بسمه تعالی
هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه ت/ 0200622 شماره دادنامه سیلور: 140431390001189105 تاریخ: 1404/05/19
شاکی: اقای رضا عباسی موحدی فرزند محمد
طرف شکایت: شورای عالی بیمه - بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 20 آیین‌نامه 75 و بند 1-8 ماده 11 آیین‌نامه 75 در خصوص تنظیم امور نمایندگی بیمه مصوب 1391/06/06 ماده 20 آیین‌نامه شورای بیمه موسوم به آیین‌نامه تنظیم امور نمایندگی
شاکی دادخواستی به طرفیت شورای عالی بیمه - بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
مقرر داشته به منظور رسیدگی به اختلافات نماینده و شرکت بیمه در رابطه با مقررات این ایین نامه و قرارداد نمایندگی منعهده هیات رسیدگی به اختلافات نماینده و شرکت بیمه که در این ایین نامه هیات نامیده می‌شود و مرکب از سه نفر به شرح زیر تشکیل می‌شود:
الف- نماینده بیمه مرکزی ج.ا.ا.ایران
ب- نماینده منتخب سندیکای بیمه گران ایران
ج- نمایند منتخب انجمن های صنفی نمایندگان بیمه
تبصره 1- هر یک از نمایندگان مذکور برای مدت دو سال انتخاب می‌شوند وعزل یا تجدید انتخاب انها بلامانع است.
تبصره 2- تصمیمات هیات به صورت مکتوب و مستدل با اکثریت ارا اتخاذ می‌شود و پس از امضای اعضای هیات توسط بمیه مرکزی ج.ا.ا.ایران به طرفین ابلاغ میگردد این تصمیمات برای طرفین قطعی و لازم الاجرا است.
تبصره 3- دبیرخانه هیات در بیمه مرکزی ج.ا.ا. ایران مستقر خواهد بود و دستورالعمل نحوه تشکیل جلسات و اتخاذ تصمیم هیات توسط بیمه مرکزی ج.ا.ا ایران تدوین و ابلاغ خواهد شد.
شرح شکایت شاکی که اظهار داشته:
نظر به اینکه اولاً طبق بند 5 ماده 17 قانون تاسیس بیمه مرکزی و بیمه گری مصوب 1353/03/30 یکی از وظایف شورای عالی بیمه تصویب ایین نامه های لازم برای هدایت امر بیمه و فعالیت موسسات بیمه است. ثانیاً: هرچند شورای عالی بیمه در راستای بند 5 ماده 17 قانون مذکور نسبت به تدوین نامه شماره 75 تحت عنوان ایین نامه تنظیم امور نمایندگی مصوب 1391/06/06 مشتمل بر 30 ماده و 30 تبصره نموده لیکن در ماده 20 ایین نامه فوق الذکر بر خلاف وظایف قانونی مندرج در ماده 17 قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیکه گری اقدام نموده. ثالثاً: پرواضح است که بخش عمده ی از فروش و عرضه انواع خدمات بیمه های بازرگانی در کشور ما به صورت غیر مستقیم و از طریق شبکه فروش یا همان نمایندگی بیمه صورت می‌گیرد که خارج از وظایف قانونی در ماده 20 آیین‌نامه مذکور می‌باشد. ثالثاً اقدام بیمه مرکزی مبنی بر واحد شبه قضایی تحت عنوان هیات رسیدگی به اختلافات نماینده و شرکت بیمه در بیمه مرکزی ایران بر خلاف مافاد ماده 17 قانون تاسیس بیمه مرکزی واصل یکصد و پنجاه و نه قانون اساسی و خارج از اختیارات قانونی و صلاحیت خود می‌باشد. رابعاً: احکام صادره از این هیات (نماینده بیمه مرکزی و نماینده سندیکا بیمه گران و نماینده صنفی نمایندگان) قطعی بوده و این امر با ماده 1 قانون تجدید نظر اراء مصوب 1372 و اصل 34-156و 159 قانون اساسی که حق اعتراض را سلب نوده مغایر می‌باشد. خامساً: طبق مفاد ماده 20 ایین نامه شماره 75 و همینطور بند 8-1 ماده 11 مصوبه شورای عالی بیمه از حیث توسعه قوانین مقرره خارج از اختیار شورای عالی بیمه مغایر قانون از جمله اصل 156 قانون اساسی و موضوع تکلیف قضات دادگاه ها د ربرابر مصوبات مغایر قانون و همچنین ماده 6 قانون تاسیس بیمه مرکزی می‌باشد حال با ذکر اقدامات غیر قانونی طرف شکایت تقاضای رسیدگی به شرح خواست مورد استدعاست. * در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل پاسخ طرف شکایت:
در خصوص ادعای شاکی مبنی بر اینکه (اقدام بیمه مرکزی و شورای عالی بیمه خارج از اختیارات قانونی و صلاحیت خود بر خلاف اصل یکصد و پنجاه وشش و یکصد و پنجاه و نه قانون اساسی بوده)
جواب: اولاً بیمه مرکزی به موجب ماده 1و5و6 قانون تاسیس بیمه مرکزی و بیمه گری مصوب 1350 که صلاحیت قانونگذ اری نیابتی داشته اقدم به تصویب ایین نامه تنظیم امور نمایندگی بیمه شماره 75 نموده است.
ثانیاً: شورای عالی بیمه نیز د رراستای وظایف قانونی بند 5 ماده 17 قانون تاسیس بیمه مرکزی و بیمه گری اقدام به تصویب آیین‌نامه تنظیم امور نمایندگی بیمه نموده و شورای عالی بیمه با توجه به تخصصی بودن موضوعات مربوط به اختلافات نماینده و شرکت بیمه در راستای سیاست قضازدایی موضوع ماده 20 ایین نامه مذکور اقدام به پیش بینی نهادداوری نموده است.
ثالثاً: طبق دادنامه 2172 مورخ 27/7/140 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مفاد ماده 20 ایین نامه تنظیم امور نمایندگی بیمه در قرارداد بیمه شرکت و بیمه نماینده ماهیت رای هیات مزیور همان رای داوری است و در صورت التزام طرفین به ارجاع اختلاف به هیات طبق قوانین داوری رفتار می‌شود و در غیر این صورت رسیدگی به موضوع وفق اصل 159 قانون اساسی از طریق مراجع قضایی صورت می‌گیرد.
رابعاً: رای هیات مغایر ماد 1 قانون تجدید نظر ورای مصوب 1372 اصل 134و159و156 قانون اساسی از ان جهت که رای هیات قطعیست، نبوده چرا که ماهیت رای داوری بوده و احکام داوری بر ان بار است و هر ذی نفع طبق ماده 490 قانون ایین دادرسی مدنی میتواند ابطال رای داوری را بخواهد و مضافاً بر اینکه ابراز اجرایی احکام صادره از هیات ماده 488 قانون مذکور می‌باشد.
بنابراین بیمه مرکزی و شورای عالی بیمه در راستای صلاحیت قانون گذاری نیابتی خود به موجب قانون تاسیس بیمه مرکزی و وظیفه خود مبنی بر تنظیم امور نمایندگی اقدام به تصویب ایین نامه نمایندگی نموده است از ان مرجع صدور حکم شایسته مورد استدعاست.
پرونده کلاسه 0200622 ه ع با موضوع "ابطال ماده 20 آیین‌نامه ماده 75 و بند 1-8 ماده 11 آیین‌نامه ماده 75 مورخ 1391/06/06 شورای عالی بیمه" در جلسه مورخ 1404/02/22 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مطرح و به شرح ذیل رای صادر گردید:
رای هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
با عنایت به اینکه حسب دادنامه شماره 2172 مورخ 1400/07/27 هیات عمومی دیوان عدالت اداری چنانچه مفاد ماده 20 آیین‌نامه شماره 75 موضوع تنظیم امور نمایندگی بیمه مصوب 1391/06/06 در قرارداد بین شرکت بیمه و نماینده منعکس و یا به نحوی التزام نماینده به مفاد ماده مزبور احراز شود، ماهیت رای هیات مزبور، همان ماهیت رای داور بوده و دارای احکام آن است و بر مبنای ماده 490 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال 1379، هر یک از طرفین میتواند ظرف بیست روز بعد از ابلاغ رای داور از دادگاهی که دعوا را ارجاع به داوری کرده یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد، حکم به بطلان رای داور را بخواهد و در این صورت دادگاه مکلّف است به درخواست مزبور رسیدگی کند و در فرضی که طرفین در خصوص ارجاع امر به هیات توافق نداشته باشند، در این صورت رسیدگی به موضوع مورد اختلاف در صلاحیت مراجع قضایی است علیهذا نظر به اینکه مطابق ماده 1 قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری مصوب 1350/03/30 مجلس شورای ملی به منظور تنظیم و تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت بیمه گذاران و بیمه شدگان و صاحبان حقوق آنها همچنین به منظور اعمال نظارت دولت بر این فعالیت موسسه ای به نام بیمه مرکزی ایران تاسیس میگردد و بر اساس بند (7) ماده 5 این قانون، ارشاد و هدایت و نظارت بر موسسات بیمه از وظایف بیمه مرکزی است همچنین بر اساس بند (2) ماده 6 قانون یاد شده شورای عالی بیمه یکی از ارکان بیمه مرکزی ایران است و بر مبنای بند 5 ماده 17 قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری، یکی از وظایف شورای عالی بیمه تصویب آیین‌نامه های لازم برای هدایت امر بیمه و فعالیت موسسات بیمه است؛ بنابراین نظر به اینکه شورای مذکور بند (8-1) ماده 11 و ماده 20 آیین‌نامه ماده 75 مورخ 1391/06/06 را در راستای انجام تکالیف و وظایف خود و تنظیم امور نمایندگی و به جهت تخصصی بودن موضوعات مربوط به اختلافات میان نماینده و شرکت بیمه، تصویب کرده است در نتیجه مقرره مورد شکایت در چارچوب صلاحیت قانونی شورای عالی بیمه به تصویب رسیده و مغایرتی با قانون ندارد و از این رو با اکثریت قریب به اتفاق آراء هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی، مقرره مورد شکایت مغایرتی با قانون ندارد و مستنداً به بند «ب» ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری با آخرین اصلاحات و الحاقات بعدی مصوب سال 1402 و با اکثریت قریب به اتفاق آراء هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی، رای به رد شکایت صادر می‌شود؛ این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رییس ارزشمند یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است و بر اساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری(اصلاحی 1402/02/10) آراء هیات‌های تخصصی و هیات عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون، در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل است.
محمدجواد صالحی انصاری
رییس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی