ماده واحده - موافقتنامه همکاریهای بلندمدت اقتصادی، بازرگانی، علمی، فنی وفرهنگی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت ترکمنستان مشتمل بر یک مقدمه،هفت ماده و یک ضمیمه به شرح پیوست تصویب و اجازه مبادله اسناد آن داده میشود.
بسمالله الرحمن الرحیم
موافقتنامه همکاریهای بلندمدت اقتصادی، بازرگانی،علمی، فنی و فرهنگی بین دولت جمهوری اسلامی ایرانو دولت ترکمنستان
مقدمه
جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان که منبعد طرفین نامیده میشوند،
- با اعتقاد به اینکه مناسبات دوستی و تفاهم متقابل معیار همکاریهای فیمابینتلقی میگردد،
- با درنظر گرفتن علاقه متقابل جهت توسعه و تحکیم روابط فیمابین،
- با عنایت به اینکه همکاریهای بلند مدت موجب تامین منافع و افزایش سطح رفاه مردم دو کشور خواهد شد،
- با راهنمایی از طریق مفاد بیانیه بین جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان در خصوص دوستی و همکاری مورخ 2 آبان 1372 مطابق با 24 نوامبر 1993 و نیز پروتکل سیاسی بین جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان مورخ 17 تیر 1377 مطابق باژوئیه 1998، در موارد ذیل توافق نمودند:
ماده 1 - طرفین برنامه همکاری بلندمدت اقتصادی، بازرگانی، علمی، فنی وفرهنگی بین جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان را که منبعد برنامه نامیده میشود وجزء لاینفک این موافقتنامه است برای یک دوره ده ساله اجرا خواهند نمود.
ماده 2 - همکاری طرفین در زمینههای درنظرگرفته شده در برنامه، با رعایت اصول شناخته شده جهانی و موازین حقوق بینالملل و قوانین ملی طرفین خواهد بود. طرفین برای اجرای فعالیتهای اقتصادی خارجی، و مشارکت متقابل در طرحهای سرمایهگذاری، شرایط لازم را ایجاد خواهند نمود.
ماده 3 - نظارت بر پیشرفت اجرای برنامه در چارچوب کمیسیون مشترکهمکاریهای اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان صورت خواهد گرفت.
ماده 4 - اختلاف نظر در خصوص تفسیر و نحوه اجرای مفاد این موافقتنامه از طریق رایزنی و مذاکره بین طرفین حل و فصل خواهد شد.
ماده 5 - با توافق طرفین، تغییرات و اضافات در این موافقتنامه از طریق پروتکلهای جداگانهای که جزء لاینفک این موافقتنامه میباشند انجام خواهد شد، و بهصورت ذکر شده در ماده (7) این موافقتنامه لازمالاجراء خواهد شد.
ماده 6 - اجرای این موافقتنامه بر تعهدات طرفین به موجب سایر پیمانهای بینالمللی منعقده توسط آنها، تاثیری ندارد.
ماده 7 - این موافقتنامه منوط به تصویب است واز تاریخ مبادله اسناد تصویب لازمالاجراء شده و از زمان لازمالاجراشدن آن به مدت ده سال اعتبار دارد.
هر یک از طرفین میتوانند این موافقتنامه را با ارسال یک اعلامیه کتبی به طرف دیگر، فسخ نمایند. در این صورت، موافقتنامه اعتبار خود را پس از شش ماه از تاریخ دریافت این اعلامیه، از دست میدهد.
در هر صورت، فسخ این موافقتنامه برانجام طرحهایی که براساس برنامه در حال اجراء میباشند، تاثیری نخواهد داشت.
این موافقتنامه در تاریخ 3 اردیبهشت 1381 مطابق با 23 آوریل 2002 در شهرعشقآباد در دو نسخه اصلی هر یک به زبانهای فارسی، ترکمنی و انگلیسی امضا و تمام متون دارای اعتبار یکسان میباشند.
در صورت اختلاف نظر در تفسیر مفاد این موافقتنامه، متن انگلیسی ملاک میباشد.
ازطرف دولت جمهوری اسلامی ایران ازطرف ترکمنستان
سیدمحمد خاتمی صفر مرادنیازوف
رئیس جمهوری اسلامی ایران رئیسجمهور ترکمنستان
ضمیمه موافقتنامه فیمابین جمهوری اسلامی ایران
وترکمنستان در خصوص همکاریهای بلندمدت
اقتصادی، بازرگانی، علمی، فنی و فرهنگی
برنامه همکاریهای بلند مدت اقتصادی، بازرگانی، علمی، فنی و فرهنگی بین جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان برنامه همکاریهای بلندمدت اقتصادی، بازرگانی، علمی، فنی و فرهنگی بین جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان که از این پس برنامه نامیده میشود، پایهای برایتحکیم روابط فیمابین دو کشور خواهد بود.
1 - اهداف برنامه:
این برنامه بهمنظور انجام سلسله اقدامات مورد توافق به منظور حمایت دولتی برای گسترش همکاریهای متقابل مفید اقتصادی، بازرگانی، علمی، فنی و فرهنگی به میزان چند برابر بین جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان تنظیم میگردد.
این برنامه برای اجرای این اهداف، رفتار متقابل وزارتخانهها، ادارات، سازمانها وشرکتهای جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان در زمینههای ذیل را درنظر میگیرد:
- اقتصادی - بازرگانی
- نفت و گاز
- برق
- حمل و نقل
- ارتباطات
- کشاورزی و آب
- آموزشی، علمی و فرهنگی
- محیط زیست
- جهانگردی و ورزش
2 - زمینههای اصلی همکاری:
اقتصادی - بازرگانی:
طرفین با ابراز رضایت از همکاریهای موجود اقتصادی و تجاری و اینکه گسترشهمکاریها در این بخش میتواند در روند توسعه روابط فیمابین نقش موثری داشته باشد، نسبت به موارد ذیل توافق نمودند:
1 - باتوجه به اهمیت مکانیزم بانکی در گسترش همکاریهای اقتصادی - بازرگانیبین دو کشور، طرفین موافقت نمودند نسبت به گسترش فعالیتهای بانکی براساس قوانینبانکی دو کشور و نیز عرف بانکداری بینالمللی که به طور عمومی پذیرفته شده، اقدامنمایند.
2 - با درنظرگرفتن همکاری تنگاتنگ بین گمرکات دو کشور، طرفین توافق نمودندکه از این پس نیز این همکاری را گسترش دهند و اسناد و اطلاعات اداری و قانونی ملی جدید گمرکی را تبادل نمایند.
3 - تحویل کالا و ارائه خدمات براساس منافع متقابل و تسویه حساب بر مبنایقواعد پذیرفته شده در عرف بازرگانی، مالی و بانکی بینالمللی و همچنین قوانین جاریطرفین صورت خواهد پذیرفت.
4 - طرفین آمادگی خود را جهت همکاری و مشارکت فعال در مناطق آزاد اقتصادی- تجاری دو کشور اعلام نمودند.
5 - طرف ایرانی موافقت نمود تمامی ترتیبات لازم برای بهرهگیری طرف ترکمنی ازظرفیتها و امکانات مناطق آزاد تجاری و مناطق ویژه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران به صورت تاسیس دفاتر و شعبات سازمانهای اقتصادی ترکمنستان، مشارکت در تاسیس شرکتهای حمل و نقل، مراکز دائمی نمایشگاهها و نیز تاسیس شرکتهای مستقل و یا مشترک سرمایهگذاری ترکمنستان در زمینه فعالیتهای تولیدی، تجاری و خدماتی در مناطق مذکوررا فراهم آورد.
6 - به منظور افزایش میزان عرضه کالا در بازارچه مرزی باجگیران - گودان طرفینعلاقمندی متقابل خود را در رابطه با برطرف کردن موانع تعرفهای و غیرتعرفهای درفعالیتهای بازرگانی اعلام نمودند. بدین منظور طرفین اسناد موردنیاز را بررسی و تنظیمخواهند نمود.
7 - طرفین موضوع تشکیل گروه کاری دائمی مشترک بازرگانی را در چارچوب کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان مورد بررسی قرار خواهند داد.
8 - به منظور افزایش مبادلات کالا فیمابین دو کشورونیزایجاد شرایط مناسب برای فعالیت شرکت دولتی باجگیران - گودان (شهر مشهد) و شرکت شاهد خراسان (شهرعشقآباد)، طرفین لازم دانستند کلیه مسائل موجود را حل نمایند.
نفت و گاز :
طرفین با تاکید بر امکانات و توانمندیهای موجود در دو کشور، آمادگی خود رابرای گسترش همکاریها در زمینه نفت و گاز اعلام و در موارد ذیل توافق نمودند:
1 - طرفین علاقمندی خود را در خصوص همکاری بیشتر براساس منافع متقابل درزمینههای نفت و گاز دو کشور ابراز نمودند.
2 - طرفین مسیرهای مختلف صادرات نفت و فرآوردههای نفتی ترکمنستان ازطریق خاک جمهوری اسلامی ایران به کشورهای دیگر را بررسی خواهند نمود.
3 - با درنظرگرفتن طرح امکان سنجی تهیه شده از سوی شرکتهای عامل طرفیندر خصوص طرح خط لوله نفت تا پالایشگاه تهران (مرحله اول) و تا خلیج فارس (مرحلهدوم)، طرفین گروه کاری مشترک در خصوص تنظیم اقدامات بعدی اجرای این طرح، تشکیل خواهند داد.
4 - در چارچوب ترتیبات به عمل آمده (یادداشتهای تفاهم و موافقتنامهها)، طرفین اقدامات بعدی را برای توسعه و اجرای طرح خط لوله گاز سراسری ایران برای صدور گاز طبیعی ترکمنستان به جمهوری ترکیه و متعاقباً به اروپا با مشارکت شرکتهایعلاقمند خارجی مورد بررسی قرار خواهند داد.
5 - طرفین امکانات بهرهبرداری مشترک از میادین نفت و گاز آیندهدار را بررسی خواهند نمود.
6 - طرفین براساس قوانین ملی خود امکانات توسعه همکاری متقابل مفید درزمینه عرضه تجهیزات و لوازم صنعت نفت و گاز را بررسی خواهند نمود.
برق :
به منظور حصول اطمینان از صدور برق از ترکمنستان به بازارهای جهانی بهصورت ترانزیت از قلمرو جمهوری اسلامی ایران و اجرای طرح مذکور، طرفین در خصوص انجامموارد ذیل به توافق رسیدند:
1 - گسترش همکاری در چارچوب موافقتنامه مورخ 1372/10/06 برابر با 6 ژانویه1994 بین جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان در خصوص صدور برق از ترکمنستان بهکشورهای ثالث به صورت ترانزیت از قلمرو جمهوری اسلامی ایران.
2- همکاری در زمینه تامین و نگهداری تجهیزات و فناوری موردنیاز در صنعت برق.
3 - بررسی مبادله فصلی برق بین دو کشور.
4 - مطالعه امکانات ارائه خدمات متقابل فنی - مهندسی برای طرحهای برق وبهرهبرداری از این امکانات.
5 - مطالعه امکانات مشارکت متقابل پیمانکاران و متخصصان دو کشور در اجرای طرحهای صنعت برق.
حمل و نقل:
طرفین توافق نمودند در زمینه حمل و نقل در موارد زیر همکاری نمایند:
الف - حمل و نقل ریلی:
1 - طرف ترکمنی براساس یادداشت تفاهم امضاءشده در ملاقات مورخ 9 خرداد 1375 مطابق با 14 مه 1996 توسط سران سه کشور جمهوری اسلامی ایران، ترکمنستان و قزاقستان در باره همکاری جهت اجرای پروژه راهآهن یرالیو - ترکمنباشی - بندر ترکمن، ظرف مدت سه ماه نسخهای از تحقیق امکانسنجی خود را در خصوص طرح ساختراهآهن یرالیو - ترکمنباشی - بندر ترکمن، به طرف ایرانی ارائه خواهد نمود.
2 - دو طرف با تاکید بر ضرورت اجرای موافقتنامه بین دولتین جمهوری اسلامیایران و ترکمنستان در خصوص ارتباطات بینالمللی راهآهن مورخ 1375/11/24 برابر با12 فوریه 1997 آمادگی خود را برای گسترش همکاریها در چارچوب موافقتنامه مذکوراعلام نمودند.
3 - طرفین تلاش خواهند نمود حجم کالاهای ترانزیتی در مسیر تجن - سرخس - مشهد و بالعکس افزایش یابد.
ب - حمل و نقل جادهای:
1 - دو طرف تلاش خواهند نمود با رعایت اصول و قواعد بینالمللی وموافقتنامههای حمل و نقل بینالمللی جادهای فیمابین، مساعدت لازم جهت افزایشحمل جادهای کالا، ترانزیت کالا و همچنین افزایش تردد مسافران بین دو کشور را به عملآورند.
2 - طرفین تاکید نمودند جهت ترانزیت محمولات از طریق جمهوری اسلامی ایرانو ترکمنستان با درنظر گرفتن موافقتنامههای دو و سه جانبه، موارد ذیل موردنیاز است:
- توسعه همکاریها در چارچوب موافقتنامه بین جمهوری اسلامی ایران وترکمنستان در خصوص حمل و نقل بینالمللی جادهای مورخ 1372/08/02 برابر با 24 اکتبر1993 و از جمله افزایش حجم و کیفیت خدمات در مسیرهای مسافربری بین دو کشور،
- افزایش جابه جایی مسافران در مسیرهای عشقآباد - مشهد، عشقآباد - گرگان، مرو- مشهد، ترکمنآباد - مشهد و بالکان آباد - گرگان،
- توسعه حمل و نقل ترانزیتی از قلمرو جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستانبراساس موافقتنامههای منعقده دوجانبه و چند جانبه،
- افزایش ظرفیت تردد در نقاط مرزی جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان و بهبودکیفیت ارائه خدمات توسط ارگانهای مختلف ذیصلاح در نقاط مرزی دو کشور.
ج - حمل و نقل هوایی:
طرفین در زمینه توسعه همکاریهای حمل و نقل هوایی بین دو کشور، موارد ذیل رامورد توافق قرار دادند:
1 - بررسی امکان تهیه موافقتنامههای اینترلاین و موافقتنامه خدمات آژانسی،
2 - افزایش تعداد پروازها در مسیرهای هوایی توافق شده تا شش پرواز در هفته ونیز افزایش ظرفیت هواپیماها،
3 - بررسی امکان اعطای متقابل حق آزادی پنجم برای شرکتهای هواپیمایی تعیینشده در مسیرهای جداگانه توسط مقامات هواپیمایی دو کشور،
4 - برقراری ارتباط مستقیم تلفنی بین مراکز کنترل پرواز تهران - عشقآباد،
5 - انجام مشاوره مستمر سالانه در خصوص آموزش متخصصان هواپیمایی،
6 - سازماندهی دیدارهای سالانه متخصصان هواپیمایی کشوری دو کشور بهمنظور مذاکره درباره بهبود مقررات ترافیک هوایی،
د - حمل و نقل دریایی:
در زمینه حمل و نقل دریایی، طرفین در موارد زیر توافق نمودند:
1 - گسترش همکاری در کلیه زمینههای ممکن حمل و نقل دریایی،
2 - افزایش حمل و نقل کالا بین بنادر جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان بدینمنظور افزایش تردد کشتیها بین بنادر دو کشور و نیز بازسازی بندر ترکمنباشی، به اینامر کمک خواهد کرد،
3 - سازماندهی حمل و نقل ترکیبی بار با استفاده از انواع وسایل نقلیه به کشورهای ثالث از طریق بنادر دو کشور.
ه- - خدمات فنی - مهندسی:
طرفین توافق نمودند در زمینه مطالعات، طراحی و احداث پروژههای بخش حملو نقل در موارد ذیل همکاری و اقدام نمایند:
1 - معرفی شرکتهای معتبر راهسازی و پیمانکاران پروژههای حمل و نقلی،
2 - تبادل تجربیات علمی در زمینههای احداث پل، تونل و راهسازی،
3 - تعیین و مطلع نمودن یکدیگر از اصول و چارچوبهای حقوقی و قانونی لازمدر خصوص نحوه همکاری شرکتهای ساختمانی و مهندسان مشاور دو کشور در زمینههایحمل و نقل،
4 - طراحی و ساخت پلهای جدید و بازسازی پلهای موجود،
5 - مبادله اطلاعات بین طرفین در زمینه تجهیزات فنی امنیتی، آلودگی محیط زیست (گازهای مختلف، آلودگیهای صوتی و غیره) و زیرساختهای حاشیه جادهها.
ارتباطات :
طرفین توافق نمودند در زمینه ارتباطات، همکاریهای ذیل را گسترش دهند:
1 - گسترش همکاری فنی و مبادله اطلاعات و برگزاری سمینارها در خصوص تبادل تجربه در ارتباط با تسریع در ارسال مرسولات پستی،
2 - همکاری در زمینه بهرهبرداری از سیستمهای مخابراتی و پستی جمهوریاسلامی ایران و ترکمنستان براساس مفاد اسناد اتحادیه جهانی پست و پیشنهادات اتحادیه بینالمللی ارتباط الکترونیکی،
3 - همکاری در زمینه بهرهبرداری از بخشهای ملیTAE (خط فیبرنوری) جمهوریاسلامی ایران و ترکمنستان.
4 - همکاری در زمینه مخابرات، نصب و راهاندازی سیستمهای مخابراتی بادرنظرگرفتن همکاری تنگاتنگ قبلی ایجاد شده بین دو کشور و از طریق تاسیس شرکتمشترک.
5 - تشکیل گروههای مشترک کاری در خصوص:
- مطالعه و تبادلنظر در زمینه راههای ارتقای سطح کیفی سیستمهای مخابراتی وپستی جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان،
- بررسی مسائل مربوط به استفاده از دیاپازونهای فرکانسهای رادیویی در مناطق مرزی دو کشور،
- مطالعه نیازهای مربوط به تعداد کانالهای ارتباطی بین دو کشور و نیزمشخصنمودن برنامه ترانزیت مخابرات،
- مطالعه و تبادلنظر به منظور افزایش حجم مبادلات پستی بین دو کشور و نیزترانزیت مرسولات پستی به کشورهای ثالث.
کشاورزی و آب :
طرفین در خصوص همکاری در بخش کشاورزی و آب، در موارد ذیل توافق نمودند:
1 - انجام اقدامات مشترک برای مبارزه با آفات کشاورزی و همکاری در زمینه قرنطینه نباتات،
2 - انجام کارهای مشترک برای مبارزه با بیابانزدایی و توسعه مراتع،
3 - ادامه احداث مشترک سد «دوستی» مطابق موافقتنامه بین جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان مورخ 28 مهر 1378 برابر با 20 اکتبر 1999 در خصوص احداث وبهرهبرداری از سد دوستی،
4 - احداث مشترک تاسیسات تقسیم آب در رودخانه اترک در منطقه داشلیبرون براساس پروتکل امضاءشده در خصوص احداث مشترک سد دوستی در رودخانه هریرود (تجن) فیمابین وزارت نیروی جمهوری اسلامی ایران و وزارت کشاورزی و آب ترکمنستان در مورخ 4-3 اردیبهشت 1379 مطابق با 23-22 آوریل 2000 میلادی.
علمی، فرهنگی و آموزشی :
طرفین توافق نمودند براساس موافقتنامه همکاریهای فرهنگی، علمی و آموزشی منعقده در تاریخ 10 اسفند 1371 مطابق با مارس 1993 میلادی، هر دو سال یکبار یک برنامه مبادلات فرهنگی، آموزشی و علمی فیمابین دو کشور، گسترش همکاری در زمینه رسانه رادیو و تلویزیون، هنری، باستان شناسی، نسخ خطی، ادبیات و توسعه زبانهایملی، جهانگردی، ورزشی و برگزاری کنفرانسهای منطقهای و بینالمللی ذیربط را تدویننمایند.
محیط زیست :
طرفین با تاکید بر اهمیت حفظ محیط زیست، در خصوص موارد ذیل توافق نمودند:
1 - گسترش همکاری در زمینه حفاظت محیط زیست و ارائه مساعدت در اجرای برنامههای موردپذیرش عمومی منطقهای و جهانی مربوط به فعالیتهای حفاظت ازطبیعت،
2 - همکاری در زمینه تامین حفاظت از تنوع گیاهی،
3 - متحدنمودن تلاشها در مورد ایجاد سیستم امنیت و حفاظت از محیط زیست،
4 - همکاری در مسائل نگهداری و گسترش محدوده جنگلها و حفاظت آنها ازآتشسوزی، آفات طبیعی (حشرههای مضر) و بیماریها.
جهانگردی و ورزش :
1 - با اشاره به همسایگی، موقعیت خاص جغرافیایی و نیز میراث تاریخی، طرفین تمایل خود را برای گسترش همکاریها در زمینه جهانگردی و ورزش از جمله مبادله گروهها و هیاتهای توریستی، برنامهریزی و برگزاری انواع مسابقات ورزشی، تربیت ومبادله متخصصان و مربی، مشارکت در سمینارها و کنفرانسهای مربوط اعلام نمودند.
2 - در چارچوب یادداشت تفاهم بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت ترکمنستان در خصوص همکاری در زمینه جهانگردی مورخ 2 فروردین 1376 مطابق با 22مارس 1997 و پروتکل جلسه کاری مورخ 12 اسفند 1378 مطابق با 3 مارس 2000 درمورد اجرای یادداشت تفاهم بین دو کشور، طرفین علاقمندی خود را جهت تشکیل گروههای کاری ذیل اعلام نمودند:
- در مورد تسهیلات و بازاریابی.
- در مورد سرمایهگذاری.
- در مورد آموزش و تحقیقات.
3 - طرفین تمایل خود را برای ایجاد نمایندگی رسمی جهانگردی در کشور مقابل برطبق توافقاتی که به دست خواهد آمد، اعلام نمودند.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن موافقتنامه شامل مقدمه و هفتماده و یک ضمیمه در جلسه علنی روز سهشنبه مورخ بیست و سوم اردیبهشت ماه یکهزارو سیصد و هشتاد و دو مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1382/02/31 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی - مهدی کروبی