با سلام؛
احتراماً به استحضار می رساند در اجرای تکلیف مقرر در جزء (3) بند «ح» تبصره (16) قانون بودجه سال 1398 کل کشور که اشعار می دارد: " به منظور افزایش شفافیت تراکنش های بانکی، مبارزه با پولشویی و جلوگیری از فرار مالیاتی؛ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است تا با تصویب شورای پول و اعتبار، برای شفافیت تراکنش های بانکی به صورت یکسان یا متناسب با سطح فعالیت اشخاص حقیقی از نظر عملکرد مالی حد آستانه ای (سقفی) را تعیین کند و انتقال وجه با مبلغ بالاتر از حد آستانه (سقف) را برای اشخاص حقیقی از طریق کلیه تراکنش های بانکی (درون بانکی و بین بانکی) و سایر ابزارهای پرداخت، مشروط به درج «بابت» و در صورت نیاز به ارائه اسناد مثبته کند. اشخاص حقیقی که از حساب بانکی خود استفاده تجاری می کنند میتوانند با دریافت شناسه اقتصادی و اتصال حساب بانکی خود به آن، از شمول مفاد این جزء مستثنی شوند." و همچنین به استناد تبصره (1) ماده (112) آییننامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پولشویی مصوب جلسه مورخ 1398/7/21 هیات محترم وزیران و ابلاغی به موجب بخشنامه شماره 263550 /98 مورخ 1398/8/4 که طی آن مقرر شده؛ "بانک مرکزی به منظور کاهش سطح خطر (ریسک) پولشویی و تامین مالی تروریسم در ارائه خدمات انتقال وجوه، تدابیر مقتضی را از قبیل تعیین حداکثر سقف مبلغ برای ارائه خدمت و تعداد مجاز روزانه برای تراکنش های هر مشتری، متناسب با سطح خطر (ریسک) تعامل کاری اتخاذ کند."، بدین وسیله «دستورالعمل شفاف سازی تراکنش های بانکی اشخاص» که در یکهزار و دویست و هشتاد و نهمین جلسه مورخ 1398/11/29 شورای پول و اعتبار مورد تصویب قرار گرفت، برای استحضار و صدور دستور مقتضی ایفاد میشود.
به موجب ضوابط مذکور، مقرر شده حساب های سپرده تجاری از سپرده شخصی در شبکه بانکی کشور تفکیک گردد. لذا از این پس لازم است به منظور اعمال آستانه های مندرج در دستورالعمل یاد شده، قبل از افتتاح هرگونه سپرده جدید و نیز در مورد سپرده های موجود، این مهم مشخص شود. علاوه بر این، درگاه های پرداخت با ابزارهای پذیرش باید به مشتریان حقوقی واجد شرایط و مشتریان حقیقی دارای حساب تجاری و شناسه اقتصادی مورد تایید سازمان امور مالیاتی کشور تعلق گیرد.
همچنین در کلیه نقل و انتقالات وجوه بالاتر از "ده میلیارد ریال" درون بانکی و بین بانکی مشتری حقوقی و مشتری حقیقی دارای حساب سپرده تجاری و نیز نقل و انتقال وجوه بالاتر از "دو میلیارد ریال" درون بانکی و بین بانکی مشتری حقیقی دارای حساب سپرده شخصی، انتقال وجه منوط به تکمیل قسمت (فیلد) بابت در فرم های مربوط و ارائه اسناد مثبته دال بر انجام معامله، قرارداد و یا علت انتقال وجه میباشد. ضمن آن که ضرورت دارد آستانه مجاز مجموع مبالغ برداشت از طریق درگاه های پرداخت حضوری و غیرحضوری، از کلیه حساب های سپرده متعلق به مشتری حقوقی، مشتری حقیقی دارای سپرده تجاری و مشتری حقیقی دارای سپرده شخصی و نیز اشخاص پایین تر از 18 سال در آن موسسه اعتباری به آستانه های تعیین شده در دستورالعمل محدود شود. مضافاً این که، انجام کلیه عملیات بانکی مبتنی بر حساب، اعم از حضوری و غیرحضوری در موسسه اعتباری برای مشتری منوط به اخذ شناسه شهاب از طریق سامانه نهاب میباشد.
با عنایت به مراتب فوق، ضمن ابلاغ نسخه ای از «دستورالعمل شفاف سازی تراکنش های بانکی اشخاص»، خواهشمند است دستور فرمایند مراتب به قید تسریع و با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 149153 /96 مورخ 1396/5/16 به تمامی واحدهای ذیربط آن بانک /موسسه اعتباری غیر بانکی ابلاغ شده و نسخه ای از آن نیز به مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی ارسال گردد و بر حسن اجرای آن نیز نظارت دقیق به عمل آید.
مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی
اداره مبارزه با پولشوئی و تامین مالی تروریسم حمیدرضا غنی آبادی محمدحسین دهقان
بسمه تعالی
«دستورالعمل شفاف سازی تراکنش های بانکی اشخاص»
امروزه با استفاده از فن آوری های نوین در صنعت بانکداری، عملیات بانکی به طور سریع و بدون محدودیت در هر لحظه قابل انجام بوده و امکان جابه جایی مبالغ کلان در نقل و انتقالات الکترونیکی و غیرحضوری در کوتاه ترین زمان ممکن فراهم میباشد.
در اجرای تکالیف مقرر در جزء (3) بند «ح» تبصره (16) قانون بودجه سال 1398 کل کشور و تبصره (1) ماده (112) آییننامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پولشویی و در چارچوب احکام مقرر در قانون مبارزه با پولشویی و قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم و با عنایت به اهمیت و حساسیت ریسک های نقل و انتقالات الکترونیکی در حوزه مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم و به منظور جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی و نیز اتخاذ تدابیر پیشگیرانه، دستورالعمل «شفاف سازی تراکنش های بانکی اشخاص» به شرح زیر تدوین می گرد:
فصل اول - تعاریف:
ماده 1 - در این دستورالعمل، اصطلاحات و عبارات به کار رفته به شرح زیر تعریف میشود:
1 - 1 - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛
1 - 2 - موسسه اعتباری: عبارت است از بانک ها و موسسات اعتباری غیربانکی تحت نظارت بانک مرکزی، شعب بانک های خارجی در ایران نیز در شمول موسسه اعتباری محسوب میشوند؛
1 - 3 - مرکز: مرکز اطلاعات مالی و مبارزه با پولشویی موضوع تبصره (2) ماده (7) مکرر قانون اصلاح قانون مبارزه با پولشویی و آییننامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پولشویی ابلاغی طی مصوبه شماره 92986 /ت57101ه- مورخ 1398/07/22 هیات محترم وزیران؛
1 - 4 - پذیرنده: شخص حقیقی یا حقوقی که با پذیرش ابزار پرداخت و با استفاده از ابزار پذیرش نسبت به فروش کالا و یا ارائه خدمات به دارندگان کارت اقدام می نماید؛
1 - 5 - مشتری (ارباب رجوع): شخص حقیقی یا حقوقی اعم از اصیل، وکیل یا نماینده قانونی وی که در موسسه اعتباری دارای حساب سپرده بوده و یا به نام وی حساب سپرده افتتاح شده است؛
1 - 6 - سامانه نهاب: نظام هویت سنجی الکترونیکی بانکی حاوی اطلاعات هویتی مشتری؛
1 -7 - شناسه شهاب: شناسه هویت الکترونیکی بانکی تخصیص یافته توسط سامانه نهاب؛
1 - 8 - مشتری زیر 18 سال: شخص حقیقی که سن سجلی وی کمر از 18 سال شمسی باشد؛
1 - 9 - برداشت: هر نوع تراکنشی که به ازای آن موجودی حساب سپرده مشتری نزد موسسه اعتباری بدهکار میشود، از جمله برداشت وجوه نقد، انتقال وجوه (واریز به)، خرید و پرداخت قبوض؛
1 - 10 - خدمات حضوری: مراجعه مشتری به موسسه اعتباری برای اخذ خدمات بانکی از متصدیان آن موسسه اعتباری؛
1 - 11 - خدمات غیرحضوری: بکارگیری انواع ابزارهای پذیرش توسط مشتری و اخذ خدمت بانکی بدون مراجعه حضوری به موسسه اعتباری؛
1 - 12 - درگاه پرداخت: مجموعه ای از سخت افزار و نرم افزار که امکان انتقال اطلاعات بین یک ابزار پذیرش با موسسه اعتباری را فراهم می آورد؛
1 - 13 - درگاه پرداخت حضوری: به درگاه هایی گفته میشود که اخذ خدمات بانکی با مراجعه حضوری مشتری به متصدی موسسه اعتباری انجام میشود؛
1 - 14 - درگاه پرداخت غیرحضوری: به درگاه هایی گفته میشود که اخذ خدمات بانکی بدون مراجعه حضوری مشتری به متصدی موسسه اعتباری انجام میشود؛
1 - 15 - خدمات پایه: خدمانی که طبق مقررات مربوط، پیش نیاز و لازمه ارائه سایر خدمات بانکی توسط موسسه اعتباری میباشد و پس از آن مشتری به منظور اخذ خدمات بانکی مکرر و متمادی، به موسسه اعتباری مراجعه می نماید؛
1 - 16 - ابزار پذیرش: دستگاهی فیزیکی یا سامانه های الکترونیکی که می توان با استفاده از ابزار پرداخت نسبت به انجام عملیات دریافت، پرداخت و یا انتقال وجه اقدام کرد؛
1 - 17 - ابزار پرداخت: انواع کارت های فیزیکی یا مجازی با هر روش و ابزاری که موسسه اعتباری در اختیار مشتری قرار می دهد و برای وی امکان دریافت، پرداخت و یا انتقال وجه را به شخص دیگر فراهم می سازد؛
1 - 18 - وجه: عبارت است از اسکناس، مسکوک، ایران چک و کارت های پرداخت بی نام؛
1 - 19 - نقل و انتقالات الکترونیکی: هرگونه عملیات بانکی که از طریق ابزارهای الکترونیکی انجام شود و به ازای آن مبلغی از حساب سپرده مشتری نزد موسسه اعتباری به حساب ذینفع در آن موسسه اعتباری یا موسسه اعتباری دیگر منتقل گردد؛
1 - 20 - کد اصناف: کد 4 رقمی است که به منظور طبقه بندی پذیرندگان و بر اساس کسب و کار اصلی آنها در هنگام تعریف پذیرنده در شبکه الکترونیک پرداخت کارت، توسط شرکت های ارائه دهنده خدمات پرداخت اختصاص داده میشود.
1 - 21 - اشخاص غیرمجاز: اشخاصی که واجد شرایط برای دریافت درگاه های پرداخت یا ابزارهای پذیرش نمیباشند. برخی مصادیق این گونه اشخاص عبارتند از شخص حقیقی زیر 18 سال، شخص حقیقی فاقد سپرده تجاری و شخص حقیقی که به موجب حکم مرجع قضایی مجاز به دریافت درگاه های پرداخت یا ابزارهای پذیرش نمیباشند.
فصل دوم - شناسایی مشتری از طریق سامانه نهاب:
ماده 2 - انجام کلیه عملیات بانکی مبتنی بر حساب، اعم از حضوری و غیرحضوری در موسسه اعتباری برای مشتری منوط به اخذ شناسه شهاب از طریق سامانه نهاب میباشد.
ماده 3 - موسسه اعتباری موظف است از ارائه خدمات بانکی به مشتری فاقد شناسه شهاب خودداری نموده و در چارچوب زمانی ابلاغی از سوی بانک مرکزی، نسبت به مسدود نمودن برداشت از حساب های متعلق به وی تا دریافت شناسه شهاب اقدام نماید.
تبصره 1 - اخذ شناسه شهاب نافی سایر مسئولیت های موسسه اعتباری در زمینه اجرای الزامات شناسایی مشتری نمیباشد.
تبصره 2 - موسسه اعتباری در مواردی که بانک مرکزی اعلام می نماید، مکلف است اعتبار شناسه شهاب را مطابق رویه های اعلامی از سوی بانک مرکزی اعلام نماید.
ماده 4 - افتتاح حساب سپرده در موسسه اعتباری با مراجعه حضوری و یا ارائه مدارک شناسایی معتبر قابل انجام است.
تبصره - افتتاح هرگونه حساب سپرده به صورت غیرحضوری و ارائه خدمات بانکی به آن حساب مشروط به نصب، راه اندازی و استفاده از ابزارهای بیومتریک جهت شناسایی مشتری میباشد.
فصل سوم - نقل و انتقالات وجوه مشتری:
ماده 5 - موسسه اعتباری ملزم به طراحی و درج قسمت (فیلد) شرح «بابت» در تمامی درگاه های پرداخت متصل به شبکه درون بانکی و بین بانکی و همچنین فرم های واریز، برداشت و انتقال وجه میباشد.
تبصره - درگاه های خودپرداز، کارت خوان، کیوسک و عملیات مربوط به پرداخت قبوض از شمول حکم مقرر در این ماده مستثی میباشند.
ماده 6 - انتقال وجوه بیش از آستانه مجاز مقرر از حساب های سپرده مشتری در موسسه اعتباری، منوط به حضور وی و یا نماینده قانونی وی در موسسه اعتباری میباشد.
ماده 7 - موسسه اعتباری با استفاده از اطلاعات ماخوذه از مشتری و با توجه به سطح فعالیت مورد اتنظار وی، مکلف به بررسی تناسب بین موضوع مندرج در شرح «بابت» و تراکنش های انجام شده بوده و در صورت مشاهده عدم تناسب و یا مغایرت اطلاعات مذکور و نیز انجام هرگونه معاملات و عملیات مشکوک دیگر در این ارتباط، مراتب را بدون اطلاع مشتری به عنوان گزارش معاملات و عملیات مشکوک به شرح بند (12) ماده (1) آییننامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پولشویی مصوب جلسه مورخ 1398/07/21 هیات محترم وزیران به مرکز ارسال نماید.
تبصره - موارد قابل قبول درج در قسمت (فیلد) بابت و شاخص های عدم تناسب ظرف شش ماه از سوی بانک مرکزی اعلام خواهد شد.
فصل چهارم - تعیین آستانه در تراکنش های برداشت از حساب های سپرده مشتری:
ماده 8 - موسسه اعتباری موظف است، آستانه مجاز مجموع مبالغ برداشت از طریق درگاه های پرداخت غیرحضوری، از کلیه حساب های سپرده متعلق به مشتری حقوقی، مشتری حقیقی دارای سپرده تجاری و مشتری حقیقی بالاتر از 18 سال در آن موسسه اعتباری را به روزانه مبلغ یک میلیارد ریال محدود نماید.
تبصره - آستانه مجاز مجموع مبالغ برداشت از طریق درگاه های پرداخت غیرحضوری برای مشتری حقیقی بالای 18 سال فاقد سپرده تجاری، ماهانه مبلغ پنج میلیارد ریال میباشد.
ماده 9 - موسسه اعتباری موظف است، آستانه مجاز مجموع مبالغ برداشت از طریق درگاه های پرداخت غیرحضوری، از کلیه حساب های سپرده متعلق به مشتری حقیقی پایین تر از 18 سال در آن موسسه اعتباری را به روزانه مبلغ یکصد و پنجاه میلیون ریال و ماهانه مبلغ پانصد میلیون ریال محدود نماید.
ماده 10 - مشتری حقیقی که از حساب سپرده خود استفاده تجاری می نماید، پس از دریافت شناسه اقتصادی مورد تایید سازمان امور مالیاتی کشور و با اتصال آن به حساب سپرده خود مشمول ماده (12) این دستورالعمل میباشد.
تبصره 1 - احراز صحت شنامه اقتصادی اظهار شده از سوی مشتری حقیقی و انطباق هویت دارنده شناسه اقتصادی با هویت صاحب حساب سپرده از طریق ارتباط با سازمان امور مالیاتی کشور و یا سایر روش هایی که مورد تایید بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی کشور میباشد بر عهده موسسه اعتباری میباشد.
تبصره 2 - در صورتی که فعالیت حساب سپرده مشتری متناسب با فعالیت مورد انتظار وی نباشد، مراتب باید در قالب گزارش معاملات و عملیات مشکوک به مرکز ارسال شود.
ماده 11 - موسسه اعتباری موظف است، در کلیمه نقل و انتقالات وجوه بالاتر از "دو میلیارد ریال" درون بانکی و بین بانکی روزانه مشتری حقیقی، انتقال وجه را منوط به تکمیل قسمت (فیلد) بابت در فرم های مربوط و ارایه اسناد مثبته دال بر انجام معامله، قرارداد و یا علت انتقال وجه نموده و تصویری از اسناد مثبته مربوط به انتقال وجه در پرونده تراکنش مذکور را نگهداری نماید.
تبصره 1 - تراکنش های بین یک میلیارد ریال تا دو میلیارد ریال از شمول حکم مقرر در این ماده مستثنی میباشند.
تبصره 2 - موارد قابل قبول درج در قسمت (فیلد) بابت و حداقل مستندات مورد نیاز در قالب پیوست دستور العمل از سوی بانک مرکزی اعلام خواهد شد.
ماده 12 - موسسه اعتباری موظف است، در کلیه نقل و انتقالات وجود بالاتر از "ده میلیارد ریال" درون بانکی و بین بانکی مشتری حقوقی و حساب های سپرده تجاری مشتری حقیقی، انتقال وجه را منوط به تکمیل قسمت (فیلد) بابت در فرم های مربوط و ارایه اسناد مثبته دال بر انجام معامله، قرارداد و یا علت انتقال وجه نموده و تصویری از اسناد مثبته مربوط به انتقال وجه در پرونده تراکنش مذکور را نگهداری نماید.
تبصره 1 - موارد قابل قبول درج در قسمت (فیلد) بابت و حداقل مستندات مورد نیاز در قالب پیوست دستورالعمل از سوی بانک مرکزی اعلام خواهد شد.
تبصره 2 - برخی از مشتریان حقوقی در چارچوب ضوابطی که توسط بانک مرکزی تهیه و ابلاغ خواهد شد از شمول حکم مقرر در این ماده مستثنی میباشند.
ماده 13 - حداکثر تراکنش خرید از هر کارت متعلق به مشتری حقیقی بالاتر از 18 سال، مبلغ پانصد میلیون ریال و مجموع تراکنش های انجام شده کارتی برای وی در کل شبکه بانکی روزانه مبلغ یک میلیارد ریال میباشد.
تبصره - شرکت های هواپیمایی، شرکت های خودروسازی و شرکت پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران از شمول حکم مقرر در این ماده مستثنی میباشند.
ماده 14 - حداکثر تراکنش خرید از هر کارت متعلق به مشتری حقیقی کمتر از 18 سال، مبلغ یکصد و پنجاه میلیون ریال و مجموع تراکنش های انجام شده کارتی برای وی در کل شبکه بانکی روزانه پانصد میلیون ریال میباشد.
تبصره - بانک مرکزی ظرف مدت سه ماه مقدمات لازم را برای اجرای این ماده فراهم می نماید.
ماده 15 - موسسه اعتباری صادرکننده کارت موظف به ثبت کلیه کارت های صادره به همراه اطلاعات مشتریان خود در سامانه متمرکز بانک مرکزی (مانا) میباشد.
فصل پنجم - سایر
ماده 16 - کلیه نقل و انتقالات و برداشت از حساب سپرده مشتری حقیقی کمتر از 18 سال به صورت حضوری میبایست توسط نماینده قانونی وی اعم از ولی یا قیم وی صورت گیرد. مگر اینکه حکم رشد آن ها توسط مراجع قضایی صادر شده باشد.
تبصره - مشتری حقیقی راسا مجاز به برداشت از حساب قرض الحسنه پس انداز خود میباشد که به سن 15 سال تمام رسیده باشد.
ماده 17 - درگاه های پرداخت با ابزارهای پذیرش صرفا به مشتری حقیقی تعلق میگیرد که دارای شناسه اقتصادی مورد تایید سازمان امور مالیاتی کشور و حساب تجاری یابد.
تبصره 1 - شرکت های خدمات پرداخت موظفند پس از گذشت شش ماه از لازم الاجرا شدن این ضوابط، پایانه های فروش اشخاص حقیقی که فاقد شناسه اقتصادی بوده و نسبت به معرفی حساب تجاری خود به موسسه اعتباری اقدام ننموده باشند، را غیرفعال نمایند. در صورت تایید رئیس کل بانک مرکزی مهلت مذکور تا سه ماه دیگر قابل تمدید است.
تبصره 2 - تخصیص درگاه های پرداخت یا ابزارهایی نظیر دستگاه خودپرداز یا کارت خوان به اشخاص غیرمجاز ممنوع است.
ماده 18 - واحدهای مبارزه با پولشویی بانک مرکزی و موسسه اعتباری موظف میباشند در صورت اطلاع از اینکه مشتری با استفاده از حساب های سپرده متعدد در موسسات اعتباری مختلف بیش از آستانه های مقرر در این دستورالعمل تراکنش غیرحضوری نامتعارف انجام دهد، به عنوان مشتری دارای تراکنش های مشکوک به مرکز گزارش نمایند.
ماده 19 - رئیس کل بانک مرکزی مجاز است در شرایط خاص نسبت به افزایش آستانه های مقرر مندرج در این دستورالعمل اقدام و موضوع را به اطلاع شورای پول و اعتبار برساند.
دستورالعمل شفاف سازی تراکنش های بانکی اشخاص» در (19) ماده و (17) تبصره در یکهزار و دویست و هشتاد و نهمین جلسه مورخ 1398/11/29 شورای پول و اعتبار به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ، لازم الاجرا میباشد.