ماده واحده- موافقتنامه حمل و نقل هوایی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت کشورهای متحده آمریکا مشتمل بر یک مقدمه و بیست ماده و یکضمیمه که در تاریخ ششم دیماه یکهزار و سیصد و سی و پنج خورشیدی در تهران بامضا رسیده تصویب مینماید.
قانون فوق که مشتمل بر ماده واحده و متن موافقتنامه ضمیمه است پس از تصویب مجلس سنا در جلسه پنجشنبه هفدهم بهمن ماه یکهزار و سیصدو سی و شش به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
نایب رئیس مجلس شورای ملی - امانالله اردلان
موافقتنامه حمل و نقل هوایی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت کشورهای متحده امریکا
چون دولت شاهنشاهی ایران و دولت کشورهای متحده امریکا به منظور استقرار و دائر کردن سرویسهای هوایی بازرگانی بین قمروهای(قلمروهای) مربوطه خود بتساوی مایلند موافقتنامهای منعقد سازند علیهذا نمایندگان تامالاختیار خود را بدین منظور به شرح ذیل تعیین نمودهاند:
از طرف دولت شاهنشاهی ایران
جناب آقای دکتر علیقلی اردلان وزیر امور خارجه.
از طرف دولت کشورهای متحده امریکا
جناب آقای سلدن چیپین سفیر کبیر کشورهای متحده امریکا
نمایندگان مزبور پس از ارائه و مبادله اختیارنامههای خود و تشخیص صحت آن درباره مواد ذیل موافقت نمودهاند.
ماده اول - برای مقاصد این موافقتنامه
الف - مقصود از لفظ مقامات هواپیمایی در مورد کشورهای متحده آمریکا هیات هواپیمایی کشوری (Civil Aeronautics Board) و هر شخص یا هیئتی است که مجاز باشد وظایفی را که اکنون هیات هواپیمایی کشوری انجام میدهد انجام دهد و در مورد ایران مراد اداره کل هواپیمایی کشوری وهر شخص یا هیئتی است که مجاز باشد وظائفی را که اکنون اداره کل هواپیمایی کشوری انجام میدهد انجام دهد.
ب) مقصود از موسسه هواپیمایی معینه موسسهایست که یکی از طرفین متعاهدین به طرفیت متعاهد دیگر کتباً اعلان کند که آن موسسه خط یا خطوط مشخصی را که در برنامه خط سیر ضمیمه این موافقتنامه صورت داده شده است دائر خواهد نمود.
پ) مقصود از لفظ ‹‹قلمرو›› یک کشور اراضی و آبهای مجاور آنست که تحت حاکمیت یا سیطره یا حمایت یا قیمومت یا سرپرستی آن کشور باشد.
ت) مقصود از لفظ ‹‹سرویس هوایی›› هر سرویس هوایی است که در اوقات معین به وسیله هواپیما برای حمل و نقل عمومی مسافر یا پست یا بار انجام گیرد.
ث) مقصود از ‹‹سرویس هوایی بینالمللی›› سرویس هوایی است که از فراز قلمرو بیش از یک کشور عبور کند.
ج - مقصود از توقف به منظورهائی غیر از حمل و نقل فرود آمدن است برای هر مقصودی جز پیاده و سوار کردن مسافر یا بارگیری و باراندازی یا تحویل دادن و تحویل گرفتن پست.
ماده دوم)
الف - هر یک از طرفین متعاهدین بطرف متعاهد دیگر حقوق لازمه را به شرح ذیل برای به کار انداختن سرویسهای هوایی توسط موسسات هواپیمایی معینه اعطا میکند:
حق ترانزیت - حق توقف به منظورهائی غیر از حمل و نقل - حق ورود و خروج بازرگانی برای حمل و نقلبینالمللی مسافر و بار و پست در نقاط واقعه در قلمرو آن کشور که در هر یک از خطوط مصرحه در بند مربوط برنامه خط سیر ضمیمه این موافقتنامه نام برده شده است.
ب) و نیز مقرر است که در مناطق جنک [جنگ] یا مناطقی که در اشغال نظامی است یا مناطقی که جنک [جنگ] و اشغال نظامی در آن تاثیر داشته است دائر نگاهداشتن اینگونه سرویسها منوط به تصویب مقامات صلاحیتدار نظامی خواهد بود.
ماده سوم)افتتاح سرویس هوایی در یک خط مصرح توسط موسسه یا موسسات هواپیمایی یکی از طرفین متعاهدین بعد از آنکه طرف متعاهد موسسه مزبور یا موسسات هواپیمایی مزبور را برای خط مزبور تعیین کند و طرف متعاهد دیگر اجازه مقتضی برای دایر ساختن خط صادر نماید در هر موقعممکنست طرف متعاهد دیگر تحت شرایط مقرره در --ماده چهارم مکلف خواهد بود بی آنکه تاخیری بیجهت روا دارد این اجازه را بدهد مشروط به اینکه قبل از اجازه اشتغال بکارهائی که در این موافقتنامه مورد نظر است موسسه یا موسسات معینه در برابر مقامات صلاحیتدار هواپیمایی طرف مزبور طبق قوانین و مقرراتی که از طرف مقامات مزبور علیالقاعده به موقع اجرا گذاشته میشود بالضروره واجد شرایط باشند.
ماده چهارم)) هر یک از طرفین متعاهدین این حق را محفوظ میدارد که از دادن اجازه مذکور در ماده سوم این موافقتنامه برای دائر کردن موسسههواپیمایی که طرف متعاهد دیگر تعیین نموده خودداری کند یا اجازه را باطل نماید یا شرایطی را که لازم بداند بر موسسه یا موسسات هواپیمایی تحمیلکند و این در صورتی است که متقاعد نشود که مالکیت عمده موسسه مزبور و نظارت موثر در موسسه هواپیمایی مزبور باتباع طرف متعاهد دیگرواگذار شده باشد یا در صورتی که موسسه هواپیمایی مزبور قوانین و مقررات مذکور در ماده پنجم این موافقتنامه را رعایت نکند یا در صورتی که موسسه هواپیمایی مزبور یا دولتی که آن موسسه را تعیین نموده است بوجه دیگری از عهده ایفاء تعهدات مندرجه در این موافقتنامه یا از عهده اجراء شرایطی بر نیاید که تحت آن شرایط حقوق مزبور طبق این موافقتنامه اعطا گردیده است مشروط بر اینکه بیمشورت قبلی با طرف دیگر شرایطی تحمیل نگردد.
ماده پنجم))
الف - قوانین و مقررات یکی از طرفین متعاهدین مربوط باجازه ورود یا عزیمت طیاراتی که بهواپیمایی بینالمللی اشتغال دارند درقلمرو آن کشور یا مربوط به کار افتادن و پرواز اینگونه هواپیماها هنگامی که در قلمرو آن کشور باشد شامل هواپیماهای موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه طرف متعاهد دیگر خواهد بود و هواپیماهای مزبور هنگام ورود یا عزیمت از قلمرو طرف متعاهد اول و هنگامی که داخل قلمرو طرف متعاهد اول باشد قوانین و مقررات مزبور را رعایت خواهد نمود.
ب) قوانین و مقررات یکی از طرفین متعاهدین مربوط باجازه ورود یا عزیمت مسافرین و کارکنان و محمولات هواپیما از قبیل مقررات مربوط بورود و ترخیص و مهاجرت و گذرنامه و گمرک و قرنطینه را مسافرین و کارکنان یا محمولات طرف متعاهد دیگر هنگام ورود یا عزیمت و هنگامی که درقلمرو طرف متعاهد اول باشد خودشان یا نمایندگانشان رعایت خواهند نمود.
ماده ششم ›› هیچ یک از مقررات این موافقتنامه طوری تفسیر یا تلقی نخواهد شد که حقوق انحصاری و مانع لاغیری بطرف متعاهد دیگر یا موسسات هواپیمایی آن اعطاء یا موسسات هواپیمایی هر کشور دیگری برکنار کند یا تبعیض علیه آن موسسات روا داد.
ماده هفتم ›› هیچ یک از مقررات این موافقتنامه طوری تفسیر یا تلقی نخواهد شد که بموسسات هواپیمایی معینه یکی از طرفین متعاهدین در قلمرو طرف متعاهد دیگر حق بدهد در ازاء کرایه یا پاداش مسافر یا بار یا پست بمقصد نقطه دیگری در همان قلمرو قبول کند.
ماده هشتم ›› موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه طرفین متعاهدین به طور منصفانه و متساوی فرصت خواهد داشت سرویسهائی را که مورد - موافقت قرار گرفته است در خطوط مصرحه بین قلمرو یکدیگر به کار اندازند.
ماده نهم)) ضمن دائر شدن سرویسهای اصلی مندرجه در این موافقتنامه توسط هر یک از طرفین متعاهدین منافع موسسات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر در نظر گرفته خواهد شد تا نسبت بسرویسهائی که طرف متعاهد دیگر در تمام یا قسمتی از همان خطوط ترتیب میدهد تاثیر ناروائی نداشته باشد.
ماده دهم ›› گواهینامههای قابلیت پرواز گواهینامههای صلاحیت و پروانههائی را که یکی از طرفین متعاهدین صادر کند یا برای آن اعتبار قائل شود وهنوز بقوت خود باقی باشد طرف متعاهد دیگر برای دائر ساختن خطوط و سرویسهای مندرجه در این موافقتنامه معتبر خواهد شناخت مشروط به اینکه مقرراتی که به موجب آن مقررات اینگونه گواهینامهها یا پروانهها صادر گردیده یا برای آن اعتبار قائل شدهاند با حداقل موازینی که ممکن استدر تعقیب قرارداد هواپیمایی کشوری بینالمللی برقرار شود برابری کند یا بالاتر باشد.
لیکن هر یک از طرفین متعاهدین این حق را محفوظ میدارد که از شناختن گواهینامههای صلاحیت و پروانههائی که کشور دیگری باتباع طرف متعاهد مزبور داده است به منظور پرواز از فراز قلمرو خود امتناع کند.
ماده یازدهم ›› برای جلوگیری از کارهای تبعیضآمیز و برای تامین رفتار مساوی طرفین متعاهدین توافق دارند که
الف - هر یک از طرفین متعاهدین ممکن است عوارض عادلانه و معقولی برای استفاده از فرودگاههای عمومی و سایر تسهیلاتی که تحت نظارت خود دارد وضع کند یا اجازه دهد وضع شود. لیکن هر یک از طرفین متعاهدین موافقت دارد که عوارض مزبور بیشتر از عوارضی نباشد که هواپیماهای خود آنکشور که در سرویسهای بینالمللی مشابهی کار میکنند برای استفاده از فرودگاهها و تسهیلات مزبور میپردازند.
ب - سوخت و روغنهای مخصوص چرب کردن و لوازم فنی مصرف شدنی و قطعات یدکی و آلات و ادوات و وسائل عادی و مواد ذخیرهای که یکی ازطرفین متعاهدین یا اتباع او وارد قلمرو طرف متعاهد دیگر نماید و فقط به منظور استفاده هواپیمای طرف متعاهد مزبور باشد بر اساس معامله متقابله ازحقوق گمرکی و عوارض بازرسی و حقوق و عوارض ملی دیگر معاف خواهد بود.
پ - سوخت و روغنهای مخصوص چرب کردن و لوازم فنی مصرف شدنی و قطعات یدکی و آلات و ادوات و وسائل عادی و مواد ذخیرهای که درهواپیمای موسسات هواپیمایی یکی از طرفین متعاهدین نگاه داشته شود آن هواپیما مجاز باشد در خط و سرویسهای مندرجه در این موافقتنامه کار کند و پس از ورود به قلمرو یا خروج از قلمرو طرف متعاهد دیگر بر اساس معامله متقابله از حقوق گمرکی و عوارض بازرسی و سایر حقوق و عوارضملی معاف خواهد بود ولو اینکه هواپیمای مزبور آن لوازم را در پروازهای خود در قلمرو مذکور مورد استفاده قرار دهد یا مصرف کند.
ت - سوخت و روغنهای مخصوص چرب کردن و سایر لوازم فنی مصرف شدنی و قطعات یدکی و آلات و ادوات و وسائل عادی و سایر مواد ذخیره که با هواپیمای موسسات هواپیمایی یکی از طرفین متعاهدین در قلمر[قلمرو] طرف دیگر حمل شود و در سرویسهای بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد بر اساس معامله متقابله از حقوق گمرکی و مالیات و رسوم داخلی و عوارض بازرسی و سایر حقوق و عوارض ملی معاف خواهد بود.
ماده دوازدهم ›› سرویسهای هوایی که از طرف موسسات هواپیمایی به موجب این موافقتنامه دائر و در دسترس عموم گذاشته شود با احتیاجاتی که عامه از سرویسهای مزبور دارند ارتباط یا تناسب نزدیک خواهد داشت.
در مورد سرویسهائی که به موجب این موافقتنامه یکی از موسسات هواپیمایی معینه دائر کند طرفین متعاهدین هر دو تفاهم دارند که نخستین هدف سرویسهای مزبور همواره تهیه ظرفیت کافی برای تامین حوائج حمل و نقل بین کشور متبوع آن موسسه و کشورهائی خواهد بود که مقصد نهایی حملو نقل باشد. حق پیاده و سوار کردن مسافر و بارگیری و باراندازی محمولات بینالمللی که مبداء و مقصد آن کشورهای ثالث باشد و در نقطه یا نقاطی درخطوط مصرحه در این موافقتنامه صورت گیرد طبق اصول کلی بسط و توسعه موافق ترتیب صحیحی که مورد قبول هر دو طرف متعاهد است اجراخواهد شد و تابع این اصل کلی خواهد بود که ظرفیت باید متناسب باشد با:
الف - احتیاجات حمل و نقل بین کشور و مبداء و کشورهای مقصد نهایی حمل و نقل و
ب - احتیاجات خط هواپیمایی سرتاسری و
پ - احتیاجات حمل و نقل منطقهای که خط مزبور از آن منطقه میگذرد پس از آنکه سرویسهای محلی و ناحیهای به حساب آورده شود.
ماده سیزدهم)) تعرفههائی که در خطوط مندرجه در این موافقتنامه وضع میشود با توجه لازم بکلیه عوارض مربوطه از قبیل مخارج دیر نگاهداشتن ونفع معقول و تعرفههای موضوعه موسسات نقلیه دیگر و همچنین با در نظر گرفتن اوصاف ممیزه هر سرویس باید نرخهای معقول باشد و مطابق مندرجات بندهای ذیل تعیین خواهد شد:
الف - تعرفههای موسسات هر یک از طرفین متعاهدین برای نقاطی که بین قلمرو کشورهای متحده آمریکا و قلمرو ایران واقع و در برنامه خط سیر که ضمیمه است بدان اشاره شده است طبق مقررات این موافقتنامه موکول به تصویب مقامات هواپیمایی طرفین متعاهدین خواهد بود و مقامات مزبورمطابق تعهداتی که به موجب این موافقتنامه دارند در حدود اختیارات قانونی خود عمل خواهند کرد.
ب - هر تعرفهای که یکی از موسسات هواپیمایی هر یک از طرفین متعاهدین پیشنهاد کند لااقل سی (30) روز جلوتر از تاریخ شروع آن باید بمقاماتهواپیمایی هر دو طرف متعاهد تسلیم شود مشروط به اینکه مدت سی (30) روز مزبور را بتوان در موارد خاصی در صورت توافق مقامات هواپیمایی هر یک از طرفین متعاهدین تقلیل داد.
پ - برای هر مدتی که هیات هواپیمایی کشوری کشورهای متحده آمریکا آییننامه کنفرانس حمل و نقل مجمع بینالمللی حمل و نقل هوایی را تصویب نموده است هر موافقتنامهای بدین طریق درباره تعرفه منعقد شود و شامل موسساتهواپیمایی کشورهای متحده آمریکا گردد منوط به تصویب هیات مزبور خواهد بود. موافقتنامههائی که از مجرای این دستگاه درباره نرخ منعقد شود ممکن است همچنین طبق اصول مندرجه در بند (الف) فوق مستلزم تصویب مقامات هواپیمایی دولت ایران نیز باشد.
ت - طرفین متعاهدین توافق دارند که مندرجات بندهای (ث) و (ح) و (ج) این ماده درباره طرز اقدام در موارد ذیل اجرا خواهد شد:
1) هر گاه در مدتی که طرفین متعاهدین آییننامه کنفرانس حمل و نقل مجمع بینالمللی حمل و نقل هوایی را تصویب کرده است موافقتنامه صرحی [صریحی] درباره تعرفه در مدت معقولی توسط یکی از طرفین متعاهدین به تصویب نرسد یا کنفرانس مجمع بینالمللی حمل و نقل هوایی نتواند درباره تعرفهای توافق نماید یا.
2- هر موقعی که آییننامه مجمع بینالمللی حمل و نقل هوایی شامل نشود یا.
3- چنانچه یکی از طرفین متعاهدین در هر موقع کنارهگیری کند یا مجدداً آن قسمت از آییننامه کنفرانس حمل و نقل مجمع بینالمللی حمل و نقلهوایی را که مربوط باین ماده است تصویب ننماید.
ث) در صورتی که به موجب قانون بمقامات هواپیمایی کشورهای متحده امریکا اختیار داده شود که تعرفههای منصفانهای مطابق اصول اقتصادی برای حمل و نقل هوایی اشخاص و اموال به وسیله سرویسهای بینالمللی تعیین کند و تعرفههای پیشنهادی را به طریقی معوق نماید که هیئتهواپیمایی کشوری اکنون مجاز است نظیر آن اقدام را در مورد اینگونه تعرفهها برای حمل و نقل هوایی اشخاص و اموال در داخله کشورهای متحده امریکا به عمل آورد و هر یک از طرفین متعاهدین از آن تاریخ طوری از اختیار خود استفاده خواهد کرد که هر گاه بتشخیص مقامات هواپیمایی طرف متعاهدی که موسسه یا موسسات هواپیمایی آن تعرفه یا تعرفههائی برای حمل و نقل هوایی از قلمرو یک طرف متعاهد بنقطه یا نقاطی در قلمرو طرف متعاهد دیگر پیشنهاد کند که منصفانه و مطابق اصول اقتصادی نباشد از اجرای چنین تعرفه یا تعرفهها جلوگیری شود.
هر گاه یکی از طرفین متعاهدین بوصول اعلامیه مذکور در بند (ب) فوق از تعرفهای که موسسه یا موسسات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر پیشنهاد کرده است ناراضی باشدعدم رضایت خود را قبل از انقضای پانزده (15) روز اول از سی (30) روز مذکور بطرف متعاهد دیگر اعلام خواهد نمود و طرفین متعاهدین کوشش خواهند کرد در مورد نرخ مقتضی توافق حاصل کنند.
هر گاه چنین توافقی حاصل شود هر یک از طرفین متعاهدین کمال مجاهدت را به عمل خواهد آورد که تعرفه مزبور را در مورد موسسه یا موسسه هواپیمایی خود به موقع اجرا گذارد.
هر گاه در پایان مدت سی (30) روز مذکور در بند (ب) فوق توافق حاصل نشود تعرفه پیشنهادی مزبور ممکنست به طور موقت اجرا شود تا اینکه مطابق طریقه مندرجه در بند (ج) ذیل اختلاف حل گردد مگر آنکه مقامات هواپیمایی کشور موسسه حمل و نقل هوایی مربوطه صلاح خود را درتعلیق اجرای تعرفه مزبور بداند.
ج - قبل از آنکه چنین اختیاری بمقامات هواپیمایی کشوری متحده امریکا داده شود هر گاه یکی از طرفین متعاهدین از تعرفه پیشنهادی موسسه یا موسسات هواپیمایی هر یک از طرفین متعاهدین برای سرویسهای مربوطه از قلمرو یک طرف متعاهد به نقطه یا نقاطی در قلمرو طرف متعاهد دیگر ناراضی باشد عدم رضایت خود را قبل از انقضای پانزده (15) روز اول از مدت سی (30) دور مذکور در بند (ب) فوق بطرف دیگر اعلام خواهد نمود وطرفین متعاهدین کوشش خواهند کرد درباره تعرفه مقتضی توافق حاصل نمایند.
هر گاه چنین توافقی حاصل شود هر یک از طرفین متعاهدین کمال مجاهدت را به عمل خواهد آورد که موجبات اجرای تعرفه مزبور را که مورد موافقت واقع شده است توسط موسسه یا موسسات هواپیمایی خود فراهم سازد.
این موضوع مورد تصدیق است که هر گاه چنین توافقی قبل از انقضای سی (30 (روز مزبور حاصل نشود طرف متعاهدی که نسبت بتعرفه مزبور معترض است ممکن است برای جلوگیری از شروع یا ادامه سرویس مزبور با تعرفه مورد شکایت اقداماتی را که لازم بداند به عمل آورد.
چ - هر گاه در موردی طبق بندهای (ث) و (ج) این ماده مقامات هواپیمایی طرفین متعاهدین پس از مشاورهای که بر اثر شکایت یکی از طرفین متعاهدین نسبت بتعرفه پیشنهادی یا تعرفه موجود موسسه یا موسسات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر آغاز شود نتوانند درباره تعرفه مقتضی در مدت معقولی توافق حاصل نمایند به درخواست هر یک از طرفین مقررات ماده 16 این موافقتنامه اجرا خواهد شد.
ماده چهاردهم ›› مقامات هواپیمایی هر یک از طرفین متعاهدین به درخواست مقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر اطلاعات و آمار مربوط به حمل بارو مسافر را از قلمرو طرف متعاهد دیگر و بمقصد قلمرو طرف مزبور به وسیله سرویسهائی که مورد موافقت واقع گردیده و از طرف موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه طرف متعاهد اول انجام شده است بطرف متعاهد دیگر خواهند داد و مراد اطلاعات و آماریست که معمولا از طرف موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه تهیه و بمقامات هواپیمایی دولت متبوعه خود برای انتشار تقدیم میگردد. هر گونه اطلاعات اضافی درباره آمار حمل و بار مسافر که مقامات هواپیمایی یکی از طرفین متعاهدین از مقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر بخواهد پس از تقاضا منوط ببحث و توافقبین طرفین متعاهدین خواهد بود.
ماده پانزدهم))
الف - هر گاه یکی از طرفین متعاهدین مایل به تغییر مقررات این موافقتنامه باشد ممکن است درخواست کند که بین مقامات صلاحیتدار طرفین متعاهدین مشاوره به عمل آید و مشاوره مزبور طی مدت شصت روز از تاریخ تقاضا شروع خواهد شد. همچنین در صورتی که یکی از طرفین متعاهدین مایل شود درباره اجرا یا تفسیر شرایط این موافقتنامه مشورتی به عمل آورد به طریق مشابهی اقدام به عمل خواهد آمد. هر زمان مقامات مذکور درباره تغییر این موافقتنامه توافق حاصل نمایند تغییر مزبور پس از آنکه به وسیله تبادل یادداشت از مجاری سیاسی تائید گردد به موقع اجرا گذاشته خواهد شد و فوراً به اطلاع شورای سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری خواهد رسید.
ب - تغییراتی که هر یک از طرفین متعاهدین در مسیر خطوط هوایی مصرحه بدهد به استثنای تغییر نقاطی که از موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه در قلمرو طرف متعاهد دیکر [دیگر] بهرهمند میشوند به عنوان تغییرات در این موافقتنامه تلقی نخواهد شد. بنابراین مقامات هواپیمایی هر یک از طرفین متعاهدین ممکن است یکطرفه مبادرت بتغییرات مزبور بنماید مشروط به اینکه هر تغییری بیدرنگ بمقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر اعلام شود.
ماده شانزدهم)) هر گاه اختلافی بین طرفین متعاهدین در مورد تفسیر یا اجرای این موافقتنامه و برنامه خط سیر که ضمیمه آنست پیش آید طرفین متعاهدین در وهله نخست کوشش خواهند نمود اختلاف را به وسیله مذاکره مستقیم بین خود حل و فصل نمایند. اگر نتوانند با مذاکره مستقیم اختلاف را حل و فصل نمایند اختلاف مزبور برای گزارش مشورتی بشخص دیکر[دیگر] یا هیات دیگری که با توافق طرفین متعاهدین تعیین شود یا به حکمیت هیئتی مرکب از سه داور یک داور به انتخاب هر یک از طرفین متعاهدین و داور سوم با توافق دو داور دیگر ارجاع خواهد شد مشروط به اینکه از اتباع هیچ یک از طرفین متعاهدین نباشد. هر یک از طرفین متعاهدین در ظرف دو ماه از تاریخ تسلیم یادداشت سیاسی توسط هر یک از طرفین بطرف دیگر دائر بتقاضای حکمیت یک داور تعیین خواهد نمود و درباره داور سوم در ظرف یکماه پس از انقضاء مدت دو ماه مزبور توافق حاصل خواهد شد.
اگر هر یک از طرفین متعاهدین داور خود را در ظرف دو ماه تعیین نکند یا اگر درباره داور سوم در مهلت معینه توافق حاصل نشود هر یک از طرفین متعاهدین ممکن است از رئیس دیوان بینالمللی دادگستری درخواست نماید که داور یا داوران را انتخاب و بدین سمت لزوماً منصوب کند.
طرفین متعاهدین کمال مجاهدت را در حدود اختیارات خود طبق قوانین اساسی مربوطه به عمل خواهند آورد که نظری که در گزارش مشورتی اظهار شده است اجرا شود.
مخارج هیات حکمیت بین طرفین متعاهدین متساویاً تقسیم خواهد شد.
ماده هفدهم)) اگر معاهده یا موافقتنامه عمومی چند جانبهای درباره حقوق سرویسهای مرتب هوایی بینالمللی نسبت به حمل و نقل بار و مسافر درمورد طرفین متعاهدین اجرا شود این موافقتنامه طوری اصلاح خواهد شد که با مقررات معاهده یا موافقتنامه مزبور منطبق گردد.
ماده هیجدهم)) این موافقتنامه و کلیه اصلاحات آن و قراردادهای مربوط به آن در سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری ثبت خواهد شد.
ماده نوزدهم) هر یک از طرفین متعاهدین در هر موقع ممکن است قصد خود را برای فسخ این موافقتنامه بطرف دیگر اعلام کند.
چنین اخطاری باید در همان موقع برای سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری نیز فرستاده شود.
هر گاه چنین ابلاغی صادر شود این موافقتنامه یک سال پس از تاریخ وصولابلاغ مزبور فسخ خواهد شد مگر اینکه با توافق طرفین متعاهدین اخطار مربوط به قصد فسخ (موافقتنامه) قبل از انقضاء مدت مزبور مسترد شود.
اگر طرف متعاهد دیگر وصول اخطار را اعلام نکند چهارده روز پس از وصول اخطار به سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری اخطار مزبور دریافت شده تلقی خواهد گردید.
ماده بیستم) همین که دولت ایران تصویب این موافقتنامه را به دولت کشورهای متحده امریکا اعلام کند در تاریخ وصول اعلامیه مزبور این موافقتنامه به موقع گذاشته خواهد شد.
برای گواهی مراتب فوق امضاءکنندگان ذیل نمایندگان تامالاختیار طرفین که اجازه لازم از دولتهای مربوط خود داشتند این موافقتنامه را در دو نسخه امضا نمودند و بمهر خود ممهور ساختند.
این موافقتنامه به تاریخ روز بیست و ششم دی ماه سال یکهزار و سیصد و سی و پنج در تهران بزبانهای فارسی و انگلیسی در دو نسخه تنظیم شد وهر دو متن متساویا معتبر است. از طرف دولت کشورهای متحده امریکا از طرف دولت ایران
برنامه خط سیر
1) موسسه یا موسسات هواپیمایی که از جانب دولت کشورهای متحده امریکا تعیین گردد حق خواهد داشت سرویسهای هوایی در هر یک از خطوط مصرحه از راه نقاطی که در فاصله بین دو طرف قرار گرفته است در هر دو جهت دائر نماید و هواپیماهای آن طبق برنامه معین در نقاطی که در این بند تصریح شده است در ایران فرود آید:
از کشورهای متحده امریکا بسوی تهران و یا آبادان و نقاط ماوراء آن از راه نقاطی که در فاصله بین دو طرف قرار گرفته است.
2) موسسه یا موسسات هواپیمایی که از جانب دولت ایران تعیین گردد حق خواهد داشت سرویسهای هوایی از راه نقاطی که در فاصله بین دو طرف قرار گرفته است در هر دو جهت دائر نماید و هواپیماهای آن طبق برنامه معین در قلمرو کشورهای متحده امریکا در خطی که به تاریخ بعد معین خواهد شد فرود آید.
3) نقاط واقعه در خطوط مصرحه ممکن است باختیار موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه در هر پرواز یا در همه پروازها حذف گردد.
موافقتنامه فوق مشتمل بر یک مقدمه و بیست ماده و برنامه خط سیر ضمیمه قانون موافقتنامه حمل و نقل هوایی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولتکشورهای متحده آمریکا بوده و صحیح است.
نایب رئیس مجلس شورای ملی - امانالله اردلان
چون دولت شاهنشاهی ایران و دولت کشورهای متحده امریکا به منظور استقرار و دائر کردن سرویسهای هوایی بازرگانی بین قمروهای(قلمروهای) مربوطه خود بتساوی مایلند موافقتنامهای منعقد سازند علیهذا نمایندگان تامالاختیار خود را بدین منظور به شرح ذیل تعیین نمودهاند:
از طرف دولت شاهنشاهی ایران
جناب آقای دکتر علیقلی اردلان وزیر امور خارجه.
از طرف دولت کشورهای متحده امریکا
جناب آقای سلدن چیپین سفیر کبیر کشورهای متحده امریکا
نمایندگان مزبور پس از ارائه و مبادله اختیارنامههای خود و تشخیص صحت آن درباره مواد ذیل موافقت نمودهاند.