رای وحدت رویه شماره 288 تا 305 و 307 مورخ 1398/02/31 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 288 تا 305 و 307

تاریخ دادنامه: 31؍2؍1398

شماره پرونده: 97؍2477، 97؍2478، 97؍2479، 97؍2480، 97؍2481، 97؍2482، 97؍2483، 97؍2484، 97؍2485، 97؍2486، 97؍2487، 97؍2488، 97؍2489، 97؍2490، 97؍2491، 97؍2492، 97؍2493، 97؍2494 و98/521

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

اعلام کنندگان تعارض: 1-آقای آقاشاهی (مدیرکل دبیرخانه مرکزی و دفاتر استانی) دیوان عدالت اداری خانم ها: 2- نگار رستگار 3- ساناز جمالی 4- الهه شجاع نیا 5- گونا خانی 6- نرگس پلیمی نسب 7- فرشته عاکفی 8- فاطمه سارانی نژاد 9- لیلا خاکی جوان 10- شهلا صفاری 11- آرزو مهرپارسا 12-سیده شیما زواری 13- یاسمن عطا الهی اشکور 14- نیلوفر سرکاری کور عباسلو 15- زهرا مناجاتی 16- فاطمه قاسمی 17- شرکت مجتمع صنعتی اسفراین 18- منصوره رشادی 19- رویا رحیمی بافرائی 20- مرضیه کرمی

موضوع: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری

گردش کار: زنانی که شاغل در بخش غیردولتی خصوصی بوده و صندوق بازنشستگی آنها تامین اجتماعی بوده و زایمان کرده بودند به موجب دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی خواستار پرداخت و حقوق فوق العاده های ایام مرخصی زایمان افزایش یافته از 6 ماه به 9 ماه شده اند و شعب دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آنها به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است:

الف: شعب بدوی 52، 14، 47، 25، 12، 49، 35 و 58 دیوان عدالت اداری در رسیدگی به خواسته تقاضای افزایش مرخصی زایمان از 6 ماه به 9 ماه و پرداخت حقوق و مزایا به موجب دادنامه های شماره 9609970957700293-6؍2؍1396، 9609970957700317-6؍2؍1396، 9609970957700378-11؍2؍1396، 9609970957700438-16؍2؍1396، 9409970901400617-20؍3؍1394، 9609970902500214 -7؍1؍1396، 9509970902501992-22؍9؍1395، 9509970902502578-5؍11؍1395، 9509970901201175-5؍10؍1395، 9609970957400259-20؍2؍1396، 9509970957401584-24؍9؍1395، 9509970957401723 -12؍10؍1395، 9509970957401557-22؍9؍1395، 9509970903502890-7؍9؍1395، 9609970902500450 -21؍1؍1396، 9609970957400256-20؍2؍1396، 9509970957401543-21؍9؍1395، 950997095740251 -22؍12؍1395، 9509970903502456-10؍7؍1395، 9509970903502120-13؍6؍1395، 9509970903503514 -6؍11؍1395، 9609970903500005-5؍1؍1396، 9609970903500013-5؍1؍1396 با این استدلال که اولاً: به موجب تبصره 2 ماده واحده اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب 1392 دولت مجاز به افزایش مدت مرخصی زایمان تا 9 ماه شده است. ثانیاً: به موجب بند 1 تصویب نامه شماره 92091ت46527ه--31؍1؍1394 صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد تایید قرار گرفته است. ثالثاً: پرداخت حقوق و فوق العاده های شاغلین غیر دولتی در خصوص مرخصی 9 ماهه زایمان همانند مرخصی 6 ماه سابق بر اساس قوانین و مقررات مربوطه و به دلیل شمول مقررات تامین اجتماعی بر این دسته از شاغلین بر عهده سازمان تامین اجتماعی می‌باشد، حکم به وارد دانستن شکایت و الزام تامین اجتماعی به اجابت خواسته شاکیان صادر کرده اند.

آراء شماره 9509970905601283- 17؍9؍1395، 9609970956100124-3؍2؍1396، 9609970955301034-7؍3؍1396، 9609970956301543-7؍4؍1396، 9609970956100666- 16؍3؍1396 در شعب 1، 4، 2 و 28 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری عیناً تایید شد.

در اثر تجدیدنظر خواهی از سایر آراء مذکور، شعبه 27 تجدیدنظر (10 سابق) دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه های شماره 9609970956001004-12؍4؍1396، 9609970956000920-10؍4؍1396، 9509970956002281 -18؍11؍1395، 9609970956000982-12؍4؍1396، 9509970956002095-9؍11؍1395، 9609970956000999 -12؍4؍1396، 9609970956001113-13؍4؍1396، 9509970956002097-9؍11؍1395، 9609970956000123 -2؍2؍1396، 9509970956002254-17؍11؍1395، 9609970956000267-6؍2؍1396، 9609970956000223 -3؍2؍1396، 9509970956002010-25؍10؍1395، 9609970956000993-12؍4؍1396، 9509970956002255 -17؍11؍1395، 9609970956000850-29؍3؍1396، 9609970956001101-13؍4؍1396 با استدلال زیر آراء مذکور را نقض می کند:

با توجه به رای شماره 1328-19؍8؍1393 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، مراجع متبوع مستخدم ملزم به اعطای مرخصی 9 ماهه زایمان موضوع تبصره 2 ماده واحده قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب 1392 می‌باشند و شاکی هم که از کارکنان بخش غیردولتی است باید دستگاه متبوع خود را طرف شکایت قرار دهد و از این رو هیچ گونه رابطه استخدامی با سازمان تامین اجتماعی نداشته و خواسته متوجه این سازمان نمی‌باشد و این سازمان صرفاً مکلف به انجام وظایف قانونی مذکور در ماده 59 قانون تامین اجتماعی می‌باشد، به لحاظ عدم توجه دعوا به سازمان تامین اجتماعی قرار رد شکایت صادر کرده اند.

شعبه 8 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری نیز در مقام رسیدگی به تجدیدنظر خواهی از رای شماره 617-20؍3؍1394 شعبه 14 بدوی دیوان عدالت اداری به شرح زیر استدلال کرده است:

در خصوص دعوای تجدیدنظرخواهی سازمان تامین اجتماعی (اداره کل تامین اجتماعی استان تهران) به طرفیت خانم نگار رستگار نسبت به دادنامه شماره 617-20؍3؍1394 موضوع پرونده کلاسه 648 صادره از شعبه 14 بدوی دیوان که به موجب آن حکم به ورود شکایت صادر شده است با توجه به مفاد اوراق و محتویات پرونده صرف نظر از آن که شاکی دلیلی بر استفاده از مرخصی (گواهی استراحت) ارائه ننموده است، نظر به اینکه افزایش مرخصی و موافقت با آن از 6 ماه به 9 ماه از وظایف دستگاه متبوع مستخدم می‌باشد و در فرض رعایت شرایط قانونی، تامین اجتماعی مکلف به انجام وظایف قانونی (اجرای ماده 59 قانون تامین اجتماعی می‌باشد، لذا با وصف موجود دعوی متوجه سازمان تامین اجتماعی نبوده و به استناد مواد 65 و 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای معترض عنه نقض و در اجرای بند پ ماده 53 قانون فوق الذکر قرار رد شکایت شاکی صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره قطعی است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 31؍2؍1398 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً: تعارض در آراء محرز است.

ثانیاً: با توجه به اینکه در تبصره 2 قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب سال 1392 به دولت اجازه داده شده است مرخصی زایمان مادران را به 9 ماه افزایش دهد و هیات وزیران نیز به موجب مصوبه شماره 92091 ت465257ه--19؍4؍1392 مدت مرخصی زایمان (یک و دوقلو) زنان شاغل در بخش های دولتی و غیردولتی 9 ماه تمام با پرداخت حقوق و فوق العاده های مربوط تعیین کرده است و هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز به موجب رای شماره 225-224 مورخ 22؍4؍1395 بند موصوف از مصوبه مذکور را ابطال نکرده است، بنابراین پرداخت حقوق و فوق العاده های مربوط در بخش غیر دولتی در مرخصی زایمان از 6 ماه به 9 ماه از حقوق مادران شاغل در بخش های غیر دولتی است و از آنجا که هیات عمومی دیوان عدالت اداری پیش از این در رای شماره 1328-19؍8؍1393 با استناد به ماده 64 قانون تامین اجتماعی سازمان تامین اجتماعی را در صورتی از پرداخت حقوق و مزایای ایام مرخصی زایمان واجد تکلیف ندانسته که کارفرمایان طبق قوانین و مقررات مکلف باشند حقوق یا مزد بیمه شدگان را بپردازند، بنابراین چون در قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب سال 1392 و مصوبه شماره 9209؍ت46527ه--19؍4؍1392 هیات وزیران، تکلیفی متوجه کارفرمایان زنان شاغل در بخش غیر دولتی در پرداخت حقوق و فوق العاده های ایام مرخصی زایمان پیش بینی نشده است، سازمان تامین اجتماعی مکلف به پرداخت حقوق و فوق العاده های مربوط است و رویه جاری در سازمان تامین اجتماعی در خصوص مورد چه در زمانی که مرخصی زایمان طبق ماده 3 قانون ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیردهی مصوب سال 1374 و قانون اصلاح ماده 3 قانون مذکور مصوب سال 1386، 4 و 6 ماه تعیین شده بود، حقوق مربوط به مادران پرداخت می شده است، بنا به مراتب با افزایش مرخصی زایمان به 9 ماه نیز تکلیف کماکان متوجه سازمان تامین اجتماعی است و آراء صادر شده به وارد دانستن شکایت به شرح مندرج در گردش کار صحیح و موافق مقررات تشخیص شد. این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.

مرتضی علی اشراقیمعاون قضایی دیوان عدالت اداری

منبع