بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: 140109970905812453 الی 140109970905812456
تاریخ دادنامه: 3؍10؍1401
شماره پرونده: 0100942- 0100941- 0100940- 0100938
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکیان: خانم منصوره بحرینی و آقایان کیوان محمودپور و فرهاد تیمورزاده نجار
طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی - مرکز سنجش آموزش پزشکی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال آزمون دستیاری تخصصی پزشکی دوره 49
گردش کار: 1- شاکیان به موجب دادخواست جداگانه ای ابطال آزمون دستیاری تخصصی پزشکی دوره 49 را خواستار شده اند و در جهت تبیین خواسته اجمالاً و به طور خلاصه اعلام کرده اند که:
" وزارت بهداشت در اقدامی متخلفانه و بدون توجه به عدالت آموزشی حق مکتسبه و اصل پیش بینی پذیری اقدام به حذف ضرایب دروس در دفترچه دوره 49 دستیاری که در اسفند ماه 1400 روی سایت سنجش پزشکی قرار گرفت به فاصله کمتر از 3 ماه از برگزاری آزمون کرده است که آسیبی شدید به برنامه مطالعاتی داوطلبان وارد کرد. با اعمال ضرایب در دوره های پیشین احتمال تشابه نمرات داوطلبان بسیار پآیین وحتی نزدیک به محال بوده و با حذف ضرایب، تعداد زیادی نمرات مشابه ایجاد میشود. در نتیجه برای تمایز نمرات مشابه ابتدا به نمره امتحان پره اینترنتی (پیش کارورزی) و سپس معدل داوطلب رجوع میشود. با توجه به قطبی بودن آزمون پره اینترنتی (این آزمون سراسری نیست و در 10 قطب کشوری برگزار میشود) و تفاوت در سختی سوالات قطبی حتی در یک سال، تفاوت در نمره دهی دانشگاه های مختلف و قابل دستکاری بودن معدل، رجوع به این نمرات خلاف بند 9 اصل 3 قانون اساسی و نیز عدالت آموزشی مندرج در اصل 30 قانون اساسی است. کما اینکه در تبصره 4 ماده 5 قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور مصوب مجلس شورای اسلامی و ماده 5 آییننامه اجرایی قانون و تبصره آن بر اجرایی شدن تصمیمات به فاصله یک سال پس از اعلام آنها در جای جای قانون و آییننامه تاکید شده و این نشانه ارزشی است که منطق قانونگذار بر جایگاه برنامه ریزی و پیش بینی پذیری در ابرآزمون ها قائل شده است. درست است که در بند ب ماده 4 آییننامه اجرایی « تصویب عناوین و تعیین ضرایب دروس آزمون مربوط به هر رشته تحصیلی» و در بند (ت) « تعیین حدنصاب قبولی در مرحله سنجش عمومی برای ورود به مرحله بعدی سنجش» و در بند (ج)«تصویب معیارهای اختصاصی در خصوص رشته های خاص» و اختیارات دیگر مندرج در ماده 4 به عنوان راهکارهای اجرایی تحقق وظایف شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ها، در نظر گرفته شده اما در ماده 5 آییننامه مجری را به حداکثر اضافه یا تعدیل 10 درصد معیارهای موجود و رعایت حداقل یک سال از اعلام عمومی مضیق و محدود کرده است. حتی در تبصره 4 ماده 5 قانون شورای سنجش و پذیرش دانشجو را به عدم دستکاری در معیارهای پذیرش دانشجو تا 3 سال نیز مضیق کرده و صرفاً هر 3 سال یک بار میتواند آن هم تا سقف 10 درصد معیارهای موجود اعمال تغییرات کند. از این رو ابطال این آزمون مورد استدعاست. "
2- در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی و تنظیم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 4730؍107؍د-8؍6؍1401 به طور خلاصه توضیح داده است که:
" 1- در قانون تشکیل شورای آموزش پزشکی و تخصصی رشته های پزشکی مصوب سال 1352 وظایف این شورا تعریف شده است.
2- مطابق ماده 3 پنجاه و یکمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی کشور مورخ 8؍12؍1378، دستورالعمل آزمون پذیرش دستیار دوره های تخصصی بالینی پزشکی هر دوره که مبتنی بر مصوبات شورای آموزش پزشکی و تخصصی تهیه و توسط دبیرخانه شورای آموزش پزشکی و تخصصی به دانشگاه های علوم پزشکی ذیربط ابلاغ میگردد به منزله مصوبه شورای آموزش پزشکی و تخصصی میباشد و لازم اجراست.
3- به موجب موضوع 8 نود و پنجمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 21؍10؍1400 اعلام گردیده است: آزمون پذیرش دستیار رشته های تخصصی بالینی از چهل و نهمین دوره آزمون و به بعد در اردیبهشت ماه هر سال، برگزار میگردد و به موجب تبصره 2 موضوع یادشده نیز کلیه مصوبات و مقررات با این بند از زمان ابلاغ این مصوبه ملغی میگردد. بر این اساس در تاریخ 3؍11؍1400 در سامانه سنجش آموزش پزشکی روز 22 اردیبهشت سال 1401 به عنوان روز برگزاری اعلام گردید.
4 -در ارتباط با اعتراض شاکی نسبت به منابع آزمون دستیاری دوره چهل و نهم نیز بدواً شایان ذکر است، بر اساس موضوع 9 نود و پنجمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 21؍10؍1400(قبل از تاریخ انتشار دفترچه راهنمای آزمون وشروع فرایند ثبت نام) مقرر گردیده است: «هرساله تاریخ اعلام، منابع درسی و سال چاپ آن در تمامی آزمون های شورای آموزش پزشکی و تخصصی اعم از آزمون های پذیرش دستیار رشته های تخصصی و فوق تخصصی و.... حسب شرایط و نیاز آموزشی کشور، ضمن استعلام از هیات ممتحنه رشته مرتبط توسط دبیرخانه شورای آموزش پزشکی و تخصصی تعیین و ابلاغ میگردد. بنابراین از تاریخ تصویب این آییننامه حداقل و حداکثر زمان برای تعیین موارد فوق الذکر لغو میگردد. همچنین به موجب مصوبه یادشده، انتخاب منابع درسی در آزمون های امتحان جامع علوم پایه پزشکی و پیش کارورزی پزشکی برحسب شرایط و نیاز آموزشی کشور توسط هیات ممتحنه مربوطه صورت میگیرد و پس از تایید کمیته تعیین منابع آزمون دبیرخانه شورای آموزش پزشکی عمومی اعلام میشود. زمان اعلام منابع نیز با در نظرگرفتن شرایط و هماهنگی با دبیرخانه های شورای آموزش علوم پایه و بهداشت و دبیرخانه شورای آموزش پزشکی و تخصصی صورت میگیرد.» بر این اساس پس از تصویب مصوبه یادشده، وفق مفاد آن که برای آزمون های دوره چهل نهم و بعد آن معتبر میباشد، منابع درسی اعلامی در سایت سنجش آموزش پزشکی به عنوان منابع آزمون دوره مذکور تعیین گردیده است. ضمن آن که اگرچه منابع آزمون باید حتی المقدور به روز باشد، اما چند شرط برای انتخاب ضروری است. اولاً: حسب نظر هیات ممتحنه باشد. ثانیاً: با مرجع اعلام شده برای آزمون قبلی پیش کارورزی حتی المقدور تطابق داشته باشد. ثالثاً: هم در دسترس باشد و هم بهترین مرجع مربوطه برای رشته حسب نظر بورد تخصصی باشد. شایان ذکر است، طبق نظر صاحب نظران بهترین منابع برای هر آزمونی در پزشکی و هر رشته دیگر به روزترین آن منابع است. اما منظور از به روزترین این نیست که هر منبع یا هر رفرنسی که جدید تر باشد بلکه باید آن رفرنس شایستگی لازم را برای این که توسط اعضای خبره آن رشته انتخاب شده باشد را داشته باشد.
5 -ضمناً در خصوص استناد شاکی دائر بر اینکه «هیچ یک از منابع آزمون نباید بیش از 5 سال از تاریخ اعلام آن گذشته باشد» نیز به استحضار می رساند، اولاً: موضوع فوق در موضوع 5 هشتاد و نهمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 2؍4؍1397 به تصویب رسیده که برابر آن مقرر گردیده است: «منابع اعلام شده حداکثر قبل از 5 سال بایستی بازنگری و با منابع جدید یا چاپ جدید جایگزین گردد». ثانیاً: صرفنظر از موارد اعلامی در بند 5 این لایحه، مصوبه مذکور به موجب موضوع 9 نودمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 11/9؍97 شورای آموزش پزشکی و تخصصی اصلاح گردیده و زمان حداکثر عمر منابع (5 سال) لغو شده است.
6 -در ارتباط با استناد شاکی دائر بر اینکه به فاصله ده روز قبل از تاریخ برگزاری آزمون ضرائب دروس حذف گردیده است نیز لازم به توضیح است، به استناد موضوع 7 نود و پنجمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 21؍10؍1400 «در آزمون پذیرش دستیار رشته های تخصصی بالینی از چهل و نهمین دوره و به بعد، محدودیت رشته های انتخابی داوطلبان لغو میگردد و هر داوطلب میتواند در یکصد رشته؍ محل، انتخاب رشته نماید. کلیه مصوبات و مقررات قبلی مغایر با این بند و همچنین موضوع 7 هشتادمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 1؍9؍1393 ،از زمان ابلاغ این مصوبه ملغی میگردد.»
7- شایان ذکر است موضوع 7 هشتادمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی تصویب «دستورالعمل اجرایی تحول در نظام پذیرش دستیار رشته ای تخصصی بالینی» از جمله اعمال ضریب، تاثیر نمره پیش کارورزی و معدل دوره پزشکی عمومی در امتیازات مربوطه و کاهش انتخاب رشته به سه یا 5 رشته بوده که در نشست نود و پنجم به شرح فوق ملغی و در دفترچه راهنمای آزمون نیز درج گردیده است. بنابراین همان گونه که آن مقام ملاحظه میفرمایند بر خلاف ادعای شاکی این موضوع 4 ماه قبل از تاریخ برگزاری آزمون دستیاری دوره چهل و نهم و حتی قبل از انتشار دفترچه راهنمای آزمون و شروع فرایند دستیاری به تصویب رسیده بود.
8 -در خصوص ادعای شاکی دائر بر اینکه رای شماره 7304-17؍2؍1401 شعبه 45 بدوی برای آزمون دوره چهل و نهم نیز لازم الاجرا میباشد شایان ذکر است همانگونه که شاکی نیز در دادخواست مطروحه اعلام نموده است منابع آزمون در پنجم اردیبهشت ماه سال 1400 و قبل از صدور رای بدوی (17؍3؍1400) اعلام شده است. مضافاً به اینکه دادنامه یادشده در تاریخ 25؍7؍1400 قطعی شده است که این وزارتخانه در راستای اجرای دادنامه صادره موضوع در نود و پنجمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مطرح و تصمیمات فوق الذکر به تصویب رسیده است. ادعای نامبرده دائر بر عدم صدور کارت ورود به جلسه آزمون برای عده ای و یا اجازه شرکت در جلسه آزمون به عده ای دیگر به استناد برگ ثبت نام بی پایه و اساس و فاقد وجاهت میباشد. "
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 3؍10؍1401 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392، رسیدگی به شکایات و تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آییننامهها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداریها و موسسات عمومی غیردولتی در مواردی که مقررات مذکور به علّت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز یا سوء استفاده از اختیارات یا تخلّف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایفی که موجب تضییع حقوق اشخاص میشود و همچنین صدور آرای وحدت رویه در موارد تعارض آرای شعب و صدور آرای ایجاد رویه در موارد تشابه آرای شعب از صلاحیتها و وظایف هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. نظر به اینکه رسیدگی به خواسته ابطال آزمون دستیاری تخصصی پزشکی دوره 49 از مصادیق صلاحیتها و وظایف هیات عمومی دیوان عدالت اداری محسوب نمیشود، لذا رسیدگی به شکایت مطروحه به خواسته فوق قابل طرح در هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیست و پرونده جهت رسیدگی به شعبه دیوان عدالت اداری ارجاع میگردد./
مهدی دربین
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری