهد شد.
ماده یازدهم - 1 - هرگاه کشتی متعلق بیکی از طرفین قرارداد در نزدیکی ساحل طرف دیگر در گل فرو رود یا غرق شود یا به علت مواجهه با خطر به لنگر انداختن در یکی از بنادر طرف دیگر مجبور باشد طرف متعاهد مزبور با این کشتی و مسافران و اموال آنها مانند کشتیای رفتار خواهد کرد که پرچم خود آن کشور را بر افراشته باشد و نیز اجازه خواهد داد که کشتی پس از تعمیر مسافرت خود را ادامه دهد.
2 - اشیاء و محمولاتی که از کشتی بگل نشسته یا غرق شده به دست میآید به مالک یا نماینده او پس داده خواهد شد به شرط آنکه مالک حق خودرا در مهلت قانونی اثبات کند هرگاه اشیاء مزبور بفروش رسیده باشد مبلغ خالص فروش پس از کسر حقوق و عوارض گمرکی در صورت اقتضا و بشرط آنکه مالک حق خود را قبلاً به ثبوت رسانده باشد در اختیار مالک یا نماینده او گذاشته خواهد شد.
محاسبه مبلغ مربوط به هزینه نجات کشتی وسایر هزینهها بر طبق همان مقرراتی است که در مورد کشتیهای ملی اجراء میشود.
3 - با رعایت مقررات قانونی یا آییننامههای مربوط به اشیاء و کالاهای غرق شده کشتیها و اشیاء نجات یافته اگر برای استعمال یا تصرف داخلی نباشداز کلیه عوارض و حقوق گمرکی معاف خواهد بود ولی در این مورد نیز ممکن است اقدامات تامینی گمرکی تا صدور مجدد اشیاء و کالاهای مزبور به عمل آید.
ماده دوازدهم - با رعایت مقررات قانونی و مخصوصاً مقررات مربوط به تابعیت کارکنان کشتیها فرماندهان کشتهای حامل پرچم یکی از طرفین قرارداد که تعداد کارکنان آنها به علت بیماری یا علل دیگر کامل نباشد اجازه خواهند داشت در بنادر در طرف دیگر قرارداد عده ملوانان لازم را برای ادامهمسافرت استخدام کنند. ملوانانی که به این طریق استخدام میشوند حق دارند پس از انقضای قرارداد به هزینه مالک کشتی به میهن خود باز گردند.
ماده سیزدهم - مساعدترین رفتاریکه طرفین معظمین متعاهدین متقابلاً در قرارداد حاضر برای یکدیگر قائل میشوند شامل موارد زیر نخواهد بود:
الف - امتیازات ناشی از اتحاد گمرکی یا پولی یا ناشی از وجود منطقه آزاد یا ناشی از موافقتنامههای ناحیهای که یکی از طرف متعاهدین آنها را امضا کرده است یا از این پس امضا خواهد کرد.
ب - مزایا و امتیازاتیکه یکی از طرفین قرارداد به علت داشتن روابط خاص با دول دیگر برای آنها منظور داشته است یا خواهد داشت این روابط خاص ناشی از اینست که این دول به اتحادیهای تعلق دارند یا تعلق داشتهاند که در یک یا چند رشته امور تولیدی یا بازرگانی یا امور مربوط به امنیت مشترکاًسازمانی بوجود آوردهاند.
ماده چهاردهم - هرگاه حل اختلاف ناشی از تفسیر یا اجرای این قرارداد از طریق سیاسی میسر نباشد به درخواست یکی از طرفین قرارداد آن اختلاف به محکمه داوری احاله خواهد شد و طرز تشکیل این محکمه بدین قرار است هر یک از طرفین متعاهدین نماینده خود را تا یکماه از تاریخ دریافت درخواست داوری تعیین خواهد کرد. داورانی که به این طریق تعیین میشوند تا دو ماه از تاریخ اعلام طرفی که داور خود را بعداً تعیین کرده است داورسومی را که تبعه کشور ثالثی باشد انتخاب خواهند کرد. هرگاه یکی از طرفین قرارداد داوری معرفی نکند طرف دیگر میتواند از رئیس دیوان بینالمللی دادگستری تعیین این داور را تقاضا نماید.
این طریق در موردی هم که داور مشترک را طرفین انتخاب نکرده باشند به تقاضای یکی از طرفین قرارداداجراء خواهد گردید.
طرفین قرارداد ممکن است با توافق قبلی شخصی را که در صورت بروز اختلاف باید داور مشترک باشد برای مدتی معین انتخاب کنند تصمیم داوران قطعی و الزامآور خواهد بود.
ماده پانزدهم - 1 - این قرارداد به تصویب خواهد رسید و پس از سی روز از تاریخ مبادله اسناد تصویب بمورد اجرا گذاشته خواهد شد.
2 - مدت اعتبار این قرارداد پنج سال است و پس از این مدت هم تا وقتی که یکی از طرفین تصمیم خود را مبنی بر فسخ آن با اطلاع قبلی ششماهه بطرف دیگر ابلاغ ننمایند همچنان معتبر خواهد بود.
نظر بمراتب فوق نمایندگان مختار طرفین قرارداد حاضر را امضا کردهاند.
این قرارداد در دو نسخه بزبان فارسی و فرانسه که هر دو متن متساویاً معتبر میباشد تنظیم گردید.
تهران به تاریخ 3 تیر ماه 1343
قرارداد فوق مشتمل بر یک مقدمه و پانزده ماده که منضم بقانون قرارداد اقامت و دریانوردی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت فرانسه میباشد صحیح و قابل اجراء است.
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی