قانون مربوط به موافقت نامه ترانزیت بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان

مصوب 1344/10/20 مجلس شورای ملی

ماده واحده - به دولت اجازه داده می‌شود موافقت نامه ضمیمه راجع به ترانزیت بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان و‌پروتکل‌های مربوطه و نامه‌های منضم به آن را که در تاریخ 12ر11ر1340 منعقد شده اجراء نمایند.

قانون بالا مشتمل بر یک ماده و متن موافقت‌نامه و پروتکلها و نامه‌های منضم بآن که در جلسه روز پنجشنبه بیست و نهم مهرماه یکهزار و سیصد و‌چهل و چهار به تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود در جلسه روز دوشنبه بیستم دیماه یکهزار و سیصد و چهل و چهار شمسی به تصویب مجلس سنا رسید.

رئیس مجلس سنا- مهندس شریف امامی

موافقت نامه ترانزیت بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان
اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران و
اعلیحضرت همایون پادشاه افغانستان
به منظور تحکیم و تشیید روابط اقتصادی بین دو کشور بر اساس منافع مشترک و برای فراهم آوردن تسهیلات ترانزیتی جهت عبور و مرور اجناس و‌مال‌التجاره در خاک یکدیگر با در نظر گرفتن حجم کنونی و توسعه آینده آن تصمیم گرفته‌اند موافقت نامه‌ای امضا کنند و به این منظور نمایندگان‌تام‌الاختیار خود را به شرح زیر تعیین نمودند:
اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران
جناب آقای دکتر حیدرعلی غفاری معاون وزارت بازرگانی ایران
اعلیحضرت همایون پادشاه افغانستان جناب آقای محمد سرور عمر معاون وزارت تجارت افغانستان
مشارالیهما پس از ارائه و مبادله اختیارنامه‌های خود که در کمال صحت و اعتبار بود نسبت به مواد آتی موافقت نمودند:

ماده اول - طرفین متعاهدین موافقت مینمایند که مطابق مواد این موافقت نامه به یکدیگر آزادی ترانزیت از خاک خود بخاک طرف دیگر اعطا و آن را‌تضمین کنند.
هیچ تمیز و تبعیضی بر اساس پرچم کشتی - کشور تولیدکننده - محل مبدا- محل حرکت - مرز ورودی و خروجی - مقصد کالا (‌منزل مقصود)‌مالکیت اجناس و مال‌التجاره کشتی‌ها یا سایر وسائل حمل و نقل بمیان نخواهد آمد.

تبصره - حق مذکور در این ماده شامل ترانزیت اسلحه و مهمات جنگی از کشور ثالث یا به کشور ثالث نخواهد بود و همچنین اموالی که بعلل بهداشت انسانی و حیوانی و نباتی ورودشان به کشور پادشاهی افغانستان یا کشور شاهنشاهی ایران ممنوع است از حق مقرر در این ماده مستثنی میباشد.

ماده دوم - اجناس و مال‌التجاره که شامل اثاثیه مسافرین کشتی‌ها و سایر وسایل حمل و نقل خواهد بود در صورتی در حال ترانزیت از خاک یک کشور‌متعاهد شناخته میشود که عبور آن از خاک آن کشور قسمتی از یک مسافرت کامل باشد و محل آغاز و انجام آن مسافرت ماوراء سرحدات کشوری که‌این عبور و مرور در قلمرو آن صورت می‌گیرد واقع باشد.
طی این عبور و مرور تبدیل و یا عدم تبدیل کشتی - نگاهداری در انبار- بسته‌بندی مجدد یا تبدیل وسیله حمل و نقل امکان خواهد داشت.
عبور و مرور‌اجناس و مال‌التجاره که دارای این خصوصیات باشد در این موافقت‌نامه عبور و مرور ترانزیتی محسوب میگردد.

ماده سوم - راههای ترانزیتی در ضمیمه شماره- 1 - این موافقت‌نامه تعیین و تصریح گردیده است و طرفین متعاهدین میتوانند علاوه بر آن نسبت براههای دیگر نیز موافقت نمایند.

ماده چهارم - طرفین متعاهدین به منظور حسن اجرای ترانزیت تعهد مینمایند که در خاک خود راه‌آهن و جاده‌هائی را که ممکن است طبق ماده سوم‌این موافقت نامه در امر ترانزیت مورد استفاده قرار گیرد طوری نگاهداری نمایند که استفاده ترانزیتی از آنها به آسانی مقدور باشد.

ماده پنجم - هر یک از طرفین متعاهدین در قلمرو خود در آن قسمت از مسیر راه‌های ترانزیتی که به وسیله راه‌آهن با یکدیگر متصل نیست تسهیلات و‌وسائل لازم را برای حمل و نقل اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی فراهم خواهند آورد.

ماده ششم - طرفین متعاهدین برای عبور و مرور اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی تسهیلات لازم را فراهم میکنند به نحوی که تشریفات گمرکی اجناس و‌مال‌التجاره ترانزیتی که در ضمیمه شماره 2 این موافقت‌نامه توضیح گردیده است در کوتاهترین مدت انجام پذیرد.

ماده هفتم - طرفین متعاهدین به شرط معامله متقابله به ادارات و شرکتهای حمل و نقلی که بیکدیگر معرفی خواهند کرد اجازه خواهند داد سرویسهای حمل و نقل خود را در داخل خاک یکدیگر در جاده‌های معینه به ترتیبی که در ضمیمه شماره 3 این موافقت‌نامه تصریح شده است بکار‌اندازند ادارات و شرکتهای مزبور از کلیه تسهیلاتیکه مطابق با مقررات هر یک از دو کشور باشد بهره‌مند خواهند شد.

ماده هشتم - هیچگونه حقوق گمرکی یا عوارض دولتی - ایالتی و شهرداری (‌بلدی) به هر عنوان و منظور که باشد بر عبور و مرور اجناس و مال‌التجاره‌ترانزیتی تحمیل نخواهد شد و صرفاً مخارج حمل و نقل و اداری و سایر خدمات انجام شده مربوط به عبور و مرور اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی‌پرداخته خواهد شد.

ماده نهم - دولت شاهنشاهی ایران برای اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی افغانستان انبارها و محوطه لازم را در مشهد و بنادر شاهپور و خرمشهر تخصیص‌خواهند داد.
برای انبار نمودن اجناس و مال‌التجاره‌های خطرناک و اموالی که حمل و نقل آنها به صورت عادی مقدور نیست ترتیبات جداگانه داده خواهد شد که در‌ضمیمه شماره(2) این موافقت‌نامه توضیح گردیده است.

ماده دهم - طرفین متعاهدین تعهد مینمایند که واگن‌ها و سایر وسائل باربری مورد لزوم حمل و نقل اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی طرف دیگر را به نحوی که در عبور و مرور آن معطلی رخ ندهد حتی‌الامکان تهیه نمایند.

ماده یازدهم - طرفین متعاهدین موافقت مینمایند برای ترانزیت اجناس و مال‌التجاره یکدیگر در قسمت کرایه وسایل باربری خود نرخ مساعدی مقرر‌دارند.

ماده دوازدهم (اصلاحی 1390/04/08)- به منظور تسهیل و انتظام امور ترانزیت طرفین متعاهدین موافقت مینمایند که در نقاطی از قلمرو هر یک از دو کشور در مسیر راه ترانزیت که مورد توافق قرار گیرد اجازه دهند نمایندگی‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت (‌وکالت‌التجاری) طرف دیگر تاسیس شود.

ماده سیزدهم - طرفین متعاهدین موافقت مینمایند که کمیسیون مختلطی مرکب از نمایندگان دو کشور به منظور مراقبت در حسن اجرای این‌موافقت‌نامه و رفع مشکلات احتمالی تعیین نمایند جلسات کمیسیون مذکور بنا بر پیشنهاد یکی از طرفین به طور متناوب در کابل و تهران تشکیل‌خواهد گردید.

ماده چهاردهم - طرفین متعاهدین موافقت مینمایند در صورت بروز اختلاف در تفسیر این موافقت نامه از طریق مذاکره اقدام برفع آن نمایند و هر گاه بدین ترتیب اختلاف حاصله فیصله نیابد به ترتیبی که نسبت بآن موافقت خواهند نمود موضوع را به حکمیت ارجاع نمایند.

ماده پانزدهم - این موافقت‌نامه از تاریخ امضا موقتاً به موقع اجرا گذاشته خواهد شد و بعد از تصویب مراجع صلاحیت دار دو کشور و مبادله اسناد مصوبه که در اسرع اوقات در کابل صورت خواهد گرفت قطعیت پیدا نموده مدت پنج سال معتبر میباشد.
اگر شش ماه قبل از انقضای مدت پنج سال یادداشتی مبنی بردرخواست اختتام این موافقت نامه از طرف یکی از متعاهدین بطرف مقابل داده نشود این موافقت نامه خود بخود تمدید میگردد بعد از این هر یک از طرفین متعاهدین میتوانند هر وقت درخواست فسخ این موافقت نامه را بنماید مشروط بر اینکه قصد خود را دائر بر فسخ موافقت نامه شش ماه قبل ضمن یادداشت رسمی به طرف متعاهد دیگر اطلاع دهد. این موافقت نامه در دو نسخه بفارسی و پشتو تنظیم و تحریر گردید و هر دو متن متساویاً معتبر خواهد بود. ولی در صورت بروز اختلاف در تفسیر مواد این موافقت نامه متن فارسی معتبر شناخته خواهد شد.
علیهذا اختیارداران نامبرده در فوق این موافقت نامه را امضا و به مهر خود ممهور نمودند. تهران به تاریخ پنجشنبه دوازدهم بهمن ماه سال یکهزار و سیصد و چهل شمسی
از طرف دولت شاهنشاهی ایران از طرف دولت پادشاهی افغانستان

پروتکل شماره (1)
دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان به منظور تسهیل در امر ترانزیت که در موافقت‌نامه مورخه امروز پیش‌بینی شده است راههای ترانزیتی را به شرح زیر تعیین نمودند راههای دیگری ممکن است بعداً مورد توافق طرفین متعاهدین قرار گیرد. اجناس و مال‌التجاره‌ای که از این راهها حمل میشوند از پست‌های گمرکی که به وسیله هر یک از طرفین معین میشود عبور خواهند کرد.
1 - خط ترانزیتی از افغانستان به بندر شاهپور (‌در خلیج فارس) و یا بندر خرمشهر: کال‌کله (‌نقطه مرزی کشور افغانستان) طیبات - تربت جام - فریمان - مشهد و از آنجا به وسیله راه‌آهن ایران تا بندر شاهپور و یا خرمشهر.
2 - خط ترانزیتی از افغانستان به بندر عباس.
نقطه مرزی ایران و افغانستان - زابل - زاهدان - کرمان - بندر عباس.
3 - خط ترانزیتی از افغانستان به بندر چاه‌بهار.
نقطه مرزی ایران و افغانستان زابل - زاهدان - چاه‌بهار.
4 - خط ترانزیتی از افغانستان به بازرگان (‌مرز ترکیه). کال‌کله (‌نقطه مرزی افغانستان) فریمان - تهران - تبریز - بازرگان (‌مرز ترکیه)
تهران در تاریخ پنجشنبه دوازدهم بهمن ماه سال یکهزار و سیصد و‌چهل شمسی بدو زبان فارسی و پشتو تنظیم گردید.
از طرف دولت شاهنشاهی ایران
از طرف دولت پادشاهی افغانستان

پروتکل شماره (2) مربوط بمراسم گمرکی
عطف به موافقت‌نامه ترانزیت بین دولتین ایران و افغانستان که به تاریخ امروز امضا گردید دولت شاهنشاهی ایران موافقت دارد که نسبت باجناس و‌مال‌التجاره که در راههای ترانزیتی معینه در ضمیمه شماره (1) موافقت‌نامه ترانزیت حمل میشود مراسم گمرکی طبق مقررات ذیل به موقع اجرا گذارده شود:

قسمت اول - مراسم گمرکی مربوط باجناس و مال‌التجاره‌ای که به منظور عبور از طریق ایران بمقصد افغانستان حمل میشود.

1 - اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی بر حسب مندرجات مانیفست در انبار ترانزیت اجناس افغانی که برای این کار تخصیص مییابد گذارده خواهد شد اجناس و مال‌التجاره سنگین وزن و مواد منفجره و اجناس سریع‌الاشتعال و خطرناک در محوطه‌های جداگانه نگاهداری و برای حفاظت آنها ترتیبات‌لازم اتخاذ خواهد شد.

2 - صاحب مال‌التجاره یا نماینده وی برای حمل اجناس و مال‌التجاره به افغانستان اظهارنامه ترانزیتی مقرر را بضمیمه ورقه ترخیصیه که نماینده موسسه کشتیرانی صادر میکند و یک نسخه بارنامه کشتی و دو نسخه سیاهه خرید (‌بیجک) و یک نسخه صورت عدل‌بندی (‌در صورت لزوم) بگمرک تسلیم مینماید.

3 - تشریفات بازرسی طبق آیین‌نامه و مقررات گمرکی ایران به ترتیبی که برای اموال ترانزیتی تعیین گردیده به حداقل و بار رعایت تسهیلات لازم صورت خواهد گرفت.

4 - برای اجناس و مال‌التجاره بعد از انجام تشریفات گمرکی و دریافت مخارج - خدمات محلی جواز ترانزیت صادر و تحت مراقبت گمرک تمام بسته‌ها سیم و سرب شده بواگن بارگیری و در واگن توسط گمرک قفل و سیم و سرب میشود و شماره واگن در ظهر اظهارنامه و جواز ترانزیت قید میگردد.

5 - علاوه بر ترتیبات خاصی که برای توزیع نسخ اظهارنامه و جواز ترانزیت طبق آیین‌نامه گمرکی مقرر است یک نسخه از اظهارنامه بضمیمه یک‌نسخه از سیاهه خرید (‌بیجک) که بآن لاک و مهر می‌شود بنماینده وزارت بازرگانی دولت افغانستان (‌وکالت‌التجاری) در بندر ورود تسلیم خواهد شد.

6 - اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی از بندر ورودی تا مشهد مطلقاً با راه‌آهن حمل خواهد شد و از مشهد به وسیله موسسات و شرکتهائیکه طرفین رسماً بهمدیگر معرفی مینمایند با اخذ تضمین حمل میگردد و اگر صاحب اجناس و مال‌التجاره بخواهد آن را با وسائل آزاد تا خاک افغانستان حمل نماید در آن صورت مال‌التجاره و اجناس باید تحت مراقبت مامورین بدرقه گمرک تا مرز حمل و یا وثیقه قانونی را طبق مقررات گمرکی ایران بپردازد.

7 - تعهد یا تضمین یا سپرده نقدی در مقابل ارائه گواهی خروج اجناس و مال‌التجاره از مرز و گواهی گمرک هرات مبنی بر وصول جنس به کشور‌افغانستان ابطال یا مسترد خواهد شد.

8 - نسبت به عدل‌ها و صندوقها و بسته‌ها که احیاناً سیم و سرب آنها در طول راه از بین رفته باشد گمرک مشهد بعد از رسیدگی و تطبیق با اظهارنامه و‌جواز ترانزیت اجازه سیم و سرب مجدد خواهد داد نسبت به بسته‌ها و صندوقها و عدلهایی که تجدید بسته‌بندی یا تبدیل آنها به بسته‌های دیگر‌ضرورت پیدا کند طبق تقاضای صاحب اجناس و مال‌التجاره یا نماینده او این عمل تحت نظارت مامورین گمرک و نماینده وزارت بازرگانی افغانستان(وکالت‌التجاری) در مشهد انجام و تغییرات بسته‌بندی از طرف گمرک در ظهر جواز و اظهارنامه ترانزیتی با توضیح کافی قید میگردد.

9 - در گمرک مشهد صاحب مال یا نماینده او باید اظهارنامه برای اجازه خروج اجناس و مال‌التجاره از خاک ایران تنظیم و تسلیم نماید اداره گمرک‌مشهد پس از تطبیق مشخصات مال‌التجاره با مندرجات جواز ترانزیت اجازه بارگیری و حمل آن را به وسیله کامیون صادر نموده شماره کامیونها را در‌ظهر اظهارنامه و جواز ترانزیت قید خواهد نمود.

قسمت دوم. اجناس و مال‌التجاره‌ایکه از افغانستان بمقصد کشورهای خارج از طریق ایران حمل می‌شود

1-برای اجناس و مال‌التجاره بمحض ورود به گمرک مرز ایران(‌یوسف‌آباد) بایستی از طرف نماینده صاحب مال یا نماینده موسسه حمل و نقل اظهارنامه پاساوان تسلیم و گمرک یوسف‌آباد با تطبیق‌مشخصات اجناس و مال‌التجاره با جواز گمرکی صادره از گمرک هرات که یک نسخه از سیاهه کالا (‌لیست اموال) ضمیمه آن است جواز پاساوان صادر‌و کامیون را به نحوی که دخل و تصرف در محمولات آن ممکن نباشد سیم و سرب مینماید و باتکای تضمین موسسه حمل و نقل معرفی شده طرفین‌به مشهد حمل می‌شود.

2 - اداره گمرک مشهد پس از وصول اجناس و مال‌التجاره در مقابل درخواست صاحب مال یا نماینده او جواز ترانزیت با رعایت مقررات و منظور‌داشتن تسهیلات لازم صادر و مال‌التجاره را به واگن بارگیری، در واگنها را سیم و سرب و قفل نموده بمقصد بندر خروجی حمل و شماره واگن و‌بارنامه را در ظهر اظهارنامه و جواز ترانزیت قید و گواهی وصول اجناس و مال‌التجاره را در دو نسخه صادر یک نسخه از آن را بگمرک هرات ارسال و‌نسخه دیگر را بنماینده وزارت بازرگانی افغانستان (‌وکالت‌التجاری) در مشهد تسلیم مینماید.

3 - اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی تا بندر خروج مطلقاً با راه‌آهن حمل خواهد شد.

4 - چنانچه صاحب مال‌التجاره یا نماینده او بخواهد بسته‌بندی اجناس را تغییر بدهد و یا عملیات تکمیلی از قبیل شستن و دباغی و استاندارد و‌سرب کردن اجناس و مال‌التجاره ضرورت پیدا کند طبق مقررات مربوطه و به همان ترتیبی که در بند 8 قسمت اول ذکر شده اقدام خواهد شد.

5 - در گمرک بندر خروجی اظهارنامه خروج اجناس ترانزیتی تسلیم و با تطبیق مشخصات جواز ترانزیتی که در گمرک مشهد صادر شده است اجازه‌بارگیری و خروج اجناس و مال‌التجاره داده شده و گواهی خروج را در دو نسخه صادر و یک نسخه بگمرک مشهد ارسال و نسخه دیگر بنماینده وزارت بازرگانی افغانستان (وکالت‌التجاری) در بندر خروج تسلیم خواهد شد.

ماده 6 - اجناس و مال‌التجاره‌ای که از طریق کشور ایران به طور ترانزیت به افغانستان حمل می‌شود همچنین اجناس و مال‌التجاره افغانی که از طریق‌کشور ایران به طور ترانزیت به کشورهای خارج صادر میگردد مجاز بفروش در داخله ایران نخواهد بود و اگر بر خلاف آن عمل شود طبق مقررات‌مربوطه به اجناس غیر مجاز با مرتکب رفتار خواهد شد و موضوع به اطلاع نماینده وزارت بازرگانی دولت افغانستان (‌وکالت‌التجاری) خواهد رسید در‌مورد اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی ایران در قلمرو افغانستان نیز به نحو فوق عمل خواهد شد.

ماده 7 - اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی که بمقصد افغانستان میباشد و یا از افغانستان بخارج صادر می‌شود پس از وصول بیکی از نقاطی که در‌ضمیمه موافقت نامه ترانزیت بین دولتین ایران و افغانستان تعیین گردیده در صورتی که بخواهد توسط هواپیما به افغانستان و یا از افغانستان بخارج نقل‌داده شود از طرف گمرک مربوطه سیم و سرب شده به فرودگاه حمل و تحت نظارت گمرک در هواپیمای حامل گذاشته خواهد شد تشریفات گمرکی این‌نوع اجناس طبق مقررات آیین‌نامه گمرکی دولت شاهنشاهی ایران صورت خواهد گرفت.

ماده 8 - دولت پادشاهی افغانستان تعهد مینماید که در مورد اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی ایران که از قلمرو افغانستان عبور مینمایند متقابلا تسهیلات گمرکی مندرج در این پروتکل را منظور و مجری دارند.
تهران به تاریخ پنجشنبه دوازدهم بهمن ماه سال یک هزار و سیصد و چهل شمسی.
از طرف دولت شاهنشاهی ایران از طرف دولت پادشاهی افغانستان

جناب آقای رئیس
عطف به ماده 4 قسمت اول پروتکل شماره 2 ضمیمه موافقت‌نامه ترانزیت که به تاریخ امروز به امضا رسیده فهرست مخارج خدمات گمرکی اجناس و‌مال‌التجاره ترانزیتی که از کشور افغانستان از طریق مشهد به وسیله راه‌آهن بگمرک بندر خروجی حمل میگردد و همچنین اجناس و مال‌التجاره که از‌بنادر شاهپور یا خرمشهر وارد و از طریق مشهد به وسیله راه‌آهن بمرز کشور افغانستان فرستاده می‌شود مطابق قوانین و مقررات موجود به شرح زیر‌است:
مصارف خدمات گمرکی اجناس ترانزیتی بین ایران و افغانستان
1 - باجناس ترانزیتی که از طریق بنادر شاهپور یا خرمشهر بایران وارد و از مشهد بمقصد افغانستان خارج خواهد شد مخارج خدمات گمرکی زیر‌تعلق می‌گیرد:
الف - در هنگام ورود اجناس به بندر.
حق تخلیه به قرار هر تن چهل ریال
عوارض بندری به قرار هر تن سی ریال
بهداشت بندری به قرار هر تن پنج ریال
حق بیمه برای ماه اول توقف اجناس در انبار گمرک به قرار 2/1-1. در هزار ارزش و برای توقف بیش از یکماه بماخذ 4/1 حق بیمه ماه اول در هر ماه اضافه دریافت می‌شود.
حق بیمه در صورتی دریافت میگردد که اجناس و مال‌التجاره برای مدت توقف در گمرک در مقابل حریق بیمه نشده باشد.
باربری برای بسته‌های تا 100 کیلو هر تن 160 ریال و بسته‌های از 100 کیلو به بالا تنی 320 ریال وصول می‌شود.
تمبر اظهارنامه هر اظهارنامه بیست ریال.
تمبر ورقه ترخیصیه - بیست ریال.
سرب هر عدد یک ریال.
ب - در هنگام خروج اجناس ترانزیتی از مشهد.
باربری بماخذ 4/1 حق باربری اجناس ورودی
تمبر اظهارنامه طبق نرخ مقرر برای واردات.
سرب در صورت مصرف طبق نرخ مقرر در واردات.
2 - باجناس ترانزیتی که از طریق مشهد بایران وارد و از یکی از بنادر شاهپور یا خرمشهر خارج خواهد شد مخارج خدمات گمرکی به شرح زیر‌وصول می‌شود:
الف - در موقع ورود اجناس ترانزیتی از افغانستان به مشهد.
باربری مطابق نرخ مذکور در بند الف ماده 1
تمبر اظهارنامه مطابق نرخ مذکور در بند الف ماده 1
تمبر ورقه ترخیصیه مطابق نرخ مذکور در بند الف ماده 1
حق بیمه مطابق نرخ مذکور در بند الف ماده 1
سرب مطابق نرخ مذکور در بند الف ماده 1
ب - در موقع خروج اجناس ترانزیتی از یکی از بنادر شاهپور یا خرمشهر
حق بارگیری تنی بیست ریال
عوارض بندری تنی ده ریال
عوارض بهداشت تنی پنج ریال
تمبراظهارنامه تنی بیست ریال
سرب طبق نرخ مذکور در فوق
حق انبارداری
برای مدت توقف اجناس ترانزیتی در انبارها و محوطه‌های گمرک حق انبارداری دریافت می‌شود اجناس وارده از تاریخ تسلیم مانیفست یا بارنامه حمل بگمرک تا سی روز از پرداخت حق انبارداری معاف است و از روز سی و یکم حق انبار داری به شرح زیر دریافت می‌شود ولی در هر حال قبل از روز دهم تخلیه اجناس حق انبارداری دریافت نمی‌شود.
اجناس و مال‌التجاره‌ای که در عرض 30 روز از تاریخ تعلق حق انبارداری ترخیص و از گمرک خارج می‌شود از قرار روزی 5 دینار برای هر ده کیلو حق‌انبارداری میپردازد.
اجناس و مال‌التجاره‌ای که بیش از 30 روز ولی کمتر از 61 روز در گمرک مانده باشد حق انبارداری از تاریخ تعلق تا روز ترخیص از قرار روزی 25ر6 دینار برای هر ده کیلو خواهد بود.
اجناس و مال‌التجاره‌ای که بیش از 60 روز ولی کمتر از 91 روز در گمرک مانده باشد
حق انبارداری را از روز تعلق تا روز ترخیص از قرار روزی 50ر7‌دینار برای هر ده کیلو خواهد پرداخت.
اجناس و مال‌التجاره‌ای که بیش از 90 روز ولی کمتر از 120 روز در گمرک بماند حق انبارداری آن از تاریخ تعلق تا روز ترخیص از قرار روزی 10 دینار‌برای هر ده کیلو خواهد بود.
اجناس و مال‌التجاره‌ای که بیش از 120 روز ولی کمتر از 151 روز در گمرک مانده باشد حق انبارداری از تاریخ تعلق تا روز ترخیص از قرار روزی 5ر12 دینار برای هر ده کیلو خواهد بود.
اجناس و مال‌التجاره‌ای که بیش از 150 روز ولی کمتر از 181 روز در گمرک مانده- باشد حق انبارداری آن از قرار روزی 15 دینار برای هر ده کیلو از تاریخ‌تعلق تا تاریخ روز ترخیص خواهد بود.
اجناس و مال‌التجاره‌ای که بیش از 180 روز ولی کمتر از 211 روز در گمرک مانده باشد حق انبارداری را از تاریخ تعلق تا روز ترخیص از قرار روزی 5ر17 دینار برای هر ده کیلو خواهد پرداخت.
اجناس و مال‌التجاره‌ای که توقف آن در گمرک بیش از 210 روز ولی کمتر از 241 روز بوده باشد حق انبارداری آن از روز تعلق تا روز ترخیص از قرار‌روزی 20 دینار برای هر ده کیلو خواهد بود.
اجناس و مال‌التجاره‌ای که بیش از 240 روز در گمرک مانده باشد حق انبارداری را از تاریخ تعلق تا روز ترخیص از قرار روزی 25 دینار برای هر ده کیلو‌خواهد پرداخت.
در مورد اجناس و مال‌التجاره‌ای که در محوطه‌های پوشیده (‌هانگار) گذارده می‌شود 75 درصد. در مورد اجناس و مال‌التجاره‌ای که در محوطه‌های باز گذارده می‌شود ماخذ 60 درصد نرخهای مذکور در جدول بالا احتساب و دریافت میگردد. از اجناس ترانزیتی در موقع خروج از کشور در صورت توقف در انبارها و محوطه‌های گمرکی حق انبارداری بماخذ (4/1) حق انبارداری اجناس دریافت می‌شود.
پس از صدور جواز ترانزیت چنانچه اجناس در انبارها و محوطه‌های گمرکی متوقف باشد تا مدت 15 روز از حق انبارداری معاف و برای مدت توقف بیشتر از 15 روز حق انبارداری بماخذ نرخهای فوق دریافت خواهد شد.
اداره کل گمرک هر موقعی که لازم تشخیص بدهد میتواند حق انبارداری مذکور در جدول بالا را در گمرک خانه که مقتضی بداند با نشر آگهی تا میزان 25‌درصد تقلیل یا افزایش دهد ترتیب وصول این افزایش و همچنین ترتیب و شرایط استفاده از تقلیل را اداره کل گمرک ضمن آگهی تعیین خواهد نمود.
در این مورد برای اینکه نسبت به اجناس و مال‌التجاره‌های ترانزیتی افغانی تسهیلاتی فراهم شود وزارت بازرگانی دولت شاهنشاهی ایران موافقت نموده است که حق انبارداری در گمرک مشهد و بندر شاهپور 25 درصد کمتر از میزان مندرج در جدول بالا دریافت گردد. مشروط بر اینکه توقف کالا در انبارهای گمرک از سه ماه تجاوز نکند و الا انبارداری مقرر در جدول دریافت خواهد شد.
اجناس و مال‌التجاره موجود در گمرک مدتی را که مقررات و دستورات دولتی من غیر حق مانع از ترخیص آن شده یا می‌شود با تصویب اداره کل گمرک در هر مورد از انبارداری معاف خواهد بود. خواهشمند است وصول این نامه را اعلام فرمایند.
موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه را تقدیم میدارد.
رئیس هیات نمایندگی دولت شاهنشاهی ایران
جناب آقای محمد سرور عمر رئیس هیات
نمایندگی اقتصادی دولت پادشاهی افغانستان

مپروتکل شماره 3 مربوط به وسائل ارتباط و حمل و نقل
عطف به موافقت نامه ترانزیت که در تاریخ امروز به امضا رسیده است دولتین ایران و افغانستان نسبت بموارد زیر توافق نمودند:
1 - ادارات رسمی و شرکتهای خصوصی حمل و نقل که مرکز آنها در افغانستان است از طرف دولت شاهنشاهی ایران اجازه دارند که سرویس حمل و‌نقل موتوری خود را تا مشهد بسط دهند.
ادارات رسمی و شرکتهای خصوصی حمل و نقل که مرکز آنها در ایران است از طرف دولت پادشاهی افغانستان اجازه دارند سرویس حمل و نقل موتوری خود را تا هرات بسط دهند بسط و توسعه فوق منحصر به حمل و نقل مال‌التجاره ترانزیتی یا اجناس و مال‌التجاره‌ای که مبدا و یا مقصد آن یکی از دو کشور باشد خواهد بود.
2 - هر یک از طرفین متعاهدین به ادارات و شرکتهای حمل و نقل طرف دیگر (‌مذکور در بند یک بالا) اجازه خواهند داد که نمایندگی خود را در خاک آن‌دولت بر طبق قوانین جاریه کشور تعیین و تاسیس نمایند.
3 - راه آهن دولتی ایران کرایه حمل و نقل اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی افغانستان را طبق تعرفه‌ای که ضمیمه این پروتکل میباشد دریافت خواهد‌نمود.
این تعرفه هر سال یک مرتبه قابل تجدید نظر بوده و چنانچه اجناس و مال‌التجاره‌ای به طور ترانزیت با راه آهن حمل شود که در تعرفه مزبور پیش‌بینی‌نشده باشد بر اساس تعرفه معمولی راه آهن دولتی ایران و تخفیف 20 درصد حمل خواهد شد.
سایر مقررات و آیین‌نامه‌های راه‌آهن دولتی ایران در مورد حمل کلیه اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی اجراء خواهد گردید.
4 - ورود موقت و میزان بارگیری وسائط نقلیه متعلق بیکی از طرفین متعاهدین که حامل اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی میباشد بقلمرو طرف دیگر‌قرارداد تابع قوانین و مقررات عمومی کشور ورود خواهد بود.
در این موارد به جای وثیقه نقدی یا تضمین بانکی تعهد کتبی موسسات حمل و نقل که به وسیله دولتهای طرفین رسماً بیکدیگر معرفی و تضمین می‌شوند پذیرفته خواهد شد.
این قبیل وسایط نقلیه منحصراً برای حمل اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی یا اجناس و مال‌التجاره‌ای که مبداء و یا مقصد آن یکی از دو کشور باشد مورد‌استفاده بوده و حق بارکشی و حمل مسافر در خاک طرف دیگر را مطلقاً نخواهند داشت.
5 - طرفین متعاهدین تدابیر لازم را اتخاذ خواهند نمود که نرخ حمل و نقل اجناس و مال‌التجاره در راههائی که اجناس ترانزیت از آن حمل می‌شود حتی‌الامکان تقلیل داده شود به طوری که در هر حال میزان این نرخ از نرخهائی که در سایر خطوط نسبت به همان طبقه اجناس و مال‌التجاره اعمال‌می‌شود تجاوز ننماید.
6 - طرفین متعاهدین موافقت مینمایند که برای رانندگان و کمک رانندگان وسائط نقلیه که بر طبق موافقت نامه ترانزیت و پروتکل‌های ضمیمه آن بکار‌حمل و نقل اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی بین ایران و افغانستان اشتغال دارند روادید (‌ویزا) ورود کثیرالمسافره شش ماهه صادر گردد.
7 - هر یک از طرفین متعاهدین موافقت مینمایند که جواز رانندگی صادره از مقامات صالحه طرف دیگر را در خطوط ترانزیت مذکور در بند - 1- این‌پروتکل معتبر بشناسند.
تهران به تاریخ پنج شنبه دوازدهم بهمن ماه سال یکهزار و سیصد و چهل شمسی
از طرف دولت شاهنشاهی ایران
از طرف دولت پادشاهی افغانستان

موافقت‌نامه پرداخت بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان
دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان به منظور تسهیل و تنظیم روابط ترانزیتی و همچنین تصفیه پرداختهای مربوط به مخارج ترانزیتی دو کشور نسبت بمراتب زیر توافق نمودند:

ماده 1) - بانک مرکزی ایران در دفاتر خود حسابهائی به نام د افغانستان بانک و یک یا دو بانک دیگر که ممکن است دولت پادشاهی افغانستان معرفی‌کند به نام (‌حساب ترانزیت) به دلار آمریکا یا لیره استرلینگ باز خواهد کرد. همچنین د افغانستان بانک و یک یا دو بانک دیگر که دولت پادشاهی‌افغانستان ممکن است معرفی نماید حسابهائی به نام بانک مرکزی ایران (‌حساب ترانزیت) به دلار آمریکا یا لیره استرلینگ باز خواهند نمود.

ماده 2)- هر یک از طرفین متعاهدین در مقابل خدماتیکه برای طرف دیگر در کشور خود انجام میدهد حساب طرف مزبور را به طریقی که در مواد زیر‌پیش‌بینی شده بدهکار (‌دبیت) خواهند نمود.

ماده 3) - پرداختهائیکه در ایران باید به عمل آید مربوط به کرایه حمل و نقل- انبارداری - باربری و سایر مخارجی که در نامه ضمیمه شماره دو (2)‌مربوط به تشریفات گمرکی ذکر گردیده است خواهد بود که به اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی افغانستان از طریق ایران تعلق میگیرد.

ماده 4)- اجناس و مال‌التجاره‌ای که از افغانستان بمقصد خارجه به ایران وارد می‌شود در نقطه‌ای که در پروتکل شماره دو (2) تصریح شده تحویل یکی از ادارات یا موسسات حق‌العمل‌کاری که حمل و نقل اجناس و مال‌التجاره را به عهده خواهد داشت (‌بار چالان) داده خواهد شد و اداره موسسه‌مزبور مسئول انجام کلیه خدمات ترانزیتی اعم از حمل و نقل و پرداخت کلیه مخارجی که در ماده 3 این موافقت نامه ذکر شده است بوده و نیز مسئول‌تحویل اجناس و مال‌التجاره در خرمشهر یا بندر دیگر ایران میباشد.
اداره یا موسسه حق‌العمل‌کاری عملیات مربوط به ترانزیت را به عهده گرفته و اسناد حمل را که دایر بر مشخصات کامل اجناس و مال‌التجاره مورد بحث و کرایه و سایر مخارج مربوط به ترانزیت باشد در هشت نسخه از ادارات و موسسات مربوطه اخذ و بگواهی نماینده وزارت بازرگانی دولت پادشاهی‌افغانستان (‌وکالت‌التجاری) در مشهد میرساند و برای اخذ وجه به شعبه مشهد بانک ملی ایران یا نزدیکترین شعبه بانک مزبور ارائه میدهد.

ماده 5)- پس از رسیدن اجناس و مال‌التجاره به گمرک بندر خروجی اداره یا موسسه حق‌العمل‌کاری که حمل و نقل اجناس و مال‌التجاره را به عهده دارد اجناس و مال‌التجاره را از راه آهن تحت نظر گمرک تحویل گرفته و اسناد مربوط به کلیه مخارج انتقال را از راه آهن تا روی کشتی در هشت نسخه تنظیم و بگواهی نماینده وزارت بازرگانی دولت پادشاهی افغانستان (‌وکالت‌التجاری) در بندر میرساند و برای اخذ وجه به شعبه بانک ملی در بندر یا نزدیکترین شعبه بانک ملی ایران ارائه میدهد.
از 8 نسخه اسناد بالا چهار نسخه تسلیم شعبه بانک ملی ایران و سه نسخه تحویل نماینده وزارت بازرگانی دولت پادشاهی افغانستان (‌وکالت‌التجاری) شده و یک نسخه نزد حق‌العمل‌کار (‌بارچالان) باقی میماند.

ماده 6) - در مورد اجناس و مال‌التجاره‌ای که از خارج از طریق ترانزیت ایران بمقصد افغانستان وارد می‌شود طرز عمل مانند ترتیباتی خواهد بود که در‌فوق در مورد صادرات ترانزیتی افغانستان شرح داده شد.

ماده 7 - شعب بانک ملی ایران پس از پرداخت وجوه مذکور در فوق اسناد مربوطه را ببانک مرکزی ایران ارسال خواهند داشت و بانک مرکزی ایران‌حساب د افغانستان بانک و یک یا دو بانک دیگر را که ممکن است از طرف دولت پادشاهی افغانستان معرفی شده باشند معادل مبالغ مذکور بدهکار(‌دبیت) خواهد نمود.

ماده 8 - بانک مرکزی ایران در پایان هر ماه شمسی صورت حساب کاملی که حاوی مبالغ پرداخت شده از طرف بانک مرکزی ایران به حساب عملیات ترانزیت باشد ببانکهای افغانی مذکور در بالا ارسال خواهد داشت و همچنین د افغانستان بانک و یا یک یا دو بانک افغانی دیگری که رسماً معرفی شده باشند در پایان هر ماه شمسی صورت حساب کاملی که حاوی مبالغ پرداخت شده توسط بانکهای افغانی به حساب عملیات ترانزیت باشد به بانک مرکزی ایران ارسال خواهند نمود.

ماده 9 - مخارج مربوط به ترانزیت اجناس و مال‌التجاره افغانی به حساب د افغانستان بانک و یا یک یا دو بانک دیگر افغانی که رسماً معرفی شده باشند بر اساس نرخ رسمی خرید دلار آمریکائی یا لیره استرلینگ معینه بانک مرکزی ایران به ریال ایرانی محاسبه خواهد شد و تصفیه حساب‌ها به لیره و دلار به شرح [ به نرخ ] رسمی خرید بانک مرکزی ایران در تاریخ پرداخت خواهد بود.

ماده 10)- مانده حسابهای حاصله از عملیات موضوع این موافقت نامه در دفاتر بانک های طرفین پس از مدت یک سال به وسیله پرداخت دلار آمریکا یا لیره استرلینک [استرلینگ] تصفیه خواهند شد چنانچه در پایان هر ماه شمسی مانده‌های بدهکار (‌مدیون) یا بستانکار (‌دائن) حسابهای مذکور در بالا از مبلغ دویست‌هزار (‌دو صد هزار) دلار تجاوز کرده باشد مبلغ تجاوز شده در آخر هر ماه پس از اعلام طرف بستانکار (‌دائن) به دلار آمریکا یا لیره استرلینک[استرلینگ] واریز(تصفیه) خواهد شد.
بعد از انقضای سه ماه بمبلغ متجاوز از دویست هزار (‌دو صد هزار) دلار بهره از قرار 4 درصد در سال تعلق خواهد گرفت.

ماده 11 - چنانچه در انقضای این موافقت نامه در حسابهای و مذکر [مذکور] مانده‌هائی به نفع یکی از طرفین متعاهدین باقی باشد بطرف بدهکار شش ماه مهلت‌داده می‌شود تا بدهی خود را به وسیله مطالباتی که در نتیجه این موافقت نامه به وجود آمده با پرداخت دلار آمریکا یا لیره استرلینک [استرلینگ] تصفیه نماید.

ماده 12 - نظر به اینکه ممکن است پرداخت هائی به پول رایج ایران در مرز ایران و افغانستان برای مسافرت مربوط به ترانزیت ضرورت پیدا کند به اداره‌های گمرک مرزی ایران در مقصد و مبدا اجازه داده خواهد شد که مبالغ ارز (‌دلار آمریکا یا لیره استرلینگ) مورد ضرورت مسافرین ترانزیت را از‌فروشندگان افغانی به حساب نزدیکترین شعبه بانک ملی ایران خریداری و ریال حاصله را در اختیار فروشنده افغانی بگذارند.
و همچنین در مورد‌مسافرین ایرانی که به افغانستان به منظور ترانزیت مسافرت می‌نمایند عیناً همین رویه عملی خواهد شد.

ماده 13 - بانک مرکزی ایران و د افغانستان بانک ترتیبات فنی دیگری را که احیاناً در موافقت نامه حاضر پیش‌بینی نشده و در عمل ضرورت پیدا کند طبق ماده 13 موافقت نامه ترانزیت بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان انجام خواهند داد و کلیه اقدامات و ترتیبات مزبور بر طبق قوانین و‌مقررات موضوعه در هر یک از دو کشور خواهد بود.

ماده 14 - این موافقت نامه از همان تاریخی قابل اجرا خواهد بود که موافقت نامه ترانزیت امضا شود.

ماده 15 - مدت اعتبار این موافقت نامه پرداخت یک سال خواهد بود و اگر یکی از طرفین با دو ماه پیش آگهی قبل از انقضای مدت اعتبار آن را فسخ ننماید موافقت نامه حاضر بخودی خود برای مدت یک سال دیگر تمدید خواهد شد.

تهران به تاریخ پنجشنبه دوازدهم بهمن ماه سال یکهزار و سیصد و چهل شمسی
از طرف دولت شاهنشاهی ایران
از طرف دولت پادشاهی‌افغانستان

جناب آقای رئیس
افتخار دارد وصول نامه مورخ امروز آنجناب را که به شرح زیر است:
عطف به ماده 12 موافقتنامه ترانزیت که امروز بین دو هیات بامضا رسید افتخار دارد به اطلاع برساند که دولت پادشاهی افغانستان به منظور تسهیل‌عبور و مرور اموال ترانزیتی افغانی در نظر دارد با استفاده از راههای ترانزیتی ایران بنمایندگیهای [ نمایندگی های] وزارت صنعت، معدن و تجارت (‌وکالت‌التجاری) خود را در مشهد - بندر شاهپور و خرمشهر تاسیس نماید.
خواهشمند است موافقت دولت شاهنشاهی ایران را با این پیشنهاد دولت پادشاهی افغانستان اعلام فرمائید. تایید و موافقت دولت شاهنشاهی ایران را با پیشنهاد دولت پادشاهی افغانستان اعلام دارد.
موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه را تجدید مینماید.
رئیس هیات نمایندگی ایران
جناب آقای محمد سرور عمر رئیس هیات نمایندگی اقتصادی دولت پادشاهی افغانستان

جناب آقای رئیس
عطف به ماده 12 موافقت نامه ترانزیت که امروز بین دو هیات به امضا رسید افتخار دارد به اطلاع برساند که دولت شاهنشاهی ایران به منظور تسهیل‌عبور و مرور اموال ترانزیتی ایرانی در نظر دارد با استفاده از راههای ترانزیتی افغانستان نمایندگیهای وزارت صنعت، معدن و تجارت (‌وکالت‌التجاری) خود را در هرات و قندهار تاسیس نماید خواهشمند است موافقت دولت پادشاهی افغانستان را با این پیشنهاد دولت شاهنشاهی ایران اعلام فرمائید.
موقع را مغتنم شمرده به تجدید احترامات فائقه میپردازد
رئیس هیات نمایندگی ایران جناب آقای محمد سرور عمر رئیس هیات نمایندگی اقتصادی دولت پادشاهی افغانستان

جناب آقای رئیس
افتخار دارد وصول نامه مورخ امروز آنجناب را که حاوی فهرست مخارج گمرکی اجناس و مال‌التجاره ترانزیتی افغانستان است اعلام دارد.
موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه را تقدیم میدارد.
جناب آقای دکتر حیدرعلی غفاری رئیس هیات نمایندگی اقتصادی دولت شاهنشاهی ایران.
موافقت‌نامه مربوط به ترانزیت مشتمل بر پانزده ماده و سه پروتکل و موافقت‌نامه پرداخت مشتمل بر پانزده ماده و چهار نامه منضم بآن ضمیمه لایحه قانونی موافقت‌نامه ترانزیت بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان میباشد.
رئیس مجلس سنا - مهندس شریف امامی

دریافت فایل پی‌دی‌اف