دستورالعمل ارائه اظهارنامه های مواد مشمول جدول 3 کنوانسیون منع گسترش، تولید، انباشت و بکارگیری سلاحهای شیمیایی و انهدام آنها

مقدمه:

باتوجه به ابلاغیه شماره 1253- ق مجلس شورای اسلامی به دولت جمهوری اسلامی ایران در تاریخ 18 /5 / 76 و ابلاغیه شماره 14555 مورخ 5 /9 /76 ریاست جمهوری به وزارت امور خارجه، کشور جمهوری اسلامی ایران عضو رسمی کنوانسیون" منع گسترش، تولید، انباشت و بکارگیری سلاحهای شیمیایی و انهدام آنها" بوده وملزم به انجام تعهدات مربوط به کنوانسیون مذکور می­باشد. با توجه به عضویت این وزارت در شورای عالی مرجع ملی کنوانسیون منع سلاح های شیمیایی، نظارت بر حسن اجرای تعهدات واحدهای صنعتی در قبال کنوانسیون، به عهده وزارت صنایع و معادن می‌باشد. این کنوانسیون دارای 24 ماده و سه ضمیمه بوده و مواد مشمول مقررات کنوانسیون به دو دسته مواد جداول و مواد خارج از جداول تقسیم می‏شوند که برای هرگروه با توجه به درجه اهمیت آنها می باید اظهارنامه­های مربوطه در موعد مقرر به مراجع ذیصلاح ارائه گردد. با توجه به اینکه از صنایع تحت پوشش تاکنون واحدی با فعالیت مرتبط با جداول یک و دوشناسایی نشده است ضمن تاکید بر لزوم بررسی سالیانه مطابق تعاریف کنوانسیون جهت شناسایی فعالیتهای صنعتی مرتبط با جداول 1 و 2، در این دستورالعمل مواد جدول 3 مدنظر می­باشند.

ماده 1- تعاریف :

الف- تولید: عبارتست از تشکیل ماده شیمیایی از طریق واکنش شیمیایی.

ب- مقدار: مقدار واقعی ماده براساس غلظت صد در صد محصول.

ج - حد آستانه اظهار: حداقل میزان تولید در یک سال میلادی که یک واحد تولیدی را از لحاظ میزان تولید قابل اظهار می نماید.

د- واحد: شامل یک یا چند بخش یا زیر ساختهای کمکی مربوطه می‌باشد . مانند آزمایشگاه آنالیز/ کنترل، ثبت گزارشات، محل­های ذخیره مواد اولیه و محصول، محل تصفیه، بخشهای کوچک اداری و ...

ه-- مجتمع یا کارخانه: مجموعه­ای شامل یک یا چند واحد که هریک قسمت اداری جداگانه­ای داشته ولی تحت کنترل عملیاتی واحدی بوده و شامل زیر ساختهای مشترک هستند مانند ساختمهای اداری، تاسیسات، مرکز پزشکی، آزمایشگاههای تحقیق و توسعه، مرکز تصفیه فاضلاب، تعمیرات و ...

ماده 2- مواد مشمول جدول 3:

معیارهای قراردادن یک ماده شیمیایی یا پیش ساز سمی (فهرست نشده در جداول 1 و 2) در جدول 3 به شرح زیر می‌باشد:

الف- ماده­ای که به عنوان یک سلاح شیمیایی، تولید، انباشت یا استفاده شده باشد.

ب- ماده­ای که به جهت خاصیت سمی کشنده یا فلج کننده یا سایر خواصی که استفاده از آن را به عنوان یک سلاح شیمیایی ممکن می­سازد، برای هدف و مقصود این کنوانسیون، مخاطره آمیز باشد.

ج - ماده­ای که برای هدف و مقصود این کنوانسیون به علت اهمیتش درتولید یک یا چند ماده شیمیایی فهرست شده در جدول 1 و 2 مخاطره آمیز باشد.

د- ماده ای که بتوان آن را در مقادیر زیاد تجاری برای مقاصدی که تحت مفاد این کنوانسیون ممنوع نشده، تولید کرد. براساس هندبوک سال 2005 سازمان منع سلاحهای شیمیایی، جدول 3 شامل 17 ماده شیمیایی است که 4 مورد به عنوان ماده شیمیایی سمی و 13 مورد به عنوان پیش ساز می‌باشند. پیش سازها موادی هستند که در تولید ماده شیمیایی سمی مورد استفاده قرار می گیرند.

الف: مواد شیمیایی سمی شامل:

1- فسژن (کربوئیل دی کلرید)

2- سیانوژن کلراید

3- هیدروژن سیانید

4- کلروپیکرین (تری کلرو نیترومتان)

ب: مواد پیش ساز شامل:

5- فسفر اکسی کلرید

6- فسفر تری کلرید

7- فسفر پنتاکلرید

8- تری متیل فسفیت

9- تری اتیل فسفیت

10- دی متیل فسفیت

11- دی اتیل فسفیت

12- سلفورو منو کلرید

13- سلفورو دی کلرید

14- تیونیل کلرید

15- اتیل دی اتانول آمین

16- متیل دی اتانول آمین

17- تری اتانول آمین

براساس کاربردهای شناخته شده تاکنون، فهرست صنایعی که مواد مشمول جدول 3 در آنها به کار گرفته می‌شود در پیوست الف آورده شده است.

ماده 3- حد آستانه اظهار:

حد آستانه اظهار برای مواد شیمیایی مشمول جدول3، تولید و یا برنامه تولید بیش از 30 تن می‌باشد.

ماده 4- اظهارنامه ­های لازم:

الف- اظهار نامه پیش بینی فعالیتها

تمام مجتمع­هایی که شامل یک یا چند واحد باشند که در طی سال تقویمی میلادی آینده، برنامه تولید بیش از 30 تن از مواد شیمیایی جدول 3 را داشته باشند ملزم به صدور اظهارنامه پیش بینی فعالیتها می­باشند.

ب- اظهارنامه سالیانه فعالیتهای گذشته

تمام مجتمع­هایی که شامل یک یا چند واحد باشند که در طی سال تقویمی میلادی گذشته، بیش از 30 تن از مواد شیمیایی جدول 3 را تولید نموده­اند، ملزم به صدور اظهارنامه سالیانه فعالیتهای گذشته می­باشند، بدیهی است واحدهایی که درسالهای قبل اظهار شده و یا تولید کمتر از حد آستانه داشته­اند نیز ملزم به ارائه اظهارنامه با ذکر وضعیت می‌باشند. همچنین واحدهایی که در سال قبل، اظهارنامه پیش­بینی فعالیتها ارائه نموده­اند ولی فعالیت پیش­بینی شده واحد، در سال بعد تحقق یافته است نیز ملزم به تکمیل وارائه اظهارنامه با ذکر وضعیت می­باشند.

ماده 5- روش کار:

سازمانهای صنایع و معادن استان، باید براساس آخرین فهرست مواد شیمیایی مشمول جدول 3، ارائه شده از سوی سازمان منع سلاح­های شیمیایی، واحدهای قابل اظهار استان را شناسایی و نسبت به دریافت فرمهای تکمیل شده اظهارنامه­ها از واحدها، اقدام نمایند. اظهارنام­­ های مذکور باید پس از بررسی و تایید سازمان صنایع و معادن استان مربوطه، ظرف مهلت مقرر به دفتر صنایع غیر فلزی (نماینده وزارت صنایع و معادن در کمیسیون تخصصی سلاحهای شیمیایی) ارسال شوند. به منظور برنامه­ریزی لازم جهت ارائه به هنگام اظهارنامه­ها، سازمانهای صنایع و معادن استانها می­باید گزارش فعالیت و میزان تولید صنایع مشمول را به صورت ماهیانه یا دست کم سه ماهه یا دست کم سه ماهه دریافت و بررسی نمایند تا در موعد مقرر، جمع­بندی اطلاعات در کمترین زمان ممکن میسر باشد.

اظهارنامه­های ارسالی، پس از جمع بندی در دفتر صنایع غیر فلزی، جهت ارائه به سازمان منع سلاحهای شیمیایی به دبیرخانه مرجع ملی کنوانسیون منع سلاحهای شیمیایی ارسال خواهند شد.

ماده 6- مهلت ارائه:‌

حداکثر مهلت ارائه اظهارنامه ها از سوی سازمان صنایع و معادن استان­ها به دفتر صنایع غیر فلزی در خصوص اظهارنامه پیش­بینی فعالیتها، 15 شهریورماه و در خصوص اظهارنامه فعالیتهای گذشته، پایان دی ماه می­باشد.

ماده 7- معاونت امور تولید مسئول نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل می ­باشد.

ماده 8- هرگونه اصلاح و تغییر در مفاد این دستورالعمل منوط به تصویب وزیر صنایع و معادن خواهد بود .

ماده 9- این دستورالعمل در 9 ماده تنظیم و ازتاریخ تصویب لازم الاجراء می ­باشد.

علیرضا طهماسبی

وزیر صنایع و معادن