شماره دادنامه: 140431390001339540
تاریخ دادنامه: 1404/06/04
شماره پرونده: 0300065
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای سعید گودرزی
طرف شکایت: 1- وزارت نیرو 2- شرکت آب و فاضلاب استان البرز 3- سازمان برنامه و بودجه کشور
موضوع شکایت و خواسته: 1- ابطال بخشنامه شماره 99/39624/20/100 مورخ 1399/10/15 وزارت نیرو 2- ابطال نامه شماره 123796 مورخ 1393/10/15 شورای اقتصاد و مفاد صورتجلسه شماره 773 مورخ 1399/06/17 هیات مدیره شرکت آب و فاضلاب استان البرز
گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لوایح تکمیلی ابطال بخشنامه شماره 99/396241/20/100 مورخ 1399/10/15 وزارت نیرو و ابطال نامه شماره 123796 مورخ 1393/10/15 شورای اقتصاد و مفاد صورتجلسه شماره 773 مورخ 1399/06/17 هیات مدیره شرکت آب و فاضلاب استان البرز را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
" در تبصره 1 ماده 1 قانون هدفمندی یارانه‌ها مصوّب سال 1388 مجلس شورای اسلامی آمده است: شرکت‌های آب، برق و گاز موظّفند در مواردی که از یک انشعاب چندین خانواده یا مشترک بهره‌برداری می‌کنند در صورتی که امکان اضافه کردن کنتور باشد تنها با اخذ هزینه کنتور و نصب آن نسبت به افزایش تعداد کنتورها اقدام نمایند و در صورتی که امکان اضافه کردن کنتور نباشد مشترکین را به تعداد بهره‌برداران افزایش دهند. همچنین در ماده 25-4 نصب کنتور و وسایل اندازه‌گیری، آیین‌نامه عملیاتی و شرایط عمومی تعرفه‌های آب و فاضلاب و وزارت نیرو آمده است مشترک، مسیول سالم نگه داشتن کلّیه وسایل و تجهیزاتی که از طرف شرکت در محل برقراری انشعاب آب و فاضلاب نصب گردیده می‌باشد اما وزارت نیرو، شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، شرکت آب و فاضلاب استان البرز به جز هزینه کنتور که در قانون هدفمندسازی یارانه آمده است هزینه‌های دیگری دریافت می‌کنند که این هزینه‌ها مغایر تبصره یک ماده 1 قانون هدفمندی یارانه‌ها می باشد.
طبق رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140231390001135856 مورخ 1402/05/03، نامه شماره 91/750/14597 شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور با موضوع واحد های یک مجتمع مسکونی بایستی مشترکاً تقاضای تفکیک کنتور را بنماید باطل اعلام شد. با توجه به موارد اعلامی درخواست ابطال بخشنامه شماره 99/39624/20/100 مورخ 1399/10/15 وزارت نیرو، نامه شماره 123796 مورخ 1393/10/15 شورای اقتصاد و مفاد صورتجلسه شماره 773 مورخ 1399/06/17 هیات مدیره شرکت آب و فاضلاب استان البرز را دارم. خواهشمند است لایحه قبلی به شماره 1403220944648721 که در آن فقط تقاضای ابطال بخشنامه 99/39624/20/100 مورخ 1399/10/15 وزارت نیرو را داده بودم در نظر گرفته نشود و به هر 3 خواسته اینجانب رسیدگی شود."
در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه ای که به شماره 901819 مورخ 1403/03/08 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده به طور خلاصه توضیح داده است که:
" در سال 1402 جهت اجرای رای شعبه 7 دادگاه عمومی حقوقی کرج با موضوع محکومیت شرکت آب البرز به نصب و تفکیک کنتور آب 3 واحد مربوط به اینجانب به شرکت آب البرز مراجعه و هزینه‌ها را پرداخت نمودم. با توجه به این که شرکت آب به جز هزینه کنتور هزینه‌های دیگری را دریافت نموده است که مغایر تبصره یک ماده 1 قانون هدفمندی یارانه‌ها می‌باشد.
با توجه به این که شرکت گاز در سال 1402 برای تفکیک کنتور تنها هزینه کنتور به مبلغ 2/110/000 ریال و شرکت برق برای تفکیک کنتور تنها هزینه کنتور به مبلغ 25/000/000 ریال را دریافت نمود. شرکت برق و گاز تبصره 1 ماده 1 قانون هدفمندی یارانه ها را اجرا می کنند اما وزارت نیرو، شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، شرکت آب و فاضلاب استان البرز برای تفکیک کنتور آب علاوه بر اخذ هزینه کنتور، هزینه نصب و هزینه لوازم کنتور دریافت می کنند و هزینه حفاری نیز بر عهده مشترک می‌باشد. با توجه به موارد اعلامی درخواست ابطال مقرره های مورد شکایت را دارم و خواستار اجرای تبصره 1 ماده 1 قانون هدفمندی یارانه ها یعنی تفکیک کنتور آب تنها با اخذ هزینه کنتور را دارم. "
متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:
" الف: نامه شماره 99/39624/20/100 مورخ 1399/10/15 وزارت نیرو
موضوع: تعرفه هزینه های نصب انشعاب آب و فاضلاب استان البرز
مستند صدور تاییدیه: بند (2) تصویب نامه شماره 123796 مورخ 1393/10/15 شورای محترم اقتصاد و مفاد صورتجلسه شماره 773 مورخ 1399/06/17 هیات مدیره شرکت
بدین وسیله تعرفه هزینه های نصب انشعاب آب و فاضلاب برای کلّیه مشترکین تحت پوشش شرکت آب و فاضلاب استان البرز برای اجرا به شرح پیوست (ممهور به مهر دفتر سرمایه گذاری و تنظیم مقرّرات بازار آب و برق) تعیین می‌گردد.
لازم به ذکر است، مسیولیت رعایت ضوابط و مقرّرات قانونی از جمله «قانون برگزاری مناقصات» و شرایط حاکم بر آن در خصوص اقلام و خدمت تامین شده از بخش خصوصی و همچنین صحت مبالغ درج شده در جداول مربوطه، به عهده آن شرکت می‌باشد.- وزیر نیرو
تعرفه هزینه های نصب انشعاب آب و فاضلاب
1- هزینه های نصب انشعاب آب
به تفکیک قطر انشعاب - مبالغ به ریال
قطر (اینچ): 0/5 - 0/75 - 1 - 1/5 - 2.
سرفصل هزینه ها: دستمزد و نظارت بر نصب - 10/693/541 - 12/018/445 - 17/018/445.
شرکت می بایستی بر کلّیه فعالیت های مربوط به نصب نظارت نماید.
خرید لوازم حفاری و مرمت مسیر» و اخذ مجوّز حفاری به عهده متقاضی می‌باشد.
2- هزینه های نصب انشعاب فاضلاب.
به تفکیک قطر انشعاب - مبالغ به ریال
قطر (میلیمتر): 110 - 125 - 160.
سرفصل هزینه ها:
خرید لوازم: 4/528/251 - 5/818/117 - 9/744/777.
دستمزد و نظارت بر نصب: 11/737/279 - 12/124/022 - 13/372/021.
جمع: 16/265/530 - 17/942/950 - 23/116/798.
شرکت می بایستی بر کلّیه فعالیت های مربوط به نصب نظارت نماید.
«حفاری و مرمت مسیر» به عهده متقاضی می‌باشد.
3- سایر شرایط عمومی
تبصره: در صورت تغییر «فهرست بهاء» منتشره از سوی سازمان برنامه و بودجه کشور، مبالغ مربوط به «دستمزد و نظارت بر نصب» نیز متناسب با مبالغ جدید فهرست مذکور و همچنین در صورت تغییر قیمت خرید لوازم، مبلغ ردیف اول پس از اخذ مصوبه هیات مدیره و تاییدیه شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور قابل تعدیل می‌باشد.
ب: نامه شماره 123796 مورخ 1393/10/15 شورای اقتصاد
وزارت نیرو
شورای اقتصاد در جلسه مورخ 1393/07/07 درخواست شماره 92/32173/20/100 مورخ 1392/07/20 وزارت نیرو در خصوص اصلاح مصوبه شماره 309/150088 مورخ 1385/09/08 شورای اقتصاد مبنی بر به روز رسانی هزینه های عمومی برقراری انشعاب آب و فاضلاب را به استناد ماده (9) قانون تشکیل شرکت های آب و فاضلاب و بند (6) ماده (3) قانون برنامه و بودجه، بررسی و به شرح زیر مورد تصویب قرار داد:
1- هزینه حق انشعاب آب و فاضلاب متقاضیان خانگی و غیرخانگی:
1-1- تمامی ارقام مندرج در جدول شماره 5 مصوبه سال 1385 (موضوع بند 6 مصوبه)، همچنین ضریب مندرج در فرمول حق انشعاب غیرخانگی و رقم دریافتی انشعابات تجاری (موضوع بند 6 مصوبه)، آبونمان (موضوع بند 3 مصوبه)، در تمام موارد و به یک نسبت 90 درصد افزایش می یابد.
2- 1 - ضرایب جدول شماره 2 (ضرایب تعدیل شهری) بدون تغییر باقی می ماند.
1-3- چنانچه در پیلوت، زیرزمین یا پارکینگ بلوک ها و مجتمع های مسکونی و غیرمسکونی، مشترکین و یا متقاضیان درخواست برقراری انشعاب آب جداگانه برای مصارف اشتراکی خود بنمایند، هزینه حق انشعاب مربوط مانند حق انشعاب غیرخانگی محاسبه می‌گردد.
1-4- حق انشعاب مناطق جدید (شهرداری) اضافه شده به شهرها، توسط وزارت نیرو با توجه به حداقل و حداکثر مبلغ حق انشعاب آن شهر تعیین می‌گردد.
2 - هزینه های نصب انشعاب آب و فاضلاب:
هزینه های نصب انشعاب آب و فاضلاب: به تناسب قطر انشعاب شامل بهای لوازم و وسایل اندازه‌گیری، لوله و متعلّقات (بر مبنای هشت متر فاصله) و همچنین دستمزد نصب و حفاری و غیره براساس هزینه های تمام شده با تصویب هیات مدیره هر شرکت در سطح هر شهر به طور ثابت برای هر سال محاسبه و پس از تایید وزیر محترم نیرو فقط برای یک بار بابت هر انشعاب از متقاضی اخذ خواهد شد. در صورت درخواست تغییر قطر، جابه جایی انشعاب و یا در صورت وارد آوردن خسارت به انشعاب توسط صاحبان، هزینه های جبرانی مربوطه مجدداً از ایشان اخذ خواهد گردید.
3- فروش اقساطی انشعاب:
هرگاه متقاضی انشعاب قادر به پرداخت نقدی هزینه های عمومی برقراری انشعاب آب و فاضلاب نباشد و تقاضای تقسیط آن را داشته باشد، شرکت می‌تواند قرارداد برقراری انشعاب را به صورت فروش اقساطی بر اساس دستورالعملی که توسط وزیر محترم نیرو ابلاغ می‌شود انجام دهد.
4- سایر موارد:
4-1- کلّیه درآمدهای حاصل از فروش حق انشعاب آب و فاضلاب برای توسعه و بازسازی تاسیسات آب و فاضلاب شهری و روستایی مصرف می‌گردد و مصرف آن برای تامین هزینه های جاری شرکت های آب و فاضلاب ممنوع است.
4-2- درآمد حاصل از اخذ آبونمان صرفاً برای جبران هزینه های کنتورخوانی، تعویض و تعمیر انشعاب و کنتور می‌باشد.
4-3- وزارت نیرو مسیول حُسن اجرای این مصوبه می‌باشد و گزارش عملکرد مربوط از جمله آثار تورمی به روز رسانی هزینه های عمومی برقراری انشعاب آب و فاضلاب را به تفکیک شرکت های آب و فاضلاب و در مقاطع چهار ماهه به شورای اقتصاد و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور اعلام می نماید.
4-4- همچنین مقرّر شد:
1- تفکیک کنتور در خصوص انشعابات آب و همچنین انشعابات فاضلاب طبق قوانین و مقرّرات مربوطه انجام شود.
2- عدم اثرگذاری منفی بر محیط کسب و کار توسط وزارت نیرو رعایت شود.
3- ارتقای بهره وری عرضه و نیز مصرف آب مدنظر قرار گیرد.
4- رعایت مصالح ملّی کشور با توجه به شرایط کنونی اقتصاد کشور مدنظر قرار گیرد.
- سایر مفاد مصوبه قبلی به قوّت خود باقی است."
در پاسخ به شکایت مذکور، رییس امور حقوقی، قوانین و مقرّرات سازمان برنامه و بودجه کشور به موجب لایحه شماره 124698 مورخ 1404/03/12 توضیح داده است که:
" به استناد بند 2 مصوبه شماره 123796 مورخ 1393/10/15 شورای اقتصاد «هزینه های نصب انشعاب آب و فاضلاب به تناسب قطر انشعاب شامل بهای لوازم و وسایل اندازه گیری، لوله و متعلّقات (برمبنای هشت متر فاصله) و همچنین دستمزد نصب و حفاری و غیره براساس هزینه های تمام شده با تصویب هیات مدیره هر شرکت در سطح هر شهر به طور ثابت برای هر سال محاسبه و پس از تایید وزیر نیرو فقط برای یک بار بابت هر انشعاب از متقاضی اخذ خواهد شد. در صورت درخواست تغییر قطر انشعاب، جابه جایی انشعاب و یا در صورت وارد آوردن خسارت به انشعاب توسط صاحبان، هزینه های جبرانی مربوطه مجدداً از ایشان اخذ خواهد گردید.»
2- با توجه به جزء 1 بند 4-4 مصوبه مذکور، «تفکیک کنتور در خصوص انشعاب آب و همچنین انشعاب فاضلاب طبق قوانین و مقرّرات مربوطه انجام خواهد شد.»
3- دریافت هزینه های اضافی بابت نصب کنتور آب توسط شرکت آب و فاضلاب استان البرز در صورت صحّت ادعا (نیازمند اثبات است) نمی‌تواند مستند ادعای ابطال مصوبه شورای اقتصاد باشد.
با عنایت به مراتب فوق، مصوبه موضوع شکایت با تبصره 1 ماده 1 قانون هدفمندی یارانه ها و سایر قوانین و مقرّرات ذی ربط مغایرتی ندارد و صدور حکم به رد شکایت شاکی مورد استدعاست.-رییس امور حقوقی، قوانین و مقرّرات سازمان برنامه و بودجه کشور "
رییس هیات مدیره و مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان البرز نیز در پاسخ به شکایت مذکور به موجب لایحه شماره 1727007 مورخ 1403/05/09 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی دیوان عدالت اداری توضیح داده است که:
" با عنایت به بند 4-28 آیین‌نامه عملیاتی و شرایط عمومی تعرفه های آب و فاضلاب، به آپارتمان ها و مجموعه های مسکونی، تجاری، اداری که تاسیسات لوله کشی مجزا دارند در صورت وجود امکانات فنّی، شرکت انشعاب های متعدّد واگذار خواهد کرد. لکن در صورتی که تاسیسات لوله کشی داخلی این واحدها مجزا نباشد، یک انشعاب واگذار می‌شود و نیز طبق بند 4-28-1 برای مصارف مشترک مجموعه ها و مجتمع ها نظیر موتورخانه های شوفاژ، پارکینگ و مصارف عمومی، یک انشعاب اشتراکی واگذار می‌شود. لذا با عنایت به تعداد 8 واحد مسکونی و نیاز به انشعاب عمومی در ملک مورد نظر، در صورت درخواست متقاضی نسبت به برقراری انشعاب عمومی، هزینه های مربوطه می‌بایست علاوه بر هزینه های کنتورها پرداخت گردد، که قبلاً این موضوع به نامبرده اعلام گردیده است، یعنی ساکنین مجتمع پس از تفکیک کنتور، الزامی به خرید اشتراک عمومی ندارند، لازم به ذکر است مطابق تبصره یک قانون هدفمند کردن یارانه ها، شرکت های آب، برق و گاز موظّف به تفکیک کنتورها تنها با اخذ هزینه کنتور و نصب آن می‌باشند، این شرکت نیز صرفاً هزینه مربوط به تامین کنتور از طریق طرح تامین و هزینه نصب را دریافت نموده و هیچ هزینه دیگری به عنوان حق انشعاب یا تبصره 3، 2 و یا هزینه سرمایه گذاری از متقاضی تفکیک انشعاب دریافت نشده است. علی ای حال نظر به مراتب صدرالاشاره صدور رای مقتضی مورد استدعاست."
همچنین مدیرکل دفتر امور حقوقی وزارت نیرو نیز به موجب لایحه شماره 1403/33761/410 مورخ 1403/05/23 در پاسخ به شکایت مذکور اعلام کرده است که:
" بر اساس بند 2 مصوبه شماره 123796 مورخ 1393/10/15 شورای اقتصاد، اخذ هزینه های نصب انشعاب آب و فاضلاب شامل بهای لوازم و وسایل اندازه گیری، لوله و متعلقات و همچنین دستمزد و نصب و حفاری براساس هزینه های تمام شده می‌باشد؛ لذا با عنایت به مصوبه مذکور، هزینه کنتور و نصب مورد اشاره در تبصره 1 ذیل ماده 1 قانون هدفمند کردن یارانه ها، علاوه بر هزینه وسایل اندازه گیری شامل هزینه لوله و متعلقات و دستمزد نصب و حفاری نیز می‌باشد. با عنایت به موارد فوق الذکر، اخذ اقلام هزینه های نصب مغایرتی با ضوابط و مقررات قانونی موجود ندارد.
علی هذا با عنایت به مراتب فوق با تاکید بر این که مصوبه معترضٌ عنه، فاقد هرگونه ایراد شرعی و قانونی بوده و دلیلی بر مغایرت آن با قوانین جاری کشور ارایه نگردیده، و هیچ گونه مغایرتی با مصوبه هیات وزیران نیز نداشته و در چهارچوب اختیارات قانونی این وزارتخانه و قانون تاسیس وزارت نیرو مصوّب 1353 صادر شده است؛ فلذا اتّخاذ تصمیم شایسته مبنی بر رد شکایت مطروحه توسط آن مرجع مورد استدعا است."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/06/04 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس تبصره 1 ماده 1 قانون هدفمند کردن یارانه‌ها مصوّب 1388/10/15: «...شرکت های آب، برق و گاز موظّفند در مواردی که از یک انشعاب چندین خانواده یا مشترک بهره‌برداری می‌کنند، در صورتی که امکان اضافه کردن کنتور باشد، تنها با اخذ هزینه کنتور و نصب آن نسبت به افزایش تعداد کنتورها اقدام نمایند و در صورتی که امکان اضافه کردن کنتور نباشد مشترکین را به تعداد بهره‌برداران افزایش دهند» و با توجه به این که برمبنای حکم قانونی مذکور صرفاً اخذ هزینه کنتور یا کنتورها (در صورت افزایش انشعاب) پیش‌بینی شده است، بنابراین نامه شماره 123796 مورخ 1393/10/15 شورای اقتصاد، بخشنامه شماره 99/39624/20/100 مورخ 1399/10/15 و صورتجلسه شماره 733 مورخ 1399/06/17 آب و فاضلاب استان البرز که براساس آن در صورت تعدّد انشعاب امکان اخذ هزینه انشعاب نیز پیش‌بینی شده، به دلیل فقدان مبنای قانونی برای این هزینه خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ صدور ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری