فصل اول - کلیات
ماده 1) شرکت سهامی بانک توسعه صادرات به منظور کمک بصادرات کشور برای مدت نامحدود تاسیس میشود.
ماده 2) مرکز بانک در تهران است. بانک میتواند در داخل و خارج کشور شعبه و نمایندگیهائی تاسیس نماید
فصل دوم - سرمایه و اندوخته
ماده 3) سرمایه بانک پانصد و پنجاه میلیون ریال خواهد بود که بپنجهزار و پانصد سهم یکصد هزار ریالی با نام تقسیم میشود سه هزار و سیصد سهم از طرف بانک ملی ایران و یکهزار و یکصد سهم از طرف شرکت سهامی بیمه ایران و یکهزار و یکصد سهم از طرف سازمان برنامه تعهد و پرداخت خواهد گردید
تبصره 1- موسسین از تاریخ تاسیس میتوانند تا دو ماه چهل درصد سهام را برای عموم به معرض فروش بگذارند.
تبصره 2- تمام سرمایه پانصد و پنجاه میلیون ریال بانک تعهد شده و 40 درصد آن نقداً پرداخت شده است 51 درصد سهام بانک همواره متعلق به دولت یا موسساتی که با سرمایه دولت تشکیل شدهاند خواهد بود.
ماده 4) علاوه بر اندوختههای قانونی همه ساله ده درصد از سود ویژه بانک برای اندوخته احتیاطی اختصاص داده میشود تا موقعی که اندوخته مزبور معادل سرمایه بانک بشود بعد از آن افزایش اندوخته احتیاطی با تصویب مجمع عمومی است - مدیرعامل بانک میتواند برداشت مبالغ دیگری را از محل سود ویژه سالیانه برای افزایش اندوخته احتیاطی با فراهم آوردن اندوختههای دیگری بمجمع عمومی پیشنهاد کند
فصل سوم - وظائف و عملیات بانک
ماده 5) وظیفه اساسی بانک عبارت است از تشویق و توسعه صادرات و تطبیق اقسام مواد صادراتی با استاندارهای بینالمللی و راهنمائی صادر کنندگان ببازارهای فروش در خارج و بهبود وضع کالاهای صادراتی کشور و به طور کلی توسعه تجارت خارجی ایران در درجه اول صادرات
ماده 6) بانک صادرات به منظور اجرای وظائف مندرج در ماده 5 میتواند عملیات ذیل را انجام دهد:
الف - دادن اعتبار و کمک باشخاص یا موسساتیکه محصولات ایران را صادر میکنند.
ب - کمک باشخاص یا موسساتی که محصولات ایران را برای صدور آماده کنند یا آنها را به منظور صدور به مواد ساخته یا نیمه ساخته تبدیل نمایند و یا مواد صادراتی را طبق نمونههای بینالمللی جور نمایند.
ج - کمک باشخاص یا موسساتی که برای تهیه لوازم بستهبندی و ضدعفونی کردن و جور کردن کالاهای صادراتی اقدام مینمایند.
د - کالاهای صادراتی را با نمونه تطبیق کرده و در بستهبندی و حمل و توزیع آنها نظارت نموده و گواهی نامه برای این منظور صادر کنند و یا موسسات نظارت برای اجرای بندهای الف) ب) ج) د تاسیس نمایند.
ه- - ایجاد انبارهای رسمی که دارای اجازه صدور برگهای باوری و صدور برک [برگ]رسمی انبار Warrent باشند انبارهای مذکور باید بر طبق مشخصات (استاندارد) بینالمللی دائر شود.
ماده 7) بانک صادرات میتواند شرکت ها و بنگاههائی برای انجام عملیات مندرج در ماده 6 تاسیس و یا بتاسیس آنها کمک نموده و یا در تاسیس آنها مشارکت و یا سهام شرکتهائیکه عملیات مذکور را انجام میدهند خریداری نماید
تبصره- بانک صادرات میتواند سهام شرکتهای مندرج در ماده6 را که خود تاسیس نموده یا در تاسیس آن مشارکت کرده است بمعرض فروش بگذارد
ماده 8) انجام همه گونه عملیات مجاز بانکی و ارزی و حسابهای جاری دیداری و یا با مدت کم و یا زیاد در حدود وظائف بانک
ماده 9) در مواردی که بانک در مقابل وثیقه کالای صادراتی وام یا اعتبار میدهد حداکثر وام یا اعتبار مزبور نباید از شصت درصد ارزش کالای مورد وثیقه بنرخ روز تجاوز کند
ماده 10) مجموع وجوهی که بانک برای ایجاد و تاسیس شرکتها و بنگاههای مندرج در ماده6 یا برای اعطای کمک و تسهیلات طویلالمدت بآنها بکارمیاندازد نباید از 25درصد سرمایه پرداخته شده بانک تجاوز کند
تبصره 1) معاملات طویلالمدت بانک باید در مقابل تضمین کافی و برطبق آییننامه انجام گیرد
تبصره 2) معاملات کوتاه مدت بانک در مقابل تضمین کافی و تعهدات دو امضائی و مطابق اصول بانکی با رعایت آییننامههای مربوط انجام خواهد گرفت
فصل چهارم - ارکان بانک صادرات
ماده 11) بانک به وسیله ارکان ذیل اداره میشود:
الف) مجمع عمومی صاحبان سهام
ب) شورای عالی بانک
ج) هیات مدیره
د) بازرسان
الف - مجمع عمومی صاحبان سهام
ماده 12) مجمع عمومی ممکن است به طور عادی یا فوقالعاده تشکیل گردد مجمع عمومی سالیانه یکبار بدعوت مدیرعامل بانک در مرکز منعقد میشود تاریخ انعقاد مجمع عمومی منوط بتصمیم مدیرعامل بانک است ولی در هر حال نباید پس از 31 شهریور سال بعد باشد مجمع عمومی فوقالعاده به درخواست مدیرعامل - با بازرسان یا شورای عالی بانک یا یک پنجم صاحبان سهام بانک دعوت میشود
دستور جلسه مجمع عمومی فوقالعاده را پیشنهاد کننده تعیین خواهد کرد و مدیرعامل موظف است منتهی در ظرف دهروز پس از دریافت تقاضا آگهی مجمع عمومی را در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامههای کثیرالانتشار تهران چاپ کند در آگهی باید محل و تاریخ و ساعت انعقاد مجمع عمومی و همچنین دستور جلسه ذکرشود
ب - شورای عالی بانک
ماده 13) شورای عالی بانک مرکب از پنج نفر اعضای اصلی خواهد بود به شرح زیر:
وزیر اقتصاد یا قائم مقام او که ریاست شورا را خواهد داشت و دو نفر دیگر به انتخاب اکثریت صاحبان سهام و دو نفر به انتخاب سایر صاحبان سهام برای مدت چهارسال از طرف مجمع عمومی انتخاب میشوند.
تبصره 1) صاحبان سهامی که لااقل دارای یک پنجم سرمایه بانک باشند حق پیشنهاد یکنفر را برای عضویت شورای عالی خواهد داشت و دو نفر دیگر از طرف کسانی که 51 درصد سهام را مالکاند انتخاب میشوند.
تبصره 2) اعضای شورای عالی ممکن است از بین صاحبان سهام یا خارج از آنان انتخاب کردند
ماده 14) در پایان سال اول یکنفر از اعضای انتخابی شورای عالی بانک به حکم قرعه تغییر پیدا میکند و در پایان هر یک از سالهای دوم و سوم با اقتراع بین چین بقیه اعضاء که باید تعویض شوند جانشین آنان معین خواهد شد و پس از آن هر سال شخصی که دوره چهارساله را بپایان رسانیده است تغییر پیدا میکند
تبصره - اعضای شورای عالی ممکن است مجدداً انتخاب شوند
ماده 15) اعضای شورای عالی بانک از میان خود در جلسه یکنفر دبیر برای مدت یک سال انتخاب مینماید.
ماده 16) جلسات شورای عالی در حدود احتیاج و ضرورت کارهای بانک و لااقل ماهیانه دوبار تشکیل خواهد شد.
ماده 17) دستور جلسه علاوه برکارهای جاری بر طبق صورتی است که از طرف رئیس شورای عالی لااقل یکروز قبل به اطلاع اعضای شورای عالی رسیده باشد
ماده 18) برای رسمیت یافتن جلسه شورای عالی حضور اکثریت اعضای آن لازم بوده و بهر حال اخذ تصمیم سه رای ضروری خواهد بود
تبصره - مدیرعامل یا نماینده او در جلسات شوری حق حضور داشته ولی حق رای نخواهند داشت.
ماده 19) اعضای شورای عالی دارای حقوق و مقرری ثابت نبوده و فقط برای هر جلسه که در شورای عالی حاضر شوند برای هر یک از آنها بر طبق آییننامه حقالزحمه حضور معلوم و پرداخت میشود
ماده 20) وظایف شورای عالی بانک به قرار ذیل است:
الف - تصویب آییننامه داخلی بانک که برای اجرای این اساسنامه از طرف مدیرعامل بانک تشکیل میشود
ب - تصویب بودجه بانک
د - تصویب تعرفه و شرایط معاملات بانک
ه-- اجازه معاملاتیکه به طور استثناء بنرخی کمتر از نرخ معمولی با مشتریان انجام میگیرد
و - اظهارنظر نسبت بهر موضوعی که از طرف مدیرعامل به شورا فرستاده میشود
ز - تعیین روش عمومی و سیاست اعتباری بانک
ج - اجازه تاسیس شعبه در داخل و خارج کشور
ماده 21) شورای عالی بانک حق دارد اطلاعات مربوط بامور بانک را که برای انجام وظائف خود لازم میداند از مدیرعامل بانک بخواهد.
ج - هیات مدیره
ماده 22) هیات مدیره بانک مرکب از یک مدیرعامل و دو نفر عضو خواهد بود که از طرف مجمع عمومی برای مدت سه سال انتخاب میشوند اعضای هیات مدیره ممکن است پس از پایان مدت تصدی مجدداً انتخاب شوند
تبصره 1) صاحبان سهامی که لااقل یک ثلث سرمایه را تشکیل دهند حق انتخاب یکنفر از هیات مدیره را غیر از مدیرعامل دارند
تبصره 2) مجمع عمومی یکی از اعضاء بانک را برای مدت سه سال به سمت عضو علیالبدل هیات مدیره تعیین خواهدکرد
ماده 23) مدیرعامل بانک بالاترین مرجع اجرای امور بانک است و مطابق اساسنامه بانک را اداره میکند مدیرعامل میتواند قسمتی از اختیارات خود را بمدیران و روسای شعبهها یا نمایندگیهای بانک محول نماید.
استخدام و عزل و نصب کارمندان مستخدمین و به طور کلی تمام امور داخلی و اداری در حدود آییننامههای مصوب شورای عالی و بودجهای که به تصویب شورای عالی خواهد رسید با مدیرعامل بانک است.
در مقابل دادکاهها [دادگاهها] مدیرعامل بانک شخصا یا توسط کسانی که انتخاب میکند نماینده بانک خواهد بود به طور کلی در تمام موارد نمایندگی بانک با مدیرعامل است.
ماده 24) مدیرعامل باید ایرانی و تبعه ایران بوده و مدیرعامل و 2 نفر اعضای هیات مدیره نمیتوانند هیچ شغل دولتی یا آزاد دیگر داشته و یا بهرعنوان دیگر سهمیه یا ذی نفع در بنگاههای صادراتی باشند.
ماده 25) مدیرعامل بازرسان را از کلیه تصمیمات شورای عالی آگاه خواهد ساخت.
ماده 26) در غیاب موقت مدیرعامل بانک یکی از اعضاء هیات مدیره که مدیرعامل معین میکند امور مربوط به مدیریتعامل بانک را عهدهدار خواهدبود.
د - هیات بازرسان بانک
ماده 27) کلیه تعهدات هیات مدیره باید با امضای مدیرعامل و یکی از اعضاء هیات مدیره باشد هیات مدیره میتواند باعضای دیگری اجازه امضا کردن از طرف بانک بدهد.
ماده 28) صورت جلسات هیات مدیره بامضای اعضای هیات مدیره و شورای عالی بانک بامضای رئیس و دبیر شوری و مجمع عمومی بامضای رئیس و دبیر مجمع عمومی باید برسد.
ماده 29) بانک 2 نفر بازرس خواهد داشت که از طرف مجمع عمومی صاحبان سهام برای مدت یک سال انتخاب شودند
ماده 30) بازرسان حق مداخله مستقیم در امور بانک ندارند ولی میتوانند نظریات خود را کتبا بمدیرعامل اطلاع دهند.
ماده 31) بازرسان باید مراقبت نمایند که امور بانک طبق قوانین و مقررات این اساس نامه انجام گردد و برای این منظور حق نظارت در تمام امور و عملیات بانک را داشته و میتوانند هرگونه اطلاعی را که لازم دارند خواسته و مستقیما یا توسط نماینده که از اعضای خود بانک یا از خارج انتخاب می کنند به دفاتر و نوشجات بانک رسیدگی نمایند.
ماده 32) بازرسان مخصوصاً باید وظایف ذیل را انجام دهند:
1) رسیدگی به دفاتر و حسابها
2) بازرسان مکلفند علاوه بر مواقعی که رسیدگی بموجودیهای نقدی و اوراق بهادار بانک را لازم تشخیص میدهند در آخر شهریور ماه و اسفندماه هر سال بموجودیهای نقدی و اوراق بهادار بانک رسیدگی کرده و گزارش آن را به شورای عالی و مجمع عمومی صاحبان سهام تسلیم نمایند.
3) بترازنامه و حساب سود و زیان بانک رسیدگی نموده و گزارشی از چگونگی عملیات بانک و نظریات خود را برای شورای عالی و مجمع عمومی صاحبان سهام تهیه نمایند.
بازرسان باید نظریات خود را لااقل5 روز قبل از تشکیل مجمع عمومی کتبا به اطلاع مدیرعامل و شورای عالی برسانند.
فصل پنجم - ترازنامه و تقسیم سود
ماده 33) سال مالی بانک از اول فروردین تا پایان اسفندماه هرسال خواهد بود مدیرعامل ترازنامه عملیات سالیانه بانک و سود و زیان آن را تهیه و پس از اطلاع شورای عالی و بازرسان مجمع عمومی برای تصویب پیشنهاد خواهد کرد تصویب ترازنامه از طرف مجمع عمومی برای هیئتمدیره به منزله مفاصاحساب خواهد بود.
ماده 34) ارزیابی دارائی و تعیین بدهی در ترازنامه به شرح ذیل خواهد بود:
سهام و اوراق بهادار به بهای خرید مگر اینکه در تاریخ ترازنامه بهای روز کمتر از خرید باشد که در این صورت بهای روز ملاک ارزیابی خواهد بود.
اموال غیرمنقول باید به بهای تمام شده محسوب شود ولی بانک مکلف است سالیانه ده درصد از بهای اولیه اموال را به حساب استهلاک منظور کند. اثاثیه و تعمیرات و ملزومات باید تماماً مستهلک شود.
سود ویژه بانک عبارتست از سود بانک پس از وضع هزینهها و مالیات های مربوطه و استهلاک که به تصویب شورای عالی و مجمع عمومی خواهد رسید.
سود ویژه بانک پس از کسر پاداش و اندوخته قانونی اساس نامه و اندوختههای مصوب مجمع عمومی متعلق بصاحبان سهام خواهدبود.
تبصره- ممکن است قسمتی از سود ویژه به تصویب مجمع عمومی بسال بعد نقل داده شود.
ماده 35) سود قابل تقسیم باید منتهی در ظرف ده روز از تاریخیکه ترازنامه به تصویب مجمع عمومی صاحبان سهام میرسد در اختیار دارندگان سهام گذارده شود.
فصل ششم - مقررات مختلف
ماده 36) کارکنان بانک در مدت تصدی خود نمیتوانند اقدام بمعاملات صادراتی نموده یا عضویت شرکت ها و بنکاههای [بنگاههای] تجارتیرا قبول نمایند.
ماده 37) در مواردی که در این اساسنامه پیش بینی نشده است طبق قانون بازرگانی رفتار خواهد شد
ماده 38) وزیر اقتصاد ملی بنمایندگی دولت در مجمع عمومی شرکت خواهد کرد.
ماده 39) بانک توسعه صادرات از پرداخت حقالثبت معاف است.
بر طبق قانون تمدید مدت اختیارات مصوب سیام دیماه 1331 لایحه قانونی اساسنامه بانک توسعه صادرات مشتمل بر شش فصل و 39 ماده و 12 تبصره تصویب میشود.
به تاریخ20-12-31
نخست وزیر - دکتر محمد مصدق