ماده واحده - مجلس شورای ملی موافقت نامه راجع بسرویسهای حمل و نقل هوایی بازرگانی منعقده بین ایران و ترکیه را که مشتمل بر یک مقدمهو بیست ماده و یک ضمیمه میباشد و در تاریخ 29 اسفند ماه 1329 در تهران بامضا رسیده تصویب و اجاره مبادله نسخ صحه شده آنها را به دولت میدهد.
موافقتنامه مزبور که مشتمل بر یک مقدمه و بیست ماده و یک ضمیمه است در جلسه چهاردهم اردیبهشت ماه یکهزار و سیصد و سی چهار به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت
قانون بالا در جلسه شنبه 22 خرداد 1334 به تصویب مجلس سنا رسیده است
موافقتنامه بین ایران و ترکیه راجع بسرویسهای
حمل و نقل هوایی بازرگانی مابین قلمرو
دو دولت و ماوراء آنها
نظر به اینکه اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران
و
حضرت رئیس جمهور جمهوری ترکیه
که از این پس در این موافقتنامه طرفین معظمین متعاهدین نامیده خواهند شد امضا کنندگان قرارداد بینالمللی هواپیمایی کشوری که در 7 دسامبر1944 برای امضا کشورها در شیکاگو حاضر شده بود (از این پس قرارداد نامیده میشود) میباشد
و نظر به اینکه برقراری سرویسهائی هواییبینالمللی مطمئن و منظم و حتیالامکان اقدام بتوسعه همکاری بینالمللی در این رشته مطلوب میباشد و نظر به اینکه تشویق مسافرت هواییبینالمللی با نازلترین قیمت ممکنه که با اصول اقتصادی صحیح وفق دهد به منظور ایجاد حسن تفاهم و روابط صمیمانه بین ملتها و تامین منافع غیرمستقیم این نوع حمل و نقل که بنفع مشترک هر دو کشور است مطلوب میباشد و نظر به اینکه طرفین معظمین متعاهدین مایلند برای تاسیسسرویسهای حمل و نقل هوایی بازرگانی منظم مابین قلمرو خود و ماوراء آنها موافقت نامه منعقد نمایند لذا نمایندگان تامالاختیار خود را بدین منظور به شرح زیر تعیین نمودند: اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران
جناب آقای حسین علاء نخستوزیر و وزیر امور خارجه ایران. حضرت رئیس جمهور جمهوری ترکیه
جناب آقای یعقوب قدری کاراعثماناغلو سفیر کبیر و نماینده فوقالعاده و تامالاختیار ترکیه در تهران نمایندگان مزبور پس از مبادله اختیارنامههای کامل خود که صحیح و معتبر بود به شرح زیر موافقت نمودند:
مقدمه
در این موافقت نامه مقصود از بعضی عبارت مستعمله به شرحی است که در زیر ذکر شده:
الف - مقصود از مقامات هواپیمایی در مورد ترکیه وزارت ارتباطات و هر شخص یا هیئتی است که متصدی وظائف فعلی آنوزارت یا وظایف مشابهگردد و در مورد ایران (اداره کل هواپیمایی کشوری) و هر شخص یا هیئتی است که متصدی وظائف فعلی آن اداره کل یا وظائف مشابه گردد.
ب - مقصود از «قرارداد» قرارداد بینالمللی هواپیمایی کشوری است که در تاریخ 7 دسامبر 1944 برای امضا در شیکاگو حاضر شده.
ج - مقصود از «قلمرو» سرویس حمل و نقل هوایی «سرویس حمل و نقل هوایی بینالمللی» «موسسه هواپیمایی» و «فرود آمدن به منظور غیر ازحمل و نقل» همانست که در موارد 2 و 96 قرارداد تصریح گردید.
ماده 1 - با رعایت مقررات این موافقت نامه هر یک از طرفین معظمین متعاهدین موسسه یا موسسات هواپیمایی که از طرف معظم متعاهد دیگر تعیین شده برای به کار انداختن سرویسهای مورد موافقت حق پرواز ترانزیتی از فراز قلمرو خود و همچنین حق فرود آمدن در آن قلمرو و در نقاط مذکوره دربرنامه پرواز پیوست را به منظور غیر از حمل و نقل و نیز به منظور پیاده یا سوارکردن محمولات بینالمللی مسافر و بار و پست اعطاء مینمایند.
ماده 2
الف - هر یک از طرفین معظمین متعاهدین به منظور بهرهبرداری طبق این موافقتنامه در خطوط مصرحه در برنامه پرواز یک یا چند موسسههواپیمایی خود را کتباً بطرف معظم متعاهد دیگر معرفی مینمایند طرف معظم متعاهد دیگر به مجرد دریافت آن معرفینامه با رعایت مقررات ماده 3این موافقتنامه بلاتاخیر بموسسه یا موسسات معرفی شده اجازه مقتضی بهرهبرداری را اعطاء خواهد نمود مشروط بر اینکه در صورت لزومموسسات مذکوره مقامات صلاحیت دار هواپیمایی طرفی که حقوق نامبرده را اعطاء مینماید قانعکنند که قابلیت انجام شرایطی را که طبق قوانین ومقررات آنطرف برای عملیات موسسات هواپیمایی بازرگانی مقرر است دارا میباشند هر موسسه هواپیمایی که بدون ترتیب تعیین و اجازه بهرهبرداریتحصیل نمود هر موقعی که بخواهد میتواند بهرهبرداری از سرویسهای مورد موافقت را شروع نماید.
ب - و نیز مقرر است که بهرهبرداری از سرویسهای مزبور در مناطق جنگ یا مناطقی که به طور دائم یا موقت تحت اشغال نظامی بوده یا در تحت تاثیرآن واقع شده باشد باید با موافقت مقامات صلاحیتدار نظامی باشند.
ماده 3 :
الف - هر یک از طرفین معظمین متعاهدین حق خواهد داشت از اعطاء حقوق مصرحه در ماده 1 این موافقت نامه بیک موسسه یا موسساتهواپیمایی خودداری یا آن حقوق را معلق یا نقض نموده و یا استفاده از آن را مقید به شرایطی که لازم میداند بنماید در هر مورد که آنطرف قانع نشدهباشد که مالکیت و تسلط موثر بر آن موسسه یا موسسات در دست طرف معظم متعاهد دیگر یا اتباع آنطرف میباشد.
ب - هر یک از طرفین معظمین متعاهدین نیز حق خواهد داشت پس از مشورت با طرف معظم متعاهد دیگر یک موسسه یا موسسات هواپیمایی را ازاستفاده از حقوق اعطائی مذکور در ماده یک این موافقتنامه بازدارد و یا برای استفاده از آن حقوق شرایطی را که مقتضی بداند تعیین کند و در هر مورد کهآن موسسه یا موسسات هواپیمایی مندرجات مواد 11 و 13 قرارداد را به صورت فعلی یا شرایط مندرجه در این موافقتنامه را مراعات ننماید.
ماده 4 - هیچ یک از مقررات این موافقتنامه نباید چنین تعبیر شود که حقوق انحصاری و استثنائی بطرف معظم متعاهد دیگر یا موسسات هواپیماییآنطرف اعطاء نموده یا نسبت بموسسات هواپیمایی هر کشور دیگری استثناء یا تبعیض به عمل آمده است.
ماده 5 - مفاد این موافقت نامه بموسسه هواپیمایی یکی از طرفین معظمین متعاهدین حق نمیدهد که در قلمرو طرف معظم متعاهد دیگر از یک نقطه بهنقطه دیگر آن مسافر بار یا محمولات پستی با دریافت کرایه یا حقالزحمه برای حمل قبول نماید و مفاد مزبور نباید باین منظور تعبیر گردد.
ماده 6 - موسسات هواپیماییکه به وسیله طرفین معظمین متعاهدین معین شدهاند فرصت مناسب و متساوی خواهند داشت که سرویسهای موردموافقت را در خطوط هوایی مشخصه بین قلمرو طرفین و ماوراء آنها به کار اندازند موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه به وسیله هر یک از طرفینمعظمین متعاهدین باید در موقع به کار انداختن سرویسهای مورد موافقت منافع موسسه یا موسسات هواپیمایی طرف معظم متعاهد دیگر را ملحوظ دارند تا اثر نامطلوبی در جریان امور سرویسهائیکه طرف اخیرالذکر در تمام یا قسمتی از همان خطوط دائر نموده حاصل نشود.
ماده 7) سرویسهای مورد موافقت که از طرف موسسات هواپیمایی معینه طرفین معظمین متعاهدین برقرار میشود باید کاملاً با احتیاجات عمومیبرای حمل و نقل در خطوط معینه منطبق باشد و هدف اصلی آنها فراهم نمودن ظرفیتی باشد متناسب با احتیاجات کنونی و احتیاجاتی که منطقاً ازلحاظ حمل و نقل مسافر - بار و محمولات پستی بین قلمرو طرف معظم متعاهدین که موسسه یا موسسات هواپیمایی را تعیین نموده و قلمروی کهمقصد نهایی حمل و نقل است پیشبینی میشود فراهم نمودن وسائل حمل مسافر بار و محمولات پستی از لحاظ پیاده و سوار کردن آنها در نقاطی واقعدر خطوط معینه در قلمرو دولی غیر از دولتی که موسسه یا موسسات هواپیمایی را تعیین نموده است طبق اصول کلی زیر باید انجام گیرد ظرفیت بایدمتناسب باشد با:
الف) احتیاجات حمل و نقل بین کشور مبدا و کشور مقصد.
ب) احتیاجات بهرهبرداری از خط هوایی سرتاسری.
ج) احتیاجات حمل و نقل نواحی که هواپیماهای موسسات هواپیمایی از آن عبور مینمایند با رعایت منافع سرویسهای حمل و نقل هوایی دیگریکه به وسیله موسسات هواپیمایی کشورهای آن نواحی تاسیس شده است.
ماده 8 - 1 - نرخهای حمل و نقل بایستی عادلانه بوده و میزان آن با رعایت کلیه عوامل مربوطه از جمله صرفهجوئی در عمل - نفع عادلانه و اختلافخصوصیات سرویسها(میزان سرعت و وسائل راحتی مسافرین) و نرخهائی که از طرف سرویسهای حمل و نقل هوایی منظم که در تمام یا قسمتی ازمسیر مربوطه دریافت میگردد تعیین شود.
2 - نرخهای حمل نقل که هر یک از موسسات هواپیمایی معینه طبق این موافقتنامه برای حمل و نقل در هر یک از خطوط هوایی مشخصه بینقلمروهای طرفین معظمین متعاهدین و مابین قلمرو کشور ثالث و قلمرو یکی از طرفین معظمین متعاهدین دریافت مینماید بایستی به ترتیب زیر تعیینگردد:
الف - طبق تصمیمات متخذه از طرف سازمان موسسات هواپیماییکه موسسات هواپیمایی معینه طبق این موافقتنامه عضویت آن را دارا میباشند.
ب - با موافقت بین موسسات هواپیمایی معینه به وسیله هر دو طرف معظم متعاهد برای بهرهبرداری سرویسهای مورد موافقت در موردی که آنموسسات عضویت سازمان هواپیمایی واحدی را دارا نمیباشند و یا در موردی که هیچگونه تصمیم نامبرده در قسمت 2 الف فوق اتخاذ نشده باشدمشروط بر اینکه اگر هر یک از طرفین معظمین متعاهدین برای یکی از خطوط هوایی مشخصه موسسه هواپیمایی تعیین ننموده و نرخهای کرایه برایآن خط طبق بند 2 الف فوق تعیین نشده باشد موسسات هواپیمایی معینه از طرف معظم متعاهد دیگر بتواند در خط مذکور بهرهبرداری و نرخهای کرایهآن را تعیین کند.
3 - نرخهائی که بدین ترتیب تعیین میشود بایستی برای تصویب مقامات هوایی طرفین معظمین متعاهدین تقدیم گردند و این نرخها سی روز پس ازتاریخ دریافت آنها به وسیله مقامات هواپیمایی نامبرده قابل اجرا خواهد بود مگر اینکه هر یک از آنمقامات عدم موافقت خود را اعلام کرده باشند.
4 - در صورتی که نرخها طبق بند 2 فوق تعیین نشود و یا اینکه مقامات هواپیمایی هر یک از طرفین معظمین متعاهدین نرخهای معینه به ترتیب فوق راتصویب نکنند طرفین معظمین متعاهدین سعی خواهند نمود که بین خود موافقت حاصل نمایند و کلیه اقدامات لازمه را معمول خواهند داشت کهچنین موافقتی به موقع اجرا درآید در صورتی که طرفین معظمین متعاهدین نتوانند موافقت حاصل نمایند برای حل مورد اختلاف طبق ماده 12 رفتارخواهد شد مادامی که مورد اختلاف به وسیله موافقت حل نشده و یا تا موقعیکه تصمیم طبق ماده 12 اتخاذ نگردیده است نرخهائی که قبلاً برقرار شدهو در صورتی که هیچگونه نرخی برقرار نشده باشد نرخهای عادلانه به وسیله موسسات هواپیمایی معینه معمول خواهد شد.
ماده 9 - مواد 15 - 24 - 31 - 32 - 33 - 35 قرارداد به صورت فعلی آنها به منزله جزء لایتجزای این موافقتنامه در مورد هر یک از طرفین معظمینمتعاهدین طی مدت اعتبار این موافقتنامه لازمالاجراء خواهد بود مگر آنکه طرفین معظمین متعاهدین که قرارداد نامبرده را امضا نمودهاند نسبت به مواد مذکور اصلاحاتی را که طبق ماده 94 آن قرارداد به موقع اجرا گذارده خواهد شد تصویب نمایند و در این صورت موادی که باین ترتیب اصلاح شدهنسبت بطرفین معظمین متعاهدین در مدت اعتبار این موافقت نامه لازمالاجرا خواهد بود.
ماده 10 - هر یک از طرفین معظمین متعاهدین نقاط ورود بقلمرو خود و خروج از آن و همچنین خطوط هوایی را که هواپیماهای سرویسهای حملو نقل هوایی معینه از طرف معظم متعاهد دیگر از آن عبور مینماید تعیین خواهد نمود.
ماده 11 :
الف - هر گاه یکی از طرفین معظمین متعاهدین مقتضی بداند شرایط این موافقتنامه را تغییر دهد میتواند تقاضای مشورت بین مقاماترسمی هواپیمایی طرفین معظمین متعاهدین را بنماید و این مشورت در ظرف 60 از تاریخ تقاضا شروع خواهد شد و هر موقع که مقامات رسمی نامبردهبا تغییر این موافقتنامه توافق نظر حاصل نمودند تغییر مزبور پس از آنکه به وسیله مبادله یادداشتهائی از مجرای سیاسی تایید گردید به موقع اجراگذارده خواهد شد این تغییر بایستی بلافاصله به اطلاع شورای سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری برسد.
ب - تغییراتی که یکی از طرفین معظمین متعاهدین در خطوط هوایی میدهد یا حذف نقاطی از آن خطوط در یک یا کلیه پروازها به استثنای تغییرنقاط در قلمرو و طرف متعاهد دیگر که هواپیماهای موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه در آن فرود میآید تغییر این موافقت نامه محسوب نخواهد شدلذا مقامات هواپیمایی یک طرف معظم متعاهد میتوانند بتنهایی تغییرات نامبرده را بدهند و یا نقاطی را حذف نمایند مشروط بر آنکه تغییر و یاحذف نقاط را بلاتاخیر به اطلاع مقامات هواپیمایی طرف دیگر برسانند.
ماده 12 - بدون آنکه بمقررات ماده 14 این موافقت نامه خللی وارد آید.
1 - هر گاه نسبت بتفسیر یا اجرای موافقتنامه فعلی اختلافی بین طرفین معظمین متعاهدین روی دهد طرفین در وهله اول کوشش خواهند نمود که آن را به وسیله مذاکره مستقیم بین خود حل و فصل نمایند.
2 - هر گاه طرفین معظمین متعاهدین موقع نشوند که در ظرف مدت نود روز از تاریخ بروز اختلاف آن را به وسیله مذاکره مرتفع نمایند.
الف - ممکن است موافقت نمایند که مورد اختلاف برای تصمیم بهیات یا شخص و یا دادگاه حکمیتی که با توافق نظر طرفین تعیین شده باشد ارجاعگردد یا.
ب - اگر بدین ترتیب توافق نشود و یا اگر پس از موافقت ارجاع مورد اختلاف به دادگاه حکمیت طرفین نتوانند در ظرف سی روز از تاریخ ارجاع مورداختلاف به دادگاه نسبت بترکیب آن موافقت حاصل کنند هر یک از طرفین معظمین متعاهدین میتوانند مورد اختلاف را برای تصمیم به شورایسازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری احاله نماید.
3 - طرفین معظمین متعاهدین تعهد مینمایند هر تصمیمی را که طبق بند 2 این ماده صادر شد مراعات نمایند.
4 - هر گاه و مادامی که هر یک از طرفین معظمین متعاهدین و یا موسسه هواپیمایی معینه هر یک از طرفین معظمین متعاهدین تصمیم صادره طبق بند2 این ماده را مراعات ننماید طرف معظم متعاهد دیگر میتواند هر گونه حقوقی را که طبق این موافقت نامه بطرف معظم متعاهد مستنکف یا بموسسههواپیمایی معینه آنطرف و یا بموسسه هواپیمایی مستنکف اعطاء نموده محدود یا معلق یا نقض نماید.
ماده 13 - در صورتی که یک قرارداد یا موافقت نامه عمومی چند جانبه راجع بحقوق مربوط بحمل و نقل سرویسهای هوایی منظم بینالمللی نسبتبهر دو طرف معظم متعاهد به موقع اجرا درآید موافقتنامه فعلی به طوری اصلاح خواهد شد که با مقررات قرارداد یا موافقت نامه مزبور منطبق گردد.
ماده 14 - این موافقت نامه یک سال پس از تاریخ وصول اخطار خاتمه موافقت نامه به وسیله یکی از طرفین معظمین متعاهدین خاتمه خواهد یافت مگراینکه اخطار نامبرده قبل از انقضای مدت یک سال مذکور با موافقت نامه طرفین پس گرفته شود این اخطار باید در آن واحد به شورای سازمان بینالمللیهواپیمایی کشوری نیز ارسال شود طرف معظم متعاهدی که اخطار خاتمه موافقت نامه را دریافت کرده است بآن پاسخ وصول خواهد داد و در عدماعلام وصول اخطار مذکور چهارده روز پس از تاریخ وصول به شورای سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری بطرف معظم متعاهد دیگر وصول یافتهتلقی خواهد شد.
ماده 15
الف - قوانین و مقررات یکطرف معظم متعاهد بخصوص آنهائیکه مربوط بورود هواپیماهای سرویسهای هوایی بینالمللی بقلمروآن طرف ویا خروج از آن قلمرو و یا مربوط ببهرهبرداری و پرواز چنین هواپیماها در آن قلمرو میباشند در مورد هواپیماهای موسسه یا موسساتهواپیمایی معینه از طرف معظم متعاهد دیگر قابل اجرا خواهند بود.
ب - قوانین و مقررات یکطرف معظم متعاهد بخصوص آنهائیکه مربوط بورود مسافرین و کارکنان یا بار هواپیما بقلمرو آنطرف و یا خروج ازآن قلمرو میباشند مانند مقررات راجع به ورود و ترخیص و مهاجرت و گذرنامه و گمرک و قرنطینه و مقررات ارزی در مورد مسافرین و کارکنان و کالایمحموله توسط هواپیماهای موسسه هواپیمایی معینه طرف معظم متعاهد دیگر اجرا خواهند شد.
ماده 16 - سوخت روغنهای موتور که برای مصرف هواپیماهای موسسه هواپیمایی معینه یکطرف معظم متعاهد در قلمرو طرف معظم متعاهد دیگربار میشود در صورتی که از سایر جهات مقررات گمرکی طرف معظم متعاهد اخیر مراعات شود از حقوق گمرکی و عوارض بازرسی و عوارض مشابهکه در قلمرو طرف دیگر وضع شده معاف میباشد.
این امتیاز علاوه بر امتیازی است که طبق ماده 24 قرارداد اعطاء شده است.
ماده 17 - هر یک از طرفین معظمین متعاهدین موسسات هواپیمایی معینه خود را وادار مینمایند هر چه زودتر رونوشت برنامه پرواز - صورتنرخهای حمل و نقل و سایر اطلاعات مشابه دیگر مربوط به بهرهبرداری سرویسهای هوایی معینه و همچنین رونوشت کلیه تغییراتی را که در اینبرنامهها و صورتها و اطلاعات داده میشود به مقامات هواپیمایی طرف معظم دیگر تسلیم کنند.
ماده 18 - موافقتنامه فعلی و کلیه قراردادهای مربوط بآن نزد سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری به ثبت خواهد رسید.
ماده 19 - طرفین معظمین متعاهدین موافقت دارند که موافقتنامه فعلی جانشین قرارداد هواپیمایی که بین نمایندگان دو دولت در 20 آوریل 1937 درتهران بامضا رسیده میباشد و مقررات قرارداد هواپیمایی مزبور از تاریخ اجراء موافقتنامه فعلی کانلمیکن خواهد بود.
ماده 20 - این موافقتنامه به تصویب مقامات مقننه هر یک از طرفین معظمین متعاهدین خواهد رسید و پس از تاریخ مبادله اسناد مصوبه به موقع اجراگذارده خواهد شد.
برای تایید مراتب بالا نمایندگان تامالاختیار و امضاکننده زیر که دارای اختیارنامه میباشند این موافقتنامه را امضا و بمهر خود ممهور نمودهاند اینموافقتنامه در تاریخ سهشنبه بیست و نهم اسفند ماه 1329 مطابق با بیستم مارس 1951 در تهران بدو زبان فارسی و ترکی که هر دو متن متساویاً معتبرمیباشند بامضا رسید.
از طرف اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران
از طرف رئیس جمهور جمهوری ترکیه برنامه پرواز
الف - 1 - موسسه یا موسسات هوایی معینه دولت ایران حق دارند که سرویسهای هوایی در هر یک از خطوط معینه زیر را در هر دو جهت بکارانداخته و به منظورهای حمل و نقل در نقاط مصرحه در این بند در ترکیه فرود آیند.
الف - نقاطی در ایران - بغداد - حلب و یا دمشق - آنکارا - استانبول.
ب - نقاطی در ایران آنکارا استانبول.
2 - موسسه یا موسسات هوایی معینه دولت ترکیه حق دارند که سرویسهای هوایی در هر یک از خطوط معینه زیر را در دو جهت به کار انداخته وبه منظورهای حمل و نقل در نقاط مصرحه در این بند در ایران فرود آیند.
الف - نقاطی در ترکیه - حلب - دمشق بغداد - تهران.
ب - نقاطی در ترکیه - تبریز - تهران.
در صورتی که موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه هر یک از طرفین معظمین متعاهدین در قلمرو طرف معظم متعاهد دیگر عملیات حمل و نقل را به وسیله تشکیلات و کارمندان خود انجام ندهند طرف اخیرالذکر میتواند از آنها بخواهد که این عملیات را به سازمانی که مورد تصویب مقاماتهواپیمایی خود بوده و تابعیت آن را دارد واگذار نمایند.
اجازه مبادله موافقتنامه سرویسهای حمل و نقل هوایی بازرگانی بین کشور شاهنشاهی ایران و کشور جمهوری ترکیه مشتمل بر یک مقدمه و بیستماده و یک ضمیمه به شرح فوق در جلسه پنجشنبه چهاردهم اردیبهشت ماه یکهزار و سیصد و سی و چهار داده شده است.
رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت