هیات تخصصی اداری و امور عمومی
شماره پرونده: ه- ع/ 97/1372 شماره دادنامه: 9809970906010088 تاریخ: 8/3/98
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
طرف شکایت: دانشگاه جامع علمی - کاربردی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستور بیستم هیات امنای دانشگاه جامع علمی - کاربردی به تاریخ 12/5/95 در مورد ساماندهی ماموریت های خارجی
شاکی دادخواستی به طرفیت دانشگاه جامع علمی - کاربردی به خواسته ابطال دستور بیستم هیات امنای دانشگاه جامع علمی - کاربردی به تاریخ 12/5/95 در مورد ساماندهی ماموریت های خارجی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
«به استناد بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه و در اجرای بخشنامه مورخ 31/3/95 مرکز هیات های امنا و هیات های ممیزه وزارت متبوع آییننامه ساماندهی ماموریت های خارجی اعضای هیات علمی دانشگاه، مراکز تحقیقاتی، پارک ها و مراکز رشد مطرح و به شرح پیوست شماره 3 به تصویب رسید.» (صفحه 20 پرونده)
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1- به موجب ماده 1 قانون نظارت در مسافرت های خارجی کارکنان دولت مقرر شده است:
«برای نظارت بر امر مسافرت ها و ماموریت های غیر ثابت کارکنان دولت و کلیه دستگاه هایی که به نحوی از بودجه عمومی کشور و شرکت های دولتی استفاده می نمایند، هیاتی مرکب از نماینده رییس جمهور به عنوان رییس هیات، معاون وزیر امور خارجه، معاون وزیر اطلاعات، معاون وزیر دستگاه ذی ربط بدون حق رای و دو نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس به عنوان ناظر، در وزارت امور خارجه تشکیل میشود. این امر در حالی است که طبق ماده 3 آییننامه ساماندهی ماموریت های خارجی اعضای هیات علمی دانشگاه علمی - کاربردی، ترکیب کارگروه نظارت بر ماموریت های خارجی مغایر با ترکیب مندرج در ماده 1 قانون صدرالذکر است.
2- مطابق تبصره 3 ماده 3 قانون نظارت در مسافرت های خارجی کارکنان دولت، اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی که برای ارائه مقاله خود در کنفرانس های بین المللی معتبر که مورد تایید وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستند، شرکت می کنند از مفاد این طرح مستثنی هستند. اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای ارائه مقاله از این ماده مستثنی شده اند. این امر در حالی است که مطابق ماده 1 آییننامه موضوع شکایت شرکت اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی در همایش ها، سمینارها، کنفرانس ها از شمول ماموریت های خارجی مستثنی نشده است.
3- دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی مطابق ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور از قوانین و مقررات عمومی مستثنی شده اند، در حالی که قانون نظارت بر مسافرت های خارجی دستگاه های اجرایی قانون خاص بوده و به این ترتیب دانشگاه ها و مراکز مذکور از شمول آن خارج نمیباشند.
در پاسخ به شکایت مذکور، مشاور رئیس و مدیر کل دفتر حقوقی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به موجب لایحه شماره 20221/97/م مورخ 3/6/1397 به طور خلاصه توضیح داده است که: 1- مطابق ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، به دانشگاه اجازه داده شده است که بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و فقط در چهارچوب مصوبات و آییننامه های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امنا عمل نمایند. بر اساس ماده 1 قانون صدرالذکر، امور اداری، استخدامی و تشکیلاتی از مصادیق صلاحیت های هیات امنا میباشد و از طرفی، اعضای هیات علمی دانشگاه به عنوان مستخدمین ویژه که صرفاً در دانشگاه ها مصداق دارند و تبعاً، امور مربوط به فعالیت و اشتغال ایشان و نیز مرخصی و ماموریت و سفرهای دانشگاهی و کاری آنها، ذیل امور اداری و استخدامی بوده و در محدوده صلاحیت های مقررات گذاری هیات امنا قرار میگیرد. با عنایت به این موضوع، استدلال سازمان بازرسی کل کشور در خاص تلقی کردن قانون نظارت بر مسافرت های خارجی دستگاه های اجرایی و مستثنی بودن این قانون از شمول ماده 1 قانون صدرالذکر، صحیح نبوده و اساساً مصوبه هیات امنای این دانشگاه مغایرتی با قانون نظارت بر سفرهای خارجی کارکنان دولت ندارد. چرا که ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، شمولیت قانون نظارت مذکور را بر دانشگاه ها، تخصیص زده است.
2- ابلاغیه شماره 28691/94 م /27855 موخ 21/10/1394 معاونت حقوقی رییس جمهور نیز موید این است که دانشگاه ها صلاحیت تنظیم آییننامه اختصاصی در خصوص ساماندهی ماموریت های خارجی اعضای هیات علمی خود را دارند.
3- استناد سازمان بازرسی کل کشور به مغایرت ماده 1 آییننامه ساماندهی ماموریت های خارجی اعضای هیات علمی دانشگاه جامع علمی - کاربردی با تبصره 3 ماده 3 قانون نظارت بر سفرهای خارجی کارکنان دولت نیز مطابق موازین قانونی نمیباشد. چرا که آییننامه مورد بحث، حتی استثناهای مقرر در تبصره 3 ماده 3 قانون صدرالذکر را تحت الشعاع قرار نداده و متعرض آن نشده است. زیرا هیچ یک از مصادیق ماموریت های خارجی مشمول آییننامه، ارایه مقاله را در بر نمی گیرد و شامل موارد دیگری از ماموریت های خارجی اعضای هیات علمی میشود که از قانون یاد شده مستثنی نشده است.
نظریه تهیه کننده گزارش: به موجب بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه کشور و ماده 1 قانون احکام دائمی توسعه کشور، دانشگاه ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی صرفاً از شمول قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی من جمله قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزای مناقصات و غیره، مستثنی شده اند.
قانون نظارت بر مسافرت های خارجی دستگاه های اجرایی قانون خاص محسوب میگردد و از شمول مقررات عمومی کشور خارج میباشد.
همچنین برابر ماده 1 این قانون، مسافرت ها و ماموریت های خارجی کارکنان دولت میبایست در هیاتی مرکب از اعضای مندرج در این ماده، نظارت گردد و مطابق تبصره 3 ماده 3 آییننامه قانون یاد شده، فقط مسافرت های خارجی اعضای هیات علمی که برای ارائه مقاله در کنفرانس های بین المللی معتبر شرکت می کنند از شمول این طرح مستثنی هستند.
هدف از تصویب قانون نظارت بر مسافرت های خارجی دستگاه های اجرایی، نظارت رئیس جمهور، وزارت خارجه، وزارت اطلاعات و مجلس شورای اسلامی بر مسافرت ها و ماموریت های خارجی کارکنان دولت و جلوگیری از مسافرت های غیرضرور، رعایت مراتب امنیتی و اطلاعاتی و اشراف نهادهای نظارتی، برای پیش گیری از آثار سوء احتمالی میباشد.
مع الوصف با توجه به اینکه بر اساس دستور بیستم مصوبه کمیسیون دایمی مورخ 22/4/1395 هیات امنای دانشگاه جامع علمی کاربردی موضوع تصویب آییننامه ساماندهی ماموریت های خارجی اعضای هیات علمی دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی، پارک ها و مراکز رشد، و ماده 1 آن، کلیه مسافرت ها و ماموریت های خارجی اعم از اینکه برای ارائه مقاله باشد یا نباشد، با تمسک به بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه کشور، از شمول قانون نظارت بر مسافرت های خارجی دستگاه های اجرایی خارج گردیده است. در حالی که قانون نظارت بر مسافرت های خارجی، قانون خاص بوده و از شمول مقررات عمومی کشور و بالطبع از شمول حکم بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه خارج میباشد، لذا مصوبه خارج از حدود اختیارات مقام صادر کننده تشخیص و قابل ابطال میباشد. تهیه کننده گزارش: محمد برازنده
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت سازمان بازرسی کل کشور مبنی بر ابطال دستور بیستم هیات امنای دانشگاه جامع علمی - کاربردی به تاریخ 12/5/95 در مورد ساماندهی ماموریت های خارجی، نظر به اینکه قانون نظارت بر مسافرت های خارجی مصوب سال 1373 از مقررات عمومی و عام بوده و قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب 1395 قانون خاص نسبت به دانشگاهها بوده و رعایت کلیه قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاههای دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی کشور مستثنی شده و در تبصره 2 مصوبه مورد اعتراض نیز تصریح شده که مصوبه کارگروه باید به نهادهای مربوطه از جمله وزارت خارجه ارسال شود. بنابراین مصوبه مطابق قانون و در حدود اختیارات مرجع وضع بوده و مستنداً به بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس محترم دیوان یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است.
سید کاظم موسوی - رئیس هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری