تاثیر صدور حکم به پرداخت نفقه بر عسر و حرج

در این پرونده م. ب. به وکالت از ه. ر. در مورخه 98/5/20 با تقدیم دادخواست به خواسته طلاق به طرفیت م. ف. ا. ون طرح دعوی نموده است.و اعلام کرده در مورخه 77/10/28 با خوانده ازدواج نموده و دو فرزند داریم. سه سال است.که زوجین جدا از هم زندگی می کنند. شعبه *در 98/7/15 تشکیل جلسه داده است.وکیل خواهان گفته موکل 100 سکه از مهریه را در قبال طلاق بذل می کند. دادگاه قرار ارجاع به داوری صادر نموده است. داور زوجه نظر به عدم سازش داده است. داور زوج نیز اعلام کرده زوج قصد ادامه زندگی دارد. به موجب دادنامه مورخه 97/8/23 زوج به پرداخت نفقه زوجه از *لغایت 97/8/15 محکوم گردیده است. دادگاه در 98/11/15 با حضور قاضی مشاور تشکیل جلسه داده است.ص 50 وکیل زوج گفته موکل حاضر به طلاق نیست حکم تمکین هم صادر شده است.بخشی از مهریه پرداخت شده است.و الباقی تقسیط شده است. در مورد نفقه هم ظرف ده روز پرداخت خواهیم کرد. و در مورد تمکین نیز ظرف مهلت مقرر مسکن را معرفی خواهیم کرد. دادگاه به موجب دادنامه شماره *- 99/2/30 با توجه به محکومیت زوج به پرداخت نفقه معوقه از 96/6/1 لغایت 97/8/5 و صدور اجراییه تخلف زوج از بند یک شروط عقد محرز است.و با توجه به نظریه داوران به عدم سازش با احراز شرایط وکالت زوجه اجازه دارد. بتواند خود را با بذل قسمتی از مهریه و قبول بذل مطلقه نماید. م. غ. به وکالت از م. ف. ا. ون نسبت به دادنامه اعتراض نموده است.و شعبه *به موجب دادنامه شماره *- 99/4/23 با توجه به پرداخت نفقه از ناحیه زوج دادنامه بدوی را نقض و حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است. اقای م. ب. به وکالت از ه. ر. از دادنامه فرجامخواهی نموده که متن لایحه تقدیمی ایشان در زمان شور قرائت می‌گردد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *- 99/4/23 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

فرجامخواهی اقای م. ب. به وکالت از ه. ر. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 99/4/23 صادره از شعبه *که به موجب ان با نقض دادنامه بدوی صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی فرجامخواه از جهت درخواست صدور حکم طلاق صادر گردیده با توجه به ذیل وارد و موجه و در مواردی رسیدگی دارای نقص می‌باشد. 1- در مرحله بدوی علیرغم اینکه حضور قاضی مشاور در جلسه رسیدگی ثبت شده لیکن دادگاه بدون اخذ نظر ایشان مبادرت به صدور رای نموده که بر خلاف مفاد ماده 2 قانون حمایت خانواده میباشد. 2- دادگاه تجدیدنظر در مقام نقض رای بدوی باید مطابق ماده 27 قانون مزبور در رد نظریه داوران مستدلا اظهار نظر می نمود. 3- دادگاه تجدید نظر با این استدلال که نفقه توسط زوج پرداخت شده و شرط محقق نیست حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است. این در حالی است.که اولا در زمان تقدیم دادخواست نفقه علیرغم صدور اجراییه و الزام زوج پرداخت نشده و شرط محقق بوده است. ثانیا اینکه تا زمان اخرین جلسه دادرسی در دادگاه بدوی نیز نفقه پرداخت نشده و وکیل زوج مهلت جهت پرداخت خواسته است. ثالثا این که پس از مهلت نیز تا زمان صدور رای صرفا بخشی از نفقه را پرداخت نموده است. رابعا در مورد صدور حکم تمکین نیز مسکن مناسب تهیه نشده و وکیل زوج در جلسه دادرسی دادگاه بدوی تقاضای مهلت جهت تهیه مسکن نموده است. 3- درخواست طلاق از ناحیه زوجه مطلق بوده و به تخلف شرط نیز در پرونده اشاره نشده است.لیکن زوجه اراده خود را از صدور حکم طلاق در نظریه داوری خود مندرج در ص 32 پرونده عسروحرج و کراهت اعلام نموده است. و دادگاه به اراده ایشان توجه ننموده است. زیرا اگر فرض بر این باشد. که پرداخت نفقه با الزام محقق شده و شرط هم پذیرفته نباشد. حداقل این است.که زوجه ای که باید برای دریافت نفقه خود به محاکم مراجعه و با اخذ حکم قطعی الزام زوج را به پرداخت بخواهد و پس از درخواست طلاق و صدور حکم بدوی زوج نفقه را پرداخت کند قطعا در عسروحرج خواهد بود. 4- جدایی طولانی زوجین از باب زندگی مشترک موجب کراهت نیز شده و این موضوع توسط زوجه اعلام و بابت ان بخشی از مهریه و حقوق خود را بذل نموده است. لذا با توجه به مراتب ذکر شده مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع می نماید.

با نقض دادنامه و اعاده پرونده دادگاه تجدیدنظر در *تشکیل جلسه داده است. وکیل زوج اشاره نموده 1- دعوی تمکین موکل صادر شده 2- رای نفقه از دادگاه فاقد صلاحیت صادر شده 3- موکل علیرغم صدور چنین حکمی نفقه را پرداخت نموده 4- زوجه مهریه را دریافت می نماید. در مورد تمکین اجراییه صادر شده است. زوجه پاسخ داده چهار سال است.که زوج بدون پرداخت نفقه مرا در عسر وحرج قرار داده است. محکوم به پرداخت نفقه شده است. 100 سکه از مهریه را در قبال طلاق بذل می کنم. نفقه را پرداخت ننموده است. مسکن هم تهیه نکرده که من به زندگی برگردم. دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره *99/12/23 باتوجه به پرداخت نفقه توسط زوج و انتقال سه دانگ منزل بابت مهریه به زوجه و اینکه صرفا 100 سکه از 400 سکه مهریه را زوجه بذل نموده با عدم احراز عسر و حرج دادنامه بدوی را نقض و حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده است. اقای م. ر. ب. به وکالت از ه. ر. از دادنامه فرجامخواهی نموده واشاره نموده برخلاف استدلال دادگاه در نفقه موکل پرداخت نشده 2- در مورد تمکین تقاضای اجرای و تهیه مسکن صورت نگرفته است.که متن لایحه تقدیمی ایشان در زمان شور قرائت می‌گردد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *99/12/23 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد.

فرجامخواهی اقای م. ر. ب. به وکالت از ه. ر. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 99/12/23 صادره از شعبه *که به موجب ان با نقض دادنامه بدوی صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی فرجامخواه از جهت درخواست صدور حکم طلاق به لحاظ عسر وحرج صادر گردیده وارد موجه میباشد. زیرا اولا زوج به موجب دادنامه مورخه 97/8/23 به پرداخت نفقه زوجه از *لغایت 97/8/15 محکوم گردیده است.و تا زمان طرح دعوی طلاق از ناحیه زوجه در 98/5/20 علیرغم صدور اجراییه و الزام زوج پرداخت نشده است. 2- وکیل زوج در جلسه دادرسی دادگاه بدوی صفحه 50 صراحتا اعلام نموده که موکل ظرف ده روز اینده نفقه را پرداخت خواهد نمود. 3- لیکن علیرغم این موضوع تا زمان صدور حکم بدوی نفقه پرداخت نشده است. لذا شرط بند یک محقق گردیده است. مضافا به اینکه اگر چه بعد از صدور رای بدوی بخشی از نفقه ادعای پرداخت شده که مورد قبول وکیل زوجه نیست لیکن حداقل این است.که زوجه ای که باید برای دریافت نفقه خود به محاکم مراجعه و با اخذ حکم قطعی و الزام زوج به پرداخت ان و درخواست طلاق نفقه را دریافت نماید. قطعا عسر و حرج ایجاد می‌شود. و دادگاه تجدیدنظر به این موضوع توجه ننموده است.علاوه اینکه با پرداخت بخشی از محکوم به تحقق شرط تا پرداخت کامل باقی می‌باشد. ثانیا اینکه اگر چه زوج حکم تمکین اخذ نموده لیکن وکیل وی در جلسه دادرسی دادگاه بدوی در صفحه 50 صراحتا اعلام نموده که در مهلت مقرر مسکن مناسب معرفی خواهد کرد و تا زمان دادرسی طلاق زوج حکم تمکین را اجرای ننموده است. که خود حکایت از عدم قصد برای ادامه زندگی مشترک دارد. ثالثا اینکه جدایی جسمانی طولانی زوجین که مورد تایید داوران نیز قرار گرفته باعث عدم صلح و سازش و کراهت زوجه گردیده که خود می‌تواند از موارد عسر وحرج باشد. و زوجه حاضر شده بخشی از مهریه را بابت کراهت بذل نماید. لذا باتوجه به مراتب ذکر شده مستندا به بند 2 و 3 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را به دادگاه همعرض صادر کننده رای منقوض ارجاع می نماید./ا400/5/5

شعبه *

رئیس شعبه: ج. ق. مستشار: س. ت.