هیات وزیران در جلسه مورخ 1389/03/16 بنا به پیشنهاد شماره 25946/020 مورخ 1387/07/30 وزارت جهاد کشاورزی موافقت نمود:
1- طرح جامع صید و صیادی دریای خزر (ساماندهی بهره برداری و صید پایدار از منابع آبزی دریای خزر) به شرح پیوست که به مهر «دفتر هیات دولت» تایید شده است، تعیین میشود.
2- وزارت جهاد کشاورزی موظف است با همکاری معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور، سازمان حفاظت محیط زیست و وزارتخانه های کشور، دفاع و پشتیبانی نیرو های مسلح، راه و ترابری، تعاون و مسکن و شهرسازی ظرف شش ماه پس از ابلاغ این طرح، آییننامه و دستورالعمل اجرایی مورد نیاز برای تحقق اهداف طرح جامع صید و صیادی دریای خزر را تهیه و به هیات وزیران ارایه نماید.
3- معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور موظف است اعتبارات لازم برای اجرای طرح را با توافق وزارت جهاد کشاورزی (سازمان شیلات ایران) در قالب لوایح بودجه سنواتی پیش بینی نماید.
محمدرضا رحیمی - معاون اول رئیس جمهور
بسمه تعالی
خلاصه طرح جامع صید و صیادی دریای خزر
(ساماندهی بهره برداران و صید پایدار از منابع آبزی دریای خزر)
اهداف کلی طرح:
1- جلو گیری از روند نزولی صید و کمک به بهره برداری پایدار از ذخایر و منابع آبزی دریای خزر
2- حفظ و پایداری اشتغال صیادی و فراهم کردن شرایط اقتصادی برای تشکل های صیادی
3- بهبود وضعیت ذخایر و زیستگاه های طبیعی دریای خزر
4- افزایش میزان تولید و بهره برداری
5- جلب مشارکت جامعه بهره بردار در امر بهره برداری، بازسازی و حفاظت از ذخایر دریا یی
6- هماهنگی دستگاه های ذی ربط در امر صید و بهره برداری از دریا و نوار ساحلی
پروژه های طرح:
فعالیت های شیلاتی حدود 13 هزار فرصت شغلی برای صیادان و 28 هزار فرصت شغلی مستقیم آبزی پروری در استان های شمالی را فراهم کرده و در این طرح با درنظر گرفتن عوامل مختلف و در راستای دستیابی به اهداف مذکور 10 پروژه شامل پروژه های تحقیقاتی، مطالعاتی و آموزشی، حفاظت طبیعی، بازسازی آبزیان، حفاظت فیزیکی، ساماندهی بهره برداری از منابع آبزی دریای خزر، گسترش تعاملات ملی، منطقه ای و بین المللی، افزایش کیفیت و ارزش افزوده محصولات شیلاتی، اصلاح ساختارهای سازمانی و تامین مشارکت جامعه صیادی، مسائل حقوقی و قانونی و توسعه پرورش آبزیان دراین طرح پیش بینی شده است که این پروژه ها با جزییات بیشتر در جدول زیر آمده است:
| ردیف | -عنوان پروژه | عناوین اقدامات هر پروژه | ملی | استانی |
| 1 | آموزش و تحقیقات | - انجام پروژ ه های تحقیقاتی - برگزاری دوره های آموزشی | * | * |
| 2 | حفاظت طبیعی | - حفظ و بهسازی رودخانه ها - حفظ و بهسازی مناطق ساحلی - حفظ و بهسازی زیستگاه های مصنوعی - حفظ و بهسازی تالاب ها | * * | * * |
| 3 | تکثیر و رها سازی گونه های آبزی | - تعیین ایستگاه های جمع آوری مولدین - تعیین مکان های مناسب برای انجام تکثیر - ایجاد امکانات پشتیبانی - یابش وضعیت گله های مولدین - تامین گله های بومی با استفاده از بانک ژنتیکی | * * | * * * |
| 4 | حفاظت فیزیکی | - ایجاد ساختار مناسب حفاظت فیزیکی - ایجاد شبکه کنترل - کنترل و بازرسی شناورها - تا مین تجهیزات فنی و پشتیبانی - آموزش نیروی انسانی | * * * | * * |
| 5 | ساماندهی بهره برداری | - تدوین و طراحی ساختارهای صیادی و رهبافت های مناسب ماهیگیری - توزیع بهینه بهره برداری در مناطق ساحلی - اقتصادی نمودن فعالیت های صیادی - ایجاد امنیت شغلی و توسعه پشتیبانی های اجتماعی | * * | * * |
| 6 | تعاملات ملی، منطقه ای | - حضور فعال در کمیسیون های ماهیگیری منطقه ای - (CEP.CITES و کمیسیون منابع زنده دریای خزر) - حمایت از نهادها و سازمان های محلی و تخصصی - برگزاری کارگاه های آموزشی بین المللی | * * | * |
| 7 | افزایش کیفیت و ارزش افزوده محصولات شیلاتی | - طراحی و توسعه محصولات شیلاتی متنوع - بهبود نگهداری و شرایط حمل ونقل - ایجاد بازارهای خاص و اصلاح ساختار توزیع | * | * * |
| 8 | توسعه آبزی پروری | - شناسایی و دستیابی به دانش پرورش گونه های جدید آبزی - افزایش سطح زیرکشت و راندمان تولید در واحد سطح - کاهش ضایعات و اقتصادی نمودن تولید | * | * * |
| 9 | اصلاح ساختارهای سازمانی و تامین مشارکت جامعه صیادی | - اصلاح ساختارهای مدیریتی و ظرفیت سازی برای مدیریت مشارکتی - طراحی و تشکیل نهادهای تخصصی ماهیگیری - ایجاد تشکل های جدید صیادی | * | * * |
| 10 | مسائل حقوقی و قانونی | - طراحی الگوهای حقوقی متناسب یا به رسمیت شناخته شدن حقوق بهره برداری - بازنگری قوانین و مقررات و اصلاح آنها | * * |
نتایج مورد انتظار:
با تصویب و اجرایی شدن این طرح پیش بینی میشود میزان صید و بهره برداری از ماهیان خاویاری طی سالهای اجرای برنامه تا سال 1393 از 115 تن به حدود 90 تن رسیده و تا سال 1400 به بیش از 480 تن افزایش یابد. این افزایش با توجه به شرایط حاضر حاکم بر صید ماهیان خاویاری تولید این گونه از ماهیان تا سال 1400 به بیش از 4 برابر سال پایه خواهد رسید همچنین میزان تاثیر اجرای طرح مذکور بر روی صید و بهره برداری انواع ماهیان استخوانی در پایان عملیات اجرایی موجب بیش از 5/1 برابر شدن و تا سال 1400 موجب چهار برابر شدن میزان صید و بهره برداری از دریا خواهد گردید. این در حالی است که این تاثیرگذاری در خصوص احیای ذخایر کیلکا ماهیان در حد کمتری بوده و در طی اجرای طرح 5/1 برابر و تا سال 1400 به بیش از 2 برابر سال پایه خواهد رسید.
همچنین تاثیرات حاصل از اجرای طرح بر روی تولیدات آبزی پروری تا سال 1393 حداقل تا 2 برابر افزایش و تا سال 1400 حدود 5/2 برابر افزایش را نشان می دهد پیش بینی تولید انواع آبزیان طی سال های اجرای طرح در جدول زیر نشان داده شده است:
پیش بینی تولید انواع آبزیان طی سال های اجرای طرح و پس از آن 1400-1389 (واحد تن)
| دوره نوع بهره برداری | پیش بینی تولید در سال مبداء سال 1389 | پیش بینی تولید در سال 1393 | پیش بینی تولید در سال 1400 |
| ماهیان خاویاری(ده درصد تولید خاویار) | 115 | 90 | 480 |
| ماهیان استخوانی | 26000 | 40000 | 80000 |
| کیلکا ماهیان | 13500 | 22000 | 30000 |
| آبزی پروری | 91170 | 180000 | 240000 |
| جمع کل | 130785 | 242090 | 350480 |
توجیه اقتصادی طرح :
با توجه به میزان بهره برداری انواع آبزیان از دریای خزر می توان درآمد حاصله را در صورتی که تمامی قیمت ها در طول اجرای پروژه ثابت فرض شوند(میانگین قیمت پنج ساله در نظر گرفته شده است) محاسبه نمود. در این راستا قیمت میانگین هر کیلوگرم خاویار معادل بیست و یک میلیون ریال قیمت هر کیلوگرم گوشت ماهیان خاویاری یک صد و پنجاه هزار ریال قیمت هر کیلوگرم ماهی استخوانی به طور متوسط بیست هزار ریال قیمت هر کیلوگرم ماهی کیلکا دو هزار ریال و قیمت هر کیلوگرم ماهی پرورشی هیجده هزار و دویست ریال ثابت فرض گردیده است.
با توجه به پیش بینی های به عمل آمده درآمد حاصله از بهره برداری از منابع آبزیان دریای خزر در پایان اجرای طرح در سال 1393 به حدود 2 برابر در سال پایه رسیده و همچنین این میزان درآمد در سال 1400 به حدود سه برابر خواهد رسید مطابق محاسبات به عمل آمده کل اعتبارات طرح که عمده آن به صورت عمرانی و ماندگار خواهد بود تا اتمام طرح یعنی در سال 1393 از محل درآمدهای حاصله قابل وصول خواهد بود این در حالی است که حفظ اکوسیستم دریای خزر و گونه های مربوط به آن و احیای این دریای با ارزش به صورت درآمد و ارزش ریالی محاسبه نگردیده است از طرفی حفظ و افزایش مشاغل بخش کشاورزی نیز خود به عنوان درآمدی بزرگ در این طرح قابل محاسبه است که در منابع درآمدی لحاظ نگردیده است.
در جدول زیر میزان درآمد حاصل از اجرای طرح به تفکیک سال پایه (1389) سال 1393 و در سال 1400 برآورد گردیده است.
ارقام به میلیون ریال)
| دوره نوع بهره برداری | پیش بینی درآمد در سال مبداء سال 1389 | پیش بینی درآمد در سال 1393 | پیش بینی درآمد سالانه در سال 1400 |
| ماهیان خاویاری (ده درصد تولید خاویار) | 241000 | 189000 | 1008000 |
| ماهیان استخوانی | 520000 | 800000 | 1600000 |
| کیلکا ماهیان | 27000 | 44000 | 60000 |
| آبزی پروری | 1659294 | 3276000 | 4368000 |
| جمع کل | 2447294 | 4309000 | 7036000 |
| ارزش افزوده طرح | وضعیت موجود در سال پایه | -جدول دو برابر سال پایه | حدود سه برابر سال پایه |