صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1385/02/14
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز
موضوع
نحوه صدور رأی در صورت زایل شدن سمت قاضی پس از اعلام ختم دادرسی
پرسش
بعد از اعلام ختم دادرسی در یک پرونده، سمت قاضی پرونده به جهتی از جهات قانونی در آن دادگاه زایل شده است. اولاً: آیا قاضی بعدی تکلیفی در انشای رأی ظرف یک هفته قانونی دارد یا اینکه این تکلیف صرفاً مربوط به قاضی اعلام کننده ختم رسیدگی است؟ ثانیاً: آیا قاضی بعدی مکلف به تبعیت از نظر قاضی قبلی در اعلام ختم رسیدگی است؟
نظر هیئت عالی
به موجب ماده 295 قانون آیین دادرسی مدنی مقرر است در صورتی که رسیدگی به دعوا خاتمه یافته و پرونده معد به صدور رأی باشد قاضی مربوط اقدام به صدور رأی مینماید. قانونگذار برای دقت در صدور رأی و استحکام آن به قاضی اجازه داده پس از ختم رسیدگی حداکثر ظرف یک هفته انشای رأی نماید. در مورد سوال مطروحه قاضی دادگاه که در پرونده ختم رسیدگی را
اعلام و ظرف مهلت یک هفته قادر صدور رأی نشده و سمت قضایی وی در آن شعبه خاتمه یافته و دادرس دیگری به جای وی منصوب شده تصمیم دادرس قبلی به ختم رسیدگی برای قاضی دیگر لازم الرعایه نیست زیرا ممکن است دادرس بعدی رسیدگی های انجام شده را کافی ندانسته و برای رفع نقایص رسیدگی، تصمیماتی اتخاذ کند. بدیهی است در صورتی که رسیدگی های دادرس قبلی کافی باشد پس از مطالعه پرونده قاضی منصوب ختم رسیدگی را اعلام میکند و آن وقت مکلف است ظرف یک هفته رأی مقضی را صادر کند.
نظر اکثریت
اولاً، با توجه به اینکه اعلام ختم دادرسی از جمله تصمیماتی نیست که موجب فراغ شده و غیر قابل عدول باشد، همچنان که خود قاضی اعلام کننده ختم دادرسی میتواند از این تصمیم عدول کند قاضی بعد از او نیز که دارای همان حقوق و اختیارات میباشد از چنین حقی برخوردار است و در صورت نقص تحقیقات و معد نبودن پرونده جهت اتخاذ تصمیم میتواند از تصمیم متخذه عدول کند. ثانیاً: تکلیف به صدور رأی ظرف یک هفته تکلیف دادگاه و کلیه قضات است و قانونگذار خواسته است تا به محض معد بودن جهت صدور رأی، تصمیم نهایی دادگاه به فوریت اتخاذ شود ماده 295 قانون آیین دادرسی مدنی نیز از لفظ «دادگاه» استفاده کرده نه قاضی. بنابراین، با توجه به اینکه قاضی بعدی قائم مقام قاضی قبلی است و حقوق و تکالیف قاضی قبلی به قاضی بعد از او منتقل میشود در صورتی که قاضی بعدی اعتقاد به عدول از ختم دادرسی و تجدید جلسه نداشته باشد او نیز مکلف است ظرف یک هفته از تاریخی که پرونده در اختیارش بوده مبادرت به صدور رأی کند.
نظر اقلیت
تکلیف به صدور رأی ظرف یک هفته، تکلیف قاضی اعلام کننده ختم دادرسی است و قاضی بعد از او اگرچه میتواند از تصمیم ختم دادرسی عدول نماید، در صورت عدم عدول از آن تصمیم، تکلیفی به صدور رأی ظرف یک هفته قانونی ندارد زیرا نامبرده ختم دادرسی را اعلام کرده است و عدم صدور رأی در مهلت قانونی توسط قاضی قبلی نباید قاضی بعدی را دچار تعسر و حرج نماید و جبران اشتباه دیگران نباید از او خواسته شود. در غیر این صورت ممکن است قاضی بعدی دچار عسر و حرج گردد و یا با مسئولیت انتظامی و حتّی کیفری مواجه گردد که یقیناً منظور مقنن از وضع ماده 295 این نبوده است.