هیات وزیران در جلسه مورخ 1364/05/13 بنا به پیشنهاد شماره 1807/1/ 1726/24 مورخ 1364/02/29 وزارت کشور و تاییدیه شماره 76 - 03/ 705/ م ح مورخ 1364/04/11 وزارت دفاع و شماره 62/2624 مورخ 1364/04/22 وزارت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، آییننامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی را به استناد ماده 66 قانون مزبور به شرح زیر تصویب نمودند:
فصل اول - کلیات
ماده 1 - اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران از لحاظ قانون خدمت وظیفه عمومی با توجه به مقررات ماده 976 قانون مدنی به شرح زیر میباشند:
1 - کلیه ساکنین ایران به استثنای اشخاصی که تبعیت خارجی آنها مسلم باشد.
تبعیت خارجی کسانی مسلم است که مدارک تابعیت آنها مورد اعتراض دولت ایران نباشد.
2 - کسانی که پدر آنها ایرانی است اعم از این که در ایران یا در خارجه متولد شده باشند.
3 - کسانی که در ایران متولد شده و پدر و مادر آنان غیرمعلوم باشند.
4 - کسانی که در ایران از پدر و مادر خارجی که یکی از آنها در ایران متولد شده بوجود آمده اند.
5 - کسانی که در ایران از پدری که تبعه خارجه است بوجود آمده و بلافاصله پس از رسیدن به سن 18 سال تمام لااقل یک سال دیگر در ایران اقامت کرده باشند و الا قبول شدن آنها به تابعیت ایران بر طبق مقرراتی خواهد بود که مطابق قانون برای تحصیل تابعیت ایران مقرر است.
6 - هر تبعه خارجی که تابعیت ایران را تحصیل کرده باشد.
تبصره - اطفال متولد از نمایندگان سیاسی و کنسولی خارجه مشمول فقره 4 و 5 نخواهند بود.
ماده 2 - اشخاصی که تابعیت خارجی داشته و بعداً تابعیت ایرانی تحصیل کرده باشند. از لحاظ انجام خدمت وظیفه تابع مقررات قانون خدمت وظیفه عمومی خواهند بود.
تبصره 1 - چنانچه در زمان داشتن تابعیت کشور خارجی مطابق قوانین همان کشور خدمت دوره ضرورت را انجام داده باشند برای مراحل احتیاط و ذخیره تابع مقررات مربوط به اشخاص هم طبقه خود خواهند بود.
تبصره 2 - چنانچه کشور متبوع قبلی آنان فاقد مقررات خدمت وظیفه عمومی بوده و یا از انجام خدمت دوره ضرورت معاف شده باشند در صورت لزوم در زمان جنگ و بسیج همگانی بخدمت احضار خواهند شد.
ماده 3 - افراد ذکور ایرانی از اول فروردین ماه سالی که طی آن سال وارد سن نوزده سالگی میشوند برای روشن شدن وضع مشمولیت خود احضار خواهند شد.
ماده 4 - افرادی که جهت انجام خدمت دوره ضرورت بلامانع تشخیص داده شوند در طی سالی که به سن 19 سال تمام میرسند بخدمت دوره ضرورت اعزام خواهند شد.
ماده 5 - در تعیین سن مشمولیت برای احضار و اعزام روز یا ماه تولد تاثیری نخواهد داشت و کلیه افراد ذکور متولد در یک سال شمسی (از اول فروردین ماه تا پایان اسفند ماه) متولد همان سال تلقی شده و از لحاظ مشمولین در یک طبق قرار خواهند گرفت.
ماده 6 - مشمولان قادر بخدمت و بلامانع که در سال احضار، خود داوطلب انجام خدمت دوره ضرورت باشند در صورت نیاز بنا به اعلام اداره وظیفه عمومی میتوان آن را به خدمت اعزام نمود.
ماده 7 - کلیه مشمولان احضار شده مکلفند برای تعیین تکلیف و روشن شدن وضع مشمولیت در موعد مقرر خود را بمراکزی که از طرف اداره وظیفه عمومی در رسانه های گروهی اعلام میشود معرفی نمایند.
ماده 8 - سن مشمولان و افراد تحت تکفل آنان از لحاظ انجام خدمت وظیفه و یا معافیت از آن تابع مندرجات اولین شناسنامه آنان بوده و ابطال شناسنامه و اسناد سجلی مربوط بآن و هر نوع تغییری اعم از اصلاح و الحاق و یا تکمیل که بعداً به عمل آمده باشد در صورتی که در وضع معافیت یا مشمولیت موثر باشد ولو بر اساس حکم صادره از مراجع قضائی، معتبر نخواهد بود و سازمانهای وظیفه عمومی و هیئتهای رسیدگی مکلف برعایت مندرجات اولیه اولین شناسنامه مشمولین و افراد تحت تکفل آنان میباشند.
ماده 9 - چنانچه حسب اعلام مشمول یا سازمانهای وظیفه عمومی یا تشخیص پزشک معاین اولیه یا یگانهای محل خدمت پرسنل وظیفه تفاوت سن واقعی مشمول یا سن مندرج در شناسنامه وی بیشتر از 5 سال به نظر برسد مشمول در شورای پزشکی (موضوع تبصره 1 ماده 41 قانون خدمت وظیفه عمومی) معاینه و در صورتی که شورا تفاوت سن مشمول را به میزان مصرحه فوق تایید نماید به مشمول ابلاغ خواهد شد که در مورد تصحیح شناسنامه خود از طریق مراجع ذیصلاح اقدام نماید، بدیهی است در صورتی که طبق نظر شورای پزشکی مشمول در سنی قرار گیرد که باید بخدمت اعزام گردد بلافاصله بخدمت اعزام و چنانچه در سن معافیت قرار گیرد صدور و تحویل کارت معافیت مشارالیه منوط به ارائه شناسنامه تصحیح شده میباشد.
تبصره - در مورد مشمولانی که تفاوت سن مندرج در شناسنامه جدید و شناسنامه اولیه آنان بیشتر از 5سال باشد برابر روش مذکور در ماده 9 اقدام خواهد شد.
ماده 10 - در مورد کسانی که ظاهراً در سنین مشمولیت قرار دارند و به عنوان عدم دریافت شناسنامه تقاضای صدور شناسنامه می نمایند اداره ثبت احوال محل، این قبیل افراد را جهت معاینه در شورای پزشکی بحوزه وظیفه عمومی محل معرفی و سپس برابر نظر شورا نسبت به صدور شناسنامه برای آنان اقدام خواهند نمود و حوزه های وظیفه عمومی به شرح ماده 9 در مورد آنها طبق شناسنامه صادره اقدام می نمایند.
ماده 11 - در اسفندماه هر سال طرح کلی نیازمندی سالیانه نیروهای نظامی و انتظامی که شامل نیازمندی هر دوره نیز خواهد بود و همچنین ترتیب تقدم تامین نیازمندیها وسیله ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران تهیه و پس از تصویب شورای عالی دفاع جهت اجراء به اداره وظیفه عمومی ابلاع [ابلاغ] خواهد شد.
تبصره 1 - به منظور تهیه طرح نیازمندیهای موضوع این ماده کمیسیونی با شرکت نیروهای نظامی و انتظامی در ستاد مشترک تشکیل خواهد شد.
تبصره 2 - نیروهای نظامی و انتظامی موظفند سقف سازمانی مصوبه پرسنل وظیفه خود همچنین تعداد موجودی را برابر آمار پایه خدمتی در خاتمه هرسال برای محاسبه نیازمندیهای سال بعد به ستاد مشترک منعکس نمایند.
تبصره 3 - چنانچه بر حسب ضرورت در یک یا چند دوره اعزام تغییری حاصل گردد تغییرات حاصله در قالب سهمیه سالیانه هر یک از نیروها و سازمان ها وسیله ستاد مشترک تنظیم و پس از تصویب شورای عالی دفاع جهت اجراء به اداره وظیفه عمومی ابلاغ خواهد شد.
ماده 12 - در مواقع ضروری واگذاری مشمولین خاص به طور دستجمعی یا انفرادی به نیروهای نظامی و انتظامی توسط ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران به اداره وظیفه عمومی ابلاغ خواهد شد.
ماده 13 - اداره وظیفه عمومی پس از وصول میزان نیازمندی هر یک از نیروهای نظامی و انتظامی از ستاد مشترک در هر مرحله اعزام مشمول با تشکیل کمیسیونی مرکب از نمایندگان ستاد مشترک و نیروها و سازمان هائی که دارای سهمیه میباشند سهمیه هر نیرو یا سازمان را از مشمولان موجود در هر حوزه وظیفه تعیین خواهد نمود.
تبصره - چنانچه مشمولان موجود در هر مرحله اعزام بیشتر یا کمتر از میزان نیازمندی نیروهای نظامی و انتظامی باشند تعداد افزایش یا کاهش مزبور به صورت تقسیم به نسبت بین مبادی مصرحه بر اساس سهمیه آنها در همان مرحله اعزام تقسیم و سهمیه تعیین شده اخیر ملاک عمل حوزه های وظیفه خواهد بود و در صورت وجود مشمول اضافی در طول سال بایستی ترتیبی اتخاذ گردد که سهمیه هیچ یک از نیروهای نظامی و انتظامی بیش از سهمیه سالیانه آنها که به تصویب شورای عالی دفاع رسیده است نگردد.
ماده 14 - نیروهای نظامی و انتظامی موظفند پس از معین شدن سهمیه آنها از هر حوزه مراتب را بمراکز آموزشی نیروهای مربوطه اطلاع دهند.
ماده 15 - چنانچه پس از تعیین سهمیه بر اساس مقررات ماده 13 این آییننامه در حین اعزام تعداد مشمولان قابل اعزام اضافه بر سهمیه باشند اداره وظیفه عمومی موظف است تعداد مازاد را بر اساس ترتیب تقدم مصوبه شورای عالی دفاع با نظر ستاد مشترک و نیروی ذیربط تا حد نیازمندی هر مرحله اعزام مربوطه به همان نیرو اختصاص دهد.
ماده 16 - نحوه تقسیم و اختصاص مشمولان هر حوزه به نیروها و سازمانهای نظامی و انتظامی به میزانی که مورد تصویب کمیسیون قرار گرفته است با اداره وظیفه عمومی خواهد بود.
ماده 17 - اداره وظیفه عمومی موظف است مشمولین هر نیرو را در مراکز آموزشی که قبلا تعیین شده است تحویل نماید.
ماده 18 - مراکز آموزشی نیروهای نظامی و انتظامی موظف به پذیرش مشمولانی که با هماهنگی قبلی ستاد نیرو یا سازمان مربوطه، بآنان اختصاص داده شده و از طرف اداره وظیفه عمومی معرفی گردند میباشند.
ماده 19 - هزینه اعزام و حمل و نقل و جیره بین راه کلیه مشمولان از مراکز اعزام تا مراکز آموزشی با ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران خواهد بود، در محلهائی که وسیله نقلیه باندازه کافی موجود نبوده و امکان کمک و همیاری موجود باشد سایر نیروهای نظامی و انتظامی مساعدتهای لازم را با حوزه های وظیفه عمومی اعزام کننده در حمل و نقل مشمولان به عمل خواهند آورد.
ماده 20 - هیچ یک از نیروهای نظامی و انتظامی مجاز به پذیرش مشمولین فاقد دفترچه آماده بخدمت یا دارای دفترچه آماده بخدمت بدون معرفی اداره وظیفه عمومی نخواهند بود.
ماده 21 - هر گاه مشمولان بدون معرفی اداره وظیفه عمومی بخدمت هر یک از نیروهای نظامی یا انتظامی پذیرفته شوند مدتی را که در آن نیروها خدمت نمودهاند جزء خدمت وظیفه عمومی محسوب نگردیده و با آنان مانند مشمولینی که بخدمت اعزام نگردیده اند رفتار خواهد شد.
ماده 22 - مشمولانی که دفترچه آماده بخدمت دریافت داشته و وسیله حوزه وظیفه محل صدور شناسنامه یا محل سکونت جهت انجام خدمت بمراکز آموزشی تعیین شده اعزام گردیده اند ملزم به انجام خدمت در آن مرکز آموزشی بوده و چنانچه مجدداً ضمن معرفی خود بیکی از حوزه های دیگر وظیفه عمومی و یا معرفی بحوزه وظیفه اعزام کننده و کتمان اعزام قبلی دفترچه آماده بخدمت جدیدی دریافت داشته و بمرکز آموزشی دیگری اعزام گردند خدمت آنان در مرکز آموزشی بعدی جزء خدمت وظیفه عمومی محسوب نگردیده و با آنان مانند مشمولینی که بخدمت اعزام نگردیده اند رفتار خواهد شد.
ماده 23 - نیروهای نظامی و انتظامی بدون رعایت قانون خدمت وظیفه عمومی آییننامه های اجرایی آن یا بدون صدور حکم از مراجع قضایی مجاز به ترخیص سربازان وظیفه در حین خدمت وظیفه عمومی نمیباشد.
ماده 24 - سپاه پاسداران انقلاب اسلامی میتواند مشمولان موردنیاز خود را در هر دوره برابر ضوابط معینه از بین مشمولانی که دارای دفترچه آماده بخدمت میباشند انتخاب و مشخصات آنان را قبل از تاریخ اعزام بحوزه های وظیفه عمومی صادرکننده دفترچه آماده بخدمت اعلام نماید تا مشمولین موردنظر از طریق آن حوزه ها در حد سهمیه تعیین شده بمراکز آموزشی سپاه معرفی شوند.
ماده 25 - در صورتی که سهمیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از مشمولان اعلام شده در هر حوزه تامین نشود در صورت درخواست سپاه بقیه سهمیه از سایر مشمولان تامین خواهد شد.
ماده 26 - نیروهای نظامی و انتظامی که از مشمولین وظیفه استفاده مینمایند موظفند پس از انجام خدمت مقرر کارت پایان خدمت هر یک از پرسنل وظیفه را صادر نموده و در صورتی که فاقد غیبت اولیه یا فرار از خدمت باشند بآنان تحویل و مراتب را کتباً با ذکر مشخصات بحوزه وظیفه محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمایند.
تبصره 1 (اصلاحی 1365/04/25)- مشمولانی که محل صدور شناسنامه آنان خارج از کشور باشد مراتب پایان خدمت آنان بحوزه وظیفه عمومی شماره 1 تهران اعلام خواهد شد.
تبصره 2 (الحاقی 1365/04/25)- هرگاه افرادیکه خدمت وظیفه عمومی خود را در هر یک از مراحل آن انجام داده و کارت پایان خدمت دریافت داشته اند ادعای مفقود شدن یا بسرقت رفتن یا غیرقابل استفاده بودن آن را بنماید و تقاضای صدور المثنی کرده مدارک لارم را برای اثبات ادعای خود ارائه دهند (مدارک لازم با هماهنگی نیروها و سازمانهای نظامی و یا انتظامی تعیین میگردد) یگانهای صادرکننده و در صورت انحلال و موجود نبودن آنها ستاد رده های بالاتر موضوع را بر اساس سوابق مربوط مورد بررسی قرار داده و پس از تایید ادعای متقاضی کارت المثنی صادر خواهند نمود".
ماده 27 - اعزام بخدمت مشمولین از طریق حوزه های وظیفه صادرکننده دفترچه آماده به خدمت انجام میگردد، مگر در مواردی که اداره وظیفه عمومی تغییر محل اعزام را ضروری بداند.
ماده 28 - کلیه مشمولان باید خدمت وظیفه عمومی را در نیروهای نظامی و انتظامی انجام دهند.
ماده 29 (اصلاحی 1365/04/25)- هرگاه سازمانهای دولتی در زمان صلح بخواهند از پرسنل کادر ثابت و وظیفه نیروهای نظامی و انتظامی به طور دستجمعی یا انفرادی در امور تولیدی و عمرانی و تحقیقاتی و آموزشی و بهداشتی و درمانی موضوع اصل 147 قانون اساسی استفاده نمایند باید بالاترین مقام آن سازمان چگونگی استفاده از آنان را به نخست وزیری اعلام تا پس از تصویب هیات دولت مراتب از آنطریق حسب مورد به ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (در مورد نیروهای سه گانه) و وزارت کشور (در مورد نیروهای انتظامی) و ستاد مرکزی سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی اعلام گردد تا در اختیار وزارتخانه ها و سازمانهای درخواست کننده قرار گیرد.
ماده 30 - ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران با وزارت کشور یا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در صورت عدم موافقت با اعزام پرسنل درخواستی چگونگی آن را به شورای عالی دفاع گزارش نموده و برابر تصمیم شورای عالی دفاع اقدام خواهند نمود.
ماده 31 - پرسنل وظیفه هر یک از نیروهای نظامی و انتظامی که در اجرای ماده 29 این آییننامه به طور دستجمعی یا انفرادی در سازمانهای دولتی به صورت مامور خدمت می نمایند جمعی نیروی معرفی کننده محسوب میشوند و کارت پایان خدمت خود را نیز از همان نیرو دریافت خواهد نمود.
ماده 32 - مشمولان موضوع لایحه قانونی خدمت نیروی انسانی درمانی و بهداشتی مصوب 58/9/24 موظفند بحوزه های وظیفه عمومی ذیربط مراجعه نموده و مانند سایر مشمولان جهت انجام خدمت دوره ضرورت اعزام گردند.
ماده 33 - مشمولان ماده قبل مانند سایرین جهت طی دوره آموزش مقدماتی نظامی به مراکز آموزشی اعزام و پس از اتمام دوره آموزشی بدواً نیازمندی نیروهای نظامی و انتظامی از آنان تامین گردیده و تعداد مازاد جهت انجام خدمت موضوع لایحه قانونی خدمت نیروی انسانی درمانی و بهداشتی در اختیار وزارت بهداری قرار خواهند گرفت.
ماده 34 - مدت آموزش مقدماتی نظامی مشمولینی که در اجرای ماده 33 این آییننامه در اختیار وزارت بهداری قرار خواهند گرفت در احتساب خدمت موضوع لایحه مذکور ملحوظ خواهد شد.
ماده 35 - وزارت بهداری مشمولان معرفی شده را بخدمت پذیرفته و پس از انجام 5 سال خدمت مقرره با احتساب دوره آموزش نظامی مراتب را به حوزه وظیفه اعزام کننده مشمول اعلام و حوزه وظیفه ذیربط کارت معافیت از خدمت در زمان صلح برای آنان صادر خواهد نمود.
ماده 36 - مشمولان موضوع لایحه قانونی معافیت فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم از خدمت زیر پرچم مانند سایر مشمولان جهت طی دوره آموزش نظامی مقدماتی بمراکز آموزشی اعزام گردیده و پس از اتمام دوره آموزشی مذکور جهت انجام خدمت موضوع لایحه قانونی معافیت فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار خواهند گرفت.
ماده 37 - مراکز تربیت معلم موظفند مشخصات فارغ التحصیلان مشمول خود را به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمایند.
ماده 38 - وزارت آموزش و پرورش پس از انجام تعهد خدمت موضوع لایحه قانونی معافیت فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم مراتب را بحوزه وظیفه اعزام کننده آنان اعلام و حوزه وظیفه ذیربط کارت معافیت از خدمت دوره ضرورت در زمان صلح برای آنان صادر خواهند نمود.
ماده 39 - وزارت آموزش و پرورش موظف است اسامی مراکز تربیت معلم و تغییرات بعدی آن را به اداره وظیفه عمومی اعلام نماید.
ماده 40 - آموزشگاه فنون هواپیمایی موظف است مشخصات مشمولینی را که در اجرای ماده 8 قانون خدمت وظیفه عمومی تحت عنوان معلم خلبان و تکنیسین هواپیما استخدام نموده است پس از انجام تعهد مندرج در ماده 8 مذکور جهت صدور کارت معافیت از خدمت وظیفه عمومی بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نماید حوزه وظیفه عمومی ذیربط جهت این قبیل مشمولان کارت معافیت از خدمت وظیفه عمومی صادر خواهند [خواهد] نمود.
ماده 41 - شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران موظف است دانشجویان دوره چهار ساله آموزشی خود را که متعهد انجام ده سال خدمت در همان شرکت شده اند جهت طی دوره آموزش مقدماتی و تخصصی نظامی بر روی عرشه ناوهای نیروی دریائی مستقیماً بآن نیرو معرفی و مشخصات کامل فارغ التحصیلان مزبور را به حوزه های وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نماید.
تبصره - فارغ التحصیلان موضوع این ماده پس از پایان دوره آموزش مقدماتی و تخصصی نظامی به شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران معرفی و بعد از پایان ده سال خدمت مقرر در شرکت مزبور از انجام بقیه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.
ماده 42 - شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران موظف است مشخصات مشمولین را که تعهد موضوع ماده 9 قانون خدمت وظیفه عمومی را انجام داده اند بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نماید حوزه وظیفه عمومی ذیربط جهت این قبیل مشمولان کارت معافیت دوره ضرورت صادر خواهد نمود.
ماده 43 - مراکز تربیت معلم و شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران مجاز بپذیرش مشمولین غائب در مراکز تحصیلی مربوطه نمیباشند.
ماده 44 - آموزشگاه فنون هواپیمایی مجاز به استخدام مشمولین غائب در مشاغل معلم خلبانی و تکنیسین هواپیما موضوع ماده 8 قانون خدمت وظیفه عمومی نمیباشد.
ماده 45 - وزارت آموزش و پرورش، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، آموزشگاه فنون هواپیمایی موظفند مشخصات کامل مشمولینی را که به منظور خدمت و یا تحصیل در مراکز آموزشی مربوطه پذیرفته اند بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان جهت ثبت در دفتر وضعیت مشمولین اعلام دارند.
ماده 46 - چنانچه هر یک از مشمولین مواد 6 و 7 و 8 و 9 قانون خدمت وظیفه عمومی در هر مرحله از انجام تعهد مقرره خودداری نمایند وزارت بهداری، آموزش و پرورش، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و آموزشگاه فنون هواپیمایی حسب مورد موظفند مراتب را بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول اعلام دارند.
ماده 47 - حوزه های وظیفه ذیربط بوضع مشمولیت این قبیل افراد رسیدگی و در صورت بلامانع بودن مانند سایر مشمولین جهت انجام خدمت وظیفه عمومی اعزام خواهند نمود.
ماده 48 - مشمولین وظیفه عمومی مندرج در ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی عبارتند از:
1 - دارندگان مدارک دکترای پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، دامپزشکی، متولدین 1328 و بعد از آن تا پایان پنجاه سالگی.
2 - دارندگان مدارک دکترای غیر گروه پزشکی و دارندگان مدارک فوق لیسانس و لیسانس متولدین 1334 و بعد از آن تا پایان پنجاه سالگی.
3 - دارندگان مدارک فوق دیپلم و دیپلم و کمتر از آن و اشخاص فاقد سواد متولدین 1338 و بعد از آن تا پایان پنجاه سالگی.
ماده 49 - وزارتخانه ها، ادارات و موسسات دولتی و وابسته به دولت، دفاتر اسناد رسمی، بانکها، شرکتهای تعاونی، نهادهای قانونی، موسسات خصوصی که قانوناً انجام امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی حسب مورد در زمره وظائف آنان بوده و یا در ارتباط با وظائف آنان قرار دارد موظفند از مشمولین موضوع ماده 48 این آییننامه مدارک دال بر رسیدگی بوضع مشمولیت آنان را اخذ و جزو منضمات پرونده متشکله منظور نمایند.
تبصره - از مشمولین متولد 1328 تا پایان 1337 در صورتی مدارک دال بر رسیدگی بوضع مشمولیت آنان خواسته میشود که برای مسئولین یا متصدیان سازمانهای مندرج در ماده 49 این آییننامه محرز شود مشمول دارای مدرک لیسانس یا بالاتر میباشد.
ماده 50 (اصلاحی 1365/04/25)- مدارک دال بر رسیدگی بوضع مشمولیت خدمت وظیفه عمومی به شرح زیر میباشند:
الف - کارت پایان خدمت دوره ضرورت (زیر پرچم سابق)
ب - کارت معافیت دائم
ج - کارت معافیت موقت (کفالت یا پزشکی و یا معافیت برادر یا فرزند اسیر) در مدت اعتبار آن.
د - گواهی اشتغال به تحصیل بر اساس کارت معافیت تحصیلی معتبر.
ﮬ- گواهی صادره از نیروهای نظامی و انتظامی مبنی بر استخدام در نیروهای مذکور.
و - گواهی صادره از نیروهای نظامی و انتظامی مبنی بر اشتغال بخدمت دوره ضرورت در نیروهای مذکور بدون داشتن غیبت اولیه.
ز - گواهی صادره از اداره وظیفه عمومی یا نواحی ژاندارمری در حد اختیار تفویضی توسط اداره وظیفه عمومی که حسب مورد بامضا رئیس اداره وظیفه عمومی و یا فرمانده ناحیه ذیربط خواهد رسید.
ح - گواهی اشتغال به تحصیل و یا خدمت در وزارت بهداری، وزارت آموزش و پرورش، سازمان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، آموزشگاه فنون هواپیمایی موضوع مواد 6 و 7 و 8 و 9 قانون خدمت وظیفه عمومی.
ط - احکام صادره از محاکم صالحه در مورد ثبت معاملات مشمولین
ی - دفترچه آماده بخدمت بدون مهر غیبت در مدت اعتبار آن.
ک - کارت محرومیت از انجام خدمت وظیفه عمومی که به استناد قوانین قبلی صادر شده باشد.
تبصره (اصلاحی 1365/04/25)- اداره وظیفه عمومی بنا بر مقتضیات و حسب مورد میتواند مدارک لازم جهت انجام امور موضوع ماده 10 قانون را مورد تجدید نظر قرار داده و اصلاحات لازم از طریق شورای هماهنگی موضوع تبصره 2 ماده 21 قانون وظیفه عمومی تهیه و از طریق وزارت کشور جهت تصویب هیات وزیران پیشنهاد نماید.
ماده 51 - ارزش و اعتبار ارائه هر یک از مدارک موضوع ماده 50 از لحاظ انجام امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی حسب مورد به شرح زیراست:
الف - دارندگان کارت پایان خدمت دوره ضرورت یا کارت معافیت دائم میتوانند کلیه امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی را انجام دهند.
ب - دارندگان کارت معافیت موقت (کفالت یا پزشکی) در مدت اعتبار آن میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند:
1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه.
2 - دریافت هر گونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی.
3 - کاندیدا شدن جهت شوراها و انجمنهای قانونی.
4 - تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دوره های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
5 - عضویت در شرکتهای تعاونی.
6 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال به طور مستقیم و غیر مستقیم در دفاتر اسناد رسمی.
7 - دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی.
8 - استخدام به صورت روزمزد - خرید خدمت در وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی و شرکتهای دولتی.
ج (اصلاحی 1365/04/25)- دارندگان گواهی اشتغال به تحصیل بر اساس کارت معافیت تحصیلی معتبر در مدت اعتبار آن میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند:
1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه.
2 - دریافت هر گونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی.
3 - کاندیدا شدن جهت شوراها و انجمنهای قانونی.
4 - عضویت در شرکتهای تعاونی.
5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال به طور مستقیم و غیرمستقیم در دفاتر اسناد رسمی.
6 - تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دوره های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
7 - دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی.
8 - استخدام به صورت روزمزد - خرید خدمت در وزارتخانه ها، موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی شرکتهای دولتی
د - دارندگان گواهی صادره از نیروهای نظامی و انتظامی مبنی بر استخدام در نیروهای مذکور میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند:
1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه.
2 - دریافت هرگونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی.
3 - تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دوره های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه های مربوطه.
4 - عضویت در شرکتهای تعاونی.
5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیرقهری اموال به طور مستقیم و غیرمستقیم در دفاتر اسناد رسمی.
ﮬ - دارندگان گواهی صادره از نیروهای نظامی و انتظامی مبنی بر اشتغال بخدمت دوره ضرورت میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند:
1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه.
2 - دریافت هر گونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی.
3 - تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دوره های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
4 - عضویت در شرکتهای تعاونی.
5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیرقهری اموال به طور مستقیم در دفاتر اسناد رسمی.
6 - دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی.
ز - دارندگان گواهی صادره از اداره وظیفه عمومی یا نواحی ژاندارمری در حد اختیار تفویضی میتوانند اموری را که در گواهی صادره ذکر شده است انجام دهند.
ح (اصلاحی 1365/04/25)- دارندگان دفترچه آماده بخدمت بدون مهر غیبت در مدت اعتبار آن میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند:
1 - دارندگان دفترچه آماده بخدمت بدون مهر غیبت در مدت اعتبار آن چنانچه موفق به انجام مراحل ثبت نام و آزمون صدور گواهینامه شدند گواهینامه صادر و به آنان تحویل خواهد شد.
2 - دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی.
3 - استخدام به صورت روزمزد - خرید خدمت در وزارتخانهها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی و شرکتهای دولتی.
ط - دارندگان گواهی اشتغال به تحصیل و یا خدمت در وزارت بهداری و وزارت آموزش و پرورش و آموزشگاه فنون هواپیمایی و شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران موضوع مواد 6 - 7 - 8 - 9 قانون خدمت وظیفه عمومی میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند:
1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه.
2 - دریافت هر گونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه ها و موسست دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی.
3 - کاندیدا شدن جهت شورها و انجمنهای قانونی.
4 - عضویت در شرکتهای تعاونی.
5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال به طور مستقیم و غیرمستقیم در دفاتر اسناد رسمی.
ی - دارندگان احکام صادره از محاکم صالحه در مورد ثبت معاملات مشمولین میتوانند امور مربوط به ثبت معاملات غیرقهری آنان را در حدی که در حکم قید شده است انجام دهند.
ک - دارندگان کارت محرومیت از انجام خدمت وظیفه عمومی که به استناد قوانین قبلی صادر شده است میتوانند کلیه امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی را با رعایت قوانین مربوطه انجام دهند.
تبصره 1 - چنانچه مسئولین یا متصدیان سازمانهای مجری ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی امور مندرج در ماده مذکور را بدون ارائه مدرک دال بر رسیدگی بوضع مشمول (موضوع ماده 50 این آییننامه) انجام دهند امور انجام شده از درجه اعتبار ساقط است و مراتب به سازمان ذیربط به منظور تعقیب قانونی مسئول یا متصدی متخلف اعلام خواهد شد.
تبصره 2 - تایید اصالت کارتهای معافیت موقت موضوع بند (ب) این ماده باید از حوزه های وظیفه عمومی صادرکننده کارتهای مزبور استعلام گردد.
تبصره 3 - ادارات و نواحی و مناطق آموزش و پرورش و دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و شورای مدیریت حوزه علمیه قم و یا نماینده رسمی آن در شهرستانها حسب مورد گواهی اشتغال به تحصیل برای دانش آموزان و هنرآموزان و دانشجویان و هنرجویان و طلاب علوم دینی در مورد موضوعات مندرج در بند «ج» این ماده در طول سال تحصیلی که در آن سال به تحصیل اشتغال دارند بر اساس کارت معافیت تحصیلی آنان صادر خواهند نمود.
تبصره 4 - نیروهای نظامی و انتظامی موظفند گواهی موضوع بند «ﮬ» ماده 51 این آییننامه را با توجه
به ماده 58 قانون فقط برای پرسنل وظیفه ای که دفترچه آماده بخدمت آنان فاقد مهر غیبت باشد صادر نمایند.
تبصره 5 - استخدام در نیروهای نظامی و انتظامی به صورت رسمی و پیمانی مشمول مقررات این ماده نبوده و طبق قوانین نیروی ذیربط مجاز خواهد بود.
ماده 52 - مسئولین یا متصدیان سازمانهای مجری ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی موظفند حسب مورد در موقع انجام امور موضوع ماده مذکور تاریخ تولد اشخاص را با توجه به مواد 8 و 9 و 10 این آییننامه در اسناد و مدارک تنظیمی قید نمایند.
ماده 53 - در زمان جنگ و بسیج همگانی در صورت لزوم مشمولینی که به علتی در زمان صلح از خدمت دوره ضرورت معاف شده اند بخدمت احضار و از حقوق و مزایای مشمولین دوره احتیاط هم طبقه خود استفاده خواهند نمود.
ماده 54 - احضار مشمولین فوق پس از پیشنهاد ستاد مشترک ارتش و تصویب شورای عالی دفاع با اداره وظیفه عمومی خواهد بود اداره وظیفه عمومی مراتب را از طریق رسانه های گروهی به اطلاع عموم رسانیده و احضارشدگان را مانند سایر مشمولین بخدمت اعزام خواهد نمود.
تبصره 1 - ستاد مشترک ارتش در اینمورد با ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هماهنگی خواهد نمود.
تبصره 2 - از مشمولینی که به علت نقص عضو یا ابتلاء به بیماریهای جسمی و روانی به طور موقت یا دائم از انجام خدمت دوره ضرورت در زمان صلح معاف شدهاند در شورای پزشکی معاینه مجدد به عمل آمده و در صورت بقاء بیماری برابر نظریه شورای پزشکی بخدمت اعزام نخواهند شد.
ماده 55 - مشمولانی که با طی دوره دانشکده ها و آموزشگاههای نظامی و انتظامی برای خدمت در کادر ثابت استخدام میشوند اگر مدت تحصیل از دو سال کمتر باشد مدتی از دوره خدمت آنان به نسبت کسری خدمت تا دو سال جزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.
تبصره - نیروهای نظامی و انتظامی موظفند کارت پایان خدمت دوره ضرورت را جهت موظفین و بازنشستگان مربوطه که به سن 50 سالگی نرسیده اند صادر و به آنان تحویل نمایند.
ماده 56 - در صورتی که محصلین کادر ثابت مراکز آموزش نیروهای نظامی و انتظامی قبل از نیل بدرجه (یا پایان دوره آموزشی در مورد سپاه پاسداران و کمیته های انقلاب اسلامی) مستعفی یا اخراج شوند مدت آموزش جزء خدمت دوره ضرورت محسوب نگردیده و دو سال خدمت دوره ضرورت را انجام خواهند داد.
تبصره 1 - قسمتهای مربوطه موظفند مشمولان فوق را بحوزه وظیفه محل معرفی نموده و حوزه های وظیفه ذیربط بوضع این قبیل مشمولان رسیدگی و در صورت بلامانع بودن مانند سایرین بخدمت اعزام خواهند نمود.
تبصره 2 - مشمولان فوق نمیتوانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند مگر اینکه در سال اعزام مشمولین هم طبقه خود واجد شرایط معافیت تحصیلی باشند.
ماده 57 - محصلین کادر ثابت مراکز آموزش نظامی و انتظامی چنانچه به علت عدم صلاحیتی که ناشی از اراده آنان نباشد اخراج شوند مدت تحصیل آنان در مراکز فوق جزو خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد. در صورتی که مدت آموزش معادل یا بیشتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد کارت پایان خدمت دوره ضرورت آنان توسط قسمت مربوطه صادر و تحویل خواهد شد و در صورتی که مدت آموزش کمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد کسری آن را تا دو سال در همان نیرو یا سازمان انجام داده و کارت پایان خدمت دوره ضرورت را دریافت خواهند نمود.
تبصره - قسمتهای مربوطه موظفند پس از صدور کارت پایان خدمت دوره ضرورت مراتب را بحوزه وظیفه محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمایند.
ماده 58 - تشخیص ارادی یا غیرارادی بودن عدم صلاحیت با شورا یا مرجع تصمیم گیرنده در مورد اخراج دانشجو یا دانش آموز میباشد.
تبصره - عدم استعداد تحصیلی و مردودیت در آزمایشات مراکز آموزشی و فرهنگی که منجر به اخراج شود ارادی محسوب میگردد.
ماده 59 - محصلین مراکز آموزشی کادر ثابت نیروهای نظامی و انتظامی چنانچه قبل از نیل بدرجه (یا پایان دوره آموزش در مورد کمیته و سپاه) به علت بیماری برکنار گردند در صورتی که مدت آموزش معادل مدت خدمت دوره ضرورت یا بیشتر آن باشد کارت پایان خدمت دوره ضرورت توسط قسمت مربوطه صادر و به آنان تحویل خواهد شد. چنانچه مدت آموزش کمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد به نزدیکترین حوزه وظیفه عمومی محل معرفی و در شورای پزشکی معاینه گردیده و در صورتی که طبق مقررات این آییننامه قادر بانجام خدمت و بلامانع تشخیص داده شوند جهت ادامه بقیه خدمت دوره ضرورت بقسمت مربوطه اعزام خواهند شد.
ماده 60 - افسران و همافران و درجه داران کادر ثابت نیروهای نظامی و انتظامی و اعضاء ثابت سپاه پاسداران و کمیته های انقلاب در صورتی که به موجب مقررات استخدامی مربوطه از خدمت اخراج و یا مستعفی شوند مدت تحصیل آنان در مراکز آموزشی قبل از نیل بدرجه (یا پایان دوره آموزشی در مورد کمیته و سپاه) جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد و چنانچه مدت خدمت آنان بعد از نیل به درجه یا پایان دوره آموزش (مدت خدمت افسری، همافری، درجه داری عضویت ثابت سپاه و کمیته) معادل مدت دوره ضرورت یا بیشتر از آن باشد کارت پایان خدمت دوره ضرورت آنان توسط قسمت محل خدمت صادر و تحویل خواهد شد در صورتی که مدت خدمت آنان کمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد چنانچه قادر به انجام خدمت و بلامانع باشند بقیه خدمت دوره ضرورت را با درجه سربازی وظیفه در قسمت مربوطه انجام داده و کارت پایان خدمت دوره ضرورت دریافت خواهند نمود.
تبصره - قسمت محل خدمت مشمولین مواد فوق کلیه تغییرات حاصله در وضع خدمتی آنان را ضمن ارسال یکبرگ تصویر شناسنامه بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه اعلام خواهند نمود.
ماده 61 - مراکز آموزش نیروهای نظامی و انتظامی موظفند مشخصات کامل مشمولانی را که جهت تحصیل پذیرفته اند بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمایند.
ماده 62 - مشمولانی که به عنوان کارمند رسمی با تعهد خدمت در نیروهای نظامی و انتظامی استخدام شوند پس از انجام تعهد از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.
ماده 63 - مدت تعهد مزبور در مورد کارمندانی که از گروه پزشکی و فنی بوده و دارای مدرک تحصیلی فوق دیپلم و بالاتر باشند در نقاط عادی 6 سال و در نقاطبد آب و هوا 4 سال خواهد بود و در مورد سایر کارمندان در نقاط عادی 9 سال و در نقاط بد آب و هوا 6 سال خواهد بود.
تبصره 1 - مدتهای تعهد مذکور در این ماده ناظر به مشمولانی است که از تاریخ 63/7/29 ببعد در نیروهای نظامی و انتظامی استخدام شده یا بشوند.
تبصره 2 - طبقه بندی گروه پزشکی و فنی بر مبنای قانون استخدام سازمان متبوع کارمندان خواهد بود.
تبصره 3 - نیروهای نظامی و انتظامی استخدام کننده مشخصات کارمندان استخدامی فوق را بحوزه وظیفه محل صدور شناسنامه آنان اعلام خواهند نمود.
ماده 64 - نیروهای نظامی و انتظامی استخدام کننده کارمند موظفند در طول مدت خدمت به آنان آموزش نظامی عمومی بدهند.
ماده 65 - آن عده از کارمندان فوق که به علت انتزاع قسمت مربوطه از نیروهای نظامی و انتظامی بیکی از وزارتخانه ها یا سازمانهای دولتی و وابسته به دولت و یا شهرداری و هلال احمر یا نهادهای قانونی منتقل شوند بقیه مدت تعهد خود را در سازمان جدید انجام خواهند داد و چنانچه این قبیل کارمندان قبلا دوره آموزش نظامی را طی ننموده باشند سازمانهای مذکور موظفند با همکاری نیروهای نظامی و انتظامی ترتیب آموزش نظامی آنان را بدهند.
ماده 66 - نیروهای نظامی و انتظامی و همچنین وزارتخانه ها و سازمانهای مندرج در ماده 65 موظفند پس از انجام تعهد مراتب را ضمن ارسال یکبرگ تصویر شناسنامه به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه کارمندان اعلام دارند. حوزه وظیفه ذیربط کارت معافیت از خدمت دوره ضرورت جهت آنان صادر خواهد نمود.
ماده 67 - چنانچه کارمندان مذکور قبل از انجام تعهد از خدمت مستعفی و یا اخراج شوند نیروهای نظامی و انتظامی و سازمان مربوطه موظفند مراتب را بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام دارند.
ماده 68 - چنانچه کارمندان مذکور قبل از انجام تعهد بنا بر تشخیص نیروهای نظامی و انتظامی و سازمان مربوطه به عللی خارج از اعمال ارادی از خدمت برکنار شوند در صورتی که مدت خدمت آنان حداقل در نقاط عادی 5 سال و در نقاط بد آب و هوا 3 سال باشد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود چنانچه کمتر از مدتهای مذکور خدمت نموده باشند به ازاء هر یک سال کسری 4 ماه خدمت دوره ضرورت انجام خواهند داد که در هر حال مدت خدمت دوره ضرورت آنان کمتر از 4 ماه نخواهد بود.
تبصره 1 - نیروهای نظامی و انتظامی و سازمانهای مربوطه موظفند مراتب را در مورد این قبیل کارمندان به منظور صدور کارت معافیت از خدمت دوره ضرورت یا انجام بقیه خدمت دوره ضرورت بحوزه وظیفه عمومی محل اعلام نمایند.
تبصره 2 - حوزه وظیفه ذیربط حسب مورد نسب به صدور کارت معافیت از خدمت دوره ضرورت برای کسانی که تعهد خود را انجام داده اند یا اعزام کارمندانی که دارای کسری خدمت هستند اقدام و برای این قبیل کارمندان نیز پس از انجام کسری خدمت کارت معافیت صادر خواهد نمود.
تبصره 3 - در صورتی که کارمندان مذکور در تبصره 2 ماده 68 مایل باشند به جای کارت معافیت از کارت پایان خدمت دوره ضرورت استفاده کننده [کنند] میتوانند مانند سایر مشمولان خدمت دوره ضرورت را به طور کامل انجام داده و از کارت پایان خدمت دوره ضرورت استفاده نمایند.
ماده 69 - سربازان وظیفه ای که حین انجام خدمت دوره ضرورت با داشتن حداقل گواهینامه دوره ابتدائی و سپردن تعهد 5 سال خدمت پیمانی برای خدمت در مشاغل سازمانی مورد نیاز نیروهای نظامی و انتظامی استخدام گردند دو سال از خدمت آنان در صورت انجام تعهد به منزله خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.
تبصره - نیروهای نظامی و انتظامی استخدام کننده موظفند مراتب استخدام مشمولین مذکور را بحوزه اعزام کننده اعلام دارند.
ماده 70 - نیروهای نظامی و انتظامی استخدام کننده مشمولین فوق موظفند پس از انجام تعهد کارت پایان خدمت دوره ضرورت برای آنان صادر و تحویل نمایند.
ماده 71 - چنانچه مشمولین فوق قبل از انجام تعهد بهر علت مستعفی و یا از خدمت برکنار گردند و مشمولین معافیتهای قانونی نباشند با احتساب مدتی از دوره ضرورت که قبل از استخدام انجام داده اند بقیه خدمت دوره ضرورت را تا دو سال در نیروی مربوطه انجام خواهند داد.
ماده 72 - نیروهای نظامی و انتظامی مراتب را در مورد مشمولین ماده فوق ضمن ارسال یکبرگ تصویر شناسنامه بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام خواهند نمود.
ماده 73 - استخدام پرسنل وظیفه ای که با داشتن غیبت اولیه بخدمت دوره ضرورت اعزام شده اند تحت هر عنوان در نیروهای نظامی و انتظامی مجاز نمیباشد.
ماده 74 - نیروهای نظامی و انتظامی مذکور در این آییننامه عبارتند از:
الف - وزارتین دفاع و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران.
ب - ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
ج - ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران.
د - نیروهای سه گانه ارتش جمهوری اسلامی ایران.
ﮬ - ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی ایران.
و - کمیته های انقلاب اسلامی ایران
ز - همچنین ستادها - ادارات - یگانها - و شرکتهای تابعه و وابسته به آنها.
ح - پلیس قضائی.
ماده 75 - مشمولانی که وارد خدمت دوره ضرورت میشوند طبق آییننامه های ارتش جمهوری اسلامی ایران نسبت به انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی و مقام رهبری (فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران) سوگند وفاداری یاد خواهند کرد.
فصل دوم - احضار برای دوره ضرورت
ماده 76 - اداره وظیفه عمومی در هر سال مشمولینی را که در آن سال وارد سن 19 سالگی میشوند به منظور رسیدگی بوضع مشمولیتشان از طریق رسانه های گروهی احضار خواهد نمود.
ماده 77 - طبقات احضار شده مشمولین در هر سال بضمیمه آگهیهای احضار به وزارت امور خارجه اعلام میگردد. وزارت امور خارجه مراتب را جهت اطلاع مشمولین مقیم خارج از کشور به کنسولگریها و نمایندگیهای سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران اعلام خواهد نمود.
ماده 78 - کنسولگریها و نمایندگیهای سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران موظفند آگهی احضار طبقات احضار شده را به اطلاع مشمولان مقیم حوزه ماموریت خود و مشمولان مقیم نزدیکترین کشور محل ماموریت (در صورتی که در آن کشور نمایندگی سیاسی وجود نداشته باشد) برسانند.
ماده 79 - مشمولان احضار شده مکلفند به منظور روشن شدن وضع مشمولیتشان در طول سالی که وارد سن 19 سالگی میشوند خود را به سازمانهای وظیفه عمومی محل تولد یا محل سکونت خود معرفی نمایند.
ماده 80 - مشمولان مقیم خارج از کشور موظفند به منظور روشن شدن وضع مشمولیتشان خود را به کنسولگری یا نمایندگی سیاسی جمهوری اسلامی ایران در کشور محل اقامت خود و در صورت نبودن آن به نزدیکترین نمایندگی کنسولی یا سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران معرفی نمایند.
ماده 81 - اداره ثبت احوال هر محل مکلف است سالانه صورت اسامی و مشخصات مشمولان شهرستان یا بخشها و حوزه ماموریت خود را که در سال بعد به سن مشمولین (احضار) میرسند از دفاتر مربوطه استخراج و به طور تفکیک در چهار نسخه تهیه و تنظیم و سه نسخه آن را تا اول آذرماه هر سال به سازمانها و مراجع وظیفه عمومی ارسال و نسخه چهارم را به عنوان سابقه نگهداری نماید.
ماده 82 - سازمانها و مراجع وظیفه عمومی یک نسخه از صورتهای دریافتی را جهت ثبت در دفاتر مشخصات و وضعیت مشمولان (دفتر اسامی) مربوطه نگهداری نموده و دو نسخه دیگر را به مراجع زیر ارسال خواهند نمود:
الف - نسخه اول به اداره وظیفه عمومی.
ب - نسخه دوم به هنگ یا گردان ژاندارمری.
ماده 83 - چنانچه پس از ارسال صورتهای مشمولان از ادارات ثبت احوال به سازمانها و مراجع وظیفه عمومی اشخاصی به علت عدم دریافت شناسنامه جهت دریافت آن به ادارات ثبت احوال مراجعه نمایند ادارات مزبور موظفند.
الف - در صورتی که تاریخ تولد مورد ادعای این اشخاص یا مشمولان مندرج در صورتهای ارسالی و یا طبقات قبل که در شمول معافیت طبقاتی نیستند منطبق باشد پس از صدور شناسنامه صورت اسامی آنان را ضمن صورتهای سال بعد ارسال دارند.
ب - در صورتی که تاریخ تولد مورد ادعای اشخاص مذکور در این ماده با سالهای تولد مندرج در صورتهای ارسالی یا طبقات قبلی که در شمول معافیت طبقاتی نیستند منطبق نباشد، برابر مقررات ماده 10 این آییننامه اقدام و پس از صدور شناسنامه صورت اسامی آنان را ضمن صورتهای سال بعد ارسال دارند.
ماده 84 - سازمانها و مراجع وظیفه عمومی که مامور رسیدگی بوضع مشمولان میباشند پس از دریافت صورتهای موضوع ماده 81 موظفند آنها را در دفتر وضعیت و مشخصات مشمولان (دفتر اسامی) برابر دستورالعمل مربوطه که از طرف اداره وظیفه عمومی ابلاغ و در پشت دفتر مزبور ملصق است ثبت نمایند.
ماده 85 - اداره ثبت احوال هر محل مکلف است همه ساله صورت اسامی مشمولان متوفای سال قبل همچنین اسامی کسانی را که از طبقه اناث بوده و اشتباهاً به عنوان ذکور اسامی آنها به سازمان وظیفه عمومی محل داده شده است با انجام تشریفات در ماده 81 در اول آذرماه هر سال به سازمان وظیفه عمومی محل ارسال دارند که در دفتر اسامی منعکس گردد. سازمان وظیفه عمومی محل به محض دریافت صورتهای مذکور برابر ماده 82 اقدام خواهد نمود.
ماده 86 - کلیه اطلاعات مورد نیاز سازمانها و مراجع وظیفه عمومی ضمن فرمهای مخصوصی که با هماهنگی اداره وظیفه عمومی و سازمان ثبت احوال کشور تهیه و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد از طریق اداره ثبت احوال هر محل در اختیار سازمانهای وظیفه عمومی قرار خواهد گرفت.
ماده 87 - شهربانیها، کلانتریها و یگانها و پاسگاههای ژاندارمری موظفند پس از انتشار آگهی احضار و یا اعلام سازمان وظیفه عمومی محل مشمولان حوزه ماموریت خود را شناسائی نموده و بآنان ابلاغ نمایند به منظور روشن شدن وضع مشمولیتشان خود را به سازمانهای وظیفه عمومی معرفی نمایند.
ماده 88 - حوزه وظیفه یا گروهان و یا پاسگاه ژاندارمری منطبق با مرکز شهرستان و بخش بمحض دریافت صورتهای مذکور در ماده 81 این آییننامه موظفند اسامی مشمولان حوزه استحفاظی پاسگاههای تابعه و مجاور خود را به طور مجزا استخراج و به پاسگاه مربوطه بفرستند تا هر پاسگاه نسبت به احضار و اعزام مشمولان حوزه استحفاظی اقدام کند.
ماده 89 - در هر یک از پاسگاههای ژاندارمری غیرمنطبق با مراکز بخش اسامی مشمولان حوزه استحفاظی آن پاسگاه در دفتری که بهمین منظور اختصاص داده میشود ثبت میگردد اعم از اینکه مشمولان مزبور در حوزه استحفاظی پاسگاه متولد شده یا در آنجا اقامت داشته باشند. مشمولان نیز مکلفند در موقع تغییر اقامت مراتب را به پاسگاه ژاندارمری اطلاع دهند تا تغییرات در دفتر مزبور ثبت گردد.
ماده 90 - نمایندگیهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور باید دفتری جهت ثبت اسامی مشمولین مقیم حوزه ماموریت خود و مشمولان مقیم خارج از محل اقامت آنان که نمایندگی کنسولی یا سیاسی وجود ندارد تهیه و مشخصات کامل هر یک را با قید شماره شناسنامه تاریخ و محل تولد شغل و نشانی کامل محل اقامت را در آن ثبت نمایند.
ماده 91 - نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج موظفند در تیرماه سال احضار اسامی مشمولان مقیم حوزه ماموریت خود را که آگهی احضار آنان منتشر شده است از دفتر مذکور استخراج و در دو نسخه از طریق وزارت امور خارجه به اداره وظیفه عمومی ارسال دارند.
فصل سوم - رسیدگی
ماده 92 (اصلاحی 1365/04/25)- دستورالعملها، بخشنامه ها و اطلاعیه ها و امور اجرایی مربوط که موضوعاً مربوط به امور وظیفه عمومی و به نحوی در ارتباط با نیروهای نظامی و انتظامی و مراجع قضایی باشد در شورای هماهنگی موضوع تبصره 2 ماده 21 قانون خدمت وظیفه عمومی مطرح گردیده و پس از تایید شورای مزبور برای کلیه دستگاههای فوق الذکر لازم الاجرا خواهد بود.
ماده 93 - وزارت کشور، ستاد مشترک ارتش، ستاد مرکزی سپاه و دیوانعالی کشور نمایندگانی به منظور شرکت در شورای هماهنگی که زیر نظر رئیس اداره وظیفه عمومی تشکیل میگردد معرفی خواهند نمود.
ماده 94 - نمایندگان معرفی شده باید در امور نظامی و انتظامی آگاهی لازم داشته و در مواقع ضروری بتوانند ضمن ارتباط با سازمان مربوطه در رفع مشکلات مطروحه همکاری لازم را به عمل آورند.
ماده 95 - در صورتی که هر یک از نمایندگان وزارتخانه و سازمانهای مذکور در ماده 93 این آییننامه برای اعلام نظر نسبت به موارد مطروحه جلب نظر سازمان متبوع خود را ضروری تشخیص دهد میتواند اعلام نظر نهایی را به جلسه بعدی موکول نماید.
ماده 96 - سازمانهای وظیفه عمومی موظفند در طول سال احضار به طور مداوم بوضع مشمولان مقیم یا متولد حوزه ماموریت خود رسیدگی نمایند به طوریکه قبل از رسیدن بسال اعزام تکلیف کلیه مشمولین روشن شده باشد.
ماده 97 - مشمولان وظیفه عمومی مکلفند در طول سال احضار به سازمان وظیفه عمومی محل تولد یا محل اقامت خود مراجعه و ضمن تسلیم مدارک زیر خود را معرفی نمایند تا بوضع مشمولیت آنان رسیدگی شود.
الف - عکس بتعداد مورد نیاز.
ب - فتوکپی شناسنامه بتعداد مورد نیاز.
ج - گواهی فراغت از تحصیل در صورتی که فارغ التحصیل داخل کشور باشند در مورد دیپلمه ها از ادارات آموزش و پرورش و در مورد فوق دیپلم و لیسانس و بالاتر از دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مربوط و چنانچه فارغ التحصیل خارج کشور باشند گواهی ارزش تحصیلی در مورد دیپلمه ها از وزارت آموزش و پرورش و در مورد فوق دیپلم و لیسانس و بالاتر از وزارت فرهنگ و آموزش عالی و در مورد طلاب علوم دینی ارزش تحصیلی بر مبنای ارزشیابی مدرک تحصیلی آنان یا شورای مدیریت حوزه علمیه قم و یا نماینده رسمی آن خواهد بود.
تبصره 1 - گواهی فوق صرفاً به منظور ارائه به سازمانهای وظیفه عمومی بوده و قید این مطلب در متن آن الزامی است.
تبصره 2 - نداشتن یا مفقود نمودن شناسنامه موجب سلب تکلیف مشمولان از لحاظ اجرای تکالیف مقرر در این ماده نبوده و این قبیل مشمولان موظفند به موقع نسبت به تهیه شناسنامه یا المثنای آن اقدام نمایند.
ماده 98 - مشمولانی که برابر ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش عالی و موافقت اداره وظیفه عمومی برای ادامه تحصیل به خارج از کشور عزیمت می نمایند پس از فراغت از تحصیل یا ترک آن مکلفند حداکثر ظرف یک سال به منظور رسیدگی بوضع مشمولیتشان به کشور مراجعه و خود را به سازمانهای وظیفه عمومی معرفی نمایند.
ماده 99 - مشمولانی که پس از احضار بخدمت در موارد استثنائی به طور موقت و با اجازه اداره وظیفه عمومی بخارج از کشور مسافرت میکنند مکلفند در خاتمه مدت تعیین شده به کشور مراجعه نموده و خود را به سازمانهای وظیفه عمومی معرفی نمایند.
ماده 100 (اصلاحی 1365/04/25)- مشمولانی که دارای کارت پایان خدمت یا معافیت دایم باشند تا زمانی که اداره وظیفه عمومی خروج آنان را از کشور در حدود قوانین ممنوعاعلام ننماید میتوانند از کشور خارج شوند.
ماده 101 - بمشمولانی که دارای معافیت موقت میباشند در صورت لزوم و با اجازه اداره وظیفه عمومی در مدت اعتبار کارت معافیت موقت اجازه خروج از کشور داده خواهد شد.
ماده 102 - مشمولان غائب میتوانند با اجازه اداره وظیفه عمومی به منظور معالجه بیماری که ضرورت آن بتایید شورای عالی پزشکی وزارت بهداری یا شورای پزشکی موضوع ماده 43 قانون خدمت وظیفه عمومی رسیده باشد از کشور خارج شوند.
ماده 103 - اداره وظیفه عمومی از مشمولانی که به طور موقت در موارد مندرج در این آییننامه بخارج مسافرت مینمایند تضمین لازم به صورت سپرده نقدی یا ضمانتنامه بانکی اخذ نموده و با مشمول شرط می نمایند که در صورت عدم مراجعت به موقع مبلغ مورد تضمین بنفع دولت ضبط و نسبت به احضار مشمولان مورد بحث از طریق مبادی ذیربط اقدام لازم به عمل خواهد آورد.
تبصره 1 (اصلاحی 1378/10/05)- در صورتی که تودیع سپرده نقدی یا ضمانتنامه بانکی مقدور نباشد اداره وظیفه عمومی مجاز است با توجه به شخصیت و موقعیت اجتماعی و وضعیت مشمول و شخصی که به عنوان متعهد مراجعه میکند به جای سپرده نقدی یا ضمانتنامه بانکی تعهد کتبی اخذ نماید.
تبصره 2 (الحاقی 1378/10/05)- فرزندان مشمول مامورین ثابت دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، همچنین کسانی که براساس قوانین مربوط تحت کفالت یا ولایت قانونی آنها هستند با تایید وزارت امورخارجه و ارایه تعهد کتبی میتوانند مادام که ماموریت والدین آنها در خارج از کشور ادامه دارد، ایشان را همراهی نمایند.
تبصره 3 (منسوخ 1384/04/29)- خروج موقت مشمولان زیر از کشور، در صورتی که دارای معافیت تحصیلی باشند در مدت اعتبار کارت معافیت موقت، بدون اخذ تضمینهای فوق الذکر مجاز خواهد بود:
الف - دانشجویان دانشگاهها و موسسات آموزش عالی کشور که از طریق کنکور رسمی سراسری پذیرفته شدهاند با معرفی کتبی مراجع یاد شده.
ب - طلاب علوم دینی حوزههای علمیه با تاییدیه کتبی شورای مدیریت حوزه علمیه قم یا نمایندگی آن در استانها.
ماده 104 - نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در کشورهای خارج صلاحیت رسیدگی بوضع مشمولیت مشمولان مندرج در مواد 98 و 99 و 101 و 102 این آیین نامه را ندارند.
ماده 105 - سازمانهای وظیفه عمومی موظفند مشمولانی را که مراجعه می نمایند مورد معاینه پزشکی قرار داده و برای کسانی که قادر بخدمت تشخیص داده شوند دفترچه آماده بخدمت صادر و تحویل نمایند.
ماده 106 - مشمولانی که دفترچه آماده بخدمت دریافت داشته اند پس از اعلام در رسانه های گروهی موظفند در زمان اعلام شده خود را جهت اعزام به محلهای معینه معرفی نمایند.
ماده 107 - سازمانهای وظیفه عمومی مشمولان مندرج در ماده فوق را برابر دستورالعمل صادره از اداره وظیفه عمومی بمراکز آموزشی اعزام خواهند نمود.
ماده 108 - چنانچه تعداد مشمولین قابل اعزام در هر دوره بیش از ظرفیت اعلام شده توسط مراکز آموزش نیروهای نظامی و انتظامی باشد اداره وظیفه عمومی میتواند اعزام آنان را به دوره های بعد موکول نماید.
ماده 109 - بوضع مشمولانی که ادعای کفالت نمایند وسیله هیئتهای رسیدگی مذکور در مواد 24 و 26 قانون خدمت وظیفه عمومی رسیدگی میگردد.
تبصره (الحاقی 1365/04/25)- رسیدگی به تقاضای معافیت مشمولان (معافیت کفالت یا پزشکی) که برابر مقررات قانون خدمت وظیفه عمومی و آییننامه های اجرایی آن به تحصیل اشتغال داشته و از معافیت تحصیلی استفاده مینمایند پس از فراغت از تحصیل یا ترک تحصیل یا اخراج به عمل خواهد آمد.
ماده 110 - مشمولان مقیم خارج از کشور که مدعی کفالت هستند مکلفند مدارک موردنیاز را به نمایندگی سیاسی یا کنسولگری جمهوری اسلامی محل اقامت و در صورت نبودن نمایندگی سیاسی در محل اقامت به نزدیکترین نمایندگی سیاسی تسلیم نمایند تا از طریق وزارت امور خارجه به اداره وظیفه عمومی ارسال گردد.
ماده 111 - بوضع مشمولیت این قبیل مشمولان در حوزه مرکزی تهران رسیدگی و در صورتی که رای هیات رسیدگی مبنی بر معافیت صادر گردد کارت معافیت به منظور تحویل به مشمول به وزارت امور خارجه ارسال خواهد شد حضور مشمول یا کسان وی در هیئتهای رسیدگی ضروری نمیباشد.
ماده 112 - چنانچه بعد از صدور دفترچه آماده بخدمت و قبل از اعزام بخدمت دوره ضرورت یا قبل از صدور کارت معافیت کفالت تغییری در وضع مشمول حاصل شود که از موجبات معافیت یا بلامانع بودن مشمول باشد در صورت اول مشمول یا هر بار از افراد تحت الکفاله او میتوانند به سازمان وظیفه عمومی که دفترچه آماده بخدمت صادر نموده مراجعه نمایند تا ادعای آنان در هیئتهای رسیدگی مطرح و رای مقتضی صادر شود و در صورت دوم مشمول باید به سازمان وظیفه عمومی مربوطه مراجعه و بلامانع بودن خود را اعلام دارد تا دفترچه آماده بخدمت جهت وی صادر گردد.
ماده 113 - در صورتی که در حین انجام خدمت دوره ضرورت تغییری در وضع مشمول حاصل شود و مشمول یا یکی از بستگان او که مدعی کفالت مشمول نسبت بخود هستند ادعای کفالت نمایند فرماندهان و روسای مربوطه مکلفند مراتب را بحوزه وظیفه عمومی اعزام کننده مشمول اعلام دارند حوزه وظیفه عمومی در اسرع وقت پرونده را در هیات رسیدگی مطرح و در صورتی که رای هیات رسیدگی بر معافیت تکفل صادر گردد مراتب به منظور ترخیص وی بقسمت محل خدمتی مشمول اعلام و کارت معافیت تکفل با رعایت مقررات مربوطه وسیله حوزه وظیفه ذیربط جهت مشمول صادر خواهد شد.
ماده 114 - در صورتی که مشمول یا افرادی از بستگان او که مدعی کفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعا نمایند که حقی از آنان تضییع شده است یا هر یک از اعضاء هیئتهای رسیدگی یا فرماندهان گروهانها و گردانها و هنگها و نواحی ژاندارمری و رئیس اداره وظیفه عمومی با ذکر دلیل موجه برای صادره اعتراض نمایند، پرونده مشمول در هیات رسیدگی تجدید نظر مطرح و رای هیات رسیدگی مزبور به استثنای موارد مندرج در ماده 28 قانون خدمت وظیفه عمومی قطعی و غیرقابل اعتراض خواهد بود.
تبصره (الحاقی 1365/04/25)- تشخیص موجه بودن اعتراض، مذکور در این ماده، با اداره وظیفه عمومی خواهد بود.
ماده 115 - باعتراض مشمولانی که در هیئتهای رسیدگی اولیه سرباز شناخته شدهاند موقعی در هیئتهای رسیدگی تجدید نظر رسیدگی خواهد شد که بخدمت اعزام شده و گواهی اشتغال بخدمت ارائه نمایند.
ماده 116 - در صورتی که دلائل و مدارک مثبت مبنی بر معافیت در پرونده موجود باشد رئیس اداره وظیفه عمومی و یا فرماندهان نواحی یا هنگها یا گردانهای ژاندارمری و یا رئیس منطقه وظیفه عمومی تهران میتوانند قبل از اعزام مشمول بخدمت دستور رسیدگی بپرونده مورد اعتراض مشمول را در هیئتهای رسیدگی تجدید نظر صادر نمایند.
ماده 117 - تشکیل هیئتهای رسیدگی با حضور حداقل سه نفر از اعضاء امکان پذیر است.
ماده 118 - در صورتی که هیات رسیدگی با شرکت کلیه اعضاء تشکیل گردد رای اکثریت مناطق اعتبار بوده و در صورتی که با شرکت 3 نفر از اعضاء تشکیل گردد اتفاق آراء معتبر خواهد بود.
ماده 119 (منسوخ 1365/04/25)- شرط رسمیت جلسه حضور فرماندار یا بخشدار و رئیس وظیفه عمومی محل یا نمایندگان آنان میباشد.
ماده 120 - در صورتی که هیات رسیدگی با حضور 4 نفر از اعضاء تشکیل شود نظر اکثریت مناط اعتبار خواهد بود و چنانچه اکثریت حاصل نشود پرونده در جلسه دیگری که کلیه اعضاء حضور خواهند داشت مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.
ماده 121 - اعضائی که در هیات رسیدگی بدوی اظهار نظر نمودهاند حق شرکت در جلسه هیات رسیدگی تجدید نظر در آن مورد را نخواهند داشت.
فصل چهارم - معافیت ها
بخش اول - معافیت کفالت
ماده 122 - منظور از یگانه مراقب و نگهدارنده یا سرپرست مندرج در ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی مشمولی میباشد که به شرح مواد زیر تنها فرزند یا نوه ذکور بیش از 18 سال هر پدر یا مادر یا جد یا جده یا تنها برادر بیش از 18 سال خواهر یا برادر خود باشد.
تبصره (منسوخ 1384/04/29)- از دو برادر، تنها برادر بیش از 18 سال مشمول که اشتغال به تحصیل دارد به شرط دارا بودن معافیت تحصیلی معتبر و همچنین تحصیل در خارج از محل سکونت مکفول، مشمول معافیت میباشد.
ماده 123 - هرگاه مشمول دارای برادر بیش از 18 سال باشد که به علت نقص عضو یا بیماری به تشخیص هیات رسیدگی یا کسب نظر شورای پزشکی قادر به سرپرستی و مراقبت از افرادی که مشمول ادعای کفالت آنان را مینماید نباشد و یا دارای برادر اسیر یا مفقودالاثری باشد مشمول یگانه مراقب و سرپرست محسوب خواهد شد.
ماده 124 (اصلاحی 1365/04/25)- مشمولان زیر برابر مقررات ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی کفیل شناخته میشوند و چنانچه در 5 سال متوالی دارای شرایط معافیت موقت یک ساله باشند در پایان سال پنجم به آنان معافیت دائم زمان صلح داده خواهد شد.
1 (اصلاحی 1379/03/18)- یگانه مراقب و نگهدارنده پدری که به سن 60 سالگی رسیده و یا پدری که طبق نظر شورای پزشکی نیاز بمراقبت و نگهداری داشته و بتشخیص هیات رسیدگی قادر به اداره امور خود نباشد.
2 (اصلاحی 1365/04/25)- یگانه مراقب و نگهدارنده مادر فاقد شوهر (در صورت مطلقه بودن مادر باید تاریخ ثبت طلاق در دفاتر اسناد رسمی قبل از ورود به سن 16 سالگی مشمول باشد).
تبصره (اصلاحی 1365/04/25)- چنانچه تاریخ ثبت طلاق در دفاتر اسناد رسمی بعد از ورود به سن 16 سالگی و قبل از سن مشمولیت باشد پرونده در شورای پیش بینی شده در تبصره 2 ماده 21 قانون خدمت وظیفه عمومی مطرح و شورا با در نظر گرفتن وضع خانوادگی مشمول مجوز طرح پرونده در هیئتهای رسیدگی را صادر خواهد نمود.
3 - یگانه مراقب و نگهدارنده جد فاقد فرزند که به علت بیماری یا نقص عضو و یا کهولت بنا به تشخیص هیات رسیدگی و با کسب نظر شورای پزشکی نیاز به مراقبت و نگهداری داشته باشد.
4 - یگانه مراقب و نگهدارنده جده فاقد شوهر و فرزند.
5 - یگانه مراقب و نگهدارنده برادر فاقد پدر و همسر و فرزند که به علت بیماری یا نقص عضو بنا به تشخیص هیات رسیدگی و با کسب نظر شورای پزشکی نیاز به مراقبت و نگهداری داشته باشد.
6 - یگانه مراقب و نگهدارنده خواهر فاقد پدر و همسر و فرزندی که به علت بیماری یا نقص عضو بنا به تشخیص هیات رسیدگی و با کسب نظر شورای پزشکی نیاز به مراقبت و نگهداری داشته باشد.
7 - یگانه سرپرست و نگهدارنده برادر یا خواهر صغیر.
ماده 125 (اصلاحی 1365/04/25)- در مورد معافیت به منظور سرپرستی و نگهداری برادر یا خواهر صغیر، مشمولی که با صغار از یک پدر و مادر باشد حق تقدم خواهد داشت و در غیر این صورت مشمولی با صغار از یک پدر باشد حق تقدم دارد و وجود برادران ناتنی صغار مانع از معافیت برادر پدر و مادری آنان نخواهد بود.
ماده 126 - مشمولانی که تنها برادر خواهری باشند که فاقد پدر بوده و تا سن 24 سالگی شوهر اختیار ننماید تا رسیدن خواهر به سن 24 سال تمام میتوانند سالانه از معافیت موقت استفاده نمایند و پس از آن بخدمت اعزام خواهند شد.
ماده 127 - از دو یا سه برادر واجد شرایط اعزام بخدمت یکی از آنان که سن او از دیگران کمتر است به شرطی که خود و برادری که بخدمت رفته است فاقد غیبت باشند با ارائه گواهی اشتغال بخدمت برادر یا برادران دیگر میتواند به تاریخ خاتمه خدمت برادر یا یکی از برادران دفترچه آماده بخدمت دریافت نماید.
تبصره 1 - برادر بزرگتری که برادر یا برادران کوچکتر او بخدمت اعزام شده اند و اعزام وی قبل از آنان بهر علت مقدور نبوده است چنانچه فاقد غیبت باشد میتواند تا خاتمه خدمت یکی از آنان از تاخیر در اعزام به خدمت استفاده نماید.
تبصره 2 - در صورتی که مشمولان مذکور بخدمت اعزام شده باشند نمیتوانند از معافیت تاخیر در اعزام موضوع بند (د) ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی استفاده نمایند.
ماده 128 - به مشمولانی که کفیل خواهر صغیر میشوند چنانچه تا 5 سال متوالی دارای شرایط معافیت باشند در پایان سال پنجم معافیت دائم زمان صلح داده خواهد شد.
تبصره - چنانچه مدت معافیت موقت موضوع ماده فوق کمتر از 5 سال بوده و مشمول بلافاصله واجد شرایط مندرج در ماده 126 این آییننامه بشود مدت معافیت کفالت در زمان صغر خواهر با مدت معافیت کفالت خواهر مجرد در زمان کبر قابل جمع نبوده و مشمول پس از رسیدن خواهر به سن 24 سالگی تمام بخدمت اعزام خواهد شد.
ماده 129 - مشمولانی که برای انجام خدمت وظیفه عمومی احضار میشوند چنانچه در تاریخهای معینه خود را معرفی نکنند از معافیتهای مذکور در این فصل محروم میشوند مگر اینکه در طول مدت غیبت و حین رسیدگی واجد شرایط معافیت کفالت بوده باشند و در سایر موارد تشخیص عذر موجه با رئیس اداره وظیفه عمومی یا نماینده او خواهد بود.
ماده 130 (اصلاحی 1379/03/18)- مدارک لازم برای تشخیص یگانه سرپرست بودن مشمول:
الف - فتوکپی شناسنامه افراد ذینفع که مامور مربوطه با اصل سند سجلی تطبیق داده و ذیل آن نام و نشان خود را با ذکر تاریخ تایید و امضا مینماید.
ب - استشهاد امضا شده توسط سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد.
ج - انجام تحقیقات در مورد صحت و سقم ادعای مشمول و مفاد استشهاد تنظیمی توسط ماموران حوزه یا پاسگاه انتظامی یا کلانتری مربوط و احراز هویت بستگان شهود وی که به گواهی و مهر و امضای فرمانده حوزه یا پاسگاه انتظامی یا کلانتری محل رسیده باشد.
ماده 131 (اصلاحی 1365/04/25)- در پایان هر سال که مشمولان سالم و بلامانع موضوع بند (1) ماده 39 قانون خدمت وظیفه عمومی که بخدمت اعزام شده اند بیش از میزان نیازمندی نیروهای مسلح باشند که در اول همان سال از طرف ستاد مشترک اعلام گردیده است تعداد اضافی از مشمولان بند 2 ماده 39 که مدت خدمت ضرورت آنان بیشتر است حسب اعلام اداره وظیفه عمومی از خدمت ترخیص و بحوزه وظیفه عمومی اعزام کننده معرفی خواهند شد. حوزه وظیفه ذیربط کارت معافیت در زمان صلح جهت آنان صادر و تحویل خواهد نمود.
تبصره - چنانچه افرادی از مشمولان این ماده مایل به ادامه خدمت باشند در صورت نیاز نیروها و سازمان ها میتوانند بخدمت ادامه دهند.
ماده 132 - در صورت تامین نیازمندی نیروهای مسلح به شرح ماده قبل برای مشمولانیکه حداقل 2 سال تمام از معافیت موقت استفاده نمودهاند وسیله حوزه وظیفه ذیربط کارت معافیت دائم در زمان صلح صادر و تحویل خواهد شد.
ماده 133 (اصلاحی 1365/04/25)- با مشمولانیکه پدر یا برادر آنها از تاریخ 1356.10.19 در راه به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی و استمرار آن معمول یا مفقودالاثر یا اسیر شده یا بشوند از نظر معافیت به ترتیب زیر رفتار خواهد شد".
الف - یکنفر از فرزندان یا برادران مشمول فرد معلولی که برابر نظر شورای پزشکی بنیاد شهید به تنهاییی قادر به اداره امور شخصی خود نباشد از انجام خدمت دوره ضرورت و احتیاط معاف دائم خواهد شد.
ب - یکنفر از فرزندان یا برادران مشمول فرد مفقودالاثر از انجام خدمت دوره ضرورت و احتیاط معاف دائم خواهد شد.
ج - یکنفر از فرزندان یا برادران مشمول فرد اسیر سه سال متوالی میتواند از معافیت موقت یک ساله خدمت دوره ضرورت احتیاط استفاده کرده و در پایان سال سوم در صورت بقای اسارت به مشمول معافیت دائم از خدمت دوره ضرورت و احتیاط داده خواهد شد.
تبصره 1 (الحاقی 1365/04/25)- یکنفر از فرزندان و یا برادران مشمول فرد اسیر در صورتی که بیش از سه از تاریخ اسارت اسیر گذشته باشد و در بدو مراجعه مشمول مدت اسارت بیش از سه سال احراز گردد و در صورت وجود سایر شرایط مقرر در قانون در همان نوبت اول برای مشمول کارت معافیت دائم از انجام خدمت صادر گردد.
تبصره 2 (الحاقی 1365/04/25)- مشمولانیکه به موجب قانون اصلاح ماده 45 قانونت خدمت وظیفه عمومی از معافیت موقت استفاده گرده چنانچه در مدت اعتبار معافیت موقت و یا قبل از آن مدت اسارت اسیر از سه سال تجاوز نماید میتوانند به حوزه های وظیفه عمومی ذیربط مراجعه و تقاضا نمایند که معافیت موقت آنان به معافیت دائم تبدیل شود.
ماده 134 (اصلاحی 1365/04/25)- منظور از معلول مندرج در ماده 45 قانون خدمت وظیفه عمومی و ماده 133 این آییننامه فرد ذکوری است که در راه به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی و استمرار آن از تاریخ 1356.10.19 به بعد معلول شده یا بشود و در شورای پزشکی بنیاد شهید معلول شده یا بشود و در شورای پزشکی بنیاد شهید معاینه شده و برابر نظر شورای پزشکی مذکور به تنهایی قادر به اداره امور شخصی نباشد.
ماده 135 - مراتب معلولیت پرسنل نظامی و انتظامی باید مورد تایید نیرو یا سازمان مربوطه بوده و در سایر موارد تایید بنیاد شهید کافی خواهد بود.
ماده 136 - اسیر و مفقودالاثر شخصی است که در راه به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی و استمرار آن از تاریخ 56/10/19 ببعد اسیر یا مفقودالاثر شده و مراتب در مورد پرسنل نیروهای نظامی و انتظامی به تایید نیروی مربوطه و در سایر موارد به تایید بنیاد شهید رسیده باشد.
ماده 137 - چنانچه معلول یا اسیر یا مفقودالاثر غیر از برادر پدر و مادری برادران ناتنی دیگری داشته باشد وجود برادران ناتنی مانع استفاده برادر تنی از معافیت نخواهد بود.
تبصره (الحاقی 1365/04/25)- در صورت تعدد مشمولان در موارد مشابه برابر مقررات مواد 140 تا 155 این آییننامه عمل شود.
بخش دوم - معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهداء
ماده 138 (اصلاحی 1365/04/25)- مشمولانی که پدر یا برادر آنان به درجه رفیع شهادت رسیده یا برسد با داشتن شرایط زیر میتوانند از معافیت موضوع قانون معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهداء مصوب 61/11/25 استفاده کنند:
الف - تاریخ شهادت برادر یا پدر مشمول بعد از نوزدهم دیماه هزار و سیصد و پنجاه و شش باشد.
ب - بیش از هفت سال از تاریخ شهادت تا تاریخ معرفی و یا تا فروردین ماه سالی که طی آن سال مشمول به سن 19 سالگی میرسد نگذشته باشد.
ج - پدر و مادر مشمول یا یکی از آنها در قید حیات بوده و یا مشمول عهده دار سرپرستی برادر یا خواهر صغیر خود باشد.
ماده 139 - شهادت پرسنل نیروهای نظامی و انتظامی باید به تایید نیروی مربوطه و بنیاد شهید برسد و در سایر موارد تایید بنیاد شهید کافی خواهد بود.
ماده 140 (اصلاحی 1365/04/25)- چنانچه از یک خانواده افرادی شهید یا مفقودالاثر یا معلول یا اسیر شده باشند فقط یکنفر از فرزندان یا برادران مشمول آن خانواده میتواند از معافیت استفاده نماید".
ماده 141 - استفاده از معافیت خانواده شهداء در مورد چند برادر مشمول که همه از یک پدر و مادر باشند با توافق والدین خواهد بود و در صورت عدم توافق یکی از آنان توسط اداره وظیفه عمومی به قید قرعه انتخاب خواهد شد.
ماده 142 - در صورتی که پدر شهید فوت نموده و مادر در قید حیات باشد و برادران مشمول او متعدد باشند انتخاب با مادر شهید خواهد بود و در صورتی که مادر نسبت به انتخاب اقدام ننماید یکی از آنان از طریق قرعه توسط اداره وظیفه عمومی انتخاب خواهد شد.
ماده 143 - چنانچه مشمولینی که برادر شهید هستند متعدد بوده و با شهید از پدر یکی ولی از مادر جدا باشند مشمولی حق استفاده از معافیت دارد که با شهید از یک مادر باشد.
ماده 144 - در صورتی که شهید فرزندان مشمول متعدد داشته باشد که از یک مادر نباشند مشمولی میتواند از معافیت استفاده نماید که تعداد خواهر و برادر صغیر بیشتری داشته باشد در صورت نبود خواهر و برادر صغیر حق تقدم با مشمولی است که از مادر و از مادر و از پدر تعداد برادر کمتری داشته باشد.
ماده 145 - در صورتی که شهید دارای برادری از پدر یا مادر بوده که به سن مشمولین رسیده باشند و هر یک از پدر یا مادر مدعی معافیت فرزند خود بشوند در صورت عدم توافق بوضع معافیت رسیدگی نشده و پس از رفع اختلاف با مشمولی که نتوانسته از معافیت استفاده کند مانند مشمولان هم طبقه او رفتار خواهد شد.
ماده 146 - در صورتی که شهید دارای فرزندی باشد که در سن مشمولیت قرار دارد و یا ظرف 7 سال از تاریخ شهادت مشمول بشود و شهید برادر مشمول نیز داشته باشد حق استفاده از معافیت با فرزند شهید خواهد بود مگر اینکه همسر شهید کتباً رضایت دهد که به جای فرزند شهید برادر وی از معافیت استفاده نماید.
ماده 147 - چنانچه پدر و مادر مشمول فوت نموده و برادر و خواهر صغیری نیز وجود نداشته باشد مشمولینی که برادر شهید هستند نمیتوانند از معافیت استفاده نمایند.
ماده 148 - در صورتی که یکی از فرزندان شهید از معافیت موضوع قانون معافیت یک نفر از فرزندان خانواده شهداء استفاده نماید سایر فرزندان شهید نمیتوانند از معافیت کفالت استفاده نمایند.
ماده 149 - چنانچه پدر و مادر شهید فوت نموده و شهید برادر یا خواهر صغیر داشته باشد برادری میتواند از معافیت موضوع قانون معافیت یک نفر از فرزندان خانواده شهداء استفاده نماید که با شهید و برادر یا خواهر صغیر وی حسب مورد از یک پدر یا مادر باشد.
ماده 150 - در صورتی که پدر شهید فوت نموده و مادر در قید حیات باشد و شهید برادران مشمول متعدد تنی و ناتنی داشته باشد حق تقدم با مشمولی است که با شهید از یک پدر و مادر (تنی) میباشد.
ماده 151 - در صورتی که شهید برادران ابوینی نداشته باشد بین برادران ناتنی شهید حق تقدم با برادری خواهد بود که تعداد بیشتری خواهر و یا برادر صغیر داشته باشد. در صورت تساوی شرایط حق تقدم با مشمولی است که دارای برادر کمتر میباشد.
ماده 152 (اصلاحی 1365/04/25)- مشمولی که از معافیت دائم یا موقت کفالت یا پزشکی استفاده نموده یا مینمایند پس از شهادت یا معلولیت یا مفقودالاثر شدن یا اسارت پدر و یا برادر خود میتواند تقاضای تبدیل معافیت کفالت یا پزشکی یا تحصیلی را به معافیت یکنفر از فرزندان یا برادران خانواده طبقات مذکور تسلیم نماید و حوزه وظیفه مربوطه برابر مقررات پس از رسیدگی نسبت به تبدیل کارت معافیت قبلی وی به کارتهای مذکور تسلیم نماید و حوزه وظیفه مربوطه برابر مقررات پس از رسیدگی نسبت به تبدیل کارت قبلی وی به کارت معافیت یکنفر از فرزندان با برادران خانوده آن طبقات اقدام خواهد نمود.
ماده 153 - استفاده مشمول از معافیت پزشکی و معافیت تحصیلی مانع استفاده برادران دیگر وی از معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهداء نخواهد بود.
ماده 154 - غیبت مشمول مانع استفاده وی از معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهداء نخواهد بود.
ماده 155 - چنانچه مشمولی از خانواده شهداء از معافیت کفالت دائم استفاده کرده باشد سایر برادران و فرزندان نمی توانند از معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهداء برای همان موضوع استفاده نمایند. مگر اینکه معافیت کفالت مقدم بر شهادت باشد.
ماده 156 (منسوخ 1365/04/25)- مشمولینی که تقاضای استفاده از معافیت را می نمایند در صورتی که دارای برادر مشمول غایبی باشند تا معرفی برادر غایب به تقاضای آنان رسیدگی نخواهد شد.
ماده 157 (منسوخ 1365/04/25)- رسیدگی به تقاضای معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهداء در هیات های رسیدگی موضوع مواد 24 و 26 قانون خدمت وظیفه عمومی به عمل خواهد آمد.
ماده 158 (اصلاحی 1365/04/25)- مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان یگانه مراقب و نگهدارنده پدر که قادر به اداره امور خود نباشد به شرح زیر است:
1 - تصویر شناسنامه پدر.
2 - تصویر شناسنامه مادر.
3 - تصویر شناسنامه برادران و خواهران مشمول (در صورتی که هر یک از آنان فوت کرده باشند برگ فوت آنان).
4 - عکس پدر مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل اقامت گواهی شده باشد.
5 - تصویر شناسنامه همسر یا همسران دیگر پدر مشمول.
6 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه پدر و مادر مشمول به استعلام حوزه وظیفه ذیربط در مورد مشخصات فرزندان ذکور پدر و مادر.
7 - در صورتی که بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی از حوزه یا گروهان و یا بخش وظیفه ژاندارمری محل صدور شناسنامه مشمول.
8 - برگ تحقیق وضعیت (این برگ بدواً حسب مورد وسیله حوزه وظیفه محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل بکلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول [و] پدر و مادر وی فرستاده میشود مراجع مذکور پس از بررسی و تحقیق و تکمیل و گواهی و امضا و مهر رئیس یا فرمانده مربوطه بحوزه وظیفه ذیربط اعاده خواهند نمود).
9 - برگ معاینه پزشکی پدر مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی بر عدم قدرت به اداره امور و نیاز بمراقبت و نگهداری به علت کهولت یا بیماری یا نقص عضو.
10 - برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی بر اینکه به علت بیماری یا نقص عضو قادر به مراقبت و نگهداری از پدر خود نمیباشد.
11 - برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول بامضای سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد.
تبصره 1 - حضور پدر مشمول در جلسه هیات رسیدگی ضروری است چنانچه پدر مشمول قادر به حضور در جلسه هیات رسیدگی نباشد گواهی مراجع ذیصلاح مبنی بر عدم امکان حضور پدر مشمول در جلسه الزامی است.
تبصره 2 - مشمولان هر یک از مدارک فوق را به تعداد موردنیاز به حوزه وظیفه عمومی ذیربط تحویل خواهند نمود.
ماده 159 (اصلاحی 1379/03/18)- مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان یگانه مراقب و نگهدارنده مادر فاقد شوهر به شرح زیر است.
1 - گواهی فوت پدر.
2 - رونوشت طلاقنامه مادر در صورتی که مادر مشمول مطلقه شده باشد.
3 - تصویر شناسنامه مادر.
4 - تصویر شناسنامه پدر مشمول در صورتی که مادر مشمول مطلقه شده باشد.
5 - تصویر شناسنامه برادران و خواهران مشمول
6 - گواهی فوت برادر یا برادران مشمول در صورتی که فوت نموده باشند.
7 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه مشمول و پدر و مادر وی باستعلام حوزه وظیفه عمومی ذیربط درباره مشخصات فرزندان ذکور مادر.
8 - در صورتی که بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی از حوزه یا گروهان و یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول.
9 - برگ تحقیق وضعیت (این برگ بدواً حسب مورد وسیله حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و مادر او تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و پدر و مادر وی فرستاده میشود مراجع مذکور پس از بررسی و تحقیق و تکمیل و گواهی و امضا و مهر رئیس یا فرمانده مربوطه به حوزه وظیفه عمومی ذیربط اعاده خواهند نمود).
10 - عکس مادر مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل اقامت گواهی شده باشد
11 - تصویر شناسنامه و یا خلاصه فوت شوهر و با شوهران قبلی مادر مشمول.
12 - برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی براینکه به علت بیماری یا نقص عضو قادر به سرپرستی مادر فاقد شوهر خود نمیباشد.
13 - برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول بامضای سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد.
14 - رونوشت مصدق احکام مبنی بر حبس پدر (به نحوی که از تاریخ ارایه آن بیش از یک سال به انقضای حبس باقی مانده باشد.)
تبصره 1 - حضور مادر مشمول در جلسه هیات رسیدگی ضروری است چنانچه مادر مشمول قادر به حضور در جلسه هیات رسیدگی نباشد، گواهی مراجع ذیصلاح مبنی بر عدم امکان حضور مادر مشمول در جلسه الزامی است.
تبصره 2 - مشمولان باید هر یک از مدارک فوق را بتعداد موردنیاز بحوزه وظیفه عمومی مربوطه تحویل نمایند.
ماده 160 - مدارک لازم برای رسیدگی بادعای کفالت مشمولان یگانه مراقب و نگهدارنده جد یا جده پدری یا مادری که قادر به اداره امور خود نباشند به شرح زیر است:
الف (اصلاحی 1365/04/25)- جد پدری یا مادری.
1 - تصویر شناسنامه جد.
2 - تصویر شناسنامه نوه های ذکور و اناث.
3 - گواهی فوت فرزندان جد.
4 - عکس جد مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل اقامت گواهی شده باشد.
5 - برگ تحقیق وضعیت (این برگ بدواً حسب مورد وسیله حوزه وظیفه محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول در مورد فرزندان و نوه های جد تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و پدر و مادر و جد وی فرستاده میشود مراجع مذکور پس از بررسی و تحقیق و تکمیل و گواهی و امضا و مهر رئیس یا فرمانده مربوطه بحوزه وظیفه ذیربط اعاده خواهند نمود).
تصویر شناسنامه همسر یا همسران دیگر پدر مشمول.
6 - برگ معاینه پزشکی جد مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی بر نیاز به مراقبت و نگهداری به علت بیماری یا نقص عضو یا کهولت.
7 - چناچه جد دارای همسران دیگر باشد تصویر شناسنامه آنها.
8 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه افراد بندهای 1 و 2 به استعلام حوزه وظیفه عمومی ذیربط در مورد مشخصات آنان.
9 - در صورتی که بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی از حوزه یا گروهان و یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول.
10 - برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی براینکه به علت بیماری یا نقص عضو قادر به مراقبت و نگهداری از جد خود نمیباشد.
11 - برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول به امضای نظر سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد.
تبصره 1 - حضور جد مشمول با شناسنامه عکس دار در جلسه هیات رسیدگی ضروری است در صورتی که جد بهر علت قادر به حضور در جلسه دادگاه نباشد. گواهی مراجع ذیصلاح مبنی بر عدم امکان حضور وی در جلسه الزامی است.
تبصره 2 - مشمولان هر یک از مدارک فوق را بتعداد موردنیاز بحوزه وظیفه عمومی ذیربط تحویل خواهند داد.
ب (اصلاحی 1365/04/25)- جده مادری یا پدری.
1 - در مورد مشمولانیکه ادعای تکفل جده مادری یا پدری خود را نموده باشند مدارک مذکور در بند الف این ماده به استثنای مدارک مندرج در بند 6.
2 - گواهی فوت شوهر یا طلاقنامه جده که تاریخ وقوع طلاق قبل از رسیدن مشمول به سن مشمولیت باشد.
ماده 161 (اصلاحی 1379/03/18)- مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان یگانه مراقب و نگهدارنده خواهر که قادر به اداره امور خود نباشد به شرح زیر است:
1 - گواهی فوت پدر
2 - تصویر شناسنامه خواهر
3 - تصویر شناسنامهها در مشمول و همسر با همسران دیگر پدر مشمول
4 - برگ تحقیق وضعیت (این برگ بدواً حسب مورد وسیله حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و خواهر تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و پدر و مادر و خواهر وی فرستاده میشود. مراجع مذکور پساز بررسی و تحقیق و تکمیل و گواهی و امضا و مهر رئیس یا فرمانده مربوطه به حوزه وظیفه عمومی ذیربط اعاده خواهند نمود).
5 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سکونت مشمول و پدر و مادر او به استعلام حوزه وظیفه عمومی ذیربط در مورد فرزندان آنها.
6 - در صورتی که بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی از حوزه یا گروهان و یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول.
7 - عکس خواهر مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل اقامت گواهی شده باشد.
8 - در صورتی که پدر مشمول قبلا همسران دیگری داشته است تصویر شناسنامه آنها.
9 - برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی بر اینکه به علت بیماری یا نقص عضو قادر به مراقبت و نگهداری از خواهر خود نمیباشد.
10 - برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول به امضای سه نفر از بستگان مشمول که بتایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد.
11 - برگ معاینه پزشکی خواهر مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی بر اینکه به علت بیماری یا نقص عضو قادر به اداره امور خود نمیباشد و نیاز به مراقبت و نگهداری دارد.
12 - رونوشت مصدق احکام مبنی بر حبس پدر (به نحوی که از تاریخ ارایه آن بیش از یک سال به انقضای حبس باقی مانده باشد.)
تبصره 1 - حضور خواهر مشمول در جلسه هیات رسیدگی ضروری است. چنانچه خواهر مشمول قادر به حضور در جلسه هیات رسیدگی نباشد گواهی مراجع ذیصلاح ذیربط مبنی بر عدم امکان حضور خواهر مشمول در جلسه الزامی است.
تبصره 2 - مشمولان هر یک از مدارک فوق را به تعداد مورد نیاز بحوزه وظیفه عمومی ذیربط تحویل خواهند داد.
ماده 162 - مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان یگانه مراقب و نگهدارنده برادر که قادر به اداره امور خود نباشد به شرح زیر است:
1 - گواهی فوت پدر
2 - تصویر شناسنامه برادر بیمار مشمول
3 - تصویر شناسنامه سایر برادران مشمول
4 - برگ تحقیق وضعیت (این برگ بدواً حسب مورد وسیله حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و برادر او تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و پدر و مادر و برادر وی فرستاده میشود. مراجع مذکور پس از بررسی و تحقیق و تکمیل و گواهی و امضا و مهر رئیس یا فرمانده مربوطه به حوزه وظیفه ذیربط اعاده خواهند نمود.
5 - عکس برادر مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل اقامت گواهی شده باشد.
6 - در صورتی که پدر مشمول قبلا همسران دیگری داشته است تصویر شناسنامه آنها.
7 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سکونت پدر و مادر به استعلام حوزه وظیفه ذیربط در مورد فرزندان آنها.
8 - در صورتی که بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی از حوزه یا گروهان و یا بخش وظیفهعمومی محل صدور شناسنامه مشمول.
9 - برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی براینکه به علت بیماری و یا نقص عضو قادر به اداره امور خود نمیباشد و نیاز به مراقبت و نگهداری دارد.
10 - برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد. 11 - رونوشت مصدق احکام مبنی بر حبس پدر (به نحوی که از تاریخ ارایه آن بیش از یک سال به انقضای حبس باقی مانده باشد.)
تبصره 1 - حضور برادر مشمول در جلسه هیات رسیدگی ضروری است چنانچه برادر مشمول قادر به حضور در جلسه هیات رسیدگی نباشد، گواهی مراجع ذیصلاح ذیربط مبنی بر عدم امکان حضور برادر مشمول در جلسه الزامی است.
تبصره 2 - مشمولان هر یک از مدارک فوق را بتعداد مورد نیاز بحوزه های وظیفه عمومی ذیربط تحویل خواهند نمود.
ماده 163 (اصلاحی 1379/03/18)- مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان یگانه سرپرست و نگهدارنده برادر یا خواهر صغیر به شرح زیر است:
1 - گواهی فوت پدر
2 - تصویر شناسنامه برادران یا خواهران صغیر.
3 - تصویر شناسنامه مادر مشمول و همسر یا همسران دیگر پدر مشمول.
4 - برگ تحقیق وضعیت (این برگ بدواً حسب مورد وسیله حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و پدر و مادر و خواهر و برادر او تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و پدر و مادر و خواهر و برادر وی فرستاده میشود. مرجع مذکور پس از بررسی و تحقیق و تکمیل و گواهی و مهر و امضا رئیس یا فرمانده مربوطه به حوزه وظیفه ذیربط اعاده خواهند نمود).
5 - عکس برادر یا برادران و خواهر یا خواهران صغیر مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل اقامت گواهی شده باشد.
6 - در صورتی که پدر مشمول قبلا همسران دیگری داشته باشد تصویر شناسنامه آنها.
7 - برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی بر اینکه به علت بیماری یا نقص عضو قادر به سرپرستی و نگهداری از برادر یا خواهر صغیر خود نمیباشد.
8 - برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول به امضای سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد.
9 - در صورتی که به وضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی از حوزه یا گروهان و یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول.
10 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سکونت پدر و مادر و مشمول به استعلام حوزه وظیفه عمومی ذیربط درباره مشخصات فرزندان آنها.
11 - رونوشت مصدق احکام مبنی بر حبس پدر (به نحوی که از تاریخ ارایه آن بیش از یک سال به انقضای حبس باقی مانده باشد.)
تبصره 1 - حضور یکی یا کلیه برادران و خواهران صغیر مشمول در جلسه هیات رسیدگی ضروری است، چنانچه هر یک از برادران یا خواهران صغیر مشمول قادر به حضور در جلسه هیات رسیدگی نباشند، گواهی مراجع ذیصلاح مبنی بر عدم امکان حضور در جلسه الزامی است.
تبصره 2 - مشمولان هر یک از مدارک فوق را به تعداد موردنیاز به حوزه وظیفه عمومی ذیربط تحویل خواهند داد.
ماده 164 (اصلاحی 1365/04/25)- مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان یگانه سرپرست خواهر مجرد:
1 - گواهی فوت پدر
2 - تصویر شناسنامه خواهر
3 - تصویر شناسنامه مادر مشمول و همسر یا همسران دیگر پدر مشمول
4 - برگ تحقیق وضعیت (این برگ بدواً حسب مورد وسیله حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و خواهر او تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و پدر و مادر و خواهر وی فرستاده میشود، مراجع مذکور پس از بررسی و تحقیق و تکمیل و گواهی و امضا و مهر رئیس یا فرمانده مربوطه به حوزه وظیفه عمومی ذیربط اعاده خواهند نمود).
5 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سکونت مشمول و پدر و مادر او به استعلام حوزه وظیفه عمومی ذیربط در مورد فرزندان آنها.
6 - در صورتی که بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی از حوزه یا گروهان و یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول.
7 - عکس خواهر مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل اقامت گواهی شده باشد.
8 - در صورتی که پدر مشمول قبلاً همسران دیگری داشته است تصویر شناسنامه آنها.
9 - برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظر شورای پزشکی مبنی بر اینکه به علت بیماری یا نقص عضو قادر به سرپرستی از خواهر مجرد خود نمیباشد.
10 - برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول به امضای سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد.
تبصره 1 - حضور خواهر مشمول در جلسه هیات رسیدگی ضروری است چنانچه خواهر مشمول قادر به حضور در جلسه هیات رسیدگی نباشد، گواهی مراجع ذیصلاح ذیربط مبنی بر عدم امکان حضور خواهر مشمول در جلسه الزامی است.
تبصره 2 - مشمولان هر یک از مدارک فوق را به تعداد موردنیاز به حوزه وظیفه عمومی ذیربط تحویل خواهند داد.
ماده 165 (اصلاحی 1365/04/25)- مدارک لازم برای رسیدگی به تقاضای معافیت یکنفر از فرزندان یا برادران فرد معلول به شرح زیر است:
1 - تصویر شناسنامه پدر یا برادر مشمول که معلول شده باشند.
2 - [منسوخ گردید]
3 - تصویر شناسنامه مادر مشمول.
4 - تصویر شناسنامه برادر یا برادران مشمول.
5 - [منسوخ گردید]
6 - [منسوخ گردید]
7 - گواهی فوت پدر یا مادر در صورتی که یکی از آنان فوت کرده باشد.
8 - در صورتی که بوضع مشمول در خارج از حوزه محل صدور شناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی از حوزه یا گروهان یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول.
9 - [منسوخ گردید]
10 - [منسوخ گردید]
11 - [منسوخ گردید]
12 -[منسوخ گردید]
تبصره 1 (منسوخ 1365/04/25)- حضور پدر یا مادر مشمول یا هر دوی آنان یا برادر معلول مشمول در جلسه هیات رسیدگی ضروری است چنانچه هر یک از آنها قادر به حضور درجلسه نباشند گواهی مراجع ذیصلاح ذیربط مبنی بر عدم امکان حضور آنان در جلسه الزامی است.
تبصره (اصلاحی 1365/04/25)- مشمولان هر یک از مدارک فوق را به تعداد مورد نیاز به حوزه وظیفه عمومی ذیربط تحویل خواهند داد.
ماده 166(اصلاحی 1365/04/25)- مدارک لازم برای رسیدگی به تقاضای معافیت یکنفر از فرزندان یا برادران فرد اسیر یا مفقودالاثر به شرح زیر است:
1 - تصویر شناسنامه پدر یا برادر مشمول که اسیر یا مفقودالاثر باشند.
2 - [منسوخ گردید]
3 - تصویر شناسنامه مادر مشمول.
4 - در صورتی که بوضع مشمول در خارج از حوزه محل صدور شناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی از حوزه یا گروهان یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول.
5 -[منسوخ گردید]
6 - [منسوخ گردید]
7 - [منسوخ گردید]
تبصره 1 (منسوخ 1365/04/25)- حضور پدر یا مادر مشمول یا هر دو[ی] آنان در جلسه هیات رسیدگی ضروری است چنانچه هر یک از آنها قادر بحضور در جلسه نباشند گواهی مراجع ذیصلاح ذیربط مبنی بر عدم امکان حضور آنان در جلسه الزامی است.
تبصره (اصلاحی 1365/04/25)- مشمولان هر یک از مدارک فوق را به تعداد مورد نیاز به حوزه وظیفه عمومی ذیربط تحویل خواهند داد.
ماده 167 (اصلاحی 1365/04/25)- مدارک لازم برای رسیدگی به تقاضای معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهداء به شرح زیر است:
1 - تصویر شناسنامه پدر یا برادر مشمول که شهید شده است.
2 - گواهی نیروهای نظامی و انتظامی مربوط که به تایید بنیاد شهید رسیده است مبنی بر شهادت پدر یا برادر مشمول در مورد شهدای نیروهای نظامی و انتظامی و یا گواهی بنیاد شهید مبنی بر شهادت پدر یا برادر مشمول در مورد سایر شهداء.
3 - تصویر شناسنامه مادر مشمول.
4 - تصویر شناسنامه برادر یا برادران مشمول.
5 - [منسوخ گردید]
6 - گواهی فوت پدر و مادر مشمول در صورتی که برادر مشمول شهید شده و پدر و مادر فوت نموده و مشمول مدعی سرپرستی برادر یا خواهر صغیر خود باشد.
7 - [منسوخ گردید]
8 - [منسوخ گردید]
9 - [منسوخ گردید]
10 - [منسوخ گردید]
11 - رضایت نامه رسمی همسر شهیدی که دارای فرزند مشمول یا فرزندی است که ظرف هفت سال از تاریخ شهادت به سن مشمولیت میرسد مبنی بر این که برادر شهید که مشمول میباشد از معافیت یکنفر از خانواده شهداء استفاده نماید این رضایتنامه بایستی در دفاتر اسناد رسمی تنظیم و ثبت شود.
12 - [منسوخ گردید]
تبصره - مشمولان هر یک از مدارک فوق را به تعداد مورد نیاز بحوزه وظیفه عمومی ذیربط تحویل خواهند داد.
فصل پنجم - آموزش نظامی مشمولان و درجات و حقوق و مزایای آنان
168 - کلیه مشمولان خدمت وظیفه عمومی که از طریق مراجع پزشکی و سازمانهای وظیفه قادر به خدمت و بلامانع تشخیص داده شده اند به مراکز آموزشی نیروهای نظامی و انتظامی تحویل و طبق برنامه آموزشی که از طریق ستاد مشترک ارتش و ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تنظیم میگردد دوره آموزش مقدماتی نظامی را باید طی نمایند.
ماده 169 - کلیه مشمولان فوق دیپلم جهت طی دوره درجه داری وظیفه به مراکز آموزشی و فرهنگی نیروهای نظامی و انتظامی اعزام و پس از طی دوره آموزش مقدماتی نظامی و تخصصی و موفقیت در آزمایشهای مربوطه و داشتن سلامت جسمی و روانی و صلاحیت اخلاقی و سیاسی بیکی از درجات گروهبانی وظیفه نایل میشوند.
ماده 170 - مشمولان فوق دیپلم که به دوره آموزشی درجه داری وظیفه اعزام میشوند در صورت مردود شدن در دوره آموزش مقدماتی یا تخصصی و یا نداشتن سلامت جسمی و روانی و صلاحیت اخلاقی و سیاسی بقیه خدمت خود را با درجه افرادی وظیفه انجام خواهند داد.
ماده 171 - کلیه مشمولان دیپلمه و پائین تر پس از طی دوره آموزش مقدماتی نظامی با درجه افرادی وظیفه به خدمت خود در نیروهای نظامی یا انتظامی مربوطه ادامه خواهند داد.
ماده 172 - در موارد ضروری نیروها و سازمانهای نظامی و انتظامی مجاز خواهند بود به تعداد موردنیاز از بین مشمولان دیپلمه پس از خاتمه دوره آموزش مقدماتی نظامی بر اساس ضوابط زیر انتخاب و جهت طی دوره درجه داری وظیفه در تخصصهای مورد لزوم به مراکز فرهنگی مربوطه اعزام دارند:
الف - دارا بودن صلاحیت اخلاقی و سیاسی.
ب - ابراز لیاقت و شایستگی در دوره آموزش مقدماتی نظامی.
ج - داشتن استعداد جسمی و روانی برابر نظریه بهداری سازمان یا نیرو.
د - دارا بودن معدل بالاتر در پایان دوره دبیرستان دوره آموزش مقدماتی نظامی.
ماده 173 - مشمولان لیسانسیه و بالاتر در صورتی که قادر بخدمت و بلامانع تشخیص داده شوند برای طی دوره آموزش مقدماتی نظامی تحویل مراکز آموزشی خواهند شد و پس از موفقیت در دوره مذکور در صورتی که از لحاظ اخلاقی و سیاسی و مکتبی شایستگی داشته باشند برای طی دوره آموزش افسری وظیفه اعزام خواهند گردید.
ماده 174 (اصلاحی 1365/04/25)- مشمولانیکه دارای دانشنامه دکترا در هر رشته باشند پس از طی دوره آموزش افسری و موفقیت در آزمایشهای مربوطه بدرجه ستوان یکمی مفتخر خواهند شد.
ماده 175 - مشمولان لیسانسیه و فوق لیسانسیه در صورت موفقیت در آزمایشهای دوره آموزشی افسری وظیفه بدرجه ستواندومی مفتخر خواهند شد.
ماده 176 - در صورتی که مشمولان لیسانسیه و بالاتر در آزمایشهای دوره آموزش مقدماتی نظامی مردود شوند و یا طبق نظر شورای مرکز آموزشی از لحاظ جسمی، مکتبی و اخلاقی صلاحیت لازم جهت نیل به درجه افسری را نداشته باشند، برای طی دوره درجه داری وظیفه اعزام خواهند شد.
ماده 177 - در صورتی که مشمولان لیسانسیه و بالاتر در آزمایشهای دوره آموزش افسری وظیفه مردود گردند یا طبق نظر شورای مرکز آموزشی مربوطه از لحاظ مکتبی و اخلاقی صلاحیت لازم جهت نیل به مقام افسری را نداشته باشند بقیه خدمت دوره ضرورت را برابر نظر شورا با یکی از درجات گروهبانی وظیفه انجام خواهند داد.
ماده 178 - میزان حقوق و مزایای ماهانه افسران، درجه داران، دانشجویان، دانش آموزان و افراد وظیفه به شرح زیر خواهد بود:
الف - حقوق ماهانه افسران وظیفه معادل حقوق ثابت ماهانه سال اول افسران هم درجه کادر ثابت.
ب - حقوق ماهانه درجه داران وظیفه عبارتست از گروهیانسوم 115 واحد حقوق گروهبان دوم 125 واحد حقوق و گروهبانیکم 135 واحد.
ج - حقوق ماهانه دانشجویان وظیفه در مدت آموزش مقدماتی 2000 ریال.
د - حقوق ماهانه دانشجویان وظیفه در مدت آموزش تخصصی 2500 ریال.
ﮬ - حقوق ماهانه دانشآموزان وظیفه در مدت آموزش مقدماتی و تخصصی 2000 ریال.
و - حقوق ماهانه افراد وظیفه به میزانی است که هر سال در بودجه وزارت دفاع پیشبینی میشود.
تبصره - ضریب حقوق درجه داران وظیفه عبارتست از ضریب حقوق پرسنل کادر ثابت ارتش جمهوری اسلامی ایران.
ماده 179 - میزان مرخصی سالانه پرسنل وظیفه در مدت خدمت برابر مدت مرخصی پرسنل کادر ثابت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران میباشد و چگونگی استفاده از آن در آییننامه مرخصی پرسنل نیروهای مسلح تعیین خواهد شد.
ماده 180 - پرسنل وظیفه ایکه در حین خدمت وظیفه عمومی اسیر یا مفقودالاثر بشوند حسب مورد تا پایان دوره اسارت یا تعیین تکلیف از طریق واحد مربوطه به عائله تحت تکفل آنان به ترتیب زیر حقوق پرداخت خواهد شد:
الف - در دوره ضرورت از حقوق درجه مربوطه و پس از پایان دوره ضرورت و ورود به دوره احتیاط از حقوقی معادل حقوق ثابت همدرجه کادر ثابت.
ب - در صورتی که در حین اسارت و یا مفقودالاثر بودن دوره احتیاط آنان منقضی گردیده و وارد مرحله ذخیره اول شوند از حقوقی معادل حقوق ثابت یک درجه بالاتر از درجه دوره احتیاط.
ج - در صورتی که حین اسارت یا مفقودالاثر بودن وارد مرحله ذخیره دوم شوند از حقوق معادل یک درجه بالاتر از ذخیره اول.
تبصره - عائله تحت تکفل پرسنل وظیفه حسب مورد برابر مقررات استخدامی نیروهای نظامی و انتظامی خواهد بود.
ماده 181 - از نظر این آییننامه پرسنل وظیفه ای اسیر یا مفقودالاثر شناخته میشوند که توسط نیرو یا سازمان مربوط بر اساس مقررات مورد عمل نیروهای نظامی و انتظامی مراتب اسارت یا مفقودالاثر بودن آنان تایید گردد.
ماده 182 - با مشمولانی که مشغول گذارنیدن دوره ضرورت بوده و بعلل قانونی از خدمت ترخیص شوند چنانچه علتی که موجب ترخیص گردیده مرتفع و بازگشت آنان بخدمت ضروری باشد در صورتی که بیش از یک سال از تاریخ ترخیص نگذشته باشد به ترتیب زیر رفتار خواهد شد:
الف - چنانچه قبل از اتمام دوره آموزشی ترخیص شده باشند به مرکز آموزشی اعزام خواهند شد تا دوره آموزشی را بگذرانند.
ب - چنانچه بعد از اتمام دوره آموزشی ترخیص شوند به منظور ادامه بقیه خدمت دوره ضرورت به نیرو یا سازمان مربوط قبلی معرفی خواهند شد.
تبصره 1 (منسوخ 1365/04/25)- در صورتی که از تاریخ ترخیص مشمولان موضوع ماده فوق بیش از یک سال گذشته باشد ولو اینکه به علتی از قبیل اخذ مدرک تحصیلی بالاتر و غیره تغییر وضع داده باشند در صورت بلامانع بودن جهت طی دوره آموزش به مراکز آموزشی مربوطه اعزام خواهند شد.
تبصره (اصلاحی 1365/04/25)- مدت خدمت قبلی مشمولان مذکور در ماده فوق جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب خواهد شد.
ماده 183 - پرسنل وظیفه ای که توسط مقامات قضایی زندانی میشوند در زمان بازداشت ارتباط آنان با نیرو یا سازمان مربوطه قطع و از کسوت نظامی خارج خواهند شد.
تبصره 1 (اصلاحی 1365/04/25)- هرگاه بازداشت پرسنل وظیفه توسط مقامات قضایی در دوره آموزش باشد در صورت اعاده به خدمت چنانچه مدت بازداشت بنا به تشخیص شورای آموزشی با فرهنگی مرکز آموزش موجب لطمه به آموزش گردد دوره آموزشی آنان تجدید خواهد شد و در غیر این صورت بقیه دوره آموزش را ادامه خواهند داد و در صورتی که مدت بازداشت پس از خاتمه آموزش و در حین خدمت باشد بقیه خدمت دوره ضرورت را بدون احتساب ایام بازداشت انجام خواهند داد.
تبصره 2 - مدت زندانی جزو خدمت وظیفه محسوب نخواهد شد.
ماده 184 - مدت خدمت دوره ضرورت مشمولانی که بهر علت از خدمت منفک گردیده و مجدداً بخدمت اعزام میشوند مدتی است که در زمان اعزام مجدد آنان ملاک عمل میباشد.
ماده 185 - یگان ترخیص کننده این قبیل مشمولان موظف است مدارک اعزامی را ضمن ذکر علت ترخیص به حوزه اعزام کننده ارسال دارد.
فصل ششم - غیبت مشمولان وظیفه عمومی و جرائم و مجازاتها
بخش اول - غیبت مشمولان خدمت وظیفه عمومی
ماده 186 (اصلاحی 1365/04/25)- مشمولان زیر غائب محسوب میشوند مگر آن که مطابق ظوابطی که به تایید شورای موضوع تبصره 2 ماده 21 قانون خدمت وظیفه عمومی برسد، عذر غیبت ایشان موجه باشد.
1 - مشمولانیکه در تاریخ مقرر در حوزه وظیفه عمومی مربوطه جهت اعزام بخدمت حاضر نشوند.
2 - مشمولانیکه بوضع آنها وسیله سازمانهای وظیفه عمومی رسیدگی شده و برگ قانونی معافیت موقت دریافت و پس از انقضای مدت اعتبار آن ظرف یکماه برای تجدید رسیدگی خود را معرفی ننمایند.
3 - مشمولانی که پس از تعیین محل خدمت و اعزام در پادگان محل آموزش حاضر نشوند.
ماده 187 - مشمولان غایب که پس از دستگیری یا معرفی خود در حین رسیدگی از لحاظ پزشکی معاف دائم شناخته شوند چنانچه علت معافیت در ایام غیبت بوجود آمده باشد جهت رسیدگی به اتهام غیبت به مراجع قضایی معرفی میگردند و چنانچه به تشخیص شورای پزشکی معاینه کننده علت معافیت اینگونه مشمولان در تاریخ احضار و طول مدت غیبت نیز وجود داشته از تعقیب کیفری معاف خواهند بود.
ماده 188 (اصلاحی 1365/04/25)- به مشمولان غایب که پس از حضور یا دستگیری در معاینه پزشکی معاف موقت تشخیص داده شوند تا تعیین تکلیف قطعی (معافیت دائم پزشکی یا اعزام بخدمت) برگ معافیت موقت داده نخواهد شد.
ماده 189 - مشمولان غایبی که بخدمت دوره ضرورت اعزام شده اند چنانچه در حین خدمت معاف پزشکی دائم تشخیص داده شوند پرونده آنان بحوزه وظیفه عمومی اعزام کننده اعاده تا موضوع غیبت در محاکم صالحه قضایی مورد رسیدگی قرار گیرد.
ماده 190 - مشمولانی که دارای غیبت بوده و بخدمت اعزام میشوند پس از پایان خدمت کارت پایان خدمت بحوزه وظیفه عمومی اعزام کننده ارسال خواهد شد و حوزه اعزام کننده چگونگی غیبت را به دادسرای محل اعلام و برابر حکم صادره از دادگاه عمل خواهد شد.
ماده 191 - مشمولان غایبی که بخدمت دوره ضرورت اعزام میشوند در صورتی که در حین خدمت دوره ضرورت حسن رفتار و اخلاق از آنان مشاهده شود و یا در عملیات جنگی ابراز شجاعت و فداکاری نمایند و مراتب مورد گواهی فرمانده نیرو یا سازمان مربوطه واقع گردد موضوع همراه کارت پایان خدمت دوره ضرورت به حوزه وظیفه اعزام کننده اعلام تا از آن طریق به اداره وظیفه عمومی منعکس گردد که در صورت موافقت اداره وظیفه عمومی از اعلام موضوع غیبت به محاکم صالح قضایی صرفنظر نموده و کارت پایان خدمت دوره ضرورت از طریق حوزه ذیربط به آنان تحویل گردد.
ماده 192 - مراجع انتظامی موظفند مشمولان غایب حوزه استحفاظی را دستگیر نموده و بحوزه وظیفه محل تحویل دهند.
بخش دوم - جرائم و مجازاتها
ماده 193 (اصلاحی 1365/04/25)- پرسنلی که در حین آموزش اولیه مرتکب فراز از خدمت شوند ملزم هستند خود را به واحد مربوط معرفی در صورتی که دستگیر شوند نیز باید به همان واحد تحویل گردند و چنانچه معرفی آنان به واحدهای مربوط امکان پذیر نباشد باید به حوزه وظیفه عمومی محل دستگیری تحویل تا همانند سایر مشمولین بخدمت اعزام گردند.
ماده 194 - مشمولین فراری از خدمت که اوراق اعزامی آنان بحوزه وظیفه اعاده گردیده پس از مراجعه حتی الامکان به همان واحد اولیه و چنانچه اعزام او به واحد اولیه میسر نباشد بیکی از پادگانهای آموزشی همان نیرو یا سازمان اعزام خواهند شد. در اوراق اعزامی اینگونه مشمولین قید میشود که نامبرده مرتکب فرار از خدمت گردیده ملبوس و لوازم اولیه را از پادگان آموزشی قبلی دریافت نموده است و نسبت بتعقیب کیفری وی در محل خدمتی جدید اقدام نمایند.
ماده 195 - خدمت قبلی این قبیل مشمولان پس از معرفی یا دستگیری حتی در صورت فرار مکرر جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد.
ماده 196 - مشمولانیکه پس از خاتمه دوره آموزش مرتکب فرار از خدمت شوند در صورتی که مدت فرار از خدمت آنان 6 ماه یا کمتر باشد پس از دستگیری یا معرفی نسبت به تعقیب کیفری آنان برابر مقررات قانون دادرسی و کیفر ارتش اقدام و بقیه خدمت دوره ضرورت را انجام خواهند داد.
ماده 197 (اصلاحی 1365/04/25)- چنانچه مدت فرار از خدمت پرسنل وظیفه پس از پایان دوره آموزشی بیش از 6 ماه باشد مدت خدمت قبلی آنان جزء خدمت دوره ضرورت محسوب نگردیده و در صورت معرفی یا دستگیری توسط دژبان یا ژاندارمری محل به یگان محل خدمت قبلی اعزام و تحویل خواهند شد تا ضمن انجام خدمت دوره ضرورت نسبت به تعقیب کیفری آنان اقدام گردد.
تبصره (الحاقی 1365/04/25)- چنانچه از تاریخ ترخیص مشمولان موضوع ماده 182 و یا از تاریخ فرار از خدمت مشمولان ماده فوق بیش از یک سال گذشته باشد در صورت نیاز به تجدید آموزش بنا به تشخیص نیرو یا سازمان مربوطه جهت طی دوره آموزشی از طریق یگان محل خدمت بمراکز آموزشی همان نیرو یا سازمان اعزام خواهند شد.
ماده 198 - دستگیری و تعقیب کیفری پرسنل وظیفه فراری حسب مورد به عهده مامورین دژبان و مامورین انتظامی محل خواهد بود.
بخش سوم (الحاقی 1365/04/25)- نحوه شناسائی و دستگیری مشمولین غایب الحاقی به آییننامه اجرایی قانون نظام وظیفه مصوب 64.5.13 هیات وزیران
ماده 199 (الحاقی 1365/04/25)- سپاه پاسداران، کمیته انقلاب اسلامی، ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی ایران موظفند مشمولان غایب خدمت وظیفه عمومی را شناسائی و دستگیر نموده و به حوزه وظیفه عمومی محل دستگیری تحویل نمایند.
ماده 200 (الحاقی 1365/04/25)- سازمانهای مندرج در ماده 199 این آییننامه موظفند ضمن رسیدگی به انجام درخواست مراجعین در صورتی که در سن مشمولیت باشند (متولدین 1338 و بعد از آن که وارد سن 19 سالگی میشوند) مدارک مربوطه به وضع مشمولیت آنان را خواستار و چنانچه فردی فاقد مدرک یاد شده باشد او را دستگیر و به نزدیکترین حوزه وظیفه عمومی معرفی و تحویل نمایند.
تبصره 1 (الحاقی 1365/04/25)- هرگاه مشمولان موضوع این ماده متهم به ارتکاب جرائمی باشند بدواً جهت تعقیب کیفری به مراجع قضایی ذیصلاح معرفی و پس از رفع نیاز قضایی به منظور انجام خدمت به حوزه وظیفه عمومی معرفی شوند.
تبصره 2 (الحاقی 1365/04/25)- مدارک مربوط به وضع مشمولیت مندرج در این ماده عبارتند از:
الف - کارت پایان خدمت دوره ضرورت.
ب - کارت معافیت دائم کامپیوتری.
ج - کارت معافیت موقت (کفالت یا پزشکی و یا معافیت برادر یا فرزند اسیر) در مدت اعتبار آن.
د - کارت تحصیلی معتبر.
ه - کارت شناسائی پرسنل نیروهای نظامی و یا انتظامی.
و - گواهی اشتغال بخدمت پرسنل وظیفه در دوره ضرورت.
ز - گواهی اشتغال به تحصیل و یا خدمت در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت آموزش پزشکی، وزارت آموزش و پرورش، سازمان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، آموزشگاه فنون هواپیمایی موضوع مواد 6 - 7 - 8 و 9 قانون خدمت وظیفه عمومی.
ح - دفترچه آماده بخدمت در مدت اعتبار آن.
تبصره 3 (الحاقی 1365/04/25)- در صورتی که سازمانهای مذکور به منظور معرفی و تحویل مشمولان غایب به حوزه وظیفه عمومی نیاز به همکاری سایر سازمانهای مذکور در ماده 199 این آییننامه را داشته باشند سازمانهای مزبور موظفند در صورت درخواست همکاری لازم را معمول دارند.
ماده 201 (الحاقی 1365/04/25)- کلیه افرادی که در سنین مشمولیت قرار دارند موظفند مارک مربوط به وضع مشمولیت خود را همراه داشته باشند.
ماده 202 (الحاقی 1365/04/25)- هر یک از نیروهای مندرج در ماده 199 این آییننامه جهت دریافت اطلاعات مردمی و تسهیل در انجام ماموریت فوق موظفند امکاناتی از قبیل تلفن و غیره را برای مراجعه مردم بوجود آورده و این مساله را به وسیله رسانه های گروهی محل به اطلاع عموم برسانند تا به وسیله اطلاعات مردمی مشمولان غایب و کارفرمایان متخلف محل شناسائی و دستگیر شوند.
ماده 203 (الحاقی 1365/04/25)- وزارتخانه ها، موسسات دولتی و وابسته به دولت، نهادهای قانونی ضمن انجام امور جاری چنانچه مشمولی فاقد مدارک مذکور در تبصره ماده 200 باشد موظفند آنان را شناسائی نموده مراتب را به نزدیکترین مرجع انتظامی محل اعلام نمایند.
ماده 204 (الحاقی 1365/04/25)- مامورین انتظامی هر محل مکلفند کلیه اماکن عمومی از قبیل هتلها، مهمانخانه ها، گاراژها، سینماها، ترمینالهای اتوبوسرانی، پارکها و باشگاههای ورزشی را زیر نظر داشته تا مشمولین غایبی را که در این اماکن حضور دارند شناسائی و دستگیر نمایند.
ماده 205 (الحاقی 1365/04/25)- هر یک از سازمانهای مندرج در ماده 199 موظفند مشمولانی را که توسط حوزه های وظیفه عمومی با مکاتبه و تعیین آدرس خواسته شده باشند دستگیر و به حوزه های مربوطه معرفی نمایند.
ماده 206 (الحاقی 1365/04/25)- مامورین پلیس راه ژاندارمری و راهنمائی و رانندگی مکلفند ضمن انجام وظیفه محوله چنانچه به مشمول غایبی برخورد نمایند او را دستگیر و به نزدیکترین مرجع انتظامی تحویل نمایند.
ماده 207 (الحاقی 1365/04/25)- سازمانهای موضوع ماده 199 این آییننامه باید به موسسات غیردولتی از قبیل کارخانجات، کارگاهها، بنگاهها، مغازه ها و سایر اماکنی که در حوزه استحفاظی آنان قرار دارد مراجعه و مشمولان غایبی را که بکارگرفته شده اند دستگیر و نیز در مورد تعقیب کیفری کار فرما اقدام لازم انجام و با پرونده متشکله به دادسرای عمومی محل معرفی نمایند.
ماده 208 (الحاقی 1365/04/25)- در صورتی که مامورین وزارت کار و امور اجتماعی و سازمانهای تامین اجتماعی و کمیته های مامور صنفی ضمن انجام وظائف محوله متوجه شوند که کارفرمائی مشمول غایبی را به کار گرفته است باید مراتب را به نزدیکترین مرجع انتظامی محل جهت دستگیری مشمول غایب و تعقیب قانونی کارفرمای متخلف اعلام دارند.
ماده 209 (الحاقی 1365/04/25)- مامورین انتظامی هر محل موظفند افرادی را که در سن مشمولیت بوده و فاقد مدارک مذکور در تبصره 2 ماده 200 باشند و در معابر عمومی بمشاغلی اشتغال دارند دستگیر و به حوزه وظیفه عمومی محل تحویل نمایند.
ماده 210 (الحاقی 1365/04/25)- حوزه های وظیفه هر محل موظفند مشمول یا مشمولین غایبی را که به آنها تحویل میگردد پس از احراز هویت در صورتی که قانوناً بلامانع و قادر بخدمت باشند برای آنان دفترچه آماده بخدمت صادر و به مرکز آموزش نیرو یا سازمانی که قبلاً در مورد پذیرش این قبیل مشمولین هماهنگی و تعیین گردیده است اعزام دارند.
ماده 211 (الحاقی 1365/04/25)- مشمولان غایب که توسط نیروهای موضوع ماده 199 این آییننامه دستگیر و بحوزه وظیفه محل دستگیری تحویل میشوند هرگاه از ارائه شناسنامه عکس دار خودداری نمایند و حوزه های وظیفه عمومی باید برای آنان دفترچه آماده بخدمت بدون عکس با مشخصاتی که اظهار می دارند صادر نمایند و مراکز آموزش موظف به پذیرش اینگونه مشمولان خواهند بود.
تبصره (الحاقی 1365/04/25)- مراکز آموزشی موظفند مشخصات و عکس اینگونه مشمولان را به دادسراهای انقلاب اسلامی و ادارات اطلاعات محل مربوطه ارسال دارند.
ماده 212 (الحاقی 1365/04/25)- چنانچه مشمولین غایب در غیر موعد اعزام به حوزه های وظیفه عمومی تحویل شوند و امکان اعزام آنان بمراکز آموزشی نیز نباشد حوزه های وظیفه عمومی مجازند از مشمول تضمین با تعهد کتبی بر حسب مورد اخذ و دفتر چه آماده بخدمت برای اولین وهله اعزام صادر و تحویل نمایند.
تبصره 1 (الحاقی 1365/04/25)- در صورتی که مشمولین نتواند تضمین یا تعهد لازم را بسپارد اینگونه مشمولین باید تا اولین مرحله اعزام در مرکز هنگ یا گردانهای ژاندارمری تحت آموزش قرار گرفته و سپس بمراکز آموزشی اعزام گردند.
تبصره 2 (الحاقی 1365/04/25)- ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران باید پیش بینی های لازم در مورد تامین اعتبارات مربوط به این قبیل مشمولین را بنماید.
ماده 213 (الحاقی 1365/04/25)- مشمولانیکه دستگیر و به حوزه های وظیفه عمومی محل تحویل میشوند در صورتی که بمراکز آموزشی اعزام و یا در هنگها و یا گردانهای ژاندارمری نگهداری شوند پایه خدمتی آنان از همان روز دستگیری محسوب خواهد شد.
ماده 214 (الحاقی 1365/04/25)- در صورتی که مشمولان موضوع ماده 212 در موعد مقرر که در دفترچه آماده بخدمت قید گردیده برای اعزام به موقع حاضر نشوند بایستی اسامی و آدرس آنان با ذکر هویت شخص ضامن در اختیار سازمانهای مذکور در ماده 199 این آییننامه گذارده شود تا نسبت به دستگیری مجدد مشمولان و تعقیب قانونی آنان از طریق دادسرای عمومی محل اقدام گردد.
ماده 215 (الحاقی 1365/04/25)- مشمولانیکه در موعد مقرر برای اعزام بخدمت حاضر نگردیده و پس از مدتی شخصاً مراجعه نمایند بدون معرفی به دادگاه بخدمت اعزام خواهند شد و مدت خدمت دوره ضرورت آنان از شش ماه بیش از خدمت مقرره قانونی خواهد بود. بدیهی است در پایان خدمت برابر ماده 190 آییننامه اجرایی قانون وظیفه عمومی با آنان رفتار خواهد شد.
ماده 216 (الحاقی 1365/04/25)- مشمولانیکه برای بار دوم دستگیر و به مراجع قضایی تحویل میشوند پس از تعیین تکلیف و صدور حکم باید از طریق مراجع قضایی جهت اعزام بخدمت بحوزه های مربوطه باید تاریخ اعزام مجددی برای این قبیل مشمولان تعیین و چنانچه مشمولین مذکور در تاریخ تعیین شده حاضر به اعزام نشوند حوزه های مربوطه باید مراتب را جهت اجرای حکم صادره به دادسرای محل اعلام دارند.
ماده 217 (الحاقی 1365/04/25)- مشمولانیکه به حبس تعلیقی محکوم شده اند چنانچه به اتهام فرار از خدمت نیز تحت تعقیب قرارگیرند با توجه به تبصره 8 ماده 40 قانون مجازات اسلامی علاوه بر مجازات مقرره برای فرار از خدمت مجازات تعلیقی نیز درباره آنان اجرا خواهد شد.
ماده 218 (الحاقی 1365/04/25)- حوزه های وظیفه عمومی موظفند از تاریخ 65.4.27 برای مشمولان غایبی که شخصاً خود را معرفی بنمایند و یا دستگیر شوند و یا مشمولانیکه قبلاً دفترجه آماده بخدمت اخذ و در تاریخ معین بخدمت نرفته اند بر حسب مورد دفترچه آماده بخدمت آنان مدتی را که باید اضافه خدمت داشته باشند قید نمایند.
ماده 219 (الحاقی 1365/04/25)- سازمانهای مندرج در ماده 199 این آییننامه باید پرسنل وظیفه فراری را دستگیر و به دژبان محل تحویل نمایند و در صورت نبودن دژبان بواحدهای ژاندارمری معرفی تا به نزدیکترین واحد دژبان تحویل شوند.
ماده 220 (الحاقی 1365/04/25)- یگان دژبان یا ژاندارمری محل در مورد پرسنل وظیفه فراری به ترتیب زیر اقدام خواهند نمود:
الف (الحاقی 1365/04/25)- در صورتی که پرسنل وظیفه در مرکز آموزش مرتکب فرار از خدمت گردیده باشند، تحویل مرکز آموزشی ذیربط خواهند شد تا مطابق ماده 59 قانون خدمت وظیفه عمومی و ماده 193 آییننامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی با آنان رفتار گردد.
ب (الحاقی 1365/04/25)- پرسنل وظیفه ای که پس از خاتمه دوره آموزش مرتکب فرار از خدمت شده اند از طریق دژبان یا ژاندارمری به یگان محل خدمت قبلی اعزام و تحویل خواهند شد تا در صورتی که مدت فرار از خدمت آنان 6 ماه یا کمتر باشد بقیه خدمت دوره ضرورت را انجام داده و هر گاه مدت فرار از خدمت بیش از 6 ماه باشد مدت خدمت قبلی آنان مطابق ماده 59 قانون خدمت وظیفه عمومی جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نگردیده و مجدداً باید خدمت دوره ضرورت را در یگان قبلی انجام دهند و در هر دو مورد نسبت به تعقیب کیفری آنان اقدام گردد.
ماده 221 (الحاقی 1365/04/25)- در صورتی که پرسنل وظیفه حسب مورد از مراکز آموزش یا یگانهای نیروهای نظامی و یا انتظامی مرتکب فرار از خدمت کردند فرماندهان مربوطه باید حداکثر ظرف مدت ده روز مراتب را با ذکر مشخصات و نشانی آنان جهت دستگیری به سازمانهای موضوع ماده 199 این آییننامه و مراجع انتظامی محل خدمت و حوزه خدمت و حوزه وظیفه عمومی اعزام کننده اعلام دارند تا سازمانهای مذکور آنان را دستگیر و به محل خدمت تحویل نمایند.
ماده 222 (الحاقی 1365/04/25)- برای مشمولانیکه تا زمان تصویب این قانون در ایام غیبت از طریق بسیج به جبهه اعزام گردیده اند در صورت معرفی یا دستگیری مانند سایر مشمولان غایب دفترچه آماده بخدمت صادر و چنانچه گواهی انجام خدمت در جبهه از طریق بسیج ارائه نمایند مدت خدمت تایید شده از اضافه خدمت آنان کسر خواهد شد و مراتب نیز در دفترچه آماده بخدمت قید میگردد و هرگاه مشمول بخدمت اعزام شده باشد بواحد مربوطه اعلام خواهد شد که مدت خدمت مذکور را از میزان اضافه خدمت وی کسر نمایند.
ماده 223 (الحاقی 1365/04/25)- کارفرمایان و مسئولان موسسات غیردولتی از قبیل کارگاهها، بنگاهها، مغازه ها، حق بکارگیری مشمولان، غایب زمان جنگ را در موسسات مذکور ندارند و در زمان صلح نیز قبل از رسیدگی به وضع مشمولان حق بکارگیری مشمولان غایب زمان صلح را نیز نخواهند داشت.
تبصره (الحاقی 1365/04/25)- اشخاصی که مشمولان غایب موضوع این ماده را در موسسات خود به کار گیرند توسط نیروهای مذکور در ماده 199 این آییننامه شناسائی و به دادسرای عمومی محل معرفی خواهند شد تا به اتهام به کار گرفتن مشمولان غایب زمان جنگ تحت تعقیب قانونی قرار گیرند.
ماده 224 (الحاقی 1365/04/25)- مامورین انتظامی در صورت برخورد با افرادی که فاقد مدارک مذکور در تبصره 2 ماده 200 باشند تا مشخص شدن وضعیت مشمولیت با آنان همانند سایر مشمولین غایب رفتار خواهند نمود.
ماده 225 (الحاقی 1365/04/25)- کلیه افراد وظیفه در زمان جنگ باید حداقل یک سال از مدت خدمت دوره ضرورت را در مناطق عملیاتی انجام دهند.
تبصره (الحاقی 1365/04/25)- مناطق عملیاتی مناطقی است که توسط شورای عالی دفاع منطقه عملیاتی تعیین شده یا میشوند.
ماده 226 (الحاقی 1365/04/25)- در صورتی که هر یک از نیروها یا سازمانهای نظامی و انتظامی امکان به کار گیری پرسنل وظیفه خود را به مدت یک سال دز مناطق عملیاتی نداشته باشند با در نظر گرفتن وظیفه و نوع ماموریت محوله به هر نیرو یا سازمان پرسنل وظیفه از نیرویی به نیروئی دیگر تعویض جا به جا خواهند شد و هماهنگی درباره تعویض و جا به جایی پرسنل وظیفه از نیرویی به نیروی دیگر در مورد نیروهای سه گانه ارتش و ستاد مشترک و وزارت دفاع و سازمانهای تابعه با ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران و درباره سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و در مورد کمیته انقلاب اسلامی، ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی ایران با وزارت کشور خواهد بود به نحوی این قانون در مورد کلیه افراد وظیفه به طور یکسان اجرا گردد.
تبصره (الحاقی 1365/04/25)- مشمول یا مشمولانیکه با تشخیص شورای عالی دفاع وجود آنان در غیر مناطق عملیاتی ضروری باشد الزامی به انجام یک سال خدمت در مناطق عملیاتی ندارند و خدمت مقرر را در همان نیرو یا سازمان مربوط انجام خواهند داد.
ماده 227 (الحاقی 1365/04/25)- در هر استان به منظور ایجاد هماهنگی در جهت حسن انجام ماموریتها و وظایف محوله موضوع قانون الحاق موادی به قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1365 شورائی مرکب از نمایندگان سازمانهای مذکور در ماده 1 این قانون زیر نظر استاندار تشکیل میگردد.
تبصره (الحاقی 1365/04/25)- در مناطقی به دلیل وجود مسائل خاص فرهنگی یا سیاسی امکان اقدام عمل جهت شناسائی و دستگیری سربازان فرادی و مشمولان غایب به طور جداگانه و مستقل برای سازمانها وجود نداشته باشند پس از درخواست یکی از سازمانهای مذکور موضوع در شورای مذکور در ماده فوق مطرح و پس از هماهنگی در جهت انجام ماموریتها اقدام مشترک توسط سازمانها صورت خواهد پذیرفت.
نخست وزیر - میرحسین موسوی