صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/09/15
برگزار شده توسط: استان خراسان شمالی/ شهر جاجرم
موضوع
جرمانگاری آوازخوانی در ملاء عام در صورت رضایت مردم
پرسش
با عنایت به ذیل ماده 638 قانون مجازات اسلامی (در بخش تعزیرات) که اظهار میدارد برای کاری که فینفسه جرم نیست اما عفت عمومی را جریحهدار میکند شلاق یا حبس تعیین میگردد. برعکس این مورد چه نتیجهای دارد؟ یعنی مثلا اگر کسی آوازخوانی در خیابان داشته باشد اما مردم رضایت داشته باشند و اعتراضی نداشته باشند تبرئه میشود یا خیر؟
نظر هیات عالی
با عنایت به ماده 638 قانون تعزیرات مصوب 1375 عمل حرامی که در قوانین کیفری دارای مجازات نمیباشد لیکن ارتکاب آن در انظار و اماکن عمومی و معابر باعث جریحهدار شدن عفت عمومی شود جرم محسوب میشود. بنابراین در فرض پرسش آوازخوانی در خیابان ولو که از نظر فقهی حرام باشد مادام که موجب جریحهدار شدن عفت عمومی نگردد جرم محسوب نمیشود که البته ممنوعیت فقهی آن محل تامل است.
نظر اکثریت
مطابق اصل 36 قانون اساسی و ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392؛ تا زمانی که برای فعل یا ترک فعل طبق قانون مجازات تعیین نشده باشد نمیتوان آن را جرم تلقی کرد. بهعبارت دیگر رفتاری جرم است که صریحا در قانون برای آن رفتار یک ماده قانونی جهت تعیین مجازات مقرر شده باشد. علاوه بر تعیین مجازات در قانون باید عمل مجرمانه نیز صریحا در خود قانون تعریف و جرمانگاری شده باشد. حال چنانچه فردی رفتاری داشته باشد که مردم بخاطر آن اعتراضی نداشته باشند مثل آواز خوانی در خیابان، خالکوبی، صرف حضور در جشن مختلط. .. با عنایت به فقد عنصر معنوی و قانونی، اصل تفسیر مضیق نصوص کیفری، اصل تفسیر به نفع متهم و عدم برچسب زنی به افراد به جهت اینکه جرات و شجاعت برای ارتکاب بعدی پیدا نکنند؛ تبرئه میشوند اما با کسب اجازه از مقرره 3 قانون آیین دادرسی مدنی که اظهار میدارد چنانچه قانونی در قضیه مطروحه وجود نداشته باشد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر و اصول حقوقی حکم قضیه را صادر نماید. با استناد به این ماده رفیع قانونی میتوان به فتاوی معتبر مراجعه کرد و براساس آن حکم قضیه را صادر نمود. مثل دوچرخه سواری بانوان در خیابان و معابر عمومی که میتوان حکم آن را از فتاوای معتبر به دست آورد و بر اساس آن رای صادر کرد.
نظر اقلیت
در ابتدا باید دید که عفت عمومی چه میباشد. عفت عمومی هنجارهایی است که ریشه در اعتقادات جامعه دارد و عموم جامعه صیانت آن را پذیرفته است. با پذیرش افراد نمیتوانیم رفتاری را داخل در عفت عمومی نماییم یا از آن خارج کنیم زیرا ملاک عفت عمومی، عرف متشرعین است. عرف متشرعین نیز عرف عقلایی است که شرع را رعایت میکنند. شارع مقدس عرف این افراد را به عنوان عرف پذیرفته است. عرف، طی قرون متمادی نهادینه شده است. عرفی پذیرفته شده است که مخالف شرع نباشد مثلا پدیده سگ گردانی وفق ماده 522قانون مجازات اسلامی و ماده 688 قانون تعزیرات جرم است و تهدید علیه بهداشت افراد است زیرا بهداشت صرفا جسمی نیست بلکه روان افراد را نیز شامل میشود و میتوان برای فرد مرتکب به استناد دو ماده فوق تعیین مجازات نمود یا آوازخوانی در خیابان فینفسه جرم نیست ولی چنانچه آوازخوانی در روز عاشورا باشد وفق ماده 638 قانون تعزیرات، قابلیت مجازات را دارد.