هیات وزیران در جلسه 1396/1/9 به پیشنهاد شماره 35549 /020 مورخ 1395/12/14 وزارت جهاد کشاورزی و در اجرای ماده (2) آییننامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق های بین المللی - مصوب 1371 - تصویب کرد:
وزارت جهاد کشاورزی مجاز است با هماهنگی معاونت حقوقی رئیس جمهور (امور توافق های بین المللی) و وزارت خارجه نسبت به انجام مذاکره، پیش امضا (پاراف) و امضای موقت موافقت نامه همکاری در زمینه حفظ نباتات و قرنطینه گیاهی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری آفریقای جنوبی در چارچوب متن نمونه موضوع نامه شماره 31851 مورخ 1385/3/30 معاونت حقوقی رئیس جمهور، ظرف سه سال از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه اقدام و مراحل قانونی را تا تصویب نهایی پیگیری نماید.
اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیس جمهور
متن نمونه
موافقتنامه همکاری در زمینه حفظ نباتات و قرنطینه گیاهی
دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت.......که پس از این با عنوان «طرفهای متعاهد» به آنها اشاره خواهد شد؛ با علم به سودمند بودن همکاری های بین المللی در زمینه حفظ نباتات و مهار آفات مربوط به گیاهان و فرآورده های گیاهی و کنترل و جلوگیری از ورود و انتشار آنها در کشورهای خود؛ و همچنین با عنایت به تمایل به توسعه هر چه بیشتر روابط علمی، فنی، اقتصادی و تجاری به منظور ایجاد هماهنگی نزدیک در اقداماتی که برای نیل به این اهداف لازم میباشند؛ در خصوص اجرای کلیه شرایط و تعهدات مندرج در این موافقتنامه به شرح زیر توافق نمودند:
ماده 1 - تعاریف
از نظر این موافقتنامه معانی اصطلاحات به کار رفته به شرح زیر خواهد بود:
گیاه: گیاهان زنده و اندامهای گیاهی از جمله بذور و رژیم پلاسم.
فرآورده های گیاهی: مواد فرآوری نشده با منشاء گیاهی از جمله دانه و آن دسته از تولیدات فرآوری شده ای که ماهیت یا نحوه فرآوری آنها ممکن است باعث خطر ورود و پراکندگی آفات شود.
آفت: هر نژاد، گونه یا گونه زیستی گیاهی، حیوانی یا عامل بیماریزای (پاتوژنی) خسارت آور برای گیاهان یا فرآورده های گیاهی.
آفت قرنطینه ای: آفتی با پتانسیل مهم اقتصادی برای منطقه در معرض خطر که هنوز در آن منطقه وجود ندارد، یا اینکه وجود دارد ولی پراکندگی گسترده نداشته و به طور رسمی تحت کنترل باشد.
شیوع: وجود آفتی در یک منطقه که بومی بودن آن به طور رسمی گزارش شده باشد یا به آن منطقه وارد شده و به طور رسمی گزارشی از ریشه کنی آن ارائه نشده باشد.
آلودگی: وجود آفت زنده گیاه یا فرآورده گیاهی در یک کالا.
بازرسی: بررسی رسمی گیاهان، فرآورده های گیاهی یا دیگر اقلام تحت کنترل جهت تعیین وجود یا عدم وجود آفت به همراه آنها و یا تعیین مطابقت با مقررات بهداشت گیاهی.
آفت زدایی: روش رسمی مجاز برای کشتن، غیر فعال کردن، حذف یا عقیم ساختن آفات و یا از بین بردن قوه نامیه گیاه.
اقلام تحت کنترل: هر گونه گیاه، فرآورده های گیاهی، محل نگهداری، مواد بسته بندی، وسیله حمل و نقل، بارگنج (کانتینر)، خاک و هر موجود زنده (ارگانیزم)، شی یا ماده دیگر که به ویژه در حمل و نقل بین المللی قابلیت انتقال یا انتشار آفات را داشته باشد.
محموله: گیاه، فرآورده های گیاهی و یا اقلام تحت کنترل که از یک کشور به کشور دیگری همراه با گواهی بهداشت گیاهی حمل و نقل میشود. محموله ممکن است شامل یک یا چند کالا و یا بسته کالا باشد.
وقوع آفات قرنطینه ای: جمعیتی از آفت که جدیداً کشف شده، از جمله کشف جمعیتی از یک آفت جدید در یک منطقه که هنوز مستقر نشده است، اما بقای آن در آینده نزدیک مورد انتظار است یا افزایش ناگهانی و معنی دار در جمعیت آفتی که در منطقه مستقر بوده است.
ماده 2 - مراجع صلاحیتدار
مراجع صلاحیتدار طرفهای متعاهد برای اجرای این موافقتنامه، وزارت جهاد کشاورزی جمهوری اسلامی ایران (سازمان حفظ نباتات) و. .......می باشند. ارتباط بین این مراجع از طریق یا با اطلاع مجاری دیپلماتیک خواهد بود.
ماده 3 - تبادل اطلاعات
1 - طرفهای متعاهد اطلاعات مربوط به شیوع آفات قرنطینه ای طرف متعاهد دیگر در قلمرو خویش، و روشهای مبارزه و کنترل آنها را به صورت سالانه و در بهار هر سال مبادله خواهند کرد. در صورت وقوع آفات قرنطینه ای جدید در قلمرو هر طرف متعاهد، اطلاعات مربوط به آفت و اقدامات انجام شده برای ریشه کنی و یا کنترل آن باید در زودترین زمانی که عملاً امکان پذیر است به طرف متعاهد دیگر اعلام گردد.
2 - طرفهای متعاهد نسخه ای از قوانین و مقررات جاری حفظ نباتات و قرنطینه گیاهی خویش را به شرح پیوست شماره (1) و فهرست آفات قرنطینه ای خود را به شرح پیوست شماره (2) این موافقتنامه مبادله خواهند کرد. طرفهای متعاهد موافقت می نمایند هر گونه تغییر در قوانین و مقررات و فهرست مذکور را به اطلاع طرف متعاهد دیگر برسانند. این تغییرات پس از گذشت مدت. .... روز از اعلام به طرف متعاهد دیگر، لازم الرعایه خواهد بود.
3 - طرفهای متعاهد نسبت به ارتقاء همکاریهای دو جانبه بین موسسات تحقیقاتی و علمی یکدیگر در زمینه حفظ نباتات و قرنطینه گیاهی تلاش خواهد کرد و نتایج و اطلاعات به دست آمده از آن را بدون رضایت طرف متعاهد دیگر در اختیار طرف ثالث نخواهند گذاشت. همچنین در صورت درخواست، کمکهای متقابل را به یکدیگر ارائه خواهند نمود. این کمک ها بر اساس ترتیبات و توافقات دو جانبه بعدی ارائه خواهند شد.
4 - طرفهای متعاهد یکدیگر را از دستاوردهای نوین علمی، تحقیقاتی و فنی در زمینه حفظ نباتات و مبارزه با آفات و همکاری های گیاهی آگاه خواهند کرد و صاحبان دستاوردهای مزبور از حمایتهای قانونی راجع به حقوق مالکیت فکری در قلمرو طرف متعاهد دیگر برخوردار خواهند بود.[پاورقی 1]
[پاورقی 1] این بند، در صورت صلاحدید مرجع صلاحیتدار جمهوری اسلامی ایران میتواند درج شود.
ماده 4 - شرایط مربوط به واردات و اقدامات پیشگیرانه
1 - طرفهای متعاهد کلیه مساعی خود را در زمینه انجام اقدامات لازم به منظور بازرسی و عندالزوم بررسی آزمایشگاهی و آفت زدایی محموله های گیاهان و فرآورده های گیاهی و وسایل حمل و نقل آنها به کار خواهند گرفت تا از انتقال آفات قرنطینه ای به قلمرو طرف متعاهد دیگر جلوگیری به عمل آید.
2 - صادرات هرگونه محموله گیاهی و فرآورده های گیاهی به قلمرو طرف متعاهد دیگر باید با رعایت مقررات قانونی قرنطینه گیاهی طرف واردکننده صورت پذیرد. طرفهای متعاهد صرف نظر از هرگونه توافق دیگر، به منظور کنترل و پیشگیری از ورود و پراکندگی آفات قرنطینه ای موضوع پیوست شماره (2) این موافقتنامه، حق خواهند داشت:
الف - اقدامات بهداشت گیاهی اضافی را در رابطه با ورود گیاهان، فرآورده های گیاهی و سایر اقلام تحت کنترل درخواست کنند و در صورت وجود خطر جدی ورود آفات قرنطینه ای، واردات کالاهای خاصی را ممنوع، محدود و یا منوط به انجام تشریفاتی مانند آفت زدایی نمایند؛
ب - برای واردات محموله های گیاهی و اقلام تحت کنترل، نقاط ورودی خاصی را تعیین و اعلام نمایند؛
پ - از ورود عوامل کنترل بیولوژیکی آفات و گیاهان تراریخته به قلمرو خود جلوگیری و یا آن را محدود نمایند؛
ت - برای اطمینان از عدم وجود آفات قرنطینه ای، و صرفنظر از وجود گواهی بهداشت گیاهی، اقدام به بازرسی، نمونه برداری و آزمایش محموله های وارداتی گیاهان و فرآورده های گیاهی کنند و در صورت آلودگی محموله ها به آفات قرنطینه ای، آنها را آفت زدایی، مرجوع و یا معدوم نمایند که در این صورت مراتب را به طور کتبی به اطلاع طرف متعاهد دیگر خواهند رساند.
3 - طرفهای متعاهد ورود خاک و استفاده از کاه، علف خشک، سایر اجزاء گیاهی و همچنین هرگونه مواد با منشاء گیاهی که احتمال ورود آفات قرنطینه ای به همراه آن وجود دارد، به منظور بسته بندی محموله های وارداتی را ممنوع اعلام می نمایند.
ماده 5 - گواهی بهداشت گیاهی [پاورقی 1]
[پاورقی 1] حسب صلاحدید صلاحیتدار جمهوری اسلامی ایران، بند زیر میتواند به این ماده اضافه شود:
«هر یک از طرفهای متعاهد باید نسخه ای از گواهی بهداشت صادره توسط مراجع صلاحیتدار خود را از طریق دورنگار، پست الکترونیکی یا پایگاه اطلاع رسانی برای طرف متعاهد دیگر ارسال نماید.»
1 - محموله های گیاهان و فرآورده های گیاهی که از قلمرو هر یک از طرفهای متعاهد به قلمرو طرف متعاهد دیگر حمل یا صادر میگردد باید دارای گواهی بهداشت گیاهی صادر شده توسط مراجع صلاحیتدار طرفهای متعاهد باشد.
2 - هر یک از طرفهای متعاهد باید در هنگام صدور محموله های گیاهان و فرآورده های گیاهی به قلمرو طرف متعاهد دیگر، قوانین و مقررات حفظ نباتات آن طرف را رعایت نماید.
3 - صدور گواهی بهداشتی باید توسط مقامات فنی و با تجربه مراجع صلاحیتداری انجام گیرد که دارای اطلاعات کامل و صحیح باشند.
4 - گواهی بهداشت گیاهی باید اصل و به زبان انگلیسی و زبان رسمی هر یک از طرفهای متعاهد باشد. هر گونه حک، اصلاح، قلم خوردگی و ناخوانایی متن موجب ساقط شدن اعتبار گواهی بهداشت گیاهی خواهد شد.
ماده 6 - شرایط صدور مجدد
برای صادرات مجدد گیاهان و فرآورده های گیاهی، اصل یا تصویر تایید شده گواهی بهداشت گیاهی کشور مبداء باید به گواهی بهداشت گیاهی صادرات مجدد صادر شده توسط طرفهای متعاهد پیوست شود.
ماده 7 - گذر محموله ها و فرآورده های گیاهی
گذر (ترانزیت) محموله های گیاهان و فرآورده های گیاهی با رعایت قوانین و مقررات قرنطینه طرف متعاهدی که گذر از قلمرو آن صورت میگیرد و در صورت ارائه گواهی بهداشت گیاهی کشور مبداء مجاز است.
ماده 8 - اقدامات مشترک [پاورقی 2]
مراجع صلاحیتدار طرفهای متعاهد میتوانند در مواد خاص، نسبت به انجام اقدامات مشترک از جمله نظارت، بازرسی، معاینه و بررسی آزمایشگاهی محموله های گیاهان و فرآورده های گیاهی مبادرت ورزند. امکانات، تجهیزات و تسهیلات لازم برای انجام اقدامات یادشده، در قلمرو هر یک از طرفهای متعاهد، حسب توافق در اختیار طرف متعاهد دیگر قرار خواهد گرفت.
[پاورقی 2]حسب صلاحدید مراجع صلاحیتدار جمهوری اسلامی ایران می توان ماده زیر را به جای ماده (8) فوق درج نمود:
اصل ماده 8 - اقدامات مشترک
1 - طرفهای متعاهد میتوانند در موارد خاص، بازرسیهای مشترک بهداشت گیاهی را در قلمرو طرف صادرکننده انجام دهند.
2 - تصمیم گیری در مورد محل، تشریفات، شرایط و تاریخ بازرسی مشترک بهداشت گیاهی با موافقت دو طرف متعاهد صورت خواهد گرفت.
3 - کشور میزبان بر مبنای ترتیبات قبلی، هزینه غذا و مسکن کارشناسان و هزینه های حمل و نقل مربوط به بازرسی مشترک بهداشت گیاهی در کشور میزبان را تقبل خواهد کرد و هزینه های مربوط به سفر بین المللی توسط طرف اعزام کننده پرداخت خواهد شد.
ماده 9 - ارتباط با سایر موافقتنامه ها [پاورقی 3]
مفاد این موافقتنامه، مگر در صورتی که به گونه دیگری به طور مشخص در این موافقتنامه ذکر شده باشد، بر حقوق و تعهدات طرفهای متعاهد در سایر موافقتنامه ها و پیمان های چند جانبه بین المللی تاثیری نخواهد داشت.
[پاورقی 3] این ماده در صورت اصرار طرف مقابل مبنی بر درج ماده ای در خصوص «ارتباط این موافقتنامه با سایر موافقتنامه ها» میتواند درج شود.
ماده 10 - کمیسیون مشترک
طرفهای متعاهد موافقت نمودند در صورت لزوم کمیسیونی مرکب از تعداد مساوی از نمایندگان هر دو طرف متعاهد تشکیل شود و. ..... [پاورقی 1] به طور متناوب در هر یک از دو کشور تشکیل جلسه دهد.
وظایف کمیسیون به قرار زیر خواهد بود:
1 - نظارت بر حسن اجرای این موافقتنامه؛
2 - تبادل اطلاعات و نظرات کارشناسی در زمینه حفظ نباتات و قرنطینه گیاهی؛
3 - ارائه راه حل برای رفع مشکلاتی که ممکن است در اجرای این موافقتنامه حادث شود؛
4 - پیشنهاد اصلاح و تجدیدنظر در متن این موافقتنامه.
[پاورقی 1] حسب صلاحدید سازمان حفظ نباتات، به جای نقطه چین، عبارتهای «حداقل یک بار در سال»، «سالانه»، «هر دو سال یکبار» یا «هر شش ماه» میتواند درج شود.
ماده 11 - حل و فصل اختلافها
گزینه اول:
1 - کلیه اختلافهای ناشی از تفسیر یا اجرای این موافقتنامه ابتدا از طریق مذاکرات دو جانبه و به صورت دوستانه حل و فصل خواهد شد. در صورت عدم توافق، هر یک از طرفهای متعاهد میتواند با رعایت قوانین و مقررات مربوط به خود، ضمن ارسال اطلاعیه ای برای طرف متعاهد دیگر، موضوع را به یک هیات داوری (3) نفره مرکب از (2) داور منتخب طرفهای متعاهد و یک سرداور ارجاع نماید.
2 - در صورت ارجاع امر به داوری، هر یک از طرفهای متعاهد ظرف مدت (60) روز از تاریخ دریافت اطلاعیه، نسبت به معرفی داور منتخب خود اقدام خواهد کرد و داوران منتخب طرفهای متعاهد ظرف مدت (60) روز از تاریخ آخرین انتخاب، سرداور را تعیین خواهند کرد.
3 - چنانچه هر یک از طرفهای متعاهد ظرف مدت مقرر داور خود را تعیین ننمایند یا داوران منتخب ظرف مدت مقرر در مورد انتخاب سرداور به توافق نرسند هر یک از طرفهای متعاهد میتواند از مدیر کل سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) بخواهد که حسب مورد، داور طرف ممتنع یا سرداور را تعیین نماید. سرداور باید در هر صورت تابعیت کشور ثالثی را داشته باشد که در زمان انتخاب با طرفهای متعاهد روابط سیاسی دارد.
4 - در مواردی که باید داور طرف ممتنع یا سرداور توسط مدیر کل سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) انتخاب گردد و وی از انجام وظیفه معذور یا از اتباع یکی از طرفهای متعاهد باشد، انتصاب توسط معاون ارشد مدیر کل صورت خواهد پذیرفت. در صورت وجود شرایط مشابه برای وی، انتصاب توسط رئیس دفتر حقوقی آن سازمان صورت خواهد پذیرفت.
گزینه دوم:
1 - کلیه اختلافهای ناشی از تفسیر یا اجرای این موافقتنامه ابتدا از طریق مذاکرات دو جانبه و به صورت دوستانه حل و فصل خواهد شد. در صورت عدم توافق، هر یک از طرفهای متعاهد میتواند با رعایت قوانین و مقررات مربوط به خود، ضمن ارسال اطلاعیه ای برای مدیر کل سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) درخواست کند کارگروهی از کارشناسان را تعیین نماید تا بر اساس مقررات و رویه های مدون سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) موضوع را حل و فصل نماید.
2 - کارگروه مزبور شامل نماینده های طرفهای متعاهد نیز خواهد بود.
3 - طرفهای متعاهد همچنین توافق می کنند که نظرات کارگروه، اگر چه ماهیتاً لازم الاجرا نمیباشد، مبنای بررسی مجدد توسط طرف متعاهد ذیربط قرار گیرد.
4 - طرفهای متعاهد هزینه های کارشناسی را به نسبت مساوی پرداخت خواهند کرد.
ماده 12 - اصلاح موافقتنامه
این موافقتنامه تنها با توافق طرفهای متعاهد میتواند اصلاح شود. هرگونه اصلاح با رعایت مفاد ماده (13) این موافقتنامه لازم الاجرا خواهد شد.
ماده 13 - لازم الاجرا شدن
گزینه اول:
این موافقتنامه سی روز پس از تاریخ اطلاعیه موخر طرفهای متعاهد مبنی بر اینکه اقدامات لازم را طبق قوانین و مقررات خود درباره لازم الاجرا شدن این موافقتنامه به عمل آورده اند برای مدت. .. [پاورقی 1]سال به اجرا گذارده خواهد شد. پس از مدت مزبور این موافقتنامه برای دوره های. ... ساله دیگر همچنان معتبر خواهد ماند، مگر آنکه یکی از طرفهای متعاهد فسخ آن را به طور کتبی به اطلاع طرف متعاهد دیگر برساند که در این صورت موافقتنامه شش ماه پس از اعلام مزبور، فسخ شده تلقی خواهد شد.
[پاورقی 1] مدت اعتبار موافقتنامه حسب صلاحدید مقامات مذاکره کننده تعیین خواهد شد.
گزینه دوم:
این موافقتنامه سی روز پس از تاریخ اطلاعیه موخر طرفهای متعاهد مبنی بر اینکه اقدامات لازم را طبق قوانین و مقررات خود درباره لازم الاجرا شدن این موافقتنامه به عمل آورده اند برای مدت. .. [پاورقی 2] سال به اجرا گذارده خواهد شد. پس از مدت مزبور این موافقتنامه همچنان معتبر خواهد ماند، مگر آنکه یکی از طرفهای متعاهد با اخطار شش ماهه قبلی نسبت به فسخ آن اقدام کند.
[پاورقی 2] مدت اعتبار موافقتنامه حسب صلاحدید مقامات مذاکره کننده تعیین خواهد شد.
ماده 14 - زبان
گزینه اول:
این موافقتنامه شامل یک مقدمه و (14) ماده در. .... در تاریخ. ...... هجری شمسی مطابق با. ...... میلادی در دو نسخه به زبانهای فارسی،. ....... و انگلیسی تنظیم گردید که تمامی آنها از اعتبار یکسان برخوردار میباشد. در صورت بروز هر گونه اختلاف در تفسیر، متن انگلیسی ملاک خواهد بود.
گزینه دوم:[پاورقی 3]
این موافقتنامه شامل یک مقدمه و (14) ماده در. ...... در تاریخ. .......... هجری شمسی مطابق با. ........ میلادی در دو نسخه به زبانهای فارسی و. ...... تنظیم گردید که تمامی آنها از اعتبار یکسان برخوردار میباشد.
[پاورقی 3] در صورتی که موافقتنامه فقط به دو زبان فارسی و زبان رسمی طرف مقابل تنظیم گردد، باید از این گزینه استفاده شود.
| از طرف | از طرف |
| دولت جمهوری اسلامی ایران | دولت............................ |