شماره پرونده:ه- ع / 0003866 شماره دادنامه: 140109970906000309 تاریخ: 22/05/1401
شاکی: آقایان سیدمحراب میرگل درگاهی و یوسف نجف زاده
طرف شکایت: هیات وزیران و وزارت کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 3 مصوبه شماره 7044ت16293ک مورخ 1375؍7؍1 وزرای عضو کمیسیون سیاسیدفاعی هیات دولت در خصوص اصلاحات تقسیماتی در استان اصفهان
شاکی دادخواستی به طرفیت هیات وزیران و وزارت کشور به خواسته ابطال بند 3 مصوبه شماره 7044ت16293ک مورخ 1375؍7؍1 وزرای عضو کمیسیون سیاسیدفاعی هیات دولت در خصوص اصلاحات تقسیماتی در استان اصفهان به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بخش آران و بیدگل و کویران از شهرستان کاشان منتزع شده و در آن محدوده، شهرستان آران و بیدگل به مرکزیت شهر آران و بیدگل با ترکیب زیر ایجاد و تاسیس شود:
الف- بخش مرکزی به مرکزیت شهر آران و بیدگل متشکل از دهستان سفید دشت
ب- بخش کویرات
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1) مطابق ماده 7 قانون مذکور حداقل جمعیت لازم برای ایجاد و تبدیل بخش به شهرستان 80 هزار نفر و حداکثر 120 هزار نفر میباشد درحالیکه در زمان تصویب نامه ی مذکور جمعیت ازنا نهایتاً 25 هزار نفر بوده و در سرشماری سال 1395 یعنی قریب 20 سال بعد و با الحاق نمودن چند روستا و شهر بدان،47 هزار نفر بوده است. بنابراین اکنون و پس از حدود 20 سال از مصوبه مورد اعتراض هنوز هم جمعیت بخش ازنا به حداقل مقرر قانونی نرسیده است. هر چند که در قانون مذکور جمعیت خود بخش بدون الحاق شهرها و روستاهای دیگر معیار است لذا باید بدون آن در نظر گرفت.
2) مطابق ماده 7 قانون فوقالذکر برای ایجاد شهرستان باید چند بخش با هم ترکیب شود درحالیکه اساساً جز اسنا بخش دیگری موجود نیست و این بخش چسبیده به الیگودرز است و فاصله میان آن دو حدود 10 کیلومتر است و مضافاً اینکه تقریباً هیچ تفاوت فرهنگی،گویشی و اقتصادی با الیگودرز ندارد لذا شرایط مقرر در ماده مذکور یعنی استقلال نسبی فرهنگی اقتصادی و جغرافیایی را نداشته و مشمول تبصره 2 ماده 7 هم نمیشود.
3) تبدیل مناطق بکر طبیعی و کشاورزی به شهرهای فقیر غیر مولد نه تنها موجب تداخلات فرهنگی و بیهویتی آن میشود بلکه موجب نابودی مراکز کشاورزی و اضمحلال مراکز تولید کالاهای اساسی کشور، و بیانگیزگی مردمان روستا جهت اشتغال و کشاورزی و دامداری میشود؛ علاوه بر آن، منتج به آن میگردد که مردم و جوانان با شانه خالی کردن اجباری از کارهای مولد و مفید عملاً به خیل بیکاران کشور بپیوندند چرا که اقتصاد کشور در چنین شرایطی، توانایی ایجاد اشتغال صنعتی یا اداری برای آنها نخواهد داشت؛ ایجاد رقابت جهت تبدیل به شهر شدن و بعد استان شدن بین روستاها و شهرستانهای کشور رواج مییابد و عملاً موجب گسست قومی و ایجاد حق استقلال طلبی میشود.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
جوابیه مورخ 18؍12؍1400 وزارت کشور:
1- شهرستان کاشان تا سال 1375 با وسعتی بیش از 10 هزارکیلومتر مربع مشتمل بر 4 بخش 10 دهستان 4 شهر بوده که به سبب گستردگی و پراکندگی بالا با مشکلات متعدد مدیریتی روبرو گردید لذا به جهت مرتفع نمودن این مشکلات پیشنهاد تغییر در ساختار تقسیماتی کاشان و ایجاد شهرستان آران و بیدگل با لحاظ توجیهات قانونی مبتنی بر ارتقا سطح به شرح زیر مطرح کرد:
2-شهرستان پیشنهادی آران و بیدگل،کویری، محروم و دارای تراکم کم بوده و روستاها و نقاط جمعیتی آن پراکنده است.
3-به لحاظ ساختاری منطبق با مواد 3، 6، 7 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب سال 1362 است.
4-با عنایت به تبصره 2 ماده 7 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری در نقاط کم تراکم، دورافتاده، مرزی،کویری و جزایری حداقل نیاز به 50 هزار نفر جمعیت بوده که در سال 1375 جمعیت این شهرستان 79459 نفر بوده است.
جوابیه مورخ 28؍1؍1401 هیات دولت:
1- به موجب ماده (7) تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 1362 اصلاحات بعدی آن، شهرستان، واحدی از تقسیمات کشوری با محدوده جغرافیایی معین است که از به هم پیوستن چند بخش همجوار تشکیل میگردد. برابر بند«3» مصوبه مورد شکایت نیز، شهرستان آران و بیدگل از ادغام بخشهای «آران و بیدگل» و«کویرات» ایجاد شده است. این در حالی است که شاکی بدون توجه به وجود بخش«کویرات» به شرح بند (2) شکایت، مدعی عدم رعایت ضوابط مندرج حکم قانونی یاد شده گردید که ادعای شاکی در این خصوص وارد نیست.
2-بنابر گزارش توجیهی وزارت کشور منضم پیشنویس مصوبه پیشنهادی در سال 1374،جمعیت بخشهای آران و بیدگل و کویرات بر اساس سرشماری مرکز آمار در سال 1370، مجموعاً 76629 نفر و با لحاظ نامه مورخ 22؍12؍1400 وزارت کشور، جمعیت شهرستان آران و بیدگل در سال 1375، 79459 نفر بوده است. بر این مبنا آمار و اطلاعات رسمی کشور در زمان صدور مصوبه از سوی هیات وزیران ملاک تصمیمگیری بوده است و اعلام جمعیت 40000 نفر بخش آران و بیدگل بر مبنای سرشماری سال 1395، صرفنظر از ضرورت احراز آن از سوی مراجع رسمی کشور، قابل پذیرش و توجیه نیست. به موجب ماده 17 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری نیز دولت موظف است بر اساس آخرین آمار جمعیت کشور قانون را اجرا نماید. به موجب ماده (18) قانون یادشده نیز اجرای این قانون از وظایف وزارت کشور محسوب میشود.
3-افزون بر نکات ذکر شده و در بندهای قبل، به موجب تبصره«2»ماده (7) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری، بخشهای واجد اوصاف تراکم کم، دورافتاده، مرزی، جزایری و کویری با لحاظ کلیه شرایط اقلیمی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، میتوانند با تصویب هیات وزیران و در موارد استثنایی با تصویب مجلس شورای اسلامی در حدود نصاب اعلام شده (کمتر از 50 هزار نفر) به شهرستان تبدیل شوند. در گزارش ارائه شده با توجه به ویژگیهای اعلامی آن وزارت، بخشهای آران و بیدگل و کویرات دارای وصف کویری محروم و دارای تراکم کم هستند و روستاها و نقاط جمعیتی آن پراکنده هستند.
4-با لحاظ وظایف ذاتی وزارت کشور در اجرای قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری به شرح مواد (13 و 18) قانون و تصویب تغییرات تقسیمات کشوری توسط هیات وزیران و همچنین صلاحیت کمیسیون سیاسیدفاعی دولت در وضع تصویبنامه موصوف با تفویض اختیارات لازم از سوی هیات وزیران به موجب تصویبنامه شماره 93808؍ت907 مورخ 24؍10؍1368 و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم (138) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مصوبه مورد شکایت در چارچوب اختیارات قانونی تصویب و ابلاغ شده است.پیشتر از این نیز برابر مفاد دادنامه شماره 702 مورخ 16؍10؍1392 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موازین قانونی مربوطه در این خصوص، عنوان شده است.
5-این نکته را هم نباید از نظر دور داشت که با توجه به گذشت حدود 25 سال از تاریخ مصوبه و شکلگیری مناسبات اقتصادی، اجتماعی و حقوق مکتسبه ای که برای مردم منطقه ایجاد شده است ابطال احتمالی مصوبه تبعات اجتماعی، سیاسی و امنیتی داشته و فاقد محمل منطقی و عقلایی است.
پرونده شماره ه- ع؍0003866 مبنی بر درخواست ابطال بند (3) مصوبه شماره 7044؍ت16293 ک مورخ 01؍07؍1375 وزرای عضو کمیسیون سیاسی - دفاعی هیات دولت در خصوص اصلاحات تقسیماتی در استان اصفهان، در جلسه مورخ 02؍05؍1401 هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضای هیات به اتفاق به شرح زیر اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
نظر به اینکه اولاً، اگر چه براساس تبصره (1) ماده (7) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 15؍04؍1362 حداقل جمعیت برای ایجاد شهرستان 120000 و 80000 تعیین شده است، لیکن براساس تبصره (2) این ماده مقرر شده است: «در نقاط کم تراکم، دورافتاده، مرزی، جزائری و کویری و نقاط کمتر توسعه یافته (طبق فهرست سالانه دولت) با توجه به کلیه شرایط اقلیمی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی با تصویب هیات وزیران و در موارد استثنائی با تصویب مجلس شورای اسلامی میتواند کمتر از 50 هزار نفر باشد.»
ثانیاً، مطابق ماده (13) قانون مذکور: «هرگونه انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد و ادغام و نیز تعیین و تغییر مرکزیت و تغییر نام و نامگذاری واحدهای تقسیمات کشوری، به جز استان بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود.»
بنا به مراتب فوق، بند (3) مصوبه شماره 7044؍ت16293 ک مورخ 01؍07؍1375 که براساس اختیار تفویضی هیات وزیران و بنا به پیشنهاد وزرات کشور به تصویب وزرای عضو کمیسیون سیاسی - دفاعی هیات دولت رسیده است براساس قوانین و مقررات فوقالذکر وضع شده است، لذا مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات مقام وضعکننده نبوده و رای به رد شکایت صادر میگردد. این رای به استناد بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
حمیدرضا شریعتفر
رئیس هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری