مقدمه
در مکتب ها و نظام های الهی، آرامش جامعه، رفاه نسبی، تحقق عدالت و به طور کلی اعتلاء و کمال بشر، در گرو تربیت انسانها در سه محور اصلی:
الف - نحوه ارتباط با خالق هستی.
ب - نوع و حدود ارتباط با افراد دیگر.
ج - نحوه و مورد استفاده از موهب طبیعی.
میباشد که باید بر پایه قوانین و ضوابط عادلانه تحقق پذیرد.
در نظام جمهوری اسلامی نیز که:
1 - قانون اساسی آن نشات گرفته از قرآن مجید است.
2 - مجالس و مجامع قانون گزاری آن موظفند با هماهنگی کامل و حول محور قرآن کریم قوانین را وضع نمایند.
3 - دانشمندان و کارشناسان اسلامی مکلفند برای تشخیص صحت و سقم اخبار و احادیث آنها را به قرآن عرضه و کلام خدا را ملاک و میزان قرار دهند.
4 - قوای مجریه، قضائیه و به طور کلی همه کارگزاران سطوح مختلف نظام موظفند، حول محور قرآن مجید و مکتب اهل بیت عصمت علیهم السلام به وظایف سازنده و ظریف خود قیام نمایند.
5 - این نظام مقدس که خود را برای تعلیم و تربیت صحیح میلیونها کودک، نوجوان، جوان، سالخورده و اصولاً جامعه فعلی و نسل آینده متعهد می داند نیاز به اشخاص متدین و متخصصی دارد که آمادگی و توان تربیت و آموزش میلیونها انسان معصوم و متعهد را در چارچوب فرهنگ و اخلاق اسلامی، داشته باشند.
برای تحقق اهداف فوق و پیمودن صراط مستقیم، راهی جز تمسک به عروه الوثقی وکتاب خداوند حکیم نیست.
از بعثت حضرتخاتم الانبیاء صلی ا... علیه و آله وسلم تا انقلاب شکوهمند اسلامی ایران شرایط مساعدت برای ترتیب مطلوب انسانها در پرتو انوار حیاتبخش و عالمتاب قرآن کریم و مکتب اهل بیت علیهم السلام فراهم نگردید و همچنان این مشعل هدایت مهجور ماند.
پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی نیز علیرغم اهمیت و تاکید امام راحل و بنیانگذار جمهوری اسلامی (ره)، مقام معظم رهبری و ریاست محترم جمهوری و با وجود دستگاههای گسترده آموزشی و فرهنگی گوناگون در کشور به دلایل مختلف توفیق بایسته رفیق نشد و آثار مخرب تهاجم فرهنگی و آلام و مصائب مهلک سایر جوامع منحرف، بر این ملت شهید پرور نیز تحمیل شد، لذا با عنایت بر آیه شریفه:
[ولو اَن اهل القری آمنو واتقوا لفتحنا علیهم برکات من السماء والارض] (اعراف96)
و به حکم ضرورت و ابزار علاقه شدید آینده نگران و دلسوزان جامعه و به منظور حفظ دستاوردهای انقلاب عظیم اسلامی و ساختن نسلی متعهد و فعال، سازمان اوقاف و امور خیریه پس از بررسی های لازم نسبت به تاسیس دانشکده های علوم قرآنی پیش قدم و با کمک علما و استاتید قرآنی و کارشناسان معارف اسلامی به تدوین برنامه های آموزشی مقطع کارشناسی و تصویب آن در شورای عالی برنامه ریزی وزارت علوم و آموزش عالی اقدام نمود.
اینک انتظار می رود با عنایت پروردگار متعال در جهت توسعه فرهنگ بالنده قرآن کریم بخشی از وظیفه خطیر خود را به انجام رسانیده و این مرکز مقدس آموزشی و تربیتی بتواند بر مبنای این اساسنامه معلم، محقق، پژوهشگر، داور، قاری، حافظ، مفسر و مبلغ قرآن مجید و مدیران و مهذب و کارآمدی را تربیت کند. انشاءالله.
ماده 1:
دانشکده علوم قرآنی که یک نهاد علمی، آموزشی و پژوهشی در سطح آموزش عالی است و در مواد بعدی این اساسنامه دانشکده نامیده میشود، با شرایط خاص و اهداف ذیل برای مدت نامحدود تاسیس میشود.
ماده 2: هدف
هدف از تاسیس دانشکده:
1 - 2 - ترتیب نیروی انسانی مهذب، متعهد و متخصصن برای تدریس، تحقیق و برنامه ریزی در زمینه علوم، فرهنگ و معارف قرآنی و تبحر در فنون آموزش، حفظ، کتابت و کتاب قرآن کریم در آن حد که پاسخگوئی نیاز جامعه و مراکز آموزشی،پژوهشی و فرهنگی کشور بوده و نیاز دیگر جوامع اسلامی را نیز برآورده کند.
2 - 2 - نشر و ترویج علوم قرآنی و معارف اسلامی در پرتو مکتب اهل بیت علیهم السلام، به منظور ارتقای سطح دانش، فرهنگ، و تربیت اسلامی جامعه و اهتمام نسبت به تحقیق این هدف مقدس،
3 - 2 - ایجاد محیط مناسب برای بهره گیری از امکانات علمی و روشهای تحقیقاتی داخل و خارج کشور در زمینه علوم و معارف قرآنی و تبادل اطلاعات علمی، مقالات، محقق، استاد و دانشجو.
4 - 2 - تربیت معلم، داور، قاری، حافظ، مُبلغ و مفسر قرآن کریم، به منظور گسترش فرهنگ قرآنی در جوامع انسانی.
5 - 2 - ایجاد زمینه مناسب برای تحقیق علمی و جمع آوری منابع و اطلاعات و تهیه امکانات، برای کشف حقایق و توسعه مرزهای دانش قرآنی در جهان اسلام.
ماده 3 - وظایف دانشکده
1 - 3 - برگزاری دوره های آموزش علوم قرآنی.
2 - 3 - برقراری ارتباط مستمر با مراکز آموزشی، علمی و تحقیقاتی داخل و خارج کشور.
3 - 3 - تشکیل سمینارها، گردهمائیها و جلسات علمی و مبادله اطلاعات و دستارودها در زمینه جمع آوری فرهنگ و معارف قرآنی.
4 - 3 - نشر کتب و رسالات و نشریات و جزوات در رابطه با فرهنگ قرآن و معارف اسلامی به زبانهای مختلف.
5 - 3 - تولیدف تگثیر و توزیع نوارها و فیلمهای آموزشی و تحقیقاتی پیرامون علوم قرآنی و ایجاد شبکه توزیع بر اساس مقررات عمومی کشور.
6 - 3 - رشد و اعتلای فرهنگ عمومی در جهت ارزشهای قرآنی.
ماده 4 - شخصیت حقوقی
دانشکده دارای شخصیت حقوقی مستقل است، از نظر اداری و مالی زیر نظر سازمان اوقاف و امور خیریه و از لحاظ برنامه و آیین نامه های آموزشی تابع وزارت فرهنگ و آموزش عالی است. برنامه های آموزشی آن به تصویب شورای عالی برنامه ریزی میرسد و مجوز تاسیس دانشکده و شعب آن از طرف شورای گسترش آموزش عالی صادر میشود و در چارچوب مفاد این اساسنامه فعالیت داشته و رئیس آن نماینده قانونی دانشکده در مراجع ذی صلاح است.
ماده 5 - حوزه فعالیت
مرکز دانشکده تهران است و دانشکده میتوانددر شهرستانها و دیگر مناطق کشور نیز دارای شعبه باشد. تاسیس شعبه منوط به پیشنهاد هیات امناء و تایید هیات موسس و تصویب شورای گسترش آموزش عالی یا دیگر مراجع ذی ربط است.
تبصره شعب دانشکده در شهرستانها دارای عنوان [دانشکده علوم قرآنی] با پسوند نام شهرستان میباشند.
این شعب پس از تاسیس از حیث تشکیلات، منابع مالی، مدیریت، اعضای هیات علمی و مقررات آموزشی و پژوهشی یک دانشکده کامل محسوب میشوند، ولی از نظر مقررات مالی و اداری ضوابط اجرایی تابع مصوبات هیات موسس و هیات امنای مرکز هستند.
ماده 6 - ارکان
دانشکده دارای چهار رکن است:
1 - 6 - هیات موسسین دانشکده.
2 - 6 - هیات امناء دانشکده.
3 - 6 - رئیس دانشکده.
4 - 6 - شورای دانشکده.
ماده 7 - هیات موسس
هیات موسس رکن اصلی در تاسیس دانشکده میباشد و دارای 5 عضو بدین شرح است:
1 - 7 - وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی (رئیس هیئت).
2 - 7 - نماینده ولی فقیه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه (نایب رئیس)
3 - 7 - نماینده ولی فقیه و قائم مقام سازمان اوقاف و امور خیریه.
4 - 7 - وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
5 - 7 - یکی از مشاوران یا کارشناسان ارشد سازمان اوقات و امور خیریه یا یکی از اعضای هیات علمی دانشکده به انتخاب رئیس هیات که دبیری هیات را نیز بر عهده دارد.
تبصره دبیر هیات موظف است در هر جلسه، خلاصه مذاکرات و متن مصوبات هیات موسس را ثبت و ضبط و با امضای رئیس هیات به مراجع ذیربط ابلاغ نماید.
ماده 8 - وظایف هیات موسس
1 - 8 - تدوین و تصویب آیین نامه داخلی هیات موسس.
2 - 8 - سیاستگذاری و تصویب ضوابط برای تعیین خط مشی اجرایی و ایجاد شرایط و امکانات لازم در جهت تحقق اهداف دانشکده.
3 - 8 - موافقت و تصویب پیشنهاد ایجاد و یا اصلاح تشکیلات، توسعه دانشکده و یا رشته تحصیلی و تاسیس شعبه جدید و ایجاد شرایط برای کسب مجوز از وزارت فرهنگ و آموزش عالی یا مراجع ذیربط و همچنین موافقت با انحلال هر یک از شعب یا کل دانشکده.
4 - 8 - انتخاب و یا عزل هیات امنای مرکز.
5 - 8 - موافقت با فروش، معاوضه و تبدیل به احسن اموال غیر منقول.
6 - 8 - بررسی و تصویب ترازنامه، خط مشی اجرایی سالانه که توسط هیات امنای مرکزی تهیه و پیشنهاد میشود.
7 - 8 - بررسی و اظهار نظر نسبت به گزارشهای هیات امناء در مورد فعالیت های سالانه دانشکده.
8 - 8 - حل و فصل اختلاف ناشی از شیوه های مدیریت و تصمیم گیری ها، تفسیر مواد اساسنامه و سایر مقررات و ضوابط آموزشی.
9 - 8 - اصلاح یا تغییر یا تمام مواد اساسنامه و اقدام برای تصویب اساسنامه جدید یا تغییر آن بر اساس ضوابط و مقررات قانونی.
10- 8 - اتخاذ تصمیم در مورد نحوه اداره، حمایت، نظارت و هماهنگی شعب دانشکده در شهرستانها.
11 - 8 - هیات موسس میتواند بعضی از وظائف خود را به هیات امنای مرکز واگذار نماید.
ماده 9 - هیات امنای مرکز
هیات امنای مرکز دانشکده، متشکل از 9 نفر و 1 نفر دبیر به شرح زیر است:
1 - 9 - سه نفر از اعضای هیات موسس به انتخاب اعضای هیات موسس.
2 - 9 - سه نفر از اعضای هیات علمی، دانشگاهها، موسسات آموزش عالی، ترجیحاً از گروه علوم انسانی یا اساتید حوزه علمیه با حداقل سه سال سابقه تدریس و تحقیق در دانشگاه یا حوزه.
3 - 9 - یک نفر روحانی موجه
این افراد به پیشنهاد هیات موسس و حکم رئیس هیات موسس برای مدت 4 سال منصوب میشوند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
4 - 9 - نماینده وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
5 - 9 - استاندار یا مشاور یا معاون استاندار تهران.
تبصره 1): رئیس دانشکده با عنوان دبیر هیات امناء بدون حق رای در جلسات هیات امناء شرکت می کند.
تبصره 2): هیات امناء در اولین جلسه از بین خود یک نفر را به عنوان رئیس هیات امناء برای مدت 4 سال تعیین می کند. رئیس هیات مسئولیت اداره جلسات و ابلاغ مصوبات را بر عهده دارد.
ماده 10 - وظایف هیات امناء
1 - 10 - تهیه و تصویب آیین نامه داخلی هیات امناء.
2 - 10 - تعیین خط مشی اجرایی دانشکده و پیشنهاد آن بر ای تصویب به هیات موسس.
3 - 10 - تصویب بودجه سالانه دانشکده و موسسات تابعه که توسط رئیس دانشکده پیشنهاد میشود و ارائه آن به مراجع ذیربط.
4 - 10 - تشخیص ضرورت تاسیس مقاطع تحصیلی و شعب جدید و نیز موسسات تحقیقاتی و علمی و واحده های اداری و مالی و اجرایی دانشکده و پیشنهاد به مراجع ذیربط.
5 - 10 - بررسی گزارش سالانه روسای دانشکده ها و تصمیم گیری در مورد رفع مشکلات و نقایص و اتخاذ روش پیشرفت بهتر امور.
6 - 10 - بررسی نیازهای تشکیلاتی دانشکده ها و تصویب آن و ارائه به مراجع ذی ربط.
7 - 10 - نظارت بر حسن اجرای مصوبات، هدایت و ایجاد هماهنگی در تمام فعالیت های آموزشی و پژوهشی، علمی و فرهنگی و امور مالی و اداری دانشکده و واحدهای تابعه.
8 - 10 - بررسی مسائلی که طرح آن به نظر رئیس دانشکده ضرورت دادر.
9 - 10 - جلب و قبول کمکها و هدایا از اشخاص حقیقی یا حقوقی به صورت نقدی یا غیر نقدی.
10 - 10 - اخذ تصمیم در باب نحوه ارتباط با حوزه، موسسات آموزش عالی دانشگاهها و موسسات علمی و فرهنگی، داخلی، خارجی، در چهارچوب مقررات کشوری.
11 - 10 - تعیین ضوابط اختصاصی پذیرش دانشجو.
ماده 11 - شورای دانشکده
شورای دانشکده مطابق مقررات آموزش عالی تشکیل میشود.
1 - 11 - دانشکده میتواند علماء و دانشمندان بر جسته داخلی و خارجی را با تصویب شورای دانشکده و تایید هیات امناء عضویت افتخاری هیات علمی دانشکده بپذیرد.
ماده 12 - رئیس دانشکده:
رئیس دانشکده و رئیس هر یک از شعب آن به پیشنهاد هیات امنای مرکز یا هیات امناء شعب و تایید رئیس هیات موسس از بین اعضای هیات علمی دانشکده یا دانشکاهها و موسسات آموزشی عالی یا استادان حوزه های علمی انتخاب و با حکم نماینده ولی فقیه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه منصوب میشود و در چهارچوب مفاد این اساسنامه فعالیت داشته و نماینده قانونی دانشکده در مراجع ذی صلاح است.
ماده 13:
اشخاص واجد شرایط برای معاونت دانشکده (طبق نمودار تشکیلاتی) توسط رئیس دانشکده پیشنهاد و پس از تایید هیات امناء یا حکم رئیس دانشکده منصوب میشود.
ماده 14 - انتخاب دانشجو
انتخاب دانشجو از بین داوطلبان واجد شرایط از طریق آموزش سراسری و مطابق ضوابط و سازمان سنجش آزمون کشور و ضوابط اختصاصی دانشکده صورت میگیرد و در پایان دوره به فارغ التحصیلان مدرک مرسوم دانشگاهی اعطاء میشود.
تبصره 1): دانشکده در صورت ضرورت میتواند با تایید هیات امناء از طریق سازمان سنجش آموزش کشور، طی آزمون خاص داوطلبان واجد شرایط را بپذیرد.
تبصره 2): ضوابط اختصاصی دانشکده برای پذیرش دانشجو هر ساله توسط هیات امنای مرکز تعیین و برای اجرا ابلاغ میشود.
ماده 15 - منابع مالی
نظر به اینکه دانشکده موسسه عام المنفعه میباشد، هزینه های آن از طریق سازمان اوقاف و امور خیریه از منابع زیر تامین میشود:
1 - 15 - وجوه بریه و اعتبارات مربوط به موقوفاتی که به شخص سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه مصرف عواید آنها با اهداف دانشکده موافق است.
2 - 15 - کمکهای مردمی و موسسات خیریه و درآمدهای اختصاصی حاصل از سرمایه گذاری و قبول وصایت.
3 - 15 - شهریه دانشجوئی (به شرط تصویب هیات امناء و تایید هیات موسس).
4 - 15 - درآمدهای حاصل از انجام خدمات آموزشی و پژوهشی برای اشخاص و موسسات دولتی و غیر دولتی.
5 - 15 - کمک های مقام معظم رهبری و دولت جمهوری اسلامی ایران.
تبصره کلیه وجوه مکتسبه، اموال منقول و غیر منقول موجود دانشکده یا آنچه که بعداً کسب میشود از طریق دولت یا موسسات خیریه، نهادها و اشخاص حقیقی و حقوقی به دانشکده واگذار میشود، حکم اموال سازمان اوقاف و امور خیریه را دارد و منحصرا» باید صرف تحقیق اهداف دانشکده شود.
ماده 16:
انحلال دانشکده بنا به پیشنهاد هیات موسس و تصویب شورای گسترش آموزش عالی امکان پذیر خواهد بود و پس از تصویب، هیات تسویه مرکب از سه نفر که دو نفر به انتخاب هیات موسس و یک نفر نماینده وزارت فرهنگ و آموزش عالی تشکیل، و با رعایت مقررات قانونی امر تسویه را به عهده خواهد داشت. پس از تسویه کلیه اموال و دارائی های باقی مانده در اختیار سازمان اوقاف و امور خیریه قرار خواهد گرفت.
تبصره در صورت تصویب انحلال، دانشکده موظف است کلیه تعهدات مربوط به دانشجویان موجود در حال تحصیل را تا اتمام دوره تحصیلات آنان با نظارت وزارت فرهنگ و آموزش عالی به نحوه مطلوب به انجام رساند.
ماده 17:
هر گونه تغییر در مفاد این اساسنامه به پیشنهاد هیات موسس و تصویب شورای گسترش آموزش عالی خواهد بود.
ماده 18:
این اساسنامه مشتمل بر مقدمه و 18 ماده، 53 بند و 8 تبصره در جلسه مورخه 1376/1/23 شورای گسترش آموزش عالی به تصویب رسیده و در جلسه 398 مورخ 1376/3/20 شورای عالی انقلاب فرهنگی تایید و تصویب شد و از تاریخ ابلاغ لازم الاجراء میباشد.
سید مصطفی میر سلیم - سید محمد رضا هاشمی گلپایگانی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی - وزیر فرهنگ و آموزش عالی
سید مهدی امام جمارانی - محمد علی نظام زاده
نماینده ولی فقیه و سرپرست سازمان - نماینده ولی فقیه و قائم مقام سازمان
اوقاف و امور خیریه - اوقاف و امور خیریه
نصرالله چمران
مشاور سازمان اوقاف و امور خیریه